III OSK 2306/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-12-02
NSAbudowlaneWysokansa
prawo wodnepozwolenie wodnoprawneściekijezioroochrona środowiskanaruszenie prawanieważność decyzjiskarga kasacyjnaNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki R. Sp. z o.o. od wyroku WSA w Warszawie, potwierdzając rażące naruszenie prawa przy wydaniu pozwolenia wodnoprawnego.

Spółka R. Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Prezesa Wód Polskich o stwierdzeniu nieważności pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków do jeziora, argumentując, że naruszenie przepisów nie było rażące. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając naruszenie za rażące. Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał wyrok WSA w mocy, stwierdzając, że pozwolenie zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów prawa wodnego, w szczególności zakazu wprowadzania ścieków do jeziora, gdy czas ich dopływu jest krótszy niż 24 godziny, a także z powodu braku wymaganych dokumentów.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej R. Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Prezesa Wód Polskich o stwierdzeniu nieważności pozwolenia wodnoprawnego. Pozwolenie to zostało wydane na odprowadzanie oczyszczonych ścieków komunalnych do jeziora, mimo że czas dopływu ścieków był krótszy niż 24 godziny, co stanowi naruszenie art. 75 pkt 2 lit. d Prawa wodnego. Ponadto, przy wydawaniu pozwolenia nie załączono wymaganych dokumentów, takich jak decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach czy wypis z planu zagospodarowania przestrzennego. Sąd pierwszej instancji uznał, że naruszenie prawa było rażące, co uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, zgodził się z WSA co do zasady, że brak wyjaśnienia kluczowych okoliczności faktycznych może stanowić rażące naruszenie prawa procesowego. Sąd podkreślił, że pozwolenie zostało wydane z naruszeniem art. 75 ust. 2 lit. d Prawa wodnego, ponieważ nie poczyniono ustaleń co do czasu dopływu ścieków do jeziora, który okazał się krótszy niż 24 godziny. NSA odrzucił argumenty spółki dotyczące definicji ścieków oraz nieistotności braku wymaganych dokumentów, wskazując, że planowane korzystanie z wód sprzeczne z tymi dokumentami stanowi bezwzględną przesłankę do odmowy udzielenia pozwolenia. Sąd nie podzielił również zarzutu dotyczącego nieodwracalnych skutków prawnych ani zarzutu wadliwego uzasadnienia wyroku WSA. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. może być uznane takie naruszenie przepisów postępowania regulujących zakres i tryb gromadzenia i oceny dowodów w sprawie, które polega na całkowitym zaniechaniu poczynienia ustaleń co do faktów, które są kluczowe dla wydania decyzji co do istoty.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że całkowite zaniechanie wyjaśnienia kluczowych okoliczności faktycznych, takich jak czas dopływu ścieków do jeziora, stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania i uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.P.w. art. 75 § pkt 2 lit. d

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Zakazuje się wprowadzania ścieków do wód jezior, jeżeli czas dopływu ścieków do jeziora byłby krótszy niż 24 godziny. Przepis ten jest jasny i nie wymaga wykładni.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja dotknięta wadą nieważności w postaci rażącego naruszenia prawa podlega stwierdzeniu nieważności.

Pomocnicze

u.P.w. art. 407 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Wydanie pozwolenia wodnoprawnego bez ustalenia, czy wymagana była decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, stanowi rażące naruszenie prawa.

u.P.w. art. 407 § ust. 2 pkt 3

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Wydanie pozwolenia wodnoprawnego bez załączenia wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy, jeżeli są wymagane, stanowi rażące naruszenie prawa.

u.P.w. art. 407 § ust. 2 pkt 5

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Wydanie pozwolenia wodnoprawnego bez załączenia wypisu z rejestru gruntów dla nieruchomości usytuowanych w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód stanowi rażące naruszenie prawa.

u.P.w. art. 396 § ust. 1 pkt 8

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Planowane korzystanie z wód w sposób sprzeczny z dokumentami planistycznymi stanowi bezwzględną przesłankę do odmowy udzielenia pozwolenia wodnoprawnego.

u.P.w. art. 399 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Planowane korzystanie z wód w sposób sprzeczny z dokumentami planistycznymi stanowi bezwzględną przesłankę do odmowy udzielenia pozwolenia wodnoprawnego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do działania na podstawie przepisów prawa i dążenia do wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do oceny na podstawie materiału dowodowego, czy zostały udowodnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

u.P.w. art. 86 § ust. 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Oczyszczone ścieki bytowe lub ścieki komunalne z aglomeracji stanowią ścieki w rozumieniu przepisów tej ustawy i powinny spełniać normatywne wymogi w zakresie zanieczyszczeń przed wprowadzeniem ich do gleby lub wód.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pozwolenie wodnoprawne zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów prawa, w szczególności art. 75 ust. 2 lit. d Prawa wodnego, poprzez brak ustaleń co do czasu dopływu ścieków do jeziora. Organ dopuścił się rażącego naruszenia przepisów postępowania poprzez całkowite zaniechanie wyjaśnienia kluczowych okoliczności faktycznych. Wydanie pozwolenia wodnoprawnego bez załączenia wymaganych dokumentów (decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, plan zagospodarowania przestrzennego lub WZ, wypis z rejestru gruntów) stanowi rażące naruszenie prawa.

Odrzucone argumenty

Argumenty spółki dotyczące definicji ścieków. Argumenty spółki dotyczące nieistotności braku wymaganych dokumentów. Argumenty spółki dotyczące nieodwracalnych skutków prawnych. Argumenty spółki dotyczące niewłaściwego trybu postępowania (wygaśnięcie lub cofnięcie pozwolenia).

Godne uwagi sformułowania

przedmiotowa oczyszczalnia znajduje się nieznacznej odległości od brzegu J., a wprowadzanie do wód ww. J. pochodzących z tej oczyszczalni ścieków odbywa się wylotem zlokalizowanym na działce nr [...] obr. K., gm. T., graniczącej bezpośrednio z ww. zbiornikiem wodnym. Przy uwzględnieniu studni rewizyjnej szacujemy, że czas dopływu ścieków może wynosić poniżej jednej godziny, jednak w celu dokładnej weryfikacji konieczne byłoby przeprowadzenie stosownych pomiarów. za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. może być uznane takie naruszenie przepisów postępowania [...] które polega na całkowitym zaniechaniu poczynienia ustaleń co do faktów, które są kluczowe dla wydania decyzji co do istoty.

Skład orzekający

Piotr Korzeniowski

przewodniczący

Jerzy Stelmasiak

członek

Maciej Kobak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, zwłaszcza w sprawach dotyczących pozwoleń wodnoprawnych i ochrony środowiska. Podkreślenie obowiązku organów do dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z prawem wodnym i pozwoleniem na odprowadzanie ścieków, ale zasady dotyczące rażącego naruszenia prawa są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii ochrony środowiska i prawidłowości wydawania pozwoleń administracyjnych. Pokazuje, jak istotne jest przestrzeganie procedur i przepisów materialnych, nawet w pozornie rutynowych sprawach.

Pozwolenie na ścieki do jeziora unieważnione. NSA wyjaśnia, co to znaczy 'rażące naruszenie prawa'.

Dane finansowe

WPS: 360 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2306/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 217/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-05-10
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2233
art. 407 ust. 2 pkt 2, art. 396 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 399 ust. 1 pkt 1, art. 75 pkt 2 lit. e
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Książek po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. Sp. z o.o. z siedzibą w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 217/22 w sprawie ze skargi R. Sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Prezesa Wód Polskich z dnia 3 grudnia 2021 r. nr 111/2021/KUZ w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. Sp. z o.o. z siedzibą w T. na rzecz Prezesa Wód Polskich kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 10 maja 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 217/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę RR. Sp. z o.o. z siedzibą w T. (dalej: "skarżąca") na decyzję Prezesa Wód Polskich (dalej: "organ") z dnia 3 grudnia 2021 r. nr 111/2021/KUZ w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Dyrektor Zarządu Zlewni w Inowrocławiu Wód Polskich (dalej "Dyrektor ZZ w Inowrocławiu") decyzją z 21 marca 2020 r., znak: BD.ZUZ.1.4210.27.2020.KG udzielił skarżącej pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną - odprowadzanie oczyszczonych ścieków komunalnych pochodzących z gminnej oczyszczalni ścieków do wód J. działka nr ew. [...], obręb K., gm. T. wylotem zlokalizowanym na działce nr [...] obręb K., gm. T. W wyniku kontroli gospodarowania wodami, przeprowadzonej w dniu 22 września 2020 r. przez Dyrektora RZGW w Bydgoszczy, organ ten w dniu 8 czerwca 2021 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Dyrektora ZZ w Inowrocławiu, jako wydanej z naruszeniem przepisu prawa.
Decyzją z 20 września 2021 r., znak: BD.RUZ.4210.82.2021.RB Dyrektor RZGW w Bydgoszczy stwierdził nieważność decyzji Dyrektora ZZ w Inowrocławiu z 21 marca 2020 r., znak: BD.ZUZ.1.4210.27.2020.KG. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca.
Decyzją z 3 grudnia 2021 r., nr 111/2021/KUZ, organ utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Bydgoszczy Wód Polskich (dalej "Dyrektor RZGW w Bydgoszczy" bądź "organ I instancji") z 20 września 2021 r., znak: BD.RUZ.4210.82.2021.RB.
Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się Spółka wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie oddalił skargę. Sąd pierwszej instancji uznał, że kontrolowana przez organy decyzja Dyrektora ZZ w Inowrocławiu o udzieleniu skarżącej pozwolenia wodnoprawnego w sposób oczywisty narusza prawo, a przy tym wywołane nią skutki społeczno-gospodarcze nie są możliwe do zaakceptowania w praworządnym państwie, gdyż prowadzą do pogwałcenia istotnych zasad ochrony środowiska naturalnego i zasobów wodnych.
WSA wskazał, że w myśl art. 75 pkt 2 lit. d ustawy Prawo wodne, zakazuje się wprowadzania ścieków do wód jezior, jeżeli czas dopływu ścieków do jeziora byłby krótszy niż 24 godziny. Przepis ten, w ocenie Sądu jest jasny i nie wymaga wykładni. Wyraźnie przewiduje on, że wprowadzanie ścieków do wód jezior jest zabronione, o ile czas ich dopływu do takiego zbiornika wodnego wynosi mniej niż 24 godziny. Nie sposób przy tym zgodzić się z argumentacją skarżącej, że wody pochodzące z oczyszczalni nie stanowią już ścieków, o których mowa w tym przepisie. Przede wszystkim twierdzenie, że wody pochodzące z oczyszczalni ścieków wprowadzane do wód lub ziemi nie są ściekami, jest całkowicie irracjonalne, skoro działalność tego rodzaju wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego i takie właśnie pozwolenie skarżąca uzyskała z rażącym naruszeniem prawa.
Z okoliczności faktycznych ustalonych w sprawie wynika, że czas dopływu ścieków pochodzących z oczyszczalni ścieków położonej na działce nr ew. [...] w m. K., eksploatowanej przez skarżącą, nie trwa 24 godzin, ale jest znacznie krótszy. Dowodzi tego fakt, że według map terenu załączonych do operatu wodnoprawnego z dnia 14 stycznia 2020 r. (k. 8 akt postępowania administracyjnego), przedmiotowa oczyszczalnia znajduje się nieznacznej odległości od brzegu J., a wprowadzanie do wód ww. J. pochodzących z tej oczyszczalni ścieków odbywa się wylotem zlokalizowanym na działce nr [...] obr. K., gm. T., graniczącej bezpośrednio z ww. zbiornikiem wodnym. Ponadto, wbrew zarzutom skargi, przedstawiciel kontrolowanego wyjaśnił do protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu 22 września 2020 r., że tu cyt.: "ścieki oczyszczone odprowadzane są kolektorem o długości ok. 50 m grawitacyjnie do J.". Co prawda kontrolowany zaznaczył, że "nie jest znany czas dopływu oczyszczonych ścieków do J.", jednak w korespondencji mailowej z 7 lipca 2021 r. (k. 2 akt postępowania administracyjnego), Wiceprezes Zarządu Spółki wyjaśnił, że "Przy uwzględnieniu studni rewizyjnej szacujemy, że czas dopływu ścieków może wynosić poniżej jednej godziny, jednak w celu dokładnej weryfikacji konieczne byłoby przeprowadzenie stosownych pomiarów." Tym samym należy przyjąć, że czas dopływu ścieków do ww. J. jest krótszy niż 24 godziny, a skarżąca w żaden sposób nie podjęła nawet próby wykazania, że ustalenia organu są w przedmiotowym zakresie nieprawidłowe. W tym stanie rzeczy, Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organów, że decyzja udzielająca skarżącej pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną - rażąco narusza prawo, tj. art. 75 pkt 2 lit. d Prawa wodnego, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W uzasadnieniu wyroku podniesiono, że z akt sprawy nie wynika, ażeby Dyrektor ZZ w Inowrocławiu przed wydaniem decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym załączył do wniosku dokumenty wymienione w art. 407 ust. 2 ustawy - Prawo wodne.
Wydając badaną decyzję Dyrektor ZZ w Inowrocławiu nie ustalił nawet, czy dla przedmiotowej instalacji była wymagana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji (art. 407 ust. 2 pkt 2 Prawa wodnego). Brak wymienionych wyżej zasadniczych ustaleń i dokumentów pozwalających na niezbędną weryfikację zgodności przedsięwzięcia z przepisami cyt. ustawy oraz przepisami o ochronie środowiska, oznacza, że organ nie wyjaśnił podstawowych kwestii, które mają fundamentalne znaczenie z punktu widzenia wydanego rozstrzygnięcia. To zaś musi skutkować przyjęciem, że organ dopuścił się oczywistej obrazy reguł postępowania, które kategorycznie wykluczają możliwość uznania decyzji Dyrektora ZZ w Inowrocławiu za prawidłową.
Jednocześnie należy podkreślić, że ustawa - Prawo wodne reguluje gospodarowanie wodami, przy czym w świetle art. 10 - zarządzanie zasobami wodnymi służy zaspokajaniu potrzeb ludności i gospodarki oraz ochronie wód i środowiska związanego z tymi zasobami, w szczególności m.in. w zakresie ochrony zasobów wodnych przed zanieczyszczeniem oraz niewłaściwą lub nadmierną eksploatacją, a także utrzymywania lub poprawy stanu ekosystemów wodnych i zależnych od wód. Tym samym, w przekonaniu Sądu pierwszej instancji, wydanie badanego pozwolenia wodnoprawnego bez należytego sprawdzenia zachowania przez inwestycję warunków ustawowych, a wręcz wydanie takiej decyzji wbrew zakazowi wyrażonemu w art. 75 pkt 2 lit. d Prawa wodnego, wywołuje doniosłe skutki społeczno-gospodarcze nie dające się pogodzić z zasadą praworządnego Państwa.
W ocenie WSA na aprobatę nie zasługuje także stanowisko skarżącej, dotyczące rzekomego nieuprawnionego ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organy, m.in. poprzez dokonanie ponownej oceny operatu wodnoprawnego z 14 stycznia 2020 r. W tym kontekście Sąd przypomniał, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie jest postępowaniem, którego przedmiotem jest weryfikacja dowodów w celu ponownego i niewadliwego ustalenia stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Tym niemniej, dokonując weryfikacji decyzji przez pryzmat kwalifikowanych wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a., organy nie mogą całkowicie abstrahować od ustalonych na dzień wydania kontrolowanego orzeczenia okoliczności faktycznych, przyjętych za podstawę tego rozstrzygnięcia. Z sytuacją rażącego naruszenia prawa mamy do czynienia wówczas, gdy organy w ogóle pominęły prowadzenie postępowania wyjaśniającego w elementarnych kwestiach, których konieczność zbadania wynikała z zebranego wybiórczo materiału dowodowego – w omawianym przypadku operatu wodnoprawnego z 14 stycznia 2020 r. W konsekwencji, organy zobowiązane były dokonać ponownej analizy ww. operatu w celu ustalenia, czy decyzja Dyrektora ZZ w Inowrocławiu nie jest dotknięta wadą nieważności w postaci oczywistego/rażącego naruszenia prawa.
Powyższy wyrok w całości zakwestionował skarżący, zarzucając naruszenie:
prawa materialnego, tj.:
1) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 75 pkt 2 lit. e u.P.w. przez:
a) jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wykroczeniu przez organ poza ramy nadzwyczajnego postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej i stwierdzenie, że decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w Inowrocławiu z dnia 15 lutego 2021 r. znak: BD.ZUZ.1.4210.13.2021.KG narusza prawo podczas gdy jedyne naruszenia jakie mogły zaistnieć dotyczą stanu faktycznego, a nie treści decyzji;
b) jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że doszło do rażącego naruszenia prawa - art. 75 pkt 2 lit. e u.P.w., a tym samym uznanie, że naruszenie tegoż przepisu jest oczywiste w sytuacji gdy o rażącym naruszeniu prawa nie może być mowy bo wbrew twierdzeniom organu przepis bynajmniej nie jest jednoznaczny i wymaga złożonej wykładni (w szczególności nie precyzuje czy zakazem objęte są ścieki surowe czy ścieki oczyszczone):
2) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 407 ust. 2 pkt 2, 3 i 6 u.P.w. przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że niezałączenie do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego określonych dokumentów (decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, jeżeli jest wymagana; wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku - decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego albo decyzję o warunkach zabudowy, jeżeli są wymagane; wypisy z rejestru gruntów lub uproszczone wypisy z rejestru gruntów dla nieruchomości usytuowanych w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych), ma charakter naruszeń rażących, podczas gdy mają one charakter naruszeń nieistotnych, niewpływających na wynik sprawy;
przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez:
a) jego niewłaściwe zastosowanie i pominięcie faktu, że to stwierdzenie nieważności decyzji (a nie, jak twierdzi organ, jej utrzymanie w mocy) Dyrektora Zarządu Zlewni w Inowrocławiu z dnia 15 lutego 2021 r. znak: BD.ZUZ.1.4210.13.2021.KG spowoduje skutki gospodarcze oraz społeczne niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności;
b) jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy właściwy tryb dla cofnięcia bądź ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego określają przepisy art. 414 i nast. p.w.
2) art. art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego Wyroku polegające na niezawarciu wszystkich podstaw prawnych rozstrzygnięcia ani ich wyjaśnienia.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organu drugiej instancji w całości; ewentualnie chylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kasacyjnie zwrotu niezbędnych kosztów postępowania w obu instancjach, w tym kosztów zastępstwa procesowego; uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego oraz ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny z uwagi na to, iż podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione. Ponadto wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W piśmie z 17 listopada 2025 r. organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna
z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu.
Co do zasady należy zgodzić się ze skarżącą kasacyjnie spółką, że w trybie stwierdzenia nieważności nie podlegają weryfikacji ustalenia faktyczne organu. Mówiąc wprost, negatywna ocena przeprowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego co do zasady nie może być kwalifikowana jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zastrzec jednak należy, że wyłączenie to nie obejmuje układu, w którym organ w toku postępowania w ogóle nie podejmie czynności procesowych zmierzających do wyjaśnienia okoliczności faktycznych kluczowych ze względu materialnoprawną podstawę wydanej decyzji administracyjnej. Innymi słowy, za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. może być uznane takie naruszenie przepisów postępowania regulujących zakres i tryb gromadzenia i oceny dowodów w sprawie – art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. - które polega na całkowitym zaniechaniu poczynienia ustaleń co do faktów, które są kluczowe dla wydania decyzji co do istoty. Jak zasadnie zauważył WSA w takim skonfigurowaniu stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest uzasadnione. W orzecznictwie podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa może być również naruszenie przepisów postępowania, zwłaszcza w przypadku uchylenia się organu od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i wykonania obowiązków wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Może to mieć jednak miejsce wyjątkowo i jest dopuszczalne jedynie, gdy naruszenie takie ma charakter sprzeczny z zasadą praworządności i pozostaje w bezpośrednim związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy - por. wyrok NSA z 24 sierpnia 2022 r., II OSK 2771/19. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sformułowanie tak kategorycznych ocen jest uzasadnione na gruncie niniejszej sprawy.
Udzielając pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków do wód - organ, zgodnie z art. 75 pkt 2 lit. d u.P.w. miał obowiązek zbadać, czy czas dopływu ścieków do jeziora będzie krótszy niż 24 godziny. Jak podkreślił WSA takich ustaleń
w ogóle nie poczyniono w toku postępowania o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego z 21 marca 2020 r. Zarzut rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego nie został zatem skierowany wobec przeprowadzonego przez organ postępowania dowodowego, lecz wobec całkowitego braku jego przeprowadzenia
w stosunku do zasadniczej przesłanki negatywnej, o której mowa w art. 75 pkt 2 lit d u.P.w. Sąd pierwszej instancji powołał się na konkretne okoliczności, znajdujące oparcie w aktach administracyjnych, które nie zostały rozważone przez organ wydający pozwolenie wodnoprawne. Skarżąca kasacyjnie spółka nie kwestionuje przedmiotowego stanowiska WSA. Wynika z niego, że oczyszczalnia znajduje się w nieznacznej odległości od brzegu J., a wprowadzanie do wód ww. J. pochodzących z tej oczyszczalni ścieków odbywa się wylotem zlokalizowanym na działce nr [...] obr. K., gm. T., graniczącej bezpośrednio z ww. zbiornikiem wodnym. Z protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu 22 września 2020 r., wynika, że: "ścieki oczyszczone odprowadzane są kolektorem o długości ok. 50 m grawitacyjnie do J.". W korespondencji mailowej z 7 lipca 2021 r. (k. 2 akt postępowania administracyjnego) wiceprezes Zarządu skarżącej kasacyjnie spółki wyjaśnił, że "Przy uwzględnieniu studni rewizyjnej szacujemy, że czas dopływu ścieków może wynosić poniżej jednej godziny, jednak w celu dokładnej weryfikacji konieczne byłoby przeprowadzenie stosownych pomiarów." Zasadnie więc WSA przyjął, że czas dopływu ścieków do ww. J. jest krótszy niż 24 godziny, a skarżąca kasacyjnie spółka nie podjęła nawet próby wykazania, że ustalenia organu są w przedmiotowym zakresie nieprawidłowe.
Należy zgodzić się ze skarżącą kasacyjnie spółką, że Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, iż w toku postępowania w przedmiocie udzielenia wodnoprawnego doszło do rażącego naruszenia art. 75 pkt 2 lit. d u.P.w. (s. 12 uzasadnienia). Takiego stanowiska nie zajął organ w zaskarżonej decyzji. Uchybienie to jednak nie miało wpływu na wynik sprawy, albowiem dalej WSA prawidłowo już skonstatował, że
w sprawie rażąco naruszono przepisy procedury administracyjnej, gdyż nie wyjaśniono, czy w sprawie nie zachodzi przeszkoda do udzielenia pozwolenia wodnoprawnego z uwagi na to, że czas dopływu ścieków do jeziora będzie krótszy niż 24 godziny (s. 13 uzasadnienia). Z wyłożonych względów podniesione w skardze kasacyjnej argumenty dotyczące zakresu ustawowej definicji ścieków pozostają bez znaczenia. Kwestia ta została zresztą szeroko omówiona i oceniona przez WSA (s. 10-11 uzasadnienia). Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że ustawodawca ustanowił w art. 86 ust. 2 u.P.w., że oczyszczone ścieki bytowe lub ścieki komunalne z aglomeracji stanowią ścieki w rozumieniu przepisów tej ustawy i powinny spełniać normatywne wymogi w zakresie zanieczyszczeń przed wprowadzeniem ich do gleby lub wód. Niezależnie od powyższego, jak trafnie zwrócił uwagę WSA, skarżąca kasacyjnie spółka sama wystąpiła o pozwolenie wodnoprawne na wprowadzenie ścieków do wód, a zatem nie miała wątpliwości co do ich charakteru prawnego.
Uchybieniem o analogicznym charakterze było wydanie przez organ pozwolenia wodnoprawnego, pomimo że do wniosku nie załączono wymaganych postanowieniami art. 407 ust. 2 u.P.w. wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku - decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego albo decyzji o warunkach zabudowy, jeżeli są wymagane (pkt 3) oraz wypisu z rejestru gruntów lub uproszczonych wypisów
z rejestru gruntów dla nieruchomości usytuowanych w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych (pkt 5). Ponadto organ w ogóle nie ustalił, czy dla przedmiotowej instalacji była wymagana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji (art. 407 ust. 2 pkt 2 u.P.w.). Nie można zgodzić się z tezą skargi kasacyjnej, że uchybienie to było nieistotne i pozostawało bez wpływu na wynik sprawy. W świetle art. 396 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 399 ust. 1 pkt 1 u.P.w. planowane korzystanie z wód w sposób sprzeczny z ww. dokumentami stanowi bezwzględną przesłankę do odmowy udzielenia pozwolenia wodnoprawnego. W realiach niniejszej sprawy organ nie tyle błędnie ocenił te dokumenty, co w ogóle ich nie analizował, albowiem nie dołączono ich do wniosku i nie ustalono czy in casu są wymagane. Zasadnicze okoliczności w sprawie nie zostały zatem w ogóle poddane ocenie.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska skarżącej kasacyjnie spółki, że decyzja udzielająca pozwolenia wodnoprawnego wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. W orzecznictwie przyjmuje się, że przywołana regulacja art. 156 § 2 k.p.a. in fine stanowi o nieodwracalnych skutkach prawnych (a nie jakichkolwiek). Przez nieodwracalność skutków prawnych decyzji administracyjnej należy rozumieć sytuację, w której stan prawny ustalony decyzją organu administracyjnego nie może być zweryfikowany przy pomocy środków dostępnych na gruncie k.p.a. Skutek nieodwracalny decyzji administracyjnej polega więc na tym, że organ nie ma własnych kompetencji do odwrócenia na drodze postępowania administracyjnego skutków danego zdarzenia prawnego, zaistniałego po wydaniu, decyzji kontrolowanej w trybie nieważnościowym – wyroki NSA z 15 września 2021 r., I OSK 4301/18, z 15 stycznia 2025 r., I GSK 276/21. Taki układ w niniejszej sprawie nie zachodzi.
Sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut wytykający brak skorzystania przez organ z przewidzianych przepisami prawa wodnego trybów stwierdzenia wygaśnięcia lub cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego jest oczywiście bezzasadny. Okoliczności kształtujące niniejszą sprawę nie mieściły się w zakresie stosowania tych instytucji, co zostało przez WSA prawidłowo wyjaśnione.
Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji zawiera wszystkie elementy wymagane postanowieniami art. 141 § 4 p.p.s.a., a w szczególności podanie
i wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Uzasadnienie przedmiotowego zarzutu w skardze kasacyjnej ogranicza się do uwag o charakterze komentarzowym bez podania konkretnego związku z uwarunkowania niniejszej sprawy. Skarżąca kasacyjnie spółka podnosi, że WSA zbytnio ograniczył swoje rozważania w przedmiocie materialnoprawnych podstaw prawidłowości stwierdzenia nieważności decyzji, a w szczególności błędnie przyjął, że normy prawne, których naruszenie zarzucano skargą są jasne. Skarżąca kasacyjnie swoich wniosków nie rozwija, co nie pozwala na ich pozytywną weryfikację. Jednocześnie trzeba dodać, że w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można polemizować z ocenami prawnymi odnoszącymi się do wykładni przepisów prawa. Artykuł 141 § 4 p.p.s.a. wyznacza treściowe elementy uzasadnienia, a zatem do jego naruszenia dochodzi, gdy jest ono niekompletne, a nie błędne.
Z wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto w oparciu art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI