II SA/Rz 551/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2019-07-15
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo wodneopłata za pobór wódzwykłe korzystanie z wódpozwolenie wodnoprawneNadleśnictwoSkarb PaństwaWSA Rzeszówadministracja publiczna

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o opłacie zmiennej za pobór wód podziemnych, uznając, że Nadleśnictwo może korzystać ze zwykłego prawa do poboru wody, jeśli nie przekracza ono 5 m³ na dobę.

Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni ustalającej opłatę zmienną za pobór wód podziemnych przez Nadleśnictwo. Skarżące Nadleśnictwo argumentowało, że pobór wody mieści się w ramach "zwykłego korzystania z wód", które nie wymaga pozwolenia i nie podlega opłatom, jeśli nie przekracza 5 m³ na dobę. Sąd administracyjny przychylił się do tej argumentacji, uchylając zaskarżoną decyzję, ponieważ organ nie ustalił prawidłowo ilości pobieranej wody i nie zbadał, czy nie jest to zwykłe korzystanie.

Przedmiotem kontroli sądowej była decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, która określiła dla Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo opłatę zmienną za pobór wód podziemnych w III kwartale 2018 r. Nadleśnictwo wniosło skargę, zarzucając naruszenie przepisów K.p.a. oraz Prawa wodnego. Kluczowym argumentem skarżącego było to, że pobór wody podziemnej z ujęcia w miejscowości N. nie przekracza średniodobowo 5 m³, co kwalifikuje go jako "zwykłe korzystanie z wód" zgodnie z art. 33 Prawa wodnego, a tym samym nie podlega opłatom ani nie wymaga pozwolenia wodnoprawnego. Nadleśnictwo powołało się na dane wskazujące na pobór ok. 1,15 m³ na dobę. Podkreślono również, że "zwykłe korzystanie" może dotyczyć podmiotów publicznych i prowadzących działalność gospodarczą, a nie tylko osób fizycznych. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy Nadleśnictwo, jako jednostka organizacyjna Skarbu Państwa, ma prawo do zwykłego korzystania z wody. Sąd, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo, potwierdził, że takie prawo przysługuje, a pojęcie "własnego gospodarstwa domowego" należy rozumieć szeroko, obejmując także potrzeby osób prawnych i jednostek organizacyjnych, o ile pobór nie przekracza 5 m³ na dobę. Sąd stwierdził, że organ administracji nie poczynił wystarczających ustaleń faktycznych w zakresie ilości pobieranej wody i sposobu jej wykorzystania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji, zaskarżona decyzja została uchylona. Sąd nie podzielił natomiast zarzutu dotyczącego nieprawidłowego zastosowania współczynnika różnicującego przy ustalaniu opłaty, uznając go za zgodny z upoważnieniem ustawowym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, pobór wód podziemnych przez Nadleśnictwo w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m³ na dobę kwalifikuje się jako "zwykłe korzystanie z wód".

Uzasadnienie

Sąd uznał, że "zwykłe korzystanie z wód" nie jest zastrzeżone wyłącznie dla potrzeb osobistych i może dotyczyć także osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych, takich jak Nadleśnictwo, reprezentujące Skarb Państwa. Kluczowe jest, aby pobór nie przekraczał limitu 5 m³ na dobę, a celem było zaspokojenie potrzeb związanych z funkcjonowaniem jednostki, np. leśniczówki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (26)

Główne

P.w. art. 33

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

P.w. art. 35

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

P.w. art. 33 § ust. 4 pkt 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

P.w. art. 35 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

P.w. art. 273 § ust. 6 i 10

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

P.w. art. 272

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

K.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 7a

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne art. 20 § ust. 1

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne art. 36

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne art. 122

P.w. art. 389

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach art. 32 § ust. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

P.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 33

Kodeks cywilny

k.c. art. 34

Kodeks cywilny

k.p.c. art. 479 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców art. 2

K.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pobór wód podziemnych przez Nadleśnictwo mieści się w ramach "zwykłego korzystania z wód" (nie przekracza 5 m³ na dobę). "Zwykłe korzystanie z wód" może dotyczyć podmiotów publicznych i jednostek organizacyjnych, nie tylko osób fizycznych. Organ nie poczynił wystarczających ustaleń faktycznych w zakresie ilości pobranej wody i sposobu jej wykorzystania.

Odrzucone argumenty

Zastosowanie współczynnika różnicującego przy ustalaniu opłaty zmiennej jest nieprawidłowe.

Godne uwagi sformułowania

"Zwykłe korzystanie z wód nie jest obwarowane uzyskaniem pozwolenia wodnoprawnego i co ważniejsze w niniejszej spawie nie jest zastrzeżone dla zaspokajania potrzeb osobistych." "Skarb Państwa posiada osobowość prawną wynikającą bezpośrednio z ustawy ( art 33 i 34 K.c.). Jest państwową osobą prawną, gdyż należy do niego mienie państwowe, które nie zostało wyodrębnione dla innych państwowych osób prawnych." "art. 33 ust. 1 P.w. w zakresie w jakim posługuje się sformułowaniem potrzeb własnego gospodarstwa domowego, obejmuje również potrzeby własne osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, w takim rozmiarze, który nie narusza ograniczeń dostępu do wód, wynikających z art. 33 ust. 4 wyżej wymienionej ustawy"

Skład orzekający

Elżbieta Mazur-Selwa

sprawozdawca

Maciej Kobak

przewodniczący

Piotr Godlewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"zwykłego korzystania z wód\" przez podmioty publiczne i jednostki organizacyjne, w tym Nadleśnictwa, w kontekście Prawa wodnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji Nadleśnictwa i poboru wód podziemnych, ale zasady interpretacji "zwykłego korzystania" mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów Prawa wodnego, które ma praktyczne znaczenie dla jednostek zarządzających mieniem państwowym i może być interesująca dla szerszego grona prawników zajmujących się prawem administracyjnym i ochrony środowiska.

Nadleśnictwo wygrywa z Wodami Polskimi: Czy zwykłe korzystanie z wody jest zwolnione z opłat?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 551/19 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2019-07-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-05-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /sprawozdawca/
Maciej Kobak /przewodniczący/
Piotr Godlewski
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 1839/21 - Wyrok NSA z 2023-02-14
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2268
art 273 ust. 6 i 10, 272, 33 i 35
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 2096
art 6, 7, 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ WSA Piotr Godlewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2019 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli jest decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] marca 2019 r. nr [...]określająca dla Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo ( dalej: "strona skarżąca") za okres od 1 lipca 2018 r. do 30 września 2018 r. opłatę zmienną w wysokości 24,00 zł za pobór wód podziemnych dla potrzeb gminy [....].
W podstawie prawnej decyzji organ powołał art 273 ust. 6 i ust. 10 w zw. z art 272 ust. 1, art 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne ( Dz.U. z 2018 r., poz. 2268; dalej: "P.w.").
Decyzja została wydana po uprzednim skierowaniu do Państwowego Gospodarstwa Leśnego informacji ustalającej wysokość opłaty w tej samej wysokości i nie uwzględnieniu złożonej przez ten podmiot reklamacji.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że opłata została naliczona na podstawie oświadczenia Państwowego Gospodarstwa Leśnego, w którym wskazano ilość pobranych wód podziemnych oraz współczynnik różnicujący, przez który przemnożono stawkę jednostkową opłaty zmiennej.
W skardze do Sądu Państwowe Gospodarstwo Leśne zarzuciło naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy:
- art 6, 7, 77 i art 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "K.p.a.") polegające na zaniechaniu poczynienia dokładnych ustaleń faktycznych odnośnie wielkości dobowego poboru wody oraz sposobu korzystania z wody podziemnej pobieranej z ujęcia wody w miejscowości N., pod kątem zbadania czy nie dochodzi do zwykłego korzystania z wody,
- art 7a K.p.a. polegające na zaniechaniu zastosowania tego przepisu w sytuacji wątpliwości co do znaczenia pojęcia "zwykłego korzystania z wody",
Przepisów prawa materialnego:
- art 33 w zw., z art 35 ust. 1 P.w. polegające zaniechaniu zbadania kwestii dotyczącej możliwości zwykłego korzystania z wody, przez podmiot instytucjonalny jakim jest nadleśnictwo reprezentujące Skarb Państwa, przy uwzględnieniu rzeczywistego korzystania z wody podziemnej.
Na tych podstawach wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na rzecz Państwowego Gospodarstwa Leśnego kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podważano zarówno sam fakt naliczenia opłaty, jak też sposób jej wyliczenia. Powołując się na treść art 33 ust. 4 pkt 1 P.w. wskazano, że zwykłe korzystanie z wód, co do którego nie ma obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, jak również ustalania opłaty obejmuje pobór wody wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m³ na dobę. Zatem dla dokonania oceny czy Nadleśnictwo pobiera wody w ramach zwykłego korzystania z wód, czy też w ramach usługi wodnej, konieczne było poczynienie ustaleń faktycznych w zakresie ilości pobieranej wody w ujęciu średniorocznym. Tymczasem Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni przeprowadziło kontrolę w dniach 9 października i 8 listopada 2018 r., z protokołu której wynikało, że w kwartale podlegającym kontroli z ujęcia wody N. pobranych zostało 104 m³ wody podziemnej. Skarżąca twierdzi, że już na podstawie wielkości poboru kwartalnego można ustalić, że pobór wody podziemnej wynosi około 1,15 m³ na dobę ( 104 m³: 90 dni) i tym samym nie przekracza 5 m³ poboru na dobę. Organ administracji nie przeprowadził w tym zakresie żadnych ustaleń.
Dalej zarzucono, że organ nie poczynił również ustaleń w zakresie rzeczywistego sposobu korzystania z leśniczówki, korzystanie z wody służy realizacji celów mieszkalnych co wpisuje się w zwykłe korzystanie z wód.
Zdaniem strony skarżącej fakt, że Nadleśnictwo jest podmiotem instytucjonalnym prowadzącym działalność na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t. j. Dz. U. 2018 r., poz. 2129 ze zm.), nie wyłącza możliwości poboru wód podziemnych w ramach zwykłego korzystania z wody, o którym mowa w art. 33 Prawa wodnego. Przemawia za tym chociażby literalna treść przepisu art. 35 ust. 1 Prawa wodnego, zgodnie z którym: "Usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód".
Dalej wskazano, że z treści art. 33 ust. 4 pkt 1 P.w. wynika, że: "Zwykłe korzystanie z wód obejmuje: (pkt 1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę". Zatem dla dokonania oceny czy Nadleśnictwo pobiera wody podziemne w ramach zwykłego korzystania, czy też w ramach usługi wodnej, konieczne było poczynienie ustaleń faktycznych w zakresie ilości pobieranej wody na dobę w ujęciu średniorocznym. W 2018 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni przeprowadziło kontrolę gospodarowania wodami. W ramach kontroli Nadleśnictwo złożyło dokument opatrzony datą 5 października 2018 r. pn. "Wykaz zawierający informację o ilości pobieranej wody podziemnej i wody powierzchniowej", z którego wynikało, że w kwartale podlegającym kontroli z ujęcia wody w m. N. pobranych zostało 104 m3 wody podziemnej. Na tej podstawie wywiedziono, że orientacyjny pobór wody podziemnej wyniósł około 1,15 m3 na dobę (104m3: 90 dni w kwartale) i tym samym nie przekroczył przepisowych 5 m3 poboru na dobę. Organ wydając decyzję nie poczynił ustaleń faktycznych w tym zakresie naruszając przepisy art. 7, 77, 107 K.p.a.
Strona skarżąca zwróciła również uwagę, iż w poprzednio obowiązującym stanie prawnym, czyli w momencie budowy ujęcia wody podziemnej, zwykłe korzystanie z wód nie wymagało uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Zgodnie z treścią przepisu art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne: "Korzystanie z wód, wykraczające poza korzystanie powszechne lub zwykłe, oraz wykonywanie urządzeń wodnych wymaga pozwolenia wodnoprawnego". Natomiast w ustawie z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, przepis art. 36 definiował zwykłe korzystanie z wód. Przepis art. 122 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne określał precyzyjnie, w których przypadkach konieczne było uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego. Obecnie obowiązujące przepisy ustawy Prawo Wodne ustanawiają, w art. 389, obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego m. in. na szczególne korzystanie z wód oraz na usługi wodne. Na tych podstawach stwierdzono, że pobór wód podziemnych w ramach zwykłego korzystania z wody nie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.
Zarzucono również, że organ administracji zaniechał poczynienia ustaleń faktycznych dotyczących rzeczywistego sposobu korzystania z leśniczówki leśnictw. Jeżeli bowiem leśniczówka jest wykorzystywana także na cele mieszkalne (np. dla pracownika Nadleśnictwa), a korzystanie z wody faktycznie służy realizacji celów mieszkalnych, to tego rodzaju korzystanie z wody powinno wpisywać się w pojęcie zwykłego korzystania z wody, o którym mowa w art. 33 Prawa wodnego. Wyjaśniono przy tym, że ujęcie wody w m. N. powstało w roku 2014 i obecnie służy do zaopatrywania w wodę budynku leśniczówki leśnictwa Ś. W treści "Wykazu zawierającego informację o ilości pobieranej wody podziemnej i wody powierzchniowej" Nadleśnictwo , w tabelce "pobór wody wg celów" podało cel socjalno-bytowy. Takie ustalenie sugeruje, że z wody może korzystać np. najemca lokalu mieszkalnego znajdującego się w leśniczówce albo że korzystnie z wody służy potrzebom kancelarii leśnictwa. O ile pobór wody podziemnej jest związany z funkcjonowaniem lokalu mieszkalnego w leśniczówce, oddanego w najem na podstawie umowy, to takie korzystanie z wody niczym nie różni się od korzystania z wody przez właściciela budynku mieszkalnego na własnej nieruchomości, na potrzeby prowadzenia gospodarstwa domowego czy gospodarstwa rolnego.
W ocenie strony skarżącej zwykłe korzystanie z wody może dotyczyć także podmiotu niebędącego osobą fizyczną. Zgodnie bowiem z art. 35 ust. 1 P.w. zwykłe korzystanie z wody może dotyczyć także podmiotów publicznych oraz podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Oczywistym jest, że osoba prawna - Skarb Państwa, sam nie będzie prowadził ani gospodarstwa domowego ani gospodarstwa rolnego. Niemniej jednak, jeżeli pobór wody ma służyć zapewnieniu jej dostaw na potrzeby lokalu, który pełni lub potencjalnie może pełnić funkcje mieszkalne, to w takiej sytuacji zachodzą wszelkie podstawy, by uznać że mamy do czynienia ze zwykłym korzystaniem z wody. Zdaniem strony skarżącej przepis art. 33 Prawa wodnego w swoim literalnym brzmieniu nie wprowadza ograniczenia, zgodnie z którym zwykłe korzystanie z wody może dotyczyć jedynie osób fizycznych. Przepis mówi jedynie o właścicielach gruntu. Jeżeli zaistniały wątpliwości interpretacyjne w zakresie prawidłowego rozumienia pojęcia "zwykłego korzystania z wody" to w takiej sytuacji należało zgodnie z przepisem art. 7a K.p.a. rozstrzygnąć wątpliwości na korzyść strony. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie na korzyść strony polega na przyjęciu poglądu, zgodnie z którym podmiot jakim jest Nadleśnictwo, co do zasady, również może pobierać wody podziemne w ramach zwykłego korzystania. Natomiast dokonanie oceny stanu faktycznego pod kątem występowania przesłanki, określonej w art. 33 ust. 3 Prawa wodnego powinno uwzględniać przede wszystkim cele, dla których pobierana jest woda podziemna. Jeżeli woda jest pobierana dla celów zaopatrywania lokalu, który pełni lub potencjalnie może pełnić funkcje mieszkalne to taki pobór powinien wpisywać się w pojęcie zwykłego korzystania z wody.
Niezależnie od zarzutów podniesionych powyżej, skarżący wskazuje również, że Nadleśnictwo nie ma samodzielnego bytu prawnego, gdyż zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o lasach jest jednostką organizacyjną (statio fisci) Skarbu Państwa - osoby prawnej. Zgodnie z przepisami ustawy o lasach Nadleśnictwo jako jednostka Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe sprawuje zarząd majątkiem (w tym nieruchomościami) stanowiącym własność Skarbu Państwa. Niemniej jednak w obrocie prawnym zawsze występuje Skarb Państwa reprezentowany przez swoją jednostkę organizacyjną tzn. Państwowe Gospodarstwo Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo . Strona skarżąca wskazała również, że sprawa dotycząca określenia wysokości opłaty zmiennej za pobór wody podziemnej z ujęcia w miejscowości N. za I-y kwartał 2018 r. była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, który w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 1385/18 uchylił decyzję wydaną w tym przedmiocie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że nie brał pod uwagę, że ilość pobranej wody nie przekracza 5 m3/d, gdyż taki sposób korzystania zarezerwowany jest wyłącznie do zaspokajania potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego. Budynki leśniczówki są natomiast własnością Skarbu Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. Osoby mieszkające w tych budynkach nie są właścicielami gruntu, w którym znajduje się pobierana woda, a jedynie właścicielowi gruntu przysługuje prawa do zwykłego korzystania z wód zgodnie z art 33 ust. 1 i 3. Na poparcie swojego stanowiska organ przytoczył fragment uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, w którym wskazano, że "Skarb Państwa reprezentowany przez odpowiednie Nadleśnictwo Lasów Państwowych prowadzi działalność gospodarczą i jest przedsiębiorcą w rozumieniu art 479 § 1 K.p.c. i art 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców. W związku z tym, że Nadleśnictwo prowadzi działalność gospodarczą powinno legitymować się pozwoleniem wodnoprawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga jako zasadna, została przez Sąd uwzględniona.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach.
W sprawie iinformacją z 14 lutego 2019 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne "Wody Polskie" ustaliło dla Państwowego Gospodarstwa Leśnego "Lasy Państwowe" Nadleśnictwo za III kwartał 2018 r. opłatę zmienną w wysokości 24 zł za pobór wód podziemnych w miejscowości N.. Wyliczenia opłaty zmiennej zostało dokonane w oparciu o art. 272 ust. 2 P.w., jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej pomnożonej przez współczynnik różnicujący oraz ilość pobranych przez Nadleśnictwo wód podziemnych to jest 104 m³ w trzecim kwartale 2018 r. Ilość pobranych wód została ustalona na podstawie kontroli przeprowadzonej w dniach: 9 października i 8 listopada 2018 r. przez Państwowe Gospodarstwo Wodne "Wody Polskie" Zarząd Zlewni . W oparciu o te ustalenia faktyczne do strony skarżącej została skierowana także decyzja o opłacie podwyższonej z tytułu korzystania z wód podziemnych bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego. Również ta decyzja została zaskarżona do WSA.
W reklamacji jak również we wniesionej do Sądu skardze Nadleśnictwo podniosło, iż pobór wód podziemnych odbywa się w ramach zwykłego korzystania z wód, o którym mowa w art. 33 P.w. Wskazało przy tym, że zgodnie z art 35 ust. 1 P.w. zwykłe korzystanie może dotyczyć podmiotów publicznych oraz podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Zawnioskowało również o interpretację przepisów zgodnie z art 7a K.p.a., na korzyść strony oraz zakwestionowało użycie przy ustalaniu opłaty zmiennej wielkości współczynnika różnicującego (2) nie przewidzianego przez ustawę.
W opozycji do strony skarżącej organ wskazał, że nie brał pod uwagę, iż ilość pobranej wody nie przekracza 5 m3/d, gdyż taki sposób korzystania zarezerwowany jest wyłącznie do zaspokajania potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego, a budynki leśniczówki są własnością Skarbu Państwa w zarządzie Gospodarstwa Leśnego Las Państwowe.
Kluczową dla rozstrzygnięcia sprawy jest odpowiedź na pytanie czy podmiot prawa publicznego jakim jest nadleśnictwo ma prawo do zwykłego korzystania z wody w oparciu o P.w.
Na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi pozytywnej. Wynika ona zarówno z przepisów, jak i potwierdzają ją liczne wyroki Sądów, w tym wyroki tutejszego Sądu m.in.: wyrok z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1391/18, z dnia 21 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1392/18, sygn. akt II SA/Rz 1385/18, jak też Naczelnego Sądu Administracyjnego np. wyrok z dnia 21 września 2017 r., sygn. akt II OSK 2919/16.
W wyrokach tych zgodnie przyjmuje się i pogląd ten jest akceptowany w orzecznictwie, że zwykłe korzystanie z wody nie jest obwarowane uzyskaniem pozwolenia wodnoprawnego i co ważniejsze w niniejszej spawie nie jest zastrzeżone dla zaspokajania potrzeb osobistych.
Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku nie kwestionując stanowiska, że uprawnienie do zwykłego korzystania z wód przysługuje wyłącznie właścicielowi, stwierdził, że właściciel aby jego korzystnie z wód zakwalifikować jako zwykłe nie musi prowadzić gospodarstwa domowego osobiście na należącym do niego gruncie. Powołując się na komentarz do art 36 Bartosza Rakoczego wskazał, że w przeciwieństwie do powszechnego korzystania z wód przy zwykłym korzystaniu z wód ustawodawca uwypuklił wątki przedmiotowe – zaspokajanie potrzeb gospodarstwa, a nie podmiotowe – zaspokajaniu potrzeb osobistych. W świetle powyższego stwierdził, co kluczowe jest z punku widzenia niniejszej sprawy, że zwykłego korzystania z wody nie przekreśla fakt, że właścicielem gruntu jest Skarb Państwa, który nie prowadzi gospodarstwa domowego. Jak wyjaśnił właścicielem gruntu może być zarówno osoba fizyczna, jak i osoba prawna, przepis nie różnicuje uprawnienia do zwykłego korzystania z wód od rodzaju podmiotu/osoby właściciela gruntu. Skarb Państwa posiada osobowość prawną wynikającą bezpośrednio z ustawy ( art 33 i 34 K.c.). Jest państwową osobą prawną, gdyż należy do niego mienie państwowe, które nie zostało wyodrębnione dla innych państwowych osób prawnych. Występuje w stosunkach cywilnoprawnych jako podmiot praw i obowiązków dotyczących tego mienia. Na podstawie art. 67 § 2 k.p.c. czynności procesowe za Skarb Państwa podejmuje organ państwowej jednostki organizacyjnej (stationes fisci), z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, lub organ jednostki nadrzędnej. Z kolei z art. 35 ustawy o lasach wynika, że nadleśniczy prowadzi samodzielnie gospodarkę leśną w nadleśnictwie na podstawie planu urządzenia lasu oraz odpowiada za stan lasu. Zatem nadleśniczy reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, w zakresie swojego działania. Skoro zgodnie z art. 36 ust. 2 ustawy - Prawo wodne, zwykłe korzystanie z wód ma służyć zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego, przy czym pojęcie "własnego" należy rozumieć szeroko, to nie ma powodów by wykluczyć w tym zakresie jednostki organizacyjne, które w imieniu Skarbu Państwa gospodarują mieniem i w ramach tego korzystają z wody.
W powołanym wyroku z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1391/18 WSA w Rzeszowie dokonując szczegółowej analizy statusu prawnego strony skarżącej, stwierdził, że nie można jej postrzegać wyłącznie jako nastawionej na działalność zarobkową, traktowaną w przepisach prawa publicznego jako działalność gospodarcza.
Sąd w składzie orzekającym w całości podziela te poglądy. Jednocześnie stwierdza, że pozostają one w sprzeczności ze stanowiskiem reprezentowanym przez organ. Zaprzeczając by jednostka organizacyjna Skarbu Państwa, jaką jest Nadleśnictwo miała prawo do zwykłego korzystania z wody, organ nie dokonał jakichkolwiek ustaleń co do faktycznego zużycia przez nią wody powodując, że dokonane ustalenia, a następnie wyciągnięte na ich podstawie wnioski całkowicie nie odpowiadają prawu.
Porządkując, stwierdzić należy, że Skarb Państwa jest właścicielem nieruchomości stanowiących Lasy Państwowe. Zarząd tym mieniem wykonuje specjalistyczna jednostka organizacyjna jaką jest Państwowe Gospodarstwo Leśne "Lasy Państwowe". Strona skarżąca działa więc w ramach osobowości prawnej Skarbu Państwa, co oznacza, iż jej działania są działaniami w/w osoby prawnej. Przepisy ustawy o lasach powierzając Lasom Państwowym zarząd składnikami mienia państwowego, decydują o możliwości wykonywania przez tą jednostkę organizacyjną uprawnień właścicielskich, w tym co oczywiste czerpania z uprawnień wypływających z przepisów P.w., a przewidujących zwykłe korzystanie z wód. W świetle prawa Skarbowi Państwa przysługują te uprawnienia, które w jego imieniu wykonuje podmiot publiczny jakim są jednostki organizacyjne Lasów Państwowych. Dlatego słusznie strona skarżąca podnosi brak prawnej możliwości wyłączenia z zarządu lasami państwowymi prawa do zwykłego korzystania z wód. Nadleśnictwo wykonując swe ustawowe zadania, zobligowane jest zachowywać się jak właściciel, w imieniu którego zarządza nieruchomościami stanowiącymi lasy państwowe. Dlatego Nadleśnictwo pomimo, że nie posiada osobowości prawnej, z racji wykonywania czynności zarządu składnikami leśnymi mienia Skarb Państwa może być adresatem przepisów definiujących korzystanie zwykłe z wód, tj. art. 33 ust. 1 P.w. ( tak WSA w powołanym wyroku sygn. akt II SA/Rz 1391/18)
Dobitnie problem ten rozstrzyga teza tego wyroku, w której Sąd stwierdził, że art. 33 ust. 1 P.w. w zakresie w jakim posługuje się sformułowaniem potrzeb własnego gospodarstwa domowego, obejmuje również potrzeby własne osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, w takim rozmiarze, który nie narusza ograniczeń dostępu do wód, wynikających z art. 33 ust. 4 wyżej wymienionej ustawy - pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę, wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę.
W świetle takiej interpretacji pojęcia zwykłego korzystania z wód słuszne okazały się zarzuty naruszenia art. 7, 77 i 80 K.p.a. co do ilości poboru wody na dobę w ujęciu średniorocznym i brak odniesienia się do sposobu wyliczenia przedstawionego przez stronę skarżącą.
Nie ma natomiast racji strona skarżąca podnosząc zarzut uwzględnienia przy obliczaniu wysokości opłaty współczynnika różnicującego. Wprawdzie art. 272 ust. 1 P.w., nie przewiduje jako jednej ze zmiennych algorytmu obowiązującego przy ustalaniu wysokości opłaty, tzw. współczynnika różnicującego, to jednak treść delegacji ustawowej - rada ministrów wydając rozporządzenie w sprawie jednostkowych stawek opłat może zróżnicować wysokość stawek opłat w zależności od jakości i rodzaju pobranej wody oraz jej przeznaczenia – wskazuje na takie uprawnienie. Występujące w rozporządzeniu współczynniki różnicujące, przez które mnoży się jednostkową stawkę opłaty zmiennej stanowią sposób za pomocą, którego prawodawca dokonał przewidzianego w upoważnieniu ustawowym zróżnicowania wysokości stawek opłaty jednostkowej za usługi wodne, mieści się zatem w zakresie upoważnienia ustawowego.
Zaprezentowane przez Sąd stanowisko jest zbieżne z zajętym w sprawie sygn. akt II SA/Rz 1385/18 dotyczącym ustalenia opłaty zmiennej za pobór wody w miejscowości N. za I kwartał.
Zaniechanie dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie ustalenia czy Nadleśnictwo pobiera wody w ramach korzystania zwykłego czy też usługi wodnej, doprowadziło do wydania przedwczesnej decyzji o ustaleniu opłaty zmiennej. Stwierdzone przez Sąd uchybienia w zakresie stosowania przepisów K.p.a. dotyczących obowiązku dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego sprawy w postaci art. 7, 77 i 80 K.p.a., mogło mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem nie wykazano przesłanek pozwalających na zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego w postaci art. 272 ust. 1 P.w., a więc przepisu określającego podstawy określenia wysokości opłaty zmiennej.
Z tych powodów należało orzec jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI