III OSK 2319/22

III OSK 2319/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-06-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
II SA/Wa 3267/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-05-30
Skarżony organ
Dyrektor Szkoły
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1148
art. 158 ust. 3-6 i ust. 9
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 25 § 1, art. 27, art. 50 § 1, art. 58 § 1 pkt 5 i 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwiecińska Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3267/21 w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] z dnia 26 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia dziecka do klasy siódmej dwujęzycznej szkoły podstawowej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3267/21, po rozpoznaniu skargi M.M., stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] (dalej jako Dyrektor SP) z dnia 26 lipca 2021 r. nr [...] i utrzymanego nią w mocy rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej z dnia 2 lipca 2021 r. o odmowie przyjęcia M2.M. do klasy siódmej dwujęzycznej szkoły podstawowej oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. Podkreślono, iż pod nadesłaną przez Dyrektora SP przy piśmie z dnia 18 grudnia 2021 r. listą kandydatów niezakwalifikowanych przez Komisję Rekrutacyjną z dnia 2 lipca 2021 r., która stanowi rozstrzygnięcie o odmowie przyjęcia konkretnej osoby do klasy siódmej dwujęzycznej szkoły podstawowej widnieje jedynie podpis Dyrektora SP, a nie podpisy członków Komisji Rekrutacyjnej. Stanowi to rażące naruszenie art. 158 ust. 3 zdanie 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2019 r. poz. 1148 z późn. zm.), gdyż jest w sposób oczywisty sprzeczne z tym przepisem. Z powołanego prawidłowo w piśmie Dyrektora SP z 18 grudnia 2021 r. powyższego przepisu, jako podstawy do działania Komisji Rekrutacyjnej - wynika bowiem i to w sposób jednoznaczny, że to komisja rekrutacyjna podaje do publicznej wiadomości listę kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych, m.in. do publicznej szkoły. Tym samym to Komisja Rekrutacyjna, jako organ kolegialny, była zobowiązana do podpisania podawanego do publicznej wiadomości rozstrzygnięcia o odmowie przyjęcia konkretnej osoby do klasy siódmej dwujęzycznej szkoły podstawowej. Okoliczność tę potwierdza § 10 ust. 7 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 21 sierpnia 2019 r. w sprawie przeprowadzania postępowania rekrutacyjnego oraz postępowania uzupełniającego do publicznych przedszkoli, szkół, placówek i centrów (Dz.U. poz. 1737) zwanego dalej "rozporządzeniem rekrutacyjnym". Także już z tego powodu, na mocy art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735) zwanej dalej w skrócie K.p.a., należało stwierdzić nieważność podanego do publicznej wiadomości rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej z dnia 2 lipca 2021 r., naruszało ono bowiem w sposób rażący art. 158 ust. 3 zdanie 1 Prawa oświatowego oraz § 10 ust. 7 rozporządzenia rekrutacyjnego.
Ponadto Sąd stwierdził, że pisma Dyrektora SP z dnia 13 lipca 2021 r. skierowanego do skarżącej nie można uznać za uzasadnienie rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej 2 lipca 2021 r. o odmowie przyjęcia Ucznia do klasy siódmej dwujęzycznej szkoły podstawowej. Jak wynika z bowiem z § 9 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia rekrutacyjnego w skład komisji rekrutacyjnej nie może wchodzić dyrektor szkoły, w której działa komisja rekrutacyjna, albo osoba upoważniona przez organ prowadzący, o której mowa w art. 159 ust. 3 pkt 2 Prawa oświatowego. Tym samym ani Dyrektor SP, ani Wicedyrektor SP nie mogli wchodzić w skład komisji rekrutacyjnej, ani działać w zastępstwie poszczególnych członków Komisji Rekrutacyjnej, ani tym bardziej uzupełniać rozstrzygnięcia wydanego przez organ kolegialny – Komisję Rekrutacyjną 2 lipca 2021 r., gdyż w sposób oczywisty naruszałoby to § 9 ust. 4 pkt 1 ww. rozporządzenia rekrutacyjnego.
Zaakcentowano również, że z art. 158 ust. 4 Prawa oświatowego wynika, iż lista kandydatów nieprzyjętych powinna zawierać imiona i nazwiska kandydatów uszeregowane w kolejności alfabetycznej oraz najniższą liczbę punktów, która uprawnia do przyjęcia. Z załączonej do pisma procesowego Dyrektora SP z dnia 18 grudnia 2021 r. listy kandydatów niezakwalifikowanych przez Komisję Rekrutacyjną z 2 lipca 2021 r. nie wynika najniższa liczba punktów, która uprawnia do przyjęcia. Tym samym i w tym zakresie Sąd stwierdził wadliwość procesową, która mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wprawdzie z akt sprawy wynika, że strona w toku postępowania uzyskała w rozmowie telefonicznej informacje o najniższej liczbie punktów, tym niemniej nie sanuje to wadliwości procesowej ww. listy kandydatów nieprzyjętych z dnia 2 lipca 2021 r., którą należało sporządzić zgodnie z wymogami przewidzianym ww. przepisie.
Sąd wyjaśnił przy tym, że z akt sprawy, jakimi dysponował i na podstawie których stosownie do art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. orzekał, nie wynika, aby Komisja Rekrutacyjna sporządziła uzasadnienie odmowy przyjęcia Ucznia do klasy siódmej dwujęzycznej szkoły podstawowej, choć skarżąca zwróciła się w piśmie z dnia 9 lipca 2021 r. o pisemne uzasadnienie odmowy zawarte w rozstrzygnięciu Komisji Rekrutacyjnej, stosownie do art. 158 § 6 Prawa oświatowego. Brak otrzymania przez rodzica kandydata uzasadnienia rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej powoduje, że nie otwiera się termin siedmiodniowy na złożenie odwołania do dyrektora publicznej szkoły, o którym mowa w art. 158 § 8 Prawa oświatowego. Rodzi to konsekwencje procesowe w postaci: po pierwsze braku możliwości skutecznego wniesienia przez uprawniony podmiot odwołania od rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej, a po drugie braku możliwości merytorycznego rozpatrzenia tegoż odwołania przez organ odwoławczy - Dyrektora SP. Oznacza to w rozpoznawanej sprawie, że skoro Komisja Rekrutacyjna nie sporządziła uzasadnienia rozstrzygnięcia o nieprzyjęciu M2.M. do klasy siódmej dwujęzycznej szkoły podstawowej, a tym samym nie wypowiedziała się merytorycznie, co do istotnych w sprawie kwestii, to wniesione przez matkę skarżącego odwołanie nie mogło być ani uznane za skutecznie złożone, ani nie mogło być skutecznie rozpatrzone przez organ odwoławczy. Wprawdzie skarżąca w swym piśmie z dnia 20 maja 2021 r. wskazała, że wnosi odwołanie od rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej, ale wobec braku sporządzenia przez właściwy podmiot uzasadnienia rozstrzygnięcia wydanego przez Komisję Rekrutacyjną z 2 lipca 2021 r., należało uznać, że niemożliwe było wniesienie ww. odwołania, gdyż termin na wniesienie odwołania nie rozpoczął biegu. Skoro odwołanie strony było niedopuszczalne, to Dyrektor SP, czy działający w jego zastępstwie Wicedyrektor SP, powinni na mocy art. 134 K.p.a. wydać postanowienie stwierdzając niedopuszczalność odwołania, a nie decyzję, w której odniesiono się merytorycznie do przesłanek uzasadniających odmowę przyjęcia skarżącego do klasy siódmej dwujęzycznej szkoły podstawowej. Tak się jednak nie stało, gdyż Wicedyrektor SP w zaskarżonym rozstrzygnięciu z 26 lipca 2021 r. podkreślił, że odpowiada na odwołanie. Z tego powodu rozstrzygnięcia tego nie można było uznać li tylko za pismo informacyjne, skierowane do skarżącej, gdyż Wicedyrektor SP, choć lapidarnie, odniósł się w nim do zarzutów odwołania, a więc rozpatrzył je, wyjaśniając, że wszystkie miejsca są zajęte, a M2.M. uzyskał ze sprawdzianu predyspozycji językowych 49 pkt/200 pkt oraz, że warunkiem koniecznym umożliwiającymi przyjęcie kandydata do klasy dwujęzycznej było uzyskanie 70 pkt/200 pkt, natomiast w rekrutacji uzupełniającej minimalna ilości punktów niezbędna, aby kandydat został przyjęty do klasy dwujęzycznej wynosiła 50 pkt/200 pkt.
Wydanie zatem przez Wicedyrektor SP ww. decyzji, w sytuacji, gdy należało wydać postanowienie, o którym mowa w art. 134 K.p.a., stwierdzające niedopuszczalność odwołania, stanowiło rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor SP, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
I. naruszenie przepisów postępowania:
1) art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a. z powodu braku odrzucenia skargi w momencie, gdy skargę złożyła osoba, która nie ma legitymacji do wniesienia skargi, co prowadzi do nieważności postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie;
2) art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a z powodu braku odrzucenia skargi, w momencie gdy wniesienie skargi jest niedopuszczalne z powodu innych przyczyn;
II. naruszenie prawa materialnego:
1) art. 158 ust. 3 zdanie 1 Prawa oświatowego poprzez błędną wykładnię i uznanie, że przepis ten nakazuje całej Komisji Rekrutacyjnej podpisanie się pod listą nieprzyjętego kandydata do klasy VII Szkoły Podstawowej [...];
2) § 9 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia rekrutacyjnego poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że przepis ten zakazuje osobie pełniącej funkcję wicedyrektora szkoły zasiadania w komisji rekrutacyjnej w momencie, gdy mowa jest w nim jedynie o dyrektorze.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie skargi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Wniesiono nadto o objęciem kontroli międzyinstancyjnej uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z uwagi na istotne pomyłki, które świadczą o tym, że uzasadnienie było sporządzane do innej sprawy, jak chociażby błędne daty pism lub też wskazywanie, że pod rozstrzygnięciem Komisji Rekrutacyjnej podpisywał się Dyrektor Szkoły.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną M.M., wniosła o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sadem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a.
Sprawa podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się w skardze kasacyjnej rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu skargi kasacyjnej nie zażądała, stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a. przeprowadzenia rozprawy.
W rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie podniósł zarzuty zarówno naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegały zarzuty naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy, możliwe jest badanie zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego. Przy czym zarzuty naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy dotyczą okoliczności uwzględnianej przez Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu. tj. zaistnienia przyczyny odrzucenia skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Strona skarżąca kasacyjnie podnosi w tym zakresie dwie przesłanki odrzucenia w tej sprawie skargi. Pierwszą z nich jest przesłanka wynikająca z art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a. polegająca na wniesieniu skargi przez osobę, która nie miała do tego legitymacji. Uzasadniając ten zarzut strona skarżąca kasacyjnie podniosła, że w postępowaniu rekrutacyjnym brał udział niepełnoletni M2.M., a tym samym ta właśnie osoba powinna wnieść skargę do sądu administracyjnego, ponieważ zgodnie z art. 25 § 1 i art. 27 P.p.s.a. osoba fizyczna niemająca zdolności do czynności w postępowaniu sądowym może je podejmować tylko przez swojego przedstawiciela ustawowego. W chwili wniesienia w tej sprawie skargi M2.M. nie miał skończonych 13 lat.
Ustosunkowując się do tego zarzutu należy stwierdzić, że strona skarżąca kasacyjnie zasadniczo trafnie dokonała wykładni art. 25 § 1 P.p.s.a. oraz art. 27 P.p.s.a. Co do zasady jeżeli stroną jest osoba niemająca zdolności do czynności procesowych w postępowaniu sądowym, a taką osobą jest osoba niepełnoletnia która nie ukończyła 13 roku życia, to czynności za taką osobę podejmuje jej przedstawiciel ustawowy.
Zgodnie z art. 50 § 1 P.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, a ponadto prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.
Nie budzi żadnych wątpliwości, że osobą mającą uprawnienie do wniesienia skargi jest podmiot, do którego skierowany jest akt kończący dane postępowanie lub którego ten akt dotyczy. O interesie prawnym w rozumieniu art. 50 § 1 P.p.s.a. można mówić wtedy, gdy ma on oparcie w przepisach prawa. Najczęściej tymi przepisami prawa będą przepisy prawa materialnego, ale mogą to być także przepisy procesowe lub ustrojowe.
Przechodząc do kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie zaistnienia ww. przesłanki uzasadniającej odrzucenie skargi w tej sprawie należy stwierdzić, że zgodnie z art. 158 ust. 6-9 Prawa oświatowego w toku postępowania rekrutacyjnego to nie dziecku (niepełnoletniemu uczniowi) przysługują uprawnienia strony, ale rodzicowi niepełnoletniego ucznia. Stosownie do art. 158 ust. 6 Prawa oświatowego w terminie 7 dni od dnia podania do publicznej wiadomości listy kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych, rodzic kandydata lub kandydat pełnoletni może wystąpić do komisji rekrutacyjnej z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia odmowy przyjęcia kandydata do danej szkoły lub placówki. Art. 158 ust. 8 ww. ustawy stanowi, że odwołania od rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej nie wnosi niepełnoletnie dziecko, ale rodzic niepełnoletniego dziecka, a na rozstrzygnięcie dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły lub publicznej placówki służy skarga do sądu administracyjnego.
Tym samym to powyższe przepisy mające charakter przepisów procesowych regulujących tryb postępowania przed komisją rekrutacyjną i dyrektorem publicznej szkoły (placówki, przedszkola) przyznają prawo rodzicowi niepełnoletniego dziecka do podejmowania czynności procesowych. Tym samym skoro niewątpliwie rodzic niepełnoletniego dziecka jest stroną w takim postępowaniu (przy czym Naczelny Sąd Administracyjny nie ocenia pozycji procesowej samego niepełnoletniego ucznia, ponieważ wykracza to poza przedmiot tej sprawy), to także przysługuje mu prawo do wniesienia środka zaskarżenia do sądu administracyjnego.
Jeżeli dany podmiot uzyskał z mocy prawa prawo do udziału w postępowaniu o charakterze administracyjnym przed organami wykonującymi administrację i stosującymi władcze środki załatwiania sprawy, to musiałby ustawodawca wprowadzić wyraźną regulację zabraniającą takiemu podmiotowi możliwości zaskarżenia takich aktów do sądu administracyjnego. Takich przepisów nie zawiera art. 158 Prawa oświatowego ani inny przepis tej ustawy, a wręcz przeciwnie art. 158 ust. 9 ww. ustawy wprost wskazuje, że na rozstrzygnięcie przez dyrektora publicznej szkoły (placówki, przedszkola) odwołania wniesionego przez rodzica niepełnoletniego dziecka przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Połączenie tej regulacji w jednym przepisie oznacza, że prawo do wniesienia skargi ma rodzic niepełnoletniego dziecka (ucznia).
Tym samym, wbrew zarzutowi strony skarżącej kasacyjnie, w niniejszej sprawie dopuszczalnym była skarga wniesiona przez rodzica niepełnoletniego M2.M., będącego zarazem przedstawicielem ustawowym tego dziecka.
Wbrew argumentacji strony skarżącej kasacyjnie nie zachodzi przesłanka do stwierdzenia nieważności postępowania sądowego na podstawie art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a. tzn. zaistnienia przypadku, w którym strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany.
Nie zachodzi także przesłanka odrzucenia skargi przez Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd odrzuca skargę, jeżeli jej wniesienie z innych przyczyn niż wymienione w art. 58 § 1 pkt 1-5a P.p.s.a. było niedopuszczalne. W tej sprawie nie zaistniała taka podstawa do odrzucenia skargi, a także sama strona skarżąca kasacyjnie nie wskazała, jaka to mogłaby być okoliczność nakazująca odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Nie jest taką okolicznością sporządzenie uzasadnienia odmowy przyjęcia kandydata M2.M. do klasy VII dwujęzycznej Szkoły Podstawowej [...] przez dyrektora tej Szkoły. Takie uzasadnienie powinna sporządzić komisja rekrutacyjna i z wnioskiem o sporządzenie tego uzasadnienia zwróciła się M.M. pismem z dnia 9 lipca 2021 r. Wprawdzie adresatem tego pisma była Szkoła Podstawowa [...], ale nie oznacza to, że Dyrektor tej Szkoły nie powinien przekazać go Komisji Rekrutacyjnej. Tym samym sporządzenie uzasadnienia przez Dyrektora Szkoły zamiast przez Komisję Rekrutacyjną stanowiło naruszenie prawa, ale nie mogło skutkować pozbawieniem strony możliwości wniesienia odwołania a następnie skargi do sądu administracyjnego. Wadliwe działanie organu nie może prowadzić do pozbawienia strony prawa do sądu zwłaszcza, jeżeli strona dochowuje terminów ustawowych i składa właściwe środki zaskarżenia.
Skoro w tej sprawie zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez Sąd pierwszej instancji okazały się niezasadne, to należało dokonać kontroli zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 158 ust. 3 zdanie 1 Prawa oświatowego poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przepis ten nakazuje całej Komisji Rekrutacyjnej podpisanie się pod listą nieprzyjętego kandydata do klasy VII Szkoły Podstawowej [...].
Zgodnie z powołanym art. 158 ust. 3 zdanie pierwsze Prawa oświatowego komisja rekrutacyjna podaje do publicznej wiadomości listę kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych do m.in. publicznej szkoły. Podanie do publicznej wiadomości oznacza umieszczenie w widocznym miejscu w siedzibie danej szkoły/przedszkola/placówki oświatowo-wychowawczej listy zawierającej imiona i nazwiska uszeregowane w kolejności alfabetycznej kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych oraz najniższą liczbę punktów, która uprawnia do przyjęcia wraz z informacją o liczbie wolnych miejsc (art. 158 ust. 3 zdanie 2 w związku z ust. 4 Prawa oświatowego). Czynność tą dokonuje komisja rekrutacyjna, a więc z jej treści musi wynikać, że taką listę sporządziła ta właśnie komisja. Oznacza to, jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, że lista ta ma zawierać podpisy wszystkich członków takiej komisji. Dopuszczalność składania podpisów za członków organu kolegialnego istnieje tylko wówczas, gdy tak wynika wyraźnie z przepisu prawa. Skoro żaden przepis nie pozwala na podpisywanie się jednego członka komisji rekrutacyjnej (nawet, jeżeli jest to przewodniczący takiej komisji) w zastępstwie lub w imieniu pozostałych członków, to lista przyjętych i nieprzyjętych kandydatów opatrzona podpisem tylko niektórych członków lub jednego członka komisji rekrutacyjnej narusza prawo.
Potwierdza to treść art. 158 ust. 5 Prawa oświatowego, zgodnie z którym sam dzień podania do publicznej wiadomości listy przyjętych i nieprzyjętych kandydatów wraz z najniższą liczbą punktów, która uprawnia do przyjęcia oraz informacją o liczbie wolnych miejsc jest określany w formie adnotacji umieszczonej na tej liście opatrzonej podpisem przewodniczącego komisji rekrutacyjnej. Tylko więc w tym zakresie ustawodawca umożliwił, aby jedynie adnotację o dniu podania do publicznej wiadomości listy podpisywał sam przewodniczący komisji rekrutacyjnej. Może bowiem zdarzyć się, że jednego dnia taką listę sporządzi komisja rekrutacyjna, a następnego dnia zostanie ona podana do publicznej wiadomości. Tym samym wyjątku wynikającego z art. 158 ust. 5 Prawa oświatowego nie można interpretować rozszerzająco i traktować jako zasady. Zasadą jest bowiem podpisywanie aktów komisji rekrutacyjnej przez wszystkich jej członków. Także niezasadna jest argumentacja strony skarżącej kasacyjnie, jakoby § 10 ust. 1 lub ust. 7 rozporządzenia rekrutacyjnego wskazując na podejmowanie czynności przez komisję rekrutacyjną nie wskazywał na konieczność podpisywania się pod takimi czynnościami przez wszystkich członków takiej komisji. Organ kolegialny podejmując poszczególne czynności powinien je potwierdzić podpisami jej członków. Podpis jednej osoby wchodzącej w skład takiego organu jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy wynika to z wyraźnego przepisu prawa. O tym, czy przewodniczący organu kolegialnego może ten organ reprezentować i w imieniu tego organu składać podpisy także musi przesądzić wyraźny przepis prawa. Nie ma w tym zakresie możliwości jakiegokolwiek domniemywania kompetencji. Nie wprowadza w tym zakresie zmiany także regulacja § 10 ust. 6 rozporządzenia rekrutacyjnego która stanowi, że protokoły postępowania rekrutacyjnego i postępowania uzupełniającego podpisuje przewodniczący i członkowie komisji rekrutacyjnej. Jest to tylko potwierdzenie zasady podpisywania czynności komisji rekrutacyjnej przez wszystkich jej członków, chyba że przepis ustawy wprowadziłby w tym zakresie wyraźne odstępstwo. Także w orzecznictwie sądowym zdecydowanie dominuje pogląd, zgodnie z którym rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej powinny być podpisane przez wszystkich jej członków (por. prawomocny wyrok WSA w Gliwicach z 8 grudnia 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 772/21, prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 7 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1559/19, prawomocny wyrok WSA w Gdańsku z 13 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 1166/20).
Ostatni zarzut naruszenia prawa materialnego dotyczy błędnej wykładni § 9 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia rekrutacyjnego polegającej na uznaniu, że przepis ten zakazuje osobie pełniącej funkcję wicedyrektora szkoły zasiadania w komisji rekrutacyjnej, mimo że w tym przepisie mowa jest jedynie o dyrektorze.
Zgodnie z § 9 ust. 4 rozporządzenia rekrutacyjnego w skład komisji rekrutacyjnej obligatoryjnie nie może wchodzić dyrektor szkoły, w której działa komisja rekrutacyjna.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyłączenie to podyktowane jest trybem rozpoznawania środka odwoławczego od rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej. Od takiego rozstrzygnięcia odwołanie, zgodnie z art. 158 ust. 8 i ust. 9 Prawa oświatowego, rozpatruje dyrektor tej publicznej placówki oświaty (szkoły, przedszkola), w której prowadzona jest rekrutacja. W sytuacji, w której dyrektor szkoły byłby jednocześnie członkiem komisji rekrutacyjnej, to odwołanie rozpoznawałby od rozstrzygnięcia, w wydaniu którego brał udział. Tym samym celem uczynienia bardziej bezstronnego rozpoznawania odwołania prawodawca wprowadził zakaz wynikający z § 9 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia rekrutacyjnego.
Należy także wziąć pod uwagę treść art. 68 ust. 9 Prawa oświatowego, zgodnie z którym w przypadku nieobecności dyrektora szkoły lub placówki zastępuje go ustanowiony wicedyrektor, a w szkołach i placówkach, w których nie utworzono stanowiska wicedyrektora - inny nauczyciel tej szkoły lub placówki wyznaczony przez organ prowadzący. Zasadą jest więc zastępowanie nieobecnego dyrektora szkoły przez wicedyrektora, jeżeli takie stanowisko występuje w strukturze danej szkoły lub innej placówki.
W tej sprawie taka sytuacja miała miejsce, ponieważ odwołanie od rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej rozpoznała Wicedyrektorka Szkoły podczas nieobecności Dyrektorki Szkoły. Wicedyrektorka tej Szkoły była jednocześnie przewodniczącą komisji rekrutacyjnej, a tym samym rozpoznawała ta sama osoba odwołanie od rozstrzygnięcia, w wydaniu którego brała udział. Tym samym nie jest wadliwym stanowisko Sądu pierwszej instancji, że wicedyrektor szkoły nie powinien zasiadać w komisji rekrutacyjnej, skoro dyrektor szkoły lub osoba zastępująca dyrektora szkoły ma kompetencję do rozpoznawania odwołań od rozstrzygnięć komisji rekrutacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny kontrolując z granicach zarzutów skargi kasacyjnej zaskarżony wyrok nie znalazł podstaw do zakwestionowania uzasadnienia zaskarżonego wyroku zwłaszcza w sytuacji, w której żaden zarzut skargi kasacyjnej nie dotyczy wad tego uzasadnienia.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O odstąpieniu od zasądzenia od Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] na rzecz M.M. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. uznając, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym stanowi ten przepis.