III OSK 2365/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-06-28
NSAAdministracyjneŚredniansa
bezczynność organuskarga kasacyjnastopień niepełnosprawnościsprostowanie orzeczeniapostępowanie administracyjnesądy administracyjneNSAWSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej bezczynności organu w przedmiocie sprostowania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, uznając, że umorzenie postępowania przez sąd pierwszej instancji było zasadne.

Skarga kasacyjna dotyczyła wyroku WSA w Krakowie, który umorzył postępowanie w sprawie bezczynności organu w przedmiocie sprostowania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym błędne zastosowanie art. 149 § 1a p.p.s.a. i umorzenie postępowania. NSA uznał, że umorzenie postępowania przez sąd pierwszej instancji było zgodne z prawem, ponieważ organ załatwił sprawę po wniesieniu skargi. NSA oddalił skargę kasacyjną.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej T. W. od wyroku WSA w Krakowie, który umorzył postępowanie w sprawie bezczynności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w przedmiocie sprostowania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 149 § 1a p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, oraz art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez umorzenie postępowania w sytuacji, gdy postanowienie odmawiające sprostowania nie czyniło zadość żądaniom skargi. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, stwierdził, że umorzenie postępowania przez sąd pierwszej instancji było zasadne, ponieważ organ załatwił sprawę po wniesieniu skargi na bezczynność, a przed wydaniem wyroku. NSA podkreślił, że kontrola kwestionowanego postanowienia organu wymagałaby wniesienia odrębnej skargi. Ponadto, NSA uznał zarzut naruszenia art. 149 § 1a p.p.s.a. za nieskuteczny, ponieważ skarżący nie powiązał go z naruszeniem konkretnych przepisów. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy jest zgodne z prawem, gdy organ załatwił sprawę po wniesieniu skargi.

Uzasadnienie

NSA wyjaśnił, że w obecnym stanie prawnym, załatwienie sprawy przez organ po wniesieniu skargi na bezczynność nie skutkuje umorzeniem całego postępowania, lecz co najwyżej umorzeniem w odniesieniu do żądania zobowiązania organu do załatwienia sprawy w określonym terminie. Sąd pierwszej instancji prawidłowo umorzył postępowanie w tym zakresie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Dz.U. 2020 poz 1610 art. 9 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2001 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2001 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2001 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2001 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 161 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2001 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 113 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umorzenie postępowania przez sąd pierwszej instancji było zgodne z prawem, ponieważ organ załatwił sprawę po wniesieniu skargi na bezczynność. Zarzut naruszenia art. 149 § 1a p.p.s.a. był nieskuteczny z powodu braku powiązania z konkretnymi przepisami.

Odrzucone argumenty

Organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Umorzenie postępowania było niezasadne, ponieważ postanowienie odmawiające sprostowania nie czyniło zadość żądaniom skargi.

Godne uwagi sformułowania

Kontrola kwestionowanego postanowienia wymaga wniesienia odrębnej skargi na ten akt. Przepis art. 149 § 1a p.p.s.a. ma charakter ogólny (blankietowy) i nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej.

Skład orzekający

Ewa Kwiecińska

sprawozdawca

Maciej Kobak

członek

Wojciech Jakimowicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skargi na bezczynność organu, w szczególności w kontekście załatwienia sprawy przez organ po wniesieniu skargi oraz skuteczności zarzutów kasacyjnych opartych na przepisach ogólnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie organ załatwił sprawę po wniesieniu skargi na bezczynność. Interpretacja przepisów p.p.s.a. może ewoluować.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w szczególności dotyczących skargi na bezczynność organu i jej konsekwencji, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Bezczynność organu a skarga kasacyjna: kiedy umorzenie postępowania jest zasadne?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2365/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /sprawozdawca/
Maciej Kobak
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III SAB/Kr 91/21 - Wyrok WSA w Krakowie z 2021-11-04
III OSK 2365/21 - Wyrok NSA z 2022-02-22
II SAB/Wa 256/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-09-19
Skarżony organ
Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1610
art. 9 ust. 1
Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra  właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie sędzia NSA Ewa Kwiecińska (spr.) sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. akt II SAB/Kr 91/21 w sprawie ze skargi T. W. na bezczynność Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w przedmiocie sprostowania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 4 listopada 2021 r., sygn. akt III SAB/Kr 91/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: ''WSA w Krakowie’', ''Sąd pierwszej instancji''), po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. W. (dalej: ‘’skarżący"), na bezczynność Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] (dalej: ‘’organ") w przedmiocie sprostowania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego z [...] lipca 2019 r. o sprostowanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] lipca 2019 r., nr [...] (pkt I wyroku); stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku, o którym mowa w punkcie I wyroku (pkt II wyroku); stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt III wyroku), a także zasądził na rzecz adwokata M. M. wykonującego zawód w Kancelarii Adwokackiej przy ul. [...] w [...] od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wynagrodzenie w kwocie 420 złotych podwyższonej o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (pkt IV wyroku).
W uzasadnieniu powołanego orzeczenia WSA w Krakowie wskazał, że pismem z 3 grudnia 2019 r. skarżący wniósł skargę na bezczynność Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...], polegającą na nierozpatrzeniu jego wniosku z [...] lipca 2019 r. dotyczącego sprostowania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] lipca 2019 r., nr [...], w zakresie pkt V i zastąpienie błędnie wpisanej tam daty [...] maja 2019 r., od której datuje się ustalony stopień niepełnosprawności, prawidłową datą [...] marca 2003 r.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podnosząc, że pismo, o którym mowa w skardze, zostało potraktowane jako odwołanie i pozostawione bez rozpoznania.
WSA w Krakowie postanowieniem z 8 kwietnia 2020 r., sygn. akt III SAB/Kr 1/20, odrzucił wspomnianą skargę z powodu braku poprzedzenia jej ponagleniem do organu wyższego stopnia w trybie art. 37 k.p.a.
Postanowienie Sądu pierwszej instancji zostało uchylone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 4320/21, który wskazał, że pismo skarżącego z [...] października 2019 r., skierowane do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...], należało uznać za ponaglenie w trybie art. 37 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że WSA w Krakowie powinien rozpoznać skargę i ocenić, czy jest ona zasadna, a więc czy organ pozostaje w bezczynności, czy też nie, z uwzględnieniem również faktu, iż organ postanowieniem z [...] października 2020 r., nr [...], odmówił sprostowania omyłki pisarskiej w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności z [...] lipca 2019 r., nr [...].
Po ponownym rozpoznaniu przedmiotowej skargi na bezczynność, WSA w Krakowie wydał powołany na wstępie wyrok z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. akt II SAB/Kr 91/21. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazał, że skarga zasługuje - co do zasady - na uwzględnienie.
Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że skarżący w piśmie z [...] lipca 2019 r. zawarł wniosek o sprostowanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] lipca 2019 r., nr [...], w zakresie pkt V i zastąpienie błędnie wpisanej tam daty, od której datuje się ustalony stopień niepełnosprawności – [...] maja 2019 r., datą [...] marca 2003 r.
Zdaniem WSA w Krakowie niezależnie od merytorycznej oceny powyższego wniosku powinien on zostać rozpoznany zgodnie z jego treścią i intencją autora, a zatem jako wniosek o sprostowanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] lipca 2019 r., nr [...]. Przy czym skarżący wyraźnie doprecyzował nawet podstawę prawną powyższego wniosku, wskazując na art. 113 § 1 k.p.a. Organ natomiast potraktował wniosek skarżącego jako odwołanie, a następnie ‘’odwołanie" to zostało pozostawione bez rozpoznania. Do rozpoznania ww. wniosku we właściwym trybie doszło dopiero [...] października 2020 r., kiedy to organ postanowieniem nr [...] odmówił sprostowania omyłki pisarskiej w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności z [...] lipca 2019 r., nr [...]. Zatem od dnia wniesienia niniejszego wniosku skarżącego o sprostowanie, to jest od [...] sierpnia 2019 r. do [...] października 2019 r. (powinno być do [...] października 2020 r. – dopisek NSA) trwało postępowanie w sprawie tego wniosku.
Według WSA w Krakowie przyjmując, że wniosek winien być rozpoznany w ciągu miesiąca od daty jego wniesienia, stwierdzić należy, że organ przez ponad 13 miesięcy pozostawał w bezczynności względem tego wniosku. Obecnie jednak wniosek został rozpoznany.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w chwili wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności jednakże, wobec wydania postanowienia po dniu wpływu skargi na bezczynność organu, bezprzedmiotowe stało się nałożenie przez Sąd w wyroku zobowiązania, aby organ rozpoznał wniosek skarżącego. W konsekwencji konieczne stało się umorzenie postępowania sądowego w tym zakresie. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ dopuścił się w niniejszej sprawie bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd pierwszej instancji uznał bowiem, że bezczynność nie nosi cech rażącego naruszenia prawa, rozumianego jako stan, w którym ewidentnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Bezczynność organu wynikała z błędnego zakwalifikowania żądania wniosku jako odwołania, któremu został nadany dalszy bieg. Następnie wniosek został rozpoznany zgodnie z intencją strony.
Skargę kasacyjną od powołanego na wstępie wyroku WSA w Krakowie z 4 listopada 2021 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący, reprezentowany przez adwokata, zaskarżając ten wyrok w części obejmującej pkt I i III przedmiotowego rozstrzygnięcia.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
1. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zw. dalej p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 149 § 1a p.p.s.a. poprzez błędne jego zastosowanie i uznanie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji gdy skarżący wykazał, iż organ dopuścił się bezczynności w warunkach oczywistego naruszenia prawa, a powyższe wynika również z samego uzasadnienia kwestionowanego wyroku;
2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku o sprostowanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wobec przyjętej przez Sąd pierwszej instancji bezprzedmiotowości, podczas gdy wydanie przez organ postanowienia odmawiającego sprostowania omyłki pisarskiej nie czyni zadość żądaniom skargi w tym zakresie, co z kolei doprowadziło do niezastosowania przez Sąd pierwszej instancji art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. zobowiązania organu do uwzględnienia wniosku o sprostowanie omyłki pisarskiej w orzeczeniu.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie przedmiotowego wyroku w zakresie objętym skargą, tj. w zakresie pkt I i III, a następnie, na podstawie art. 188 p.p.s.a., o rozpoznanie skargi i orzeczenie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, a także o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o sprostowanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] lipca 2019 r. w sposób wskazany we wniosku skarżącego, tj. poprzez zastąpienie błędnie wpisanej daty [...] maja 2019 r., od której datuje się ustalony stopień niepełnosprawności, datą właściwą tj. [...] marca 2003 r., względnie o uchylenie przedmiotowego wyroku w zakresie objętym skargą, tj. w zakresie pkt I i III oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Skarżący wniósł również o przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej wskazanej w art. 149 § 2 p.p.s.a., jak również o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W dopełnieniu wymogu, o którym mowa w art. 176 § 2 p.p.s.a. skarżący oświadczył, że przy rozpatrzeniu przedmiotowej skargi kasacyjnej zrzeka się rozprawy.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259) dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
Przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Podkreślić trzeba, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09 podjęta w pełnym składzie. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2140/13, LEX nr 1682677), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1679/11, LEX nr 1218340).
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna oparta została na zarzutach naruszenia przepisów postępowania. Z uwagi na treść zarzutów w pierwszej kolejności odnieść należało się do zarzutu naruszenia art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Wieliczce do rozpatrzenia wniosku skarżącego o sprostowanie orzeczenia o niepełnosprawności wobec przyjętej przez Sąd pierwszej instancji bezprzedmiotowości, podczas gdy wydane przez organ postanowienie odmowne nie czyni zadość żądaniom skargi.
Analizę tak sformułowanego zarzutu poprzedzić należy wyjaśnieniem, iż art. 149 p.p.s.a. w pierwotnym brzmieniu do dnia 11 kwietnia 2011 r. stanowił, że "[s]ąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa". Wobec tego, że ustawodawca nie przewidywał wówczas jakichkolwiek innych sposobów załatwienia sprawy ze skargi na bezczynność jak tylko zobowiązanie organu do jej załatwienia w określonym terminie, to w przypadku jej rozstrzygnięcia w toku sprawy sądowoadministracyjnej (po wniesieniu skargi i przed wydaniem wyroku) nie zachodziła już potrzeba wydawania orzeczenia zobowiązującego organ do załatwienia sprawy. Było to oczywiste i logiczne. Na tle takiego rozumienia przepisu pojawił się wówczas w orzecznictwie problem prawny, czy w takim przypadku oddalać skargę, czy umarzać postępowanie sądowoadministracyjne. Problem ten rozstrzygnęła uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 26 listopada 2008 r. (I OPS 6/08), opowiadając się za umorzeniem postępowania w sprawie po myśli art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Uchwała ta przyczyniła się do ujednolicenia praktyki orzeczniczej i utrwaliła pogląd o bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego w przypadku załatwienia przez organ sprawy po wniesieniu skargi. W konsekwencji w przeszłości skarga na bezczynność sama w sobie stanowiła jedyny środek przymuszający i dyscyplinujący organ do rozstrzygnięcia sprawy. Organ nie ponosił też jakichkolwiek konsekwencji czy dolegliwości finansowych związanych z opieszałym i niesprawnym prowadzeniem postępowania. Przypomnieć należy, że pod pojęciem bezczynności rozumiano wówczas nie tylko brak załatwienia sprawy w terminach określonych w przepisach i brak czynności procesowych prowadzących do jej załatwienia, ale również ich nadmierne rozciągnięcie w czasie, trwanie postępowania dłużej niż było to konieczne dla wydania rozstrzygnięcia.
W wyniku zmian ustawodawczych wprowadzonych 11 kwietnia 2011 r. (do dotychczasowej ww. treści przepisu dodano wówczas przewlekłe prowadzenie postępowania) i 17 maja 2011 r. (dodano zdanie drugie w § 1 mówiące o jednoczesnym stwierdzeniu przez sąd czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa) w judykaturze zarysowała się różnica stanowisk co do tego, czy pogląd wyrażony w ww. uchwale z 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08, zachowuje aktualność. W przypadku umorzenia postępowania pozostawała bowiem nie rozstrzygnięta kwestia charakteru opieszałości organu w prowadzeniu postępowania. Wyrazem różnicy poglądów w tym przedmiocie na tle wprowadzonych w 2011 r. zmian w art. 149 p.p.s.a. jest orzeczenie NSA w sprawie sygn. akt II GSK 410/15, a także m. in. wyrok NSA z 5 lipca 2012 r. o sygn. akt II OSK 1031/12 (powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym: https://cbois.nsa.gov.pl). Problem rozbieżności orzecznictwa dotyczący kwestii czy użyty przez ustawodawcę w zdaniu drugim § 1 art. 149 p.p.s.a. zwrot "jednocześnie" pozwala na merytoryczne orzekanie o bezczynności lub przewlekłości w zakończonym przez organ postępowaniu, stracił jednak na znaczeniu wskutek kolejnych zmian ustawodawczych wprowadzonych ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658). Aktualnie, a także w dacie rozstrzygania sprawy przez Sąd pierwszej instancji, art. 149 p.p.s.a. ma bowiem następującą treść:
"§ 1. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
§ 1a. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
§ 1b. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.
§ 2. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6".
Z powyższego wynika, że w zależności od stanu faktycznego istniejącego w chwili wydawania orzeczenia (czy po wniesieniu skargi organ załatwił sprawę, czy też nadal nie wydał decyzji lub innego aktu) sąd administracyjny decyduje albo o zobowiązaniu do załatwienia sprawy z punktu 1 § 1, albo o zaistnieniu stanu przewlekłości lub bezczynności z punktu 3 § 1. Ten pierwszy przypadek sam w sobie przesądza także o zaistnieniu okoliczności z punktu 3, tj. że wystąpiła bezczynność lub przewlekłość w prowadzonym postępowaniu. Z kolei rozstrzygnięcie przewidziane w punkcie 3 w istocie, po wyjaśnieniu zagadnienia prawnego będącego przedmiotem uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 (odnoszącej się do możliwości merytorycznego rozstrzygania o tak zwanej "historycznej" bezczynności organu, tj. w odniesieniu do sprawy zakończonej przed wniesieniem skargi), zagwarantowane jest obecnie wyłącznie dla przypadku, jaki zaistniał w rozpoznawanej sprawie, a mianowicie, gdy organ załatwił sprawę w toku postępowania sądowoadministracyjnego, czyli po wniesieniu skargi na bezczynność, a przed wydaniem wyroku. Problematyczne w poprzednim stanie prawnym obowiązującym do 15 sierpnia 2015 r. określenie "jednocześnie" zawarte obecnie w § 1a art. 149 p.p.s.a., a odnoszące się do charakteru bezczynności lub przewlekłości, jak również pozostałe środki dyscyplinowania organu z § 2 ( grzywna i suma pieniężna) odnoszą się zarówno do przypadku gdy sąd zobowiązuje organ do załatwienia sprawy (§ 1 pkt 1), jak i gdy rozstrzyga o zaistnieniu przewlekłości lub bezczynności w sprawie załatwionej po wniesieniu skargi (§ 1 pkt 3). Świadczy o tym zarówno sama treść art. 149, budowa i układ jego poszczególnych elementów (paragrafów i punktów), a także kolejne wyżej opisane zmiany ustawodawcze.
W obecnym stanie prawnym, załatwienie sprawy przez organ po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłość nie skutkuje już umorzeniem całego postępowania sądowoadministracyjnego, lecz co najwyżej umorzeniem postępowania jedynie w odniesieniu do żądania skargi zobowiązania organu do załatwienia sprawy w określonym terminie. I chociaż, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie jest to element konieczny wyroku, skoro taką samą rolę spełnia rozstrzygnięcie przewidziane w § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdzające, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, to zamieszczenie takiego rozstrzygnięcia w sentencji wyroku nie stanowi wady prawnej mogącej prowadzić do jego uchylenia (por. wyrok NSA z dnia 7 września 2021 r., sygn. akt III OSK 977/21; z dnia 2 lutego 2024 r., sygn. akt II GSK 1779/23, dostępne w CBOSA). Skoro zatem, jak w niniejszej sprawie, skarga na bezczynność złożona została w dniu 3 grudnia 2019 r., a postanowienie w przedmiocie odmowy sprostowania omyłki pisarskiej w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] wydane zostało w dniu [...] października 2020 r., to w chwili orzekania przez Sąd pierwszej instancji, tj. w dniu [...] listopada 2021 r., stan bezczynności już nie istniał. Organ załatwił już bowiem sprawę wszczętą podaniem z dnia [...] lipca 2019 r. Zawarte zatem w punkcie 1 zaskarżonego wyroku rozstrzygnięcie umarzające postępowanie w zakresie zobowiązania Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] do rozpatrzenia powyżej wskazanego wniosku skarżącego należy uznać za zgodne z obowiązującym prawem. Podnoszona natomiast w skardze kasacyjnej kwestia prawidłowości postanowienia z dnia [...] października 2020 r. nie może być przedmiotem oceny w postępowaniu sądowoadministracyjnym wywołanym wniesieniem skargi na bezczynność, gdyż kontrola kwestionowanego postanowienia wymaga niesienia odrębnej skargi na ten akt. Zarzut naruszenia art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nie mógł zatem odnieść zamierzonego skutku.
Drugi z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczy naruszenia § 1a art. 149 p.p.s.a. poprzez błędne jego zastosowanie i uznanie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, pomimo że organ dopuścił się bezczynności w warunkach oczywistego naruszenia prawa. W odniesieniu do tak sformułowanego zarzutu należy przypomnieć, że przepis art. 149 § 1a p.p.s.a. ma charakter ogólny (blankietowy), gdyż określa ogólną kompetencję sądu administracyjnego do sprawowania kontroli działalności organów administracji publicznej w sprawach skarg na bezczynność organów, jak też kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania. Tego typu przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, gdyż sądy administracyjne realizują swoje ustawowe kompetencje w ramach wykonywania kontroli legalności administracji publicznej na podstawie i w trybie szeregu konkretnych, określonych przepisów prawa. Zatem strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia takiego przepisu, zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – Sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie powołanych przepisów jest bowiem zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (por. wyroki NSA: z 30 kwietnia 2015 r., I OSK 1701/14, z 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1595/14, z 29 kwietnia 2015 r.). Skarżący kasacyjnie nie powiązał jednak naruszenia powołanego przepisu p.p.s.a. z naruszeniem jakiegokolwiek przepisu, co czyni zarzut ten nieskutecznym.
Ze wskazanych wyżej przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI