III OSK 2324/24

Naczelny Sąd Administracyjny2026-03-03
NSAochrona środowiskaWysokansa
ochrona środowiskadecyzja środowiskowaraport oddziaływania na środowiskowariant alternatywnyhodowla drobiuNSAskarga kasacyjnaprawo administracyjne

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną inwestora, potwierdzając wadliwość decyzji środowiskowej z powodu nieprawidłowego raportu oddziaływania na środowisko.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej inwestora od wyroku WSA, który uchylił decyzję środowiskową dotyczącą budowy fermy drobiu. WSA uznał raport oddziaływania na środowisko za niekompletny, a wariant alternatywny za pozorny. NSA podzielił te ustalenia, oddalając skargę kasacyjną i podkreślając znaczenie rzetelnej oceny oddziaływania na środowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną inwestora od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie sześciu obiektów inwentarskich do chowu brojlera kurzego. Sąd I instancji uznał, że raport o oddziaływaniu na środowisko był niekompletny, a przedstawiony wariant alternatywny pozorny, co naruszało art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej. Dodatkowo, WSA wskazał na brak ponownej procedury uzgodnieniowej po uzupełnieniu raportu oraz na niedopuszczalność przerzucania oceny wpływu na środowisko wodne na późniejszy etap. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał zarzuty inwestora za niezasadne. Sąd podkreślił, że wariant alternatywny musi być racjonalny i odmienny od wariantu inwestorskiego pod względem oddziaływania na środowisko, a przedstawienie pozornego wariantu stanowi wadę raportu. NSA zgodził się z oceną WSA co do pozorności wariantu alternatywnego. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania przez organ odwoławczy, wskazując na brak odniesienia się do istotnych zarzutów skarżących. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego ponownej oceny oddziaływania na środowisko, NSA wyjaśnił, że choć co do zasady ocena jest jednorazowa, dopuszczalne jest nałożenie obowiązku ponownej oceny, jeśli pierwotna była wadliwa. Ostatecznie, NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, wariant alternatywny musi być racjonalny i odmienny pod względem oddziaływania na środowisko, a nie tylko skali produkcji. Pozorny wariant alternatywny jest wadą raportu.

Uzasadnienie

NSA podzielił stanowisko WSA, że różnice między wariantami muszą dotyczyć sposobu oddziaływania na środowisko, a nie tylko zwiększenia skali produkcji. Pozorny wariant alternatywny, który nie różni się istotnie od wariantu inwestorskiego, jest wadą raportu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

ustawa środowiskowa art. 66 § ust. 1 pkt 5

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz oceny oddziaływania na środowisko

Wymaga przedstawienia racjonalnego wariantu alternatywnego, który musi być odmienny od wariantu inwestorskiego pod względem oddziaływania na środowisko, a nie tylko skali produkcji.

Dz.U. 2023 poz 1094 art. 66 § ust. 1 pkt 5

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz oceny oddziaływania na środowisko

Pomocnicze

ustawa środowiskowa art. 77 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz oceny oddziaływania na środowisko

Każda zmiana raportu, w tym jego uzupełnienie, wymaga przeprowadzenia ponownej procedury uzgodnieniowej, o ile dotyczy zakresu, w jakim dany organ uzgadnia lub opiniuje warunki realizacji przedsięwzięcia.

ustawa środowiskowa art. 82 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz oceny oddziaływania na środowisko

Zabronione jest przerzucanie oceny wpływu na środowisko wodne na późniejszy etap postępowania, jeśli nie została ona przeprowadzona na etapie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

ustawa środowiskowa art. 72 § ust. 5

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz oceny oddziaływania na środowisko

Co do zasady, ocena wpływu na środowisko dokonywana jest tylko raz w trakcie obowiązywania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Raport o oddziaływaniu na środowisko był niekompletny, a wariant alternatywny pozorny. Brak ponownej procedury uzgodnieniowej po uzupełnieniu raportu. Niedopuszczalność przerzucania oceny wpływu na środowisko wodne na późniejszy etap. Wadliwe uzasadnienie decyzji organu odwoławczego i brak odniesienia się do zarzutów skarżących.

Odrzucone argumenty

Zarzuty inwestora dotyczące naruszenia prawa materialnego i procesowego w skardze kasacyjnej.

Godne uwagi sformułowania

wariant alternatywny musi być racjonalny i odmienny pod względem oddziaływania na środowisko pozorny wariant alternatywny stanowi wadę raportu przerzucanie oceny wpływu na środowisko wodne na późniejszy etap jest sprzeczne z ideą postępowania

Skład orzekający

Jerzy Stelmasiak

sprawozdawca

Piotr Korzeniowski

przewodniczący

Tadeusz Kiełkowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących raportu o oddziaływaniu na środowisko, w szczególności wymogu racjonalności i odmienności wariantu alternatywnego oraz konieczności kompleksowej oceny wpływu na środowisko na etapie decyzji środowiskowej."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki oceny oddziaływania na środowisko w kontekście budowy obiektów inwentarskich, ale zasady interpretacji przepisów są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska i procesu inwestycyjnego, pokazując, jak istotne jest rzetelne przygotowanie raportu oddziaływania na środowisko i jak sąd administracyjny kontroluje te procesy.

Pozorny wariant alternatywny w raporcie środowiskowym – dlaczego sąd uchylił decyzję o budowie fermy drobiu?

Sektor

ochrona środowiska

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III OSK 2324/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-03-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II SA/Po 665/23 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2024-05-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1094
art. 66 ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udział społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  oceny oddziaływania na środowisko (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (sprawozdawca) sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K.U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Po 665/23 w sprawie ze skarg U.P., B.P. oraz A.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 16 sierpnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 9 maja 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skarg U.P., B.P. i Al.F. (dalej: skarżące) uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z 16 sierpnia 2023 r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań, w części w jakiej utrzymano w całości w mocy decyzję Burmistrza Gminy Opatówek z 6 lutego 2023 r., a także uchylił tę decyzję Burmistrza Gminy Opatówek z 6 lutego 2023 r.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Burmistrz Gminy Opatówek decyzją z 6 lutego 2023 r., po rozpatrzeniu wniosku K.U. (dalej: inwestor), ustalił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie sześciu obiektów inwentarskich do chowu brojlera kurzego z niezbędną infrastrukturą techniczną na działce nr ewid. [...], województwo wielkopolskie.
Odwołania od powyższej decyzji wniosły skarżące, a także inne podmioty.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu decyzją z 16 sierpnia 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji (pkt 1) i umorzyło postępowanie odwoławcze wszczęte odwołaniami podmiotów niebędących stronami w tej sprawie (pkt 2).
Skarżące wniosły trzy odrębne skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z 16 sierpnia 2023 r. Sprawy z tych skarg zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Uwzględniając skargi Sąd I instancji wskazał, że złożony w toku postępowania administracyjnego raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko był niekompletny i nie mógł stanowić postawy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Przedstawiony w raporcie racjonalny wariant alternatywny jest wariantem pozornym i w tym zakresie raport zawiera istotny brak pozbawiając go wartości dowodowej. Przedstawienie tego samego przedsięwzięcia różniącego się wyłącznie większą skalą hodowli, tj. w zakresie jednego cyklu chowu w skali roku (wariant inwestora 6 cykli, wariant alternatywny 7 cykli produkcyjnych), jako dwa warianty przedsięwzięcia, nie może stanowić podstawy do uznania, że są to dwa różne warianty inwestycji w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2022 r., poz. 1029 ze zm.; dalej: ustawa środowiskowa). Wariant wskazany jako alternatywny ma więc charakter pozorny, ponieważ dotyczy wyłącznie zwiększenia emisji substancji w skali roku i zwiększenia zużycia wody w stosunku do wariantu podstawowego. Z zestawienia zwartego w raporcie wynika, że emisja w wariancie inwestorskim pyłu ogółem będzie mniejsza o ok. 13,72 % niż w wariancie alternatywnym, amoniaku będzie mniejsza o ok. 13,98 % i siarkowodoru będzie mniejsza o 13,77 %. Zużycie wody będzie natomiast o ok. 16,7 % mniejsze w wariancie inwestorskim niż w wariancie alternatywnym. Z porównania obu wariantów zawartych w raporcie wynika, że racjonalny wariant alternatywny nie różni się od wariantu inwestorskiego oddziaływaniem na takie elementy środowiska jak: ludzie, rośliny, zwierzęta, grzyby i siedliska przyrodnicze, powierzchnia ziemi, dobra materialne, zabytki i krajobraz kulturowy, formy ochrony przyrody, gospodarka odpadami, a jedynie zwiększoną emisją zanieczyszczeń oraz zwiększeniem zużycia wody. Zmiana wyłącznie ilości cyklów chowu drobiu w stosunku do ilości podstawowej jest w istocie zmianą jednego elementu w zakresie funkcjonowania tego samego przedsięwzięcia i nie stanowi jednak zupełnie innego wariantu danego przedsięwzięcia.
Ponadto Sąd I instancji wskazał, że w świetle art. 77 ust. 2 pkt 2 ustawy środowiskowej, każda zmiana raportu, w tym jego uzupełnienie, wymaga przeprowadzenia ponownej procedury uzgodnieniowej, o ile uzupełnienie tego raportu dotyczy zakresu, w jakim dany organ uzgadnia lub opiniuje warunki realizacji przedsięwzięcia. W tej sprawie wymóg ten nie został spełniony. Raport był uzupełniany dwukrotnie - 18 września 2020 r. i 16 kwietnia 2021 r. - odpowiednio na wezwanie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Poznaniu oraz Marszałka Województwa Wielkopolskiego. Natomiast Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kaliszu oraz Dyrektor Zarządu Zlewni w Kaliszu zaopiniowały wyłącznie pierwotny raport, natomiast Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska uzgodnił raport w wersji sprzed uzupełnienia raportu dokonanego na wezwanie Marszałka Województwa Wielkopolskiego. Procedura opiniowania i uzgodnieniowa nie została powtórzona, choć zakres dokonanych uzupełnień tego wymagał.
Ponadto Sąd I instancji wskazał, że organ I instancji na podstawie art. 82 ust. 1 pkt 4 ustawy środowiskowej zobowiązał inwestora do przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w zakresie hydrogeologii i wpływu planowanego ujęcia wód podziemnych na środowisko w ramach postępowania w sprawie o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Zdaniem Sądu I instancji, było to niedopuszczalne. Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, którego zwieńczeniem jest decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia, służy ocenie, na wstępnym etapie, wszystkich potencjalnych zagrożeń dla środowiska. Intencją ustawodawcy przy wprowadzaniu obowiązku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach było doprowadzenie do jednorazowego przeprowadzenia oceny oddziaływania konkretnego przedsięwzięcia. Dlatego też w art. 72 ust. 5 ustawy środowiskowej wprowadzono generalną regułę, zgodnie z którą w trakcie obowiązywania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ocena wpływu na środowisko dokonywana jest, co do zasady, tylko raz. W tej sprawie w raporcie wskazano, że ferma będzie zaopatrywana w wodę z projektowanej studni i łączne średnioroczne zapotrzebowanie na wodę przedsięwzięcia kształtować się będzie na poziomie 23 112,65 m3/rok. W raporcie zostało przy tym opisane oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko gruntowo-wodne. Autor raportu wskazał, że cele środowiskowe dla jednolitych części wód podziemnych to m.in. ochrona i podejmowanie działań naprawczych, a także zapewnianie równowagi między poborem i zasilaniem tych wód, tak aby osiągnąć ich dobry stan, a także że "realizacja i eksploatacja inwestycji zgodnie z wytycznymi przedstawionymi w niniejszym opracowaniu nie spowoduje negatywnego wpływu na stan wód powierzchniowych oraz na osiągnięcie wyznaczonych celów środowiskowych". Zdaniem Sądu I instancji, twierdzenie to jest gołosłowne, bowiem trudno ocenić wpływ planowanego przedsięwzięcia na środowisko wodne w sytuacji, w której nie wiadomo, czy jest możliwy pobór wód w takiej ilości z planowanego ujęcia wody, a jeśli tak, czy nie wpłynie to negatywnie na zasoby wodne. Przerzucanie zbadania całego tego aspektu na późniejszy etap – przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę – jest sprzeczne z "ideą postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań". W uzupełnieniu raportu inwestor wskazał, że wydajność studni będzie przewyższała zapotrzebowanie, natomiast w przypadku awarii urządzeń woda pobierana będzie z istniejącego przyłącza wodociągowego, jednak brak jest ustaleń, czy pobór z istniejącego przyłącza wodociągowego w ogóle będzie możliwy.
Odnosząc się do zarzutów związanych z naruszeniem przez organ I instancji przepisów dotyczących dokonywania obwieszczeń Sąd I instancji wskazał, że organ nie dokonał obwieszczenia o złożeniu odwołań od decyzji z 6 lutego 2023 r. Zawiadomienie w tym zakresie został doręczone wyłącznie podmiotom wnoszącym odwołania. Ponadto z akt sprawy nie wynika, czy organ I instancji poinformował o wszczęciu postępowania.
Odnosząc się do decyzji organu odwoławczego, Sąd I instancji orzekł, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu nie pozwala stwierdzić, czy organ odwoławczy po raz drugi rozpatrzył sprawę w jej całokształcie. Zdaniem Sądu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu rozpatrując odwołania skarżących nie wywiązał się z obowiązków wynikających z zasady dwuinstancyjności postępowania i zasady przekonywania. Pomimo sformułowania przez skarżące istotnych i konkretnych zastrzeżeń co do treści raportu oraz samej decyzji organu I instancji, w tym w szczególności dotyczących zakresu raportu (ilości wariantów oraz pozorności racjonalnego wariantu alternatywnego), braku zweryfikowania skumulowania oddziaływania przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami we wsi [...], jak i kwestii zbadania wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko wodne, organ odwoławczy w treści zaskarżonej decyzji nie odniósł się do nich, ograniczając się do ogólnikowych stwierdzeń nie przystających do standardów dobrej administracji. Organ odwoławczy nie rozważył także zupełności raportu przy wzięciu pod uwagę kluczowych w sprawie kwestii spornych, które skarżący wskazali w odwołaniach. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu nie wywiązało się także z obowiązku ustalenia legitymacji osób wnoszących odwołanie do skutecznego zaskarżenia decyzji organu I instancji oraz rozpatrzenia wszystkich odwołań. Odwołanie wniesione przez B.P. zostało także podpisane przez Z.P. i S.P.. Obowiązkiem organu było więc wyjaśnienie, czy osoby te w istocie złożyły odwołanie, a jeśli tak, czy posiadały legitymację do jego wniesienia. Z kolei A.F. wskazała, że działa także w imieniu A.F., Ł.F., K.F., A.F. i A.F. Do odwołania nie zostało natomiast dołączone pełnomocnictwo. Odwołania tych osób nie zostały rozpoznane (czy to przez rozpatrzenie czy też umorzenie postępowania odwoławczego).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł inwestor.
Inwestor sformułował następujące zarzuty:
Po pierwsze, naruszenie prawa materialnego tj. art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy środowiskowej przez błędną wykładnię i nietrafne przyjęcie, że zmiana w racjonalnym wariancie alternatywnym względem wariantu wybranego do realizacji (względem tzw. wariantu inwestorskiego) świadczy o pozorności wariantu alternatywnego.
Po drugie, naruszenie prawa procesowego tj. art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz w związku z art. 15 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.), jak i art. 107 § 3 k.p.a. i art. 11 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu uchybiło dyrektywom wynikającym z zasady dwuinstancyjności postępowania, podzielając ustalenia faktyczne i oceny prawne powzięte przez organ I instancji.
Po trzecie, naruszenie prawa materialnego tj. art. 82 ust. 1 pkt 4 ustawy środowiskowej w związku z art. 72 ust. 5 ustawy środowiskowej przez błędne zastosowanie polegające na zakwestionowaniu dopuszczalności wymogu przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia w zakresie szeroko pojętej hydrogeologii.
Inwestor wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
W odpowiedziach na skargę kasacyjną skarżące A.F. i U.P. wniosły o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie, ponieważ zaskarżony wyrok, pomimo częściowo nieprawidłowego uzasadnienia, odpowiada prawu.
Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut podnoszący naruszenie prawa materialnego tj. art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy środowiskowej. Ustawa środowiskowa stanowi implementację dyrektywy Rady nr 85/337/EWG z 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz.U.UE.L.1985.175.40) i to przepisy tej dyrektywy wymagały, żeby informacje dostarczane w ramach oceny oddziaływania na środowisko przez podmiot mający zamiar realizować to przedsięwzięcie, uwzględniały co najmniej zarys zasadniczych alternatywnych rozwiązań rozważanych do realizacji, w tym także ze wskazaniem zasadniczych powodów wyboru danego wariantu, ale z uwzględnieniem skutków środowiskowych (art. 5 ust. 3 tiret czwarte cytowanej dyrektywy). Dyrektywa 85/337/EWG uchylona została następnie przez dyrektywę 2011/92/UE w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko, która z kolei została zmieniona dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/52/UE. W dyrektywie 2011/92/UE w jej obecnym brzmieniu prawodawca unijny wymaga już przedstawienia rozsądnych rozwiązań alternatywnych, które są odpowiednie dla konkretnego przedsięwzięcia i jego specyfiki - art. 5 ust. 1 lit. d dyrektyw 2011/92/UE. Konsekwencją zmian w prawodawstwie unijnym była dokonana w 2015 r. nowelizacja ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (ustawa z 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2015 r. poz. 1936). Dopiero po wejściu w życie tej nowelizacji, co nastąpiło 1 stycznia 2017 r., ustawodawca krajowy zastrzegł, że zarówno wariant alternatywny, jak i wariant najkorzystniejszy dla środowiska, muszą być racjonalne (w poprzednim stanie prawnym dotyczyło to wyłącznie wariantu alternatywnego). Należy przy tym podkreślić, że wariant proponowany do realizacji nie może się pokrywać z racjonalnym wariantem alternatywnym. Ponadto, warianty inne niż proponowany przez wnioskodawcę muszą być racjonalne, co oznacza przede wszystkim, że będą możliwe do realizacji, a zatem nie mogą być pozorne i muszą dawać organowi dokonującemu oceny raportu konkretny wybór. Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że przedstawienie w raporcie wariantów, które nie spełniają tego wymogu, oznacza wadliwość tego dokumentu, co prowadzi do odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji takiego przedsięwzięcia. Wariant alternatywny oznacza bowiem wariant odmienny, przy czym chodzi tu przede wszystkim o odmienne oddziaływanie na środowisko. Alternatywność wariantu wymaga opracowania wariantu różnego w zakresie technologicznym czy też w zakresie kryteriów przestrzennych. Nie jest jednak wykluczone wskazanie innych różnic, które wynikają z kryteriów społecznych lub ekonomicznych. Oznacza to, że w każdej tego rodzaju sprawie kryteria takie powinny być zindywidualizowane biorąc pod uwagę rodzaj przedsięwzięcia objętego wnioskiem o ustalenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. W konsekwencji, uwzględnione w raporcie warianty powinny być zatem zróżnicowane głównie pod kątem sposobu, w jaki dane przedsięwzięcie będzie oddziaływać na środowisko w różnych formach jego realizacji. Natomiast nieprawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym "co do zasady ustawa wymaga przedstawienia w raporcie opisu trzech analizowanych wariantów, przy czym nie jest wykluczone, że wariant proponowany przez inwestora może się pokryć z wariantem najkorzystniejszym dla środowiska." Ponadto, wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, tezy tej nie potwierdza "art. 66 ust. 5 w brzmieniu obowiązującym od dnia 16 października 2023 r., który stanowi, że raport powinien zawierać opis wariantów przedsięwzięcia uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania na środowisko, ze wskazaniem wariantu wybranego do realizacji, racjonalnego wariantu alternatywnego oraz racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska; racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska może być tożsamy z wariantem wybranym do realizacji albo racjonalnym wariantem alternatywnym." Przeciwnie, dopiero powołana przez Sąd I instancji nowelizacja dopuściła możliwość ograniczenia ilości wariantów realizacji przedsięwzięcia, natomiast w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji ustawodawca nie przewidział takiej możliwości. Brak jednego z wariantów realizacji przedsięwzięcia także stanowił podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega przy tym, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie zobowiązany zastosować przepisy w obecnie obowiązującym brzmieniu, tj. obowiązującym od 16 października 2023 r. Stąd też ocena Sądu I instancji w zakresie pozorności przedstawionego wariantu alternatywnego również miała istotne znaczenie w tej sprawie, a Naczelny Sąd Administracyjny, w świetle wcześniejszych rozważań dotyczących racjonalnego wariantu alternatywnego, podziela ocenę wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w tym zakresie. Różnice w zaproponowanych wariantach były na tyle nieznaczne, że nie można uznać, żeby wariant określony jako racjonalny wariant alternatywny był wariantem rzeczywistym, a nie pozornym.
Nie doszło także do naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz w związku z art. 15, jak i art. 107 § 3 k.p.a. i art. 11 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, uzasadnienie zaskarżonej decyzji naruszało zasady wynikające z art. 15, jak i art. 107 § 3 k.p.a. i art. 11 k.p.a. Nie była przy tym to kwestia zwięzłości uzasadnienia zaskarżonej decyzji, ale braku odniesienia się przez organ odwoławczy do zarzutów i okoliczności sprawy mających istotne znaczenie z punktu widzenia jej rozstrzygnięcia, na co prawidłowo i szczegółowo zwrócił uwagę Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niecelowe powielanie tej argumentacji w tym miejscu, uwzględniając lakoniczne uzasadnienie tego zarzutu kasacyjnego.
Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut podnoszący naruszenie art. 82 ust. 1 pkt 4 ustawy środowiskowej w związku z art. 72 ust. 5 ustawy środowiskowej. Podkreślenia przy tym wymaga, że sposób zredagowania stanowiska Sądu I instancji w tym zakresie może budzić pewne wątpliwości, ponieważ może ono sugerować brak możliwości przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko po zakończeniu postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Nie ulega wątpliwości, że co do zasady postępowanie w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadza się jednorazowo, przed uzyskaniem kolejnych decyzji normujących stan formalnoprawny danego procesu inwestycyjnego. Dopuszczalne jest jednak przeprowadzenie tzw. ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a obowiązek w tym zakresie może nałożyć organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. Jest to jednak ocena ponowna, uzupełniająca ocenę przeprowadzoną w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Stanowisko Sądu I instancji dotyczy zatem braku możliwości nałożenia obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w danym zakresie, jeżeli ocena w tym zakresie nie została w ogóle przeprowadzona na etapie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Jest to stanowisko prawidłowe, uwzględniając braki raportu i decyzji w tym zakresie, które stwierdził Sąd I instancji i których nie podważył skutecznie skarżący kasacyjnie inwestor.
Jedynie ubocznie zauważyć należy, że Sąd I instancji stwierdził również inne naruszenia prawa przez organy orzekające w sprawie, dotyczące braku przedstawienia uzupełnień raportu organom współdziałającym oraz wadliwości ustalenia kręgu stron postępowania. Uchybienia te nie były w ogóle przedmiotem zarzutów kasacyjnych, co nie pozwalałoby na uwzględnienie skargi kasacyjnej, nawet gdyby zarzuty kasacyjne okazały się zasadne (co w tej sprawie nie miało miejsca).
Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 2 i § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę