III OSK 2372/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-02-18
NSAAdministracyjneWysokansa
samorząd terytorialnyradnyrozstrzygnięcie nadzorczezgoda na rozwiązanie stosunku pracyochrona stosunku pracyustawa o samorządzie województwaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiNSAWSA

NSA oddalił skargę kasacyjną Wojewody, potwierdzając, że sejmik prawidłowo odmówił zgody na zwolnienie radnej, gdy przyczyny podane przez pracodawcę były zbyt ogólne i mogły być związane z wykonywaniem mandatu.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wojewody Łódzkiego od wyroku WSA, który uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze stwierdzające nieważność uchwały sejmiku. Sejmik odmówił zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radną, uznając, że przyczyny podane przez Dyrektora KOWR były zbyt ogólne i mogły być związane z wykonywaniem mandatu. WSA uznał skargę sejmiku za zasadną, a NSA oddalił skargę kasacyjną Wojewody, podzielając stanowisko WSA.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Łódzkiego, które stwierdzało nieważność uchwały Sejmiku Województwa Łódzkiego. Sejmik odmówił wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radną B. O., zatrudnioną w Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa, mimo wniosku Dyrektora KOWR o jej odwołanie ze stanowiska. Sejmik uzasadnił swoją decyzję ogólnikowością wniosku pracodawcy, brakiem konkretnych przyczyn rozwiązania stosunku pracy oraz możliwością, że powody te są związane z wykonywaniem przez radną mandatu. Wojewoda Łódzki uznał uchwałę sejmiku za nieważną, twierdząc, że sejmik nie miał podstaw do odmowy zgody, gdy przyczyny zwolnienia nie były bezpośrednio związane z mandatem. WSA uznał jednak, że przyczyny podane przez pracodawcę były zbyt ogólne i nieudokumentowane, co uniemożliwiło sejmikowi ocenę ich zasadności. WSA podkreślił, że to pracodawca ma obowiązek wykazać rzeczywiste przyczyny zwolnienia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Wojewody, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że szczególna ochrona radnego przed zwolnieniem z powodu wykonywania mandatu wymaga od pracodawcy precyzyjnego określenia i wykazania rzeczywistych powodów rozwiązania stosunku pracy. Ogólnikowe wnioski uniemożliwiają skuteczną ochronę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, ogólnikowość wniosku pracodawcy i brak wykazania rzeczywistych przyczyn rozwiązania stosunku pracy uniemożliwiają sejmikowi ocenę zasadności wniosku i mogą prowadzić do stwierdzenia, że przyczyny te są związane z wykonywaniem mandatu, co obliguje sejmik do odmowy zgody.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pracodawca ma obowiązek precyzyjnie określić i wykazać rzeczywiste powody zamiaru rozwiązania stosunku pracy z radnym. Ogólnikowe stwierdzenia nie pozwalają na ocenę, czy przyczyny te są związane z wykonywaniem mandatu, co jest kluczowe dla ochrony radnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (4)

Główne

u.s.w. art. 27 § ust. 2

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa

Przepis ten stanowi, że sejmik województwa obligatoryjnie odmawia wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym, jeżeli podstawą tego rozwiązania są zdarzenia związane z wykonywaniem mandatu radnego. W pozostałych przypadkach odmowa lub wyrażenie zgody pozostawione jest swobodnemu uznaniu sejmiku. Sąd interpretuje ten przepis jako wymagający od pracodawcy precyzyjnego określenia i wykazania rzeczywistego charakteru powodów zamierzonego rozwiązania stosunku pracy, aby ochrona radnego nie była iluzoryczna.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 147 § §1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis określający kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania, mający charakter ogólny (blankietowy). Nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 148

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis mający zastosowanie w przypadku uwzględnienia skargi na akt nadzoru, w tym na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody.

p.p.s.a. art. 82 § ust. 1 i 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepisy dotyczące stwierdzania nieważności uchwał organów samorządu terytorialnego przez organ nadzoru (Wojewodę).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ogólnikowość wniosku pracodawcy o zgodę na rozwiązanie stosunku pracy z radną. Brak wykazania przez pracodawcę rzeczywistych i konkretnych przyczyn rozwiązania stosunku pracy. Możliwość, że przyczyny rozwiązania stosunku pracy są związane z wykonywaniem mandatu radnego. Obowiązek pracodawcy do udokumentowania przyczyn zwolnienia radnego.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 27 ust. 2 u.s.w.) poprzez błędną wykładnię. Zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 147 § 1 p.p.s.a.) poprzez uchylenie rozstrzygnięcia nadzorczego.

Godne uwagi sformułowania

ochrona radnego przed rozwiązaniem stosunku pracy z powodów związanych ze sprawowanym mandatem nie była iluzoryczna to nie sejmik województwa miał obowiązek wykazania zasadności przyczyn rozwiązania stosunku pracy z radną, lecz pracodawca ogólnikowość wniosku pracodawcy w kontekście nienagannej postawy radnej jako pracownika

Skład orzekający

Ewa Kwiecińska

przewodniczący

Mariusz Kotulski

sprawozdawca

Przemysław Szustakiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 27 ust. 2 ustawy o samorządzie województwa w kontekście ochrony stosunku pracy radnego, obowiązek pracodawcy do precyzyjnego uzasadniania wniosków o zgodę na zwolnienie, kontrola sądów administracyjnych nad rozstrzygnięciami nadzorczymi wojewody."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji radnego zatrudnionego w jednostce samorządu terytorialnego lub innej instytucji, gdzie wymagana jest zgoda organu kolegialnego na rozwiązanie stosunku pracy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii ochrony praw radnych i równowagi między interesem pracodawcy a wykonywaniem mandatu. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy chroniące osoby pełniące funkcje publiczne.

Czy ogólnikowe powody zwolnienia chronią radnego przed utratą pracy?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2372/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /przewodniczący/
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Przemysław Szustakiewicz
Symbol z opisem
6262 Radni
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
III SA/Łd 391/24 - Wyrok WSA w Łodzi z 2024-07-11
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2094
art.27 ust.2
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art.147 §1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Łódzkiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 lipca 2024 r. sygn. akt III SA/Łd 391/24 w sprawie ze skargi Województwa Łódzkiego na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Łódzkiego z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie rozpatrzenia wniosku o wyrażenie zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Wojewody Łódzkiego na rzecz Województwa Łódzkiego kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 11 lipca 2024 r. sygn. akt III SA/Łd 391/24, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Województwa Łódzkiego na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Łódzkiego z dnia 3 kwietnia 2024 r. nr PNIK-I.4131.224.2024 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie rozpatrzenia wniosku o wyrażenie zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym, uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze (pkt 1), a także zasądził od Wojewody Łódzkiego na rzecz skarżącego Województwa Łódzkiego kwotę 480 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2).
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 19 stycznia 2024 r. Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa wystąpił do Sejmiku Województwa Łódzkiego z wnioskiem o wyrażenie zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radną Województwa Łódzkiego – B. O. poprzez odwołanie ze stanowiska.
W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że ze względu na powołanie go z dniem 10 stycznia 2024 r. na stanowisko Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, a co za tym idzie zmianę osoby pełniącej tę funkcję, zachodzi konieczność doboru kadry kierowniczej, która w sposób efektywny, poprzez najwłaściwszy dobór metod i środków, będzie dążyła do optymalnego realizowania polityki rolnej państwa w szczególności w zakresie niezakłóconego wspierania przez oddział terenowy KOWR rolników indywidualnych zamieszkałych w gminie, powiecie, województwie przez przekazywanie środków finansowych, organizowanie przetargów na sprzedaż i dzierżawę nieruchomości. Dyrektor podkreślił, że zamiar rozwiązania stosunku pracy nie ma żadnego związku z wykonywaniem przez radną mandatu.
Sejmik Województwa Łódzkiego uchwałą z 27 lutego 2024 r. nr LXVI/754/24 odmówił wyrażenia zgody na rozwiązanie przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa stosunku pracy z radną Województwa Łódzkiego – B. O.
W uzasadnieniu uchwały sejmik odwołując się do treści art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2094 z późn. zm., zwana dalej: "u.s.w.") wskazał, że sejmik województwa obligatoryjnie odmawia wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym, jeżeli podstawą tego rozwiązania są zdarzenia związane z wykonywaniem mandatu radnego. W pozostałych przypadkach odmowa lub wyrażenie zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym pozostawiona jest swobodnemu uznaniu sejmiku województwa. Wniosek Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa jest lakoniczny, nie wskazuje żadnych uchybień w wykonywaniu pełnionej przez radną funkcji w Ośrodku oraz w wykonywaniu związanych z tą funkcją obowiązków pracowniczych. Nie podano także żadnych istotnych okoliczności faktycznych, czy prawnych dostatecznie uzasadniających konieczność odwołania radnej ze stanowiska. Ponadto, jak wynika ze złożonego przez B. O. oświadczenia - pracodawca nie miał dotychczas żadnych zastrzeżeń do wykonywanej przez nią pracy. W ocenie Sejmiku Województwa brak jest dostatecznych, obiektywnych, uzasadnionych i zgodnych z zasadami współżycia społecznego podstaw do rozwiązania stosunku pracy z radną. W ustalonych okolicznościach sprawy skierowany wniosek o wyrażenie zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radną jest zdaniem Sejmiku Województwa podyktowany wyłącznie względami natury politycznej i ma związek z wykonywaniem mandatu przez radną oraz jej polityczną aktywnością.
W dniu 18 marca 2024 r. Wojewoda Łódzki poinformował organ województwa o wszczęciu postępowania w celu kontroli legalności uchwały.
Wojewoda Łódzki rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 3 kwietnia 2024 r. nr PNIK-I.4131.224.2024, na podstawie art. 82 ust. 1 i 4 u.s.w., stwierdził nieważność uchwały nr LXVI/754/24 Sejmiku Województwa Łódzkiego z dnia 27 lutego 2024 r. w sprawie rozpatrzenia wniosku o wyrażenie zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radną Województwa Łódzkiego.
Na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze Województwo Łódzkie wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i motywy, którymi kierował się wydając zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w powołanym wyżej wyroku uznał, że skarga była zasadna i zasługiwała na uwzględnienie.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy sam wniosek Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa skierowany do Sejmiku o wyrażenie zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radną w swej treści jest bardzo ogólny i nie pozwala ustalić faktycznych, konkretnych przyczyn leżących u podstaw zamiaru rozwiązania z nią stosunku pracy. Wnioskodawca stwierdził jedynie, że w związku ze zmianą osoby pełniącej funkcję Dyrektora, zachodzi konieczność doboru kadry kierowniczej, która w sposób efektywny, poprzez najwłaściwszy dobór metod i środków, będzie dążyła do optymalnego realizowania polityki rolnej państwa w szczególności w zakresie niezakłóconego wspierania przez oddział terenowy KOWR rolników indywidualnych zamieszkałych w gminie, powiecie, województwie przez przekazywanie środków finansowych, organizowanie przetargów na sprzedaż i dzierżawę nieruchomości. Powołane przyczyny rozwiązania stosunku pracy nie zostały w żaden sposób udokumentowane, czy wykazane. Pracodawca nie wskazał także faktów z których wynika, że radna dotychczas nieprawidłowo realizowała zadania w zakresie polityki rolnej państwa czy wspierania lokalnych rolników. Teza ta kłóci się także z podniesionymi przez samą radną okolicznościami dotyczącymi braku zastrzeżeń do wykonywanej przez nią pracy oraz uzyskaniem wyróżnienia w związku z zasługami dla rozwoju rolnictwa. Takie ogólne stwierdzenia jak przedstawione we wniosku uniemożliwiają jego ocenę w świetle przesłanek określonych w art. 27 ust. 2 u.s.w. Wskazane przez organ przesłanki, które stanowiły podstawę złożenia wniosku o wyrażenie zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radną muszą bowiem być rzeczywiste. Nie jest dopuszczalne, aby składający przedmiotowy wniosek podawał inne powody niż faktycznie te, którymi kierował się podejmując zamiar rozwiązania stosunku pracy i jednocześnie przyczyny te nie podlegałyby kontroli radnych. Tym samym nie jest wystarczające tak jak to uczynił wnioskodawca we wniosku wskazanie, że powód rozwiązania stosunku pracy z radną nie jest związany ze sprawowaniem przez nią mandatu radnego oraz ogólne stwierdzenie, że zachodzi konieczność doboru kadry kierowniczej w zakresie organizacji polityki rolnej Państwa. Zaakceptowanie takiego stanowiska czyniłoby ocenę merytoryczną, jaką powinien przeprowadzić sejmik województwa przed podjęciem uchwały w oparciu o kryteria określone w art. 27 ust. 2 u.s.w. iluzoryczną, tak jak i ochronę stosunku pracy radnego wynikającą z tego przepisu. To nie na radnych wchodzących w skład sejmiku województwa spoczywa obowiązek ustalania, jakie przesłanki przemawiają za przyjęciem, że zmiana na kierowniczym stanowisku w danym zakładzie pracy przyczyni się do osiągnięcia lepszych wyników pracy. Wnioskodawca we wniosku winien przedstawić okoliczności uzasadniające taką zmianę, np. nowe wymagania w stosunku do pracownika co do posiadanych umiejętności w związku z koniecznością realizacji nowych zdań lub dotychczas osiągniętych niezadawalających wyników. To wnioskodawca jako pracodawca posiada w tym zakresie stosowną wiedzę, którą winien przekazać sejmikowi w składanym wniosku (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 17 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Gp 16/21, CBOSA). Brak uzasadnienia wskazującego na rzeczywiste istnienie podwodów, na które wskazywał pracodawca w złożonym wniosku w istocie uniemożliwił sejmikowi ocenę czy w sprawie wystąpiły przesłanki o których mowa w art. 27 ust. 2 u.s.w. zobowiązujące organ do odmowy wyrażenia zgody na rozwiązane stosunku pracy z radną.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym, to nie sejmik województwa miał obowiązek wykazania zasadności przyczyn rozwiązania stosunku pracy z radną, a pracodawca. Podejmując swoje rozstrzygnięcie sejmik uwzględnił także oświadczenie złożone przez radną, w którym wskazała ona na czysto polityczny charakter zwolnienia jej z zajmowanego stanowiska. Zatem w tak przedstawionym materiale dowodowym sejmik zasadnie skonstatował, że w sprawie występuje pozorność podstaw wskazanych przez pracodawcę; wniosek o wyrażenie zgody i brak dokumentacji oraz argumenty powołane przez pracodawcę nie wystarczają do przyjęcia tezy, że zamiar rozwiązania stosunku pracy nie jest w żaden sposób związany z wykonywaniem przez radną mandatu. Nie dające się usunąć wątpliwości co do rzeczywistych motywów pracodawcy były w ocenie sądu wystarczające do przyjęcia ich pozornego charakteru i odmowy wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radną.
W ocenie Sądu nie trafnie także wojewoda zarzucił organowi województwa brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia powodów rozwiązania stosunku pracy z radną. Zwrócić należy uwagę, że sejmik nie ma obowiązku prowadzenia postępowania uzupełniającego, wyjaśniającego, a jedynie proceduje w oparciu o przedstawioną dokumentację. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania rzeczywistych, uzasadnionych przyczyn i ich udokumentowania, bowiem motywy pracodawcy zamierzającego rozwiązać stosunek pracy z radnym muszą być szczegółowo badane, ponieważ od tych ustaleń zależy stanowisko sejmiku w przedmiocie wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy. Uchwała taka nie może mieć charakteru blankietowego i winna być uzasadniona w sensie obiektywnie weryfikowalnych argumentów oraz mieć oparcie w stanie faktycznym dotyczącym powodów rozwiązania stosunku pracy.
Sąd I instancji podkreślił, że wbrew twierdzeniom organu nadzoru motywy, dla jakich podjęto uchwałę na podstawie art. 27 ust. 2 u.s.w. wynikają z treści jej uzasadnienia. Sejmik uznał, że ogólnikowość wniosku pracodawcy w kontekście nienagannej postawy radnej jako pracownika przemawia za przyjęciem, że rozwiązanie z nią stosunku pracy związane jest ze sprawowaniem funkcji radnego, co wyklucza możliwość wyrażenia na nie zgody przez sejmik.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem prawa, gdyż nie zachodziły wskazane w nim podstawy do stwierdzenia nieważności zakwestionowanej uchwały i dlatego uchylił je na podstawie art. 148 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwana dalej: "p.p.s.a."). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.), na które złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł (pkt 2 wyroku).
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Wojewoda Łódzki, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:
1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 2 u.s.w. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że ogólnikowość wniosku pracodawcy w kontekście nienagannej postawy radnej jako pracownika przemawia za przyjęciem, że rozwiązanie z radną stosunku pracy związane jest ze sprawowaniem funkcji radnej, co wyklucza możliwość wyrażenia na nie zgody przez sejmik w świetle przesłanek określonych w art. 27 ust. 2 u.s.w.
2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 147 § 1 p.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody Łódzkiego z dnia 3 kwietnia 2024 r., nr PNIK-I.4131.224.2024, w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie rozpatrzenia wniosku o wyrażenie zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radną, w sytuacji, w której nie zachodziły ku temu przesłanki.
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. Jednocześnie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także rozpoznanie przedmiotowej sprawy na rozprawie.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Województwo Łódzkie wniosło o jej oddalenie, przyznanie kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, a także rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Na wstępie zauważyć należy, że przedmiotem kontroli sądowej (skargi do WSA w Łodzi) było rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Łódzkiego z dnia 3 kwietnia 2024 r. nr PNIK-I.4131.224.2024, które zostało uchylone ze względu na naruszenie prawa tj. art. 82 ust. 1 i 4 u.s.w., gdyż nie zachodziły wskazane w nim podstawy do stwierdzenia nieważności zakwestionowanej uchwały. Jednak skarga kasacyjna nie zawiera zarzutów w zakresie wykładni bądź zastosowania tego przepisu. Tym samym strona skarżąca nie zakwestionowała oceny Sądu, iż organ nadzoru naruszył art. 82 ust. 1 i 4 u.s.w. wydając zakwestionowane rozstrzygnięcie nadzorcze.
Odnośnie skargi kasacyjnej przede wszystkim na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 2 u.s.w. poprzez jego błędną wykładnię. Zarzut błędnej wykładni tego przepisu nie został szerzej uzasadniony w skardze kasacyjnej. Skarżący kasacyjnie ograniczył się w zasadzie do stwierdzenia, że art. 27 ust. 2 u.s.w. "zobowiązuje sejmik województwa do odmowy udzielenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym tylko wówczas, gdy podstawą wniosku pracodawcy są zdarzenia związane z wykonywaniem przez radnego jego mandatu. (...) Możliwość odmowy udzielenia zgody przez sejmik, uzależniona jest wyłącznie od istnienia związku pomiędzy planowanym zwolnieniem z pracy, a wykonywaniem przez pracownika mandatu radnego. Czytając a contrario art. 27 ust. 2 ustawy o samorządzie województwa, brak takiego związku uniemożliwia sejmikowi odmówienie żądanej zgody. Celem art. 27 ust. 2 ustawy o samorządzie województwa jest jedynie zapewnienie radnej nieskrępowanej możliwości prezentowania własnych poglądów w trakcie pełnienia mandatu, a nie bezwzględna ochrona jego stosunku pracy. Celem tym nie jest zapewnienie radnej nieusuwalności z pracy jaką wykonuje, gdyż to stawiałoby ją ponad prawami innych pracowników będących w tożsamej sytuacji, godząc tym samym w zasadę równości."
Otóż przedstawione rozumienie tego przepisu nie odbiega od przyjętego przez Sąd I instancji. Jak stwierdził WSA w Łodzi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku "można obecnie uznać za dominujący odmienny pogląd prawny (...), że szczególna ochrona przysługująca radnemu na podstawie przepisów uzależniających rozwiązanie z nim stosunku pracy od zgody rady dotyczy jedynie sytuacji, w których rozwiązanie z nim stosunku pracy związane jest z wykonywaniem przez niego mandatu. W przypadku zaś, gdy taki związek nie istnieje, rada nie może zatem odmówić zgody na rozwiązanie z radnym stosunku pracy (zob. mi. in. wyroki NSA: z 3 grudnia 2021 r., sygn. akt III OSK 4443/21; z 31 maja 2021 r., sygn. akt III OSK 3615/21, z 20 grudnia 2022 r., sygn. akt III OSK 1450/21 i III OSK 1449/21, z 21 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 2007/21, dostępne w CBOSA). Taka wykładnia wskazuje na to, że radny, jak każdy inny pracownik może przed sądem pracy wykazywać, że powody rozwiązania z nim stosunku pracy, niezwiązane z wykonywanym mandatem radnego, są niezgodne z prawem i nieuzasadnione. Tym samym, nie ma żadnych powodów, aby rada gminy wkraczała w kompetencje sądu pracy i oceniała zasadność przyczyn rozwiązania stosunku pracy z radnym, z wyłączeniem jedynie sytuacji, gdy ma to związek z oceną, czy rzeczywista przyczyna rozwiązania stosunku pracy nie jest jednak związana z wykonywaniem mandatu radnego (zob. wyrok NSA z 24 października 2018 r.; sygn. akt II OSK 2532/17, dostępny w CBOSA)".
Również Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela takie rozumienie art. 27 ust. 2 u.s.w. Szczególna ochrona przysługująca radnemu na podstawie art. 27 ust. 2 u.s.w., a uzależniająca rozwiązanie z nim stosunku pracy od zgody rady dotyczy jedynie sytuacji, w których rozwiązanie z nim stosunku pracy związane jest z wykonywaniem przez niego mandatu. W przypadku zaś, gdy taki związek nie istnieje, rada nie może zatem odmówić zgody na rozwiązanie z radnym stosunku pracy. Jak zasadnie wskazał Sąd I instancji radny, jak każdy inny pracownik może przed sądem pracy wykazywać, że powody rozwiązania z nim stosunku pracy, niezwiązane z wykonywanym mandatem radnego, są niezgodne z prawem i nieuzasadnione. Tym samym, nie ma żadnych powodów, aby sejmik wojewódzki wkraczał w kompetencje sądu pracy i oceniał zasadność przyczyn rozwiązania stosunku pracy z radnym, z wyłączeniem jedynie sytuacji, gdy ma to związek z oceną, czy rzeczywista przyczyna rozwiązania stosunku pracy nie jest jednak związana z wykonywaniem mandatu radnego. Zatem aby gwarancja skutecznego i bezpiecznego sprawowania funkcji publicznej przez radnego i jego ochrona przed rozwiązaniem stosunku pracy z powodów związanych ze sprawowanym mandatem nie była iluzoryczna, konieczne jest, by pracodawca, występując do sejmiku z wnioskiem opartym na art. 27 ust. 2 u.s.w., precyzyjnie określił i wykazał rzeczywisty charakter powodów zamierzonego rozwiązania stosunku pracy. Oczywistym jest bowiem, że pracodawca, zamierzając zwolnić radnego z pracy nie powoła się z reguły w uzasadnieniu wprost na okoliczności związane z wykonywaniem przez niego mandatu. Ograniczenie się przez sejmik do jedynie formalnego badania, czy wśród podstaw rozwiązania stosunku pracy z radnym, wskazanych przez pracodawcę powołano expressis verbis zdarzenia związane z wykonywaniem mandatu radnego pozbawiałoby jakiegokolwiek znaczenia ochronę wynikającą z art. 27 ust. 2 u.s.w.
Ubocznie jedynie stwierdzić należy, że treść zarzutu oraz uzasadnienie skargi kasacyjnej wskazują, że skarżący kasacyjnie kwestionuje w istocie niewłaściwe zastosowanie art. 27 ust. 2 u.s.w. w odniesieniu do kwalifikacji i oceny przez Sąd I instancji ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Jako błędne wskazuje bowiem, że "ogólnikowość wniosku pracodawcy w kontekście nienagannej postawy radnej jako pracownika przemawia za przyjęciem, że rozwiązanie z radną stosunku pracy związane jest ze sprawowaniem funkcji radnej" – co zadecydowało o nieprawidłowym zastosowaniu w sprawie wskazanego w treści zarzutu przepisu. Jednak ta postać podstawy kasacyjnej – niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego - nie została podniesiona w analizowanym zarzucie skargi kasacyjnej. Co więcej Sąd I instancji nie stwierdził, że "ogólnikowość wniosku pracodawcy w kontekście nienagannej postawy radnej jako pracownika przemawia za przyjęciem, że rozwiązanie z radną stosunku pracy związane jest ze sprawowaniem funkcji radnej". Prawidłowo jedynie zwrócił uwagę, że to nie sejmik województwa miał obowiązek wykazania zasadności przyczyn rozwiązania stosunku pracy z radną, lecz pracodawca. Sejmik województwa nie może prowadzić postępowania uzupełniającego, wyjaśniającego, a jedynie proceduje w oparciu o przedstawioną dokumentację. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania uzasadnionych przyczyn i ich udokumentowania, bowiem motywy pracodawcy zamierzającego rozwiązać stosunek pracy z radnym muszą być szczegółowo badane, ponieważ od tych ustaleń zależy stanowisko sejmiku w przedmiocie wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy. Uchwała taka nie może być podjęta w sposób abstrahujący od motywów podanych przez pracodawcę we wniosku, oświadczenia radnego, faktów powszechnie znanych, jak również powinna ona być uzasadniona w sensie obiektywnie weryfikowalnych argumentów oraz mieć oparcie w stanie faktycznym dotyczącym powodów rozwiązania stosunku pracy. Uchwała w sprawie niewyrażenia zgody przez radę na zwolnienie z pracy radnego wymaga przeanalizowania wszystkich istotnych w sprawie okoliczności, które powinny być uwzględnione w jej uzasadnieniu (zob. także wyrok NSA z 18 czerwca 2024 r., sygn. III OSK 3827/21). Zdaniem sejmiku województwa oraz Sądu I instancji ogólność złożonego wniosku o wyrażanie zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radną uniemożliwiało weryfikację przyczyn rozwiązania stosunku pracy.
Nie zasługuje na uwzględnienie także drugi z podniesionych zarzutów. Otóż wskazać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że przepis art. 147 ma charakter ogólny (blankietowy) i określa kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania. Ma on charakter wynikowy. Jego zastosowanie przez Sąd I instancji jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, które uzasadniałoby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej. Tego typu przepis nie może zatem stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Przede wszystkim jednak podkreślić należy, że Sąd I instancji nie orzekał i nie mógł w niniejszej sprawie orzekać na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., a więc nie mógł go naruszyć. Podstawą prawną wyrokowania przez Sąd I instancji był art. 148 p.p.s.a., który ma zastosowanie w przypadku uwzględnienia skargi na akt nadzoru, w tym przypadku na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Łódzkiego.
Skoro więc podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co z kolei skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI