III OSK 2373/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Gminy dotyczącą opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych. Gmina kwestionowała wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich. Główne zarzuty dotyczyły błędnej wykładni art. 272 ust. 5 Prawa wodnego, polegającej na ustalaniu opłaty na podstawie maksymalnej ilości wód wskazanej w pozwoleniu wodnoprawnym, zamiast rzeczywistej ilości odprowadzonych wód. Gmina argumentowała, że pozwolenie wodnoprawne wydane na podstawie starszej ustawy nie powinno stanowić podstawy do naliczania opłat, a obowiązek składania oświadczeń o ilości odprowadzonych wód wszedł w życie później. Podnoszono również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7, 77 i 80 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że użyty w przepisie zwrot "ilości odprowadzanych wód" pozwala na przyjęcie, że istotna jest rzeczywista ilość wód, a sąd I instancji prawidłowo ocenił, że strona nie współdziałała z organem w ustaleniu stanu faktycznego, co uzasadniało przyjęcie danych z pozwolenia wodnoprawnego jako najbardziej korzystnych dla strony. Sąd podkreślił, że zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 7a § 1 k.p.a.) ma zastosowanie tylko w przypadku nieusuwalnych wątpliwości interpretacyjnych, a nie w sytuacji braku ustaleń faktycznych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalanie opłat zmiennych za odprowadzanie wód opadowych, obowiązek współdziałania strony z organem, interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących opłat i pozwoleń wodnoprawnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku współdziałania strony z organem oraz interpretacji przepisów w kontekście pozwolenia wodnoprawnego wydanego na podstawie starszej ustawy.
Zagadnienia prawne (4)
Czy opłata zmienna za odprowadzanie wód opadowych powinna być ustalana na podstawie maksymalnej ilości wód wskazanej w pozwoleniu wodnoprawnym, czy na podstawie rzeczywistej ilości odprowadzonych wód?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Opłata zmienna powinna być powiązana z rzeczywistą ilością odprowadzonych wód, jednak w sytuacji braku współdziałania strony z organem w ustaleniu stanu faktycznego, organ ma podstawy do przyjęcia danych z pozwolenia wodnoprawnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zwrot "ilości odprowadzanych wód" w art. 272 ust. 5 Prawa wodnego wskazuje na rzeczywistą ilość. Jednakże, w przypadku braku współdziałania strony w ustaleniu stanu faktycznego, organ może oprzeć się na danych z pozwolenia wodnoprawnego, zwłaszcza jeśli są one korzystniejsze dla strony.
Czy naruszono przepisy postępowania (art. 7, 77, 80 k.p.a.) poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie opłaty za wody opadowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd I instancji prawidłowo ocenił, że organ podjął wszystkie możliwe działania w celu ustalenia stanu faktycznego, a strona nie współdziałała w tym procesie.
Uzasadnienie
Obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego ciąży na organie, ale strona ma obowiązek współdziałania. Brak współdziałania strony w przedstawieniu informacji o ilości odprowadzonych wód uzasadniał przyjęcie danych z pozwolenia wodnoprawnego.
Czy zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 7a § 1 k.p.a.) powinna być zastosowana w sytuacji, gdy problem dotyczy ustaleń faktycznych, a nie wykładni przepisów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada ta ma zastosowanie tylko w przypadku nieusuwalnych wątpliwości co do wykładni przepisów, a nie w sytuacji braku ustaleń faktycznych.
Uzasadnienie
Zasada z art. 7a § 1 k.p.a. jest dyrektywą interpretacyjną stosowaną w ostateczności, gdy pomimo różnych metod wykładni pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej. Nie dotyczy ona sytuacji, gdy problemem jest dokonanie prawidłowych ustaleń faktycznych.
Czy obowiązek składania oświadczeń o ilości odprowadzonych wód opadowych (wprowadzony nowelizacją Prawa wodnego w 2018 r.) miał zastosowanie do opłat za pierwszy kwartał 2018 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nowelizacja wprowadzająca obowiązek składania oświadczeń dotyczyła opłat za okresy kwartalne przypadające po jej wejściu w życie (po 20 września 2018 r.), a nie za pierwszy kwartał 2018 r.
Uzasadnienie
Sąd I instancji nie przyjął, że dla ustalenia opłaty za I kwartał 2018 r. niezbędne jest złożenie oświadczenia, które zostało wprowadzone dopiero od IV kwartału 2018 r. Stwierdził jedynie obowiązek współdziałania strony z organem.
Przepisy (16)
Główne
p.w. art. 272 § ust. 5
Prawo wodne
Ustalenie opłaty zmiennej jako iloczyn jednostkowej stawki, ilości odprowadzonych wód (w m3) i czasu (w latach), z uwzględnieniem retencji. Sąd podkreślił, że zwrot "ilości odprowadzanych wód" pozwala przyjąć, że wpływ ma rzeczywista, faktyczna ilość.
Dz.U. 2023 poz 1478 art. 272 § ust. 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Podstawa prawna ustalania opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych.
Pomocnicze
p.w. art. 272 § ust. 10
Prawo wodne
p.w. art. 272 § ust. 11
Prawo wodne
Ustalenie ilości pobranych wód lub ścieków na podstawie przyrządów pomiarowych lub danych z systemów pomiarowych.
Ustawa o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw art. 6
Nowelizacja wprowadzająca obowiązek składania oświadczeń o ilości odprowadzonych wód dotyczyła opłat za okresy kwartalne przypadające po jej wejściu w życie (po 20 września 2018 r.).
p.w. art. 552 § ust. 1
Prawo wodne
Wymóg stosowania przyrządów pomiarowych od 31 grudnia 2020 r. Przed tą datą ustalenie opłaty na podstawie danych z pozwolenia, pomiarów kontrolnych lub przeglądów pozwoleń.
p.w. art. 552 § ust. 2a pkt 2
Prawo wodne
p.w. art. 552 § ust. 2g
Prawo wodne
Oświadczenia zawierają ilość odprowadzonych wód opadowych i roztopowych (w m3) oraz informację o retencji i jej pojemności.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 7a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony, stosowana w przypadku nieusuwalnych wątpliwości interpretacyjnych.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA (w granicach skargi kasacyjnej).
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne art. 8 § pkt 1
Argumenty
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia art. 272 ust. 5 Prawa wodnego poprzez ustalanie opłaty zmiennej na podstawie maksymalnej ilości wód z pozwolenia wodnoprawnego zamiast rzeczywistej ilości. • Niewłaściwe zastosowanie art. 272 ust. 5 w zw. z art. 272 ust. 10 Prawa wodnego i art. 7a § 1 k.p.a. • Naruszenie art. 552 ust. 2a pkt 2 i 2g oraz art. 272 ust. 5 Prawa wodnego i § 8 pkt 1 rozporządzenia w sprawie opłat, poprzez przyjęcie, że podmiot powinien złożyć oświadczenie o ilości odprowadzonych wód za I kwartał 2018 r., mimo że obowiązek ten wszedł w życie później. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.) polegające na przyjęciu, że nie ustalono, czy dane z pozwolenia wodnoprawnego stanowią rzeczywistą ilość odprowadzonych wód.
Godne uwagi sformułowania
Użycie przez ustawodawcę w cytowanym przepisie zwrotu "ilości odprowadzanych wód", przy zastosowaniu wykładni językowej, pozwala przyjąć, że wpływ na wysokość spornej opłaty ma rzeczywista, faktyczna ilość odprowadzonych wód opadowych i roztopowych w danym okresie rozliczeniowym. • Zgodnie ze stanowiącym podstawę decyzji art. 272 ust. 5 Prawa wodnego, wysokość opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych [...] ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, ilości odprowadzonych wód, wyrażonej w m3, i czasu, wyrażonego w latach, z uwzględnieniem istnienia urządzeń do retencjonowania wody [...] oraz ich pojemności. • Nowelizacja ta dotyczyła wyłącznie opłat należnych za okresy kwartalne przypadające po jej wejściu w życie, co wynika z art. 6 ustawy nowelizującej. Oznacza to, że nowelizacja nie wprowadzała przyjętych w niej zasad ustalania danych źródłowych niezbędnych dla ustalenia wysokości opłaty zmiennej dla okresów kwartalnych przypadających przed 20 września 2018 r., czyli dla trzech pierwszych kwartałów 2018 r. • Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. • Zasadnicze znaczenie ma to, że strona nie współdziałała z organem i nie przedstawiła organowi żadnych informacji w zakresie ilości odprowadzonych wód opadowych lub roztopowych. • Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony, wynikająca z art. […]
Skład orzekający
Teresa Zyglewska
przewodniczący sprawozdawca
Jerzy Stelmasiak
sędzia
Arkadiusz Windak
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie opłat zmiennych za odprowadzanie wód opadowych, obowiązek współdziałania strony z organem, interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących opłat i pozwoleń wodnoprawnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku współdziałania strony z organem oraz interpretacji przepisów w kontekście pozwolenia wodnoprawnego wydanego na podstawie starszej ustawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia opłat za odprowadzanie wód opadowych, co ma znaczenie dla wielu samorządów i przedsiębiorstw. Interpretacja przepisów Prawa wodnego i obowiązków stron jest istotna dla praktyków.
“Gmina przegrywa spór o opłatę za deszczówkę: NSA wyjaśnia, jak liczyć należności.”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.