III OSK 2311/21

III OSK 2311/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Sławomir Pauter
Teresa Zyglewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 827/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-09-11
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2017 poz 1121
art. 29
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia del. WSA Sławomir Pauter Protokolant: starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2023 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 827/19 w sprawie ze skargi P. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 21 lutego 2019 r. nr KOA/1958/Wo/18 w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 września 2019 r., IV SA/Wa 827/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji) na skutek skargi P. K. R. (dalej: skarżący kasacyjnie) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 21 lutego 2019 r. nr KOA/1958/Wo/18 w przedmiocie nakazania przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie, oddalił skargę.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący kasacyjnie i w skardze kasacyjnej opartej na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił wyrokowi:
- naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm.) dalej: "p.w. z 2001 r." przy uwzględnieniu art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 2268 ze. zm.) dalej: "p.w. z 2017 r. " poprzez uznanie, że prawidłowo Wójt Gminy Wiązowna decyzją nr 3/2018 z dnia 22 lutego 2018 r., znak: WSPiOŚ-NiOŚ-6217-3/09 dalej
także: "decyzja wójta" nakazał właścicielowi działki ew. nr [...] i [...] w K., gmina W. – P.K. R. przywrócenie stanu poprzedniego wody na gruncie wyżej wymienionych nieruchomości w sposób określony w ww. decyzji wójta - w sytuacji gdy w rzeczywistości skarżący P. K.R., ani też jego poprzednicy prawni będący właścicielami ww. działki ew. nr [...] i [...] nie spowodowali zmian stanu wody na gruncie, tj. na ww. działkach, szkodliwie wpływających na grunty sąsiednie i w konsekwencji brak było podstaw do wydania ww. decyzji wójta, a zatem wadliwie decyzja wójta została otrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie
z dnia 21 lutego 2019 r. nr KOA/1958/Wo/18 dalej także: "decyzja SKO" i wadliwie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę P. K. R. na ww. decyzję SKO,
a na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił wyrokowi:
- naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (w chwili wydania zaskarżonej decyzji: t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., aktualnie: tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) dalej: "k.p.a.", art. 8 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie i niezasadne oddalenie skargi na decyzję SKO - w sytuacji gdy w decyzji SKO doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (tj. art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.), które to naruszenie zaistniałe w ww. decyzji SKO polegało (poprzez uznanie za prawidłową decyzji wójta) na dokonaniu przez SKO błędnego i niepełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, wadliwym przyjęciu, że opinia biegłego sporządzona w toku postępowania przed Wójtem Gminy W. – dalej: wójt, jest logiczna i rzetelna, daniu w sposób bezkrytyczny wiary informacjom dostarczanym przez przesłuchanych w sprawie świadków (H. S., I.S., M. P.) i strony postępowania (R. K., C. K., S. K., J. K., M. S., E. T.) oraz wyprowadzeniu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wniosków, które z niego nie wynikają,
- naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 77
§ 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak uchylenia w całości decyzji SKO - w sytuacji gdy w decyzji SKO doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (tj. art. 7 k.p.a., art. 8
§ 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.), które to naruszenie zaistniałe w ww. decyzji SKO polegało (poprzez uznanie za prawidłową decyzji wójta) na dokonaniu przez SKO błędnego i niepełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, wadliwym przyjęciu, że opinia biegłego sporządzona w toku postępowania przed Wójtem Gminy W. jest logiczna i rzetelna, daniu w sposób bezkrytyczny wiary informacjom dostarczanym przez przesłuchanych w sprawie świadków (H.S., I. S., M. P.) i strony postępowania (R. K., C. K., S. K., J. K., M. S., E. T.) oraz wyprowadzeniu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wniosków, które z niego nie wynikają,
- naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 40 § 2 zd. 1 k.p.a. i w efekcie także art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 10 § 1 k.p.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie i niezasadne oddalenie skargi na decyzję SKO - w sytuacji gdy w decyzji SKO doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (tj. art. 40
§ 2 zd. 1 k.p.a. i w efekcie także art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 10 § 1 k.p.a.) które to naruszenie zaistniałe w ww. decyzji SKO polegało na niedostrzeżeniu przez SKO, że na etapie postępowania przed Wójtem Gminy W. wielokrotne dochodziło do niestosowania art. 40 § 2 zd. 1 k.p.a. i braku doręczania korespondencji przeznaczonej dla Skarżącego do rąk jego pełnomocnika w osobie E. P.-M., wskutek czego doszło do braku pełnej aktywności skarżącego (jego pełnomocnika) w sprawie i w efekcie do ustalenia błędnego i niepełnego stanu faktycznego sprawy,
- naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 40 § 2 zd. 1 k.p.a. i w efekcie także art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 10 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak uchylenia w całości decyzji SKO - w sytuacji gdy w decyzji SKO doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (tj. art. 40 § 2 zd. 1 k.p.a. i w efekcie także art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 10 §
1 k.p.a.) które to naruszenie zaistniałe w ww. decyzji SKO polegało na niedostrzeżeniu przez SKO, że na etapie postępowania przed Wójtem Gminy W. wielokrotne dochodziło do niestosowania art. 40 § 2 zd, 1 k.p.a. i braku doręczania korespondencji przeznaczonej dla skarżącego do rąk jego pełnomocnika w osobie E. P.-M., wskutek czego doszło do braku pełnej aktywności Skarżącego (jego pełnomocnika) w sprawie i w efekcie do ustalenia błędnego i niepełnego stanu faktycznego sprawy,
- naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie i niezasadne oddalenie skargi na decyzję SKO - w sytuacji gdy w decyzji SKO doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.), które to naruszenie zaistniałe w ww. decyzji SKO polegało na utrzymaniu w mocy decyzji wójta pomimo istnienia
przesłanek do uchylenia w całości decyzji wójta i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez orzeczenie o odmowie nakazania właścicielowi działki ew. nr [...] i [...] w K., gmina W. – P.K.R. przywrócenia stanu poprzedniego wody na gruncie wyżej wymienionych nieruchomości, a ewentualnie zachodziły podstawy do uchylenia ww. decyzji wójta w całości i przekazania sprawy w całości do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji,
- naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. poprzez
jego niezastosowanie i brak uchylenia w całości decyzji SKO - w sytuacji gdy w decyzji SKO doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.), które to naruszenie zaistniałe w ww. decyzji SKO polegało na utrzymaniu w mocy decyzji wójta pomimo istnienia
przesłanek do uchylenia w całości decyzji wójta i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez orzeczenie o odmowie nakazania właścicielowi działki ew. nr [...] i [...] w K., gmina W. – P.K. R. przywrócenia stanu poprzedniego wody na gruncie wyżej wymienionych nieruchomości, a ewentualnie zachodziły podstawy do uchylenia ww. decyzji wójta w całości i przekazania sprawy w całości do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji,
- naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 29 ust. 3 dawnego p.w. przy uwzględnieniu art. 545 ust. 4 p.w. z 2017 r. poprzez jego wadliwe zastosowanie i niezasadne oddalenie skargi na decyzję SKO, a to przy uwzględnieniu, że w decyzji SKO doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące wadliwym uznaniem za prawidłową decyzji wójta nakazującą właścicielowi działki ew. nr [...] i [...] w K., gmina W. – P. K. R. przywrócenie stanu poprzedniego wody na gruncie wyżej wymienionych nieruchomości w sposób określony w ww. decyzji wójta - w sytuacji gdy w rzeczywistości skarżący P. K. R., ani też jego poprzednicy prawni będący właścicielami ww. działki ew. nr [...] i [...] nie spowodowali zmian stanu wody na gruncie, tj. na ww. działkach, szkodliwie wpływających na grunty sąsiednie
i w konsekwencji brak było podstaw do wydania ww. decyzji wójta, a zatem wadliwie decyzja wójta została otrzymana w mocy decyzją SKO i tym samym WSA w zaskarżonym wyroku powinien był uchylić w całości ww. decyzję SKO z uwagi na jej wadliwość,
- naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. art. 29 ust. 3 p.w. z 2001 r. przy uwzględnieniu art. 545 ust. 4 p.w. z 2017 r. poprzez jego niezastosowanie i brak uchylenia w całości decyzji SKO, a to przy uwzględnieniu, że w decyzji SKO doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące wadliwym uznaniem za prawidłową decyzji wójta nakazującej właścicielowi działki ew. nr [...] i [...] w K., gmina W. – P. K. R. przywrócenie stanu poprzedniego wody na gruncie wyżej wymienionych nieruchomości w sposób określony w ww. decyzji wójta - w sytuacji gdy w rzeczywistości skarżący P. K. R., ani też jego poprzednicy prawni będący właścicielami ww. działki ew. nr [...] i [...] nie spowodowali zmian stanu wody na gruncie, tj. na ww. działkach, szkodliwie wpływających na grunty sąsiednie
i w konsekwencji brak było podstaw do wydania ww. decyzji wójta, a zatem wadliwie decyzja wójta została otrzymana w mocy decyzją SKO i tym samym WSA w zaskarżonym wyroku powinien był uchylić w całości ww. decyzję SKO z uwagi na jej wadliwość,
- naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie i niezasadne oddalenie skargi na decyzję SKO - w sytuacji gdy w decyzji SKO doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (tj. art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a.), które to naruszenie zaistniałe w ww. decyzji SKO polegało na niedostrzeżeniu przez SKO, że zawarte w decyzji wójta rozstrzygnięcie, nakazujące właścicielowi działki ew, nr [...] i [...] w K., gmina W. – P. K. R. przywrócenie stanu poprzedniego wody na gruncie wyżej wymienionych nieruchomości, jest nierealizowalne w zakresie, w jakim zobowiązuje do podjęcia działań przywracających ww. stan poprzedni w sposób umożliwiający swobodny grawitacyjny spływ wód z działki nr ew. [...] na działkę nr ew. [...] (tj. na gminną drogę publiczną),
- naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak uchylenia w całości decyzji SKO - w sytuacji gdy w decyzji SKO doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (tj. art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a.), które to naruszenie zaistniałe w ww. decyzji SKO polegało na niedostrzeżeniu przez SKO, że zawarte w decyzji wójta rozstrzygnięcie, nakazujące właścicielowi działki ew. nr [...] i [...] w K., gmina W. – P. K. R. przywrócenie stanu poprzedniego wody na gruncie wyżej wymienionych nieruchomości, jest nierealizowalne w zakresie, w jakim zobowiązuje do podjęcia działań przywracających ww. stan poprzedni w sposób umożliwiający swobodny grawitacyjny spływ wód z działki nr ew. [...] na działkę nr ew. [...] 1 (tj. na gminną drogę publiczną).
W oparciu o przytoczone zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a w razie nieuwzględnienia tego wniosku wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi w całości w trybie wskazanym w art. 188 p.p.s.a., w każdym zaś przypadku na zasadzie art. 176 § 2 p,p.s.a. wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie szczegółowo umotywował podniesione zarzuty kasacyjne.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postepowania – E.T. pismem z dnia 16 grudnia 2019 r. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od skarżącego P. R. na rzecz E. T. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa sądowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
W skardze kasacyjnej zgłoszone zostały zarówno zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, jak i naruszenie prawa materialnego. Zasadniczo jako pierwsze podlegają rozpoznaniu zarzuty naruszenia prawa procesowego, bowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny sprawy przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do kontrolowania dokonanej przez sąd pierwszej instancji wykładni lub zastosowania przepisów prawa materialnego (por. wyroki NSA z 27 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 819/11; 26 marca 2010 r. sygn. akt II FSK 1842/08; 4 czerwca 2014 r. sygn. akt II GSK 402/13; 10 czerwca 2022 r. sygn. akt III OSK 4608/21).
Za niezasadne należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej (wskazane w pkt 3a – b, 3e-f, 3 i-j) dotyczące naruszenia art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. Z uwagi na obszerność ww. zarzutów i powtarzalność
w treści Naczelny Sąd Administracyjny uznał za stosowne odniesienie się do tych zarzutów łącznie.
Dokonując oceny wskazanych zarzutów skargi kasacyjnej i przeprowadzając analizę akt sprawy należy dojść do wniosku, że Sąd I instancji zasadnie uznał, że w kontrolowanej sprawie organy orzekające prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie w zgodzie z przepisami k.p.a. i w zakresie w jakim wyznaczały przepisy prawa materialnego, tj. art. 23 ustawy p.w. z 2001. Należy zauważyć, że postępowanie w przedmiotowej sprawie wszczęte zostało w dniu 25 lutego 2009 r. i zakończyło się
w dniu wydania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji SKO, tj. w dniu 21 lutego
2019 r. Na przestrzeni 10 lat prowadzenia postępowania organ I instancji (także w wyniku zaleceń organu II instancji bowiem sprawa była trzykrotnie przekazana do ponownego rozpoznania) zebrał wystarczający materiał dowodowy, który niewątpliwie potwierdził, że na działkach nr ew. [...] i [...] w wyniku nieznacznego podniesienia terenu i wykonania podmurówki ogrodzenia na granicy z działką [...] doszło do zmiany stanu wód na sąsiednich działkach w konsekwencji powoduje szkody na tych gruntach. Należy zaznaczyć, że stan faktyczny został ustalony prawidłowo w oparciu
o szereg zgromadzonych dokumentów, m.in. o zeznania świadków, wielokrotne oględziny nieruchomości, dokumentację fotograficzną, mapy, a przede wszystkim w oparciu o mający zasadnicze znaczenie w sprawie dokument jakim jest opinia biegłego z zakresu hydrogeologii. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew treści skargi kasacyjnej, nie można zarzucić organom orzekającym w sprawie, że bezkrytycznie dały wiarę zeznaniom świadków albowiem najpierw wójt, a następnie SKO, wydając swoje rozstrzygnięcia dokonywali oceny całości materiału zgromadzonego w sprawie. Organy nie oparły się wyłącznie na dowodach z zeznań świadków, wzięły pod uwagę inną dokumentację wskazaną powyżej. Nawet jeśli
uznać, że niektóre zeznania świadków są lakoniczne i jak to ujął skarżący kasacyjnie
– mało treściwe – nie oznacza, że w zestawieniu z innymi dokumentami zeznania te nie pomogły odtworzyć stanu na gruntach, jaki faktycznie istniał w czasie gdy powstał
spór bądź jeszcze we wcześniejszych latach. Należy także mieć na uwadze to (co wynika także z doświadczenia życiowego), że zeznający w sprawie świadkowie
z uwagi na upływ czasu faktycznie mogą nie pamiętać wszystkich istotnych rzeczy niemniej nawet jeśli uznać to za pewien rodzaj uchybienia to nie miało ona niewątpliwe wpływu na istotę rozstrzygnięcia bowiem wydając decyzje w sprawie organy brały całość materiału dowodowego pod uwagę, w tym opinię biegłego. Ponadto, za niemające istotnego znaczenia należy uznać podważanie zeznań świadków, którzy nabyli nieruchomości później niż powstał spór o stosunki wodne.
Za całkowicie niezasadne należy uznać zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące tego, że Sąd I instancji błędnie uznał, że opinia biegłego hydrogeologa została sporządzana w sposób rzetelny, spójny i jest logiczna w swej treści. W tej kwestii należy w całości podzielić stanowisko Sądu I instancji. Należy podkreślić, że organy orzekajcie w sprawie z uwagi na brak porozumienia stron pozostających w sporze i nie zgodność co do ustaleń faktycznych zasadnie zdecydowały ażeby w takiej sytuacji zasięgnąć opinii biegłego specjalisty. Sąd I instancji, wbrew treści skargi kasacyjnej zasadnie stwierdził, że sporządzona przez biegłego M. F. opinia jest spójna, stanowi logiczną całość, a wnioski z niej wynikające poparte zostały przeprowadzoną analizą dokumentacji, oględzinami w terenie i stosownymi wyliczeniami. Sąd I instancji słusznie stwierdził, że nie można odmówić tej opinii mocy dowodowej. Trzeba także zauważyć, że skarżący kasacyjnie zakwestionował sporządzoną opinię przez biegłego hydrogeologa m.in. w zakresie w jakim biegły nie dokonał oceny wykopanego i zasypanego stawu na działce nr [...] jednakże poprzestał wyłącznie na niczym nie popartymi twierdzeniami. Na potwierdzenie przedstawionej argumentacji co do wadliwości ekspertyzy nie przedstawił żadnego dokumentu, np. kontropinii innego biegłego, która potwierdzałaby zasadność stanowiska zawartego w skardze
kasacyjnej. Należy wskazać, że w sytuacji, gdy strona kwestionuje ustalenia zawarte
w specjalistycznym dokumencie winna przedstawić przeciwdowód tak aby choćby w minimalnym stopniu potwierdzić własną tezę. W niniejszej sprawie tego zabrakło, a zatem argumentację skarżącego kasacyjnie należy uznać jako swoistą polemikę z ustaleniami organu, który w dużej mierze oparł swoje rozstrzygnięcie o fachowy dokument w oparciu o wiedzę z hydrogeologii. Zaznaczyć także trzeba, że sam fakt,
że skarżący kasacyjnie nie zgadza się z treścią decyzji (opartej na opinii biegłego) nie oznacza, że to rozstrzygnięcie jest niezgodne z prawem. Zatem nie można podzielić stanowiska skarżącego kasacyjnie, że nie było potrzeby przedstawiania opinii, ekspertyzy innego biegłego bo braki w sporządzonym na potrzeby postępowania są oczywiste, opierają się na zasadach logicznego rozumowania i ich stwierdzenie nie wymaga wiadomości specjalnych. Otóż w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest w zasadzie pogląd, że przypadku spraw z zakresu stosunków wodnych należy korzystać z opinii biegłego specjalisty na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 13 grudnia 2022 r., sygn. II SA/Ke 251/22, wyroki WSA
w Olsztynie: z dnia 27 maja 2021 r., sygn. II SA/Ol 269/21 i z dnia 30 czerwca 2020 r., sygn. II SA/Ol 86/20).
Za daleko nie trafny należało także uznać zarzut dotyczący wadliwości samej opinii sporządzonej przez biegłego M. F. w zakresie w jakim nie uwzględnił on w swojej opinii kwestii nielegalnego wybudowania stawu na działce nr [...], a następnie jego niewłaściwego zasypania, co w ocenie skarżącego kasacyjnie mogło być przyczyną zmiany stanu wód na działce nr [...]. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w tym zakresie stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, bowiem po pierwsze ze sporządzonej opinii biegłego hydrogeologa jasno wynika, że przyczyną zmiany stanu wód m.in. na działce nr [...] było wybudowanie podmurówki na działkach [...] i [...] na granicy z działką nr [...] co doprowadziło do zmiany kierunku spływu wód opadowych i piętrzenia się wody na działce nr [...], zatem inne wywody w tej kwestii nie poparte żadnymi ekspertyzami należy uznać jedynie za dyskusję z ustaleniami. Po drugie – jak słusznie wskazano – postępowanie wszczęto przed wybudowaniem stawu gdzie już w lutym 2009 r. (staw wykopano i zasypano w 2010 r.) zgłaszano, że z uwagi na wybudowanie podmurówki nastąpiła zmiana stanu wód na gruncie zatem logiczne rozumowanie nakazuje uznać, że nie istniał bezpośredni związek wykopania stawu i jego późniejszego zasypania ze zmianą stanu wód na działkach. Odniesienie się w decyzji wójta z dnia 22 lutego 2018 r. wynikało z konieczności ustosunkowania się do tej kwestii podnoszonej przez ówczesną właścicielkę nieruchomości nr [...]. Nadmienić trzeba, że w sprawie wykopania i zasypania stawu toczyło się osobne postępowanie, wobec tego to zagadnienie – co trafnie także wskazał Sąd I instancji – nie było przyczyną zmiany stosunków wodnych. Ponadto wskazać trzeba, że biegły sporządzający opinię jako osoba posiadająca wiedzę specjalistyczną po zapoznaniu się z dokumentacją stwierdził jednoznacznie, że przyczyną zmiany stanu wód na gruncie przyczyniły się działania właścicieli działek
nr [...] i [...], min. poprzez podwyższenie terenu i posadowienie podmurówki.
W świetle powyższych rozważań należy wskazać, że Sąd I instancji prawidłowo zaakceptował działania organów, które były zgodne z przepisami postępowania administracyjnego, w szczególności nie naruszono art. 7 i 77 § 1 k.p.a, bowiem organy niewątpliwie zebrały wymagany materiał dowodowy, który pozwalał na ustalenie stanu faktycznego sprawy, a następnie dokonały jego oceny w oparciu o art. 80 k.p.a. Rozstrzygnięcie organu zarówno I jak i II instancji było prawidłowo uzasadnienie, tj. zawierało wszystkie elementy przewidziane art. 107 § 1 pkt 1 - 9 k.p.a. Zasadnie Sąd
I instancji nie dopatrzył się naruszenia przez organ II instancji art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. bowiem co wynika z powyższych wyjaśnień decyzja wójta jest zgodna z prawem.
Za pozbawione skuteczności należało uznać także zarzuty (wskazane w
skardze kasacyjnej jako 3c-d) ) dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 40 § 2 zdanie 1. k.p.a. i art. 7 oraz 8 § 1 k.p.a., a także art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie, że na etapie postępowania administracyjnego organ wielokrotnie nie doręczał korespondencji pełn. skarżącego np. dotyczącej oględzin. W tej kwestii należy w całości zaakceptować stanowisko Sądu I instancji bowiem Sąd ten trafnie wskazał - co wynika z akt sprawy – że nawet jeśli organ I instancji dopuścił się uchybienia w podnoszonym zakresie nie oznacza to z automatu konieczność uchylenia takiej decyzji bowiem, uchybienie to musi mieć istotny wpływ
na wynik sprawy, a w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie nie zostało to wykazane. Trzeba także podkreślić, że skarżący brał czynny udział w postępowaniu składał pisma procesowe i środki zaskarżenia, a zatem nie dokonanie zawiadomienia (bądź nieprawidłowe zawiadomienie) o oględzinach z udziałem biegłego nie pogorszyło jego sytuacji procesowej na tyle, że mogło to mieć wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza w sytuacji gdy skarżący skutecznie wniósł skargę
i skargę kasacyjną od wyroku. Skarżący zarówno na etapie postępowania administracyjnego jak i sądowoadministarcyjnego jeśli się nie zgadzał z ustaleniami biegłego miał możliwość ich zakwestionowania poprzez przedstawienie kontropinii bądź innych dokumentów jednakże skarżący tego nie uczynił. Ponadto, jak wynika z treści opinii biegłego podczas wizji lokalnej w dniu 25 lipca 2017 r. skarżący (właściciele działek nr [...] i [...] byli obecni na swoich posesjach) jednakże nie byli zainteresowani wzięciem udziału w czynnościach biegłego (nawet jeśli nie otrzymali formalnego zawiadomienia), nadto uniemożliwiali wejście biegłego na ich posesję. Nie skuteczny jest także zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. bowiem skarżący miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy na każdym etapie prowadzenia sprawy.
Nie wykazał natomiast, że ewentualne uchybienia w tej kwestii miało istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko w takiej sytuacji możliwe jest uwzględnienie tego zarzutu. Nie doszło także – w świetle powyższych rozważań – do naruszenia art. 8 § 1 k.p.a., w szczególności, że skarżący nie przedstawił konkretnie w czym upatruje naruszenia tego przepisu.
Nie mogły również odnieść zamierzonego skutku zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego (skoncentrowane w skardze kasacyjnej w pkt 2. i 3 g-h), tj. art. 29 ust. 3 p.w. z 2001 r., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w kontrolowanej sprawie doszło do naruszenia stosunków wodnych, tj. zmiany stanu wód na gruncie, w konsekwencji powodując szkody na gruntach sąsiednich. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jak najbardziej przepis ten (w świetle ustalonego stanu faktycznego) miał zastosowanie. Przypomnieć warto, że zgodnie z przywołanym przepisem właściciel gruntu, o ile przepisy nie stanowią inaczej, nie może 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich,
2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Stosownie natomiast do treści ust. 2 art. 29 pw. z 2001 r. to na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Zgodnie zaś z ust. 3 omawianego przepisu - Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Z treści cytowanego przepisu wynika, że wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 p.w. z 2001 r. poprzedzone być musi ustaleniem czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie oraz czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Tym samym pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy (por. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 7/14; J. Szachułowicz (w:) Prawo wodne. Komentarz, wyd. IV, Warszawa 2010, art. 29). Ustaleń w tym zakresie organy dokonały przeprowadzając dowód z opinii biegłego z dziedziny hydrogeologii (opinia z dnia 22 sierpnia 2017 r.) oraz na podstawie innych dowodów (oględziny, dokumentacja fotograficzna, mapy, zeznania świadków). Ze sporządzonego dokumentu jasno wynika, że do zmiany stanu wody na gruncie (działki nr [...], [...], [...], [...], [...]) przyczyniły się działania właścicieli działek nr [...] oraz [...], tj. dokonanie podwyższenia działek nr [...] i [...], wybudowanie nowej podmurówki na granicy z działką nr [...]. Z opinii biegłego bezspornie wynika, że istnieje pełny związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy ww. działaniami właścicieli tych gruntów, a pogorszeniem się stosunków wodnych na poszkodowanych działkach sąsiednich, tj. nr: [...], [...], [...], [...], [...]. Biegły przedstawił to w swojej opinii w sposób prawidłowy, rzeczowy i spójny. Należy jeszcze raz wskazać, że opinia biegłego z zakresu hydrogeologii jako dokument specjalistyczny, który nie został przez skarżącego skutecznie podważony stanowi istotny dowód w sprawie z zakresu stosunków wodnych. Opinia biegłego z założenia opiera się o fachową wiedzę osoby ją sporządzającej, a organ, jak i sąd administracyjny nie ma podstaw do kwestionowania jej merytorycznej poprawności. Dlatego też, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwagi na to, że przedmiotowej sprawie doszło do ziszczenia się przesłanek z art. 29 ust. 3 p.w. z 2001 r. Sąd I instancji zasadnie uznał, że organy orzekające słusznie nakazały dokonania czynności przez właściciela działek nr [...] i [...] w celu przywrócenia stanu poprzedniego w zakresie stosunków wodnych. Należy jeszcze raz wskazać, że opinia biegłego z zakresu hydrogeologii jako dokument specjalistyczny, który nie został przez skarżącego skutecznie podważony stanowi istotny dowód w sprawie z zakresu stosunków wodnych. Opinia biegłego z założenia opiera się o fachową wiedzę osoby
ją sporządzającej, a organ, jak i sąd administracyjny nie ma podstaw do kwestionowania jej merytorycznej poprawności.
Mając na względzie powyższe skarga kasacyjna została oddalona w oparciu
o art. 184 p.p.s.a.
Wniosek uczestnika postępowania E. T. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym został oddalony w oparciu o art. 204 pkt 1 i 2 p.p.s.a. a contrario, albowiem przepis ten przewiduje zwrot kosztów, w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej jedynie w stosunku do organu i do skarżącego. Brak jest podstawy prawnej do zwrotu kosztów dla uczestnika postępowania.