III OSK 2293/22

III OSK 2293/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-03-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak
Piotr Korzeniowski /przewodniczący sprawozdawca/
Tadeusz Lipiński
Symbol z opisem
6137 Ochrona środowiska morskiego
Hasła tematyczne
Umorzenie postępowania
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 574/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-06-21
Skarżony organ
Minister Infrastruktury
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 234
art. 106
Ustawa z dnia 17 grudnia 2020 r. o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych
Dz.U. 2022 poz 329
art. 188 w zw. z art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia WSA del. Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Infrastruktury od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 574/22 w sprawie ze skargi R. spółka z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia 1 lutego 2022 r., nr GM-DGM-7.530.98.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o wydanie pozwolenia na wznoszenie i wykorzystanie sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń w polskich obszarach morskich I. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; II. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 21czerwca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), sygn. akt IV SA/Wa 574/22 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi R. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (dalej: Spółka, skarżąca) na decyzję Ministra Infrastruktury z 1 lutego 2022 r., nr GM-DGM-7.530.98.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o wydanie pozwolenia na wznoszenie i wykorzystanie sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń w polskich obszarach morskich 1. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury z 10 listopada 2021 r., nr GM-DGM-7.530.98.2021; 2. zasądził od Ministra Infrastruktury na rzecz R. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją z 1 lutego 2022 r., nr GM-DGM-7.530.98.2021 Minister Infrastruktury (dalej: minister, organ) po rozpoznaniu wniosku strony skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem przez Ministra Infrastruktury decyzji z 10 listopada 2021 r., nr GM-DGM-7.530.98.2021 w przedmiocie umorzenia w całości postępowania prowadzonego w sprawie wniosku o wydanie pozwolenia na wznoszenie i wykorzystywanie sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń w polskich obszarach morskich dla przedsięwzięcia pn. "Morska Farma Wiatrowa P. o maksymalnej łącznej zainstalowanej mocy [...] MW oraz infrastruktura techniczna, pomiarowo-badawcza i serwisowa związana z etapem przygotowawczym, realizacyjnym i eksploatacyjnym"- dalej jako przedsięwzięcie - utrzymał ww. decyzję w mocy.
Skarżąca nie zgodziła się z ww. rozstrzygnięciem i wniosła do Sądu skargę w której zarzuciła Ministrowi naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) art. 106 ustawy z 17 grudnia 2020 r. o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych (Dz.U. 2021 poz. 234 ze zm., dalej: ustawa offshore, ustawa) przez:
a) uznanie, że ocena, czy lokalizacja przedsięwzięcia określona we wniosku o wydanie pozwolenia na wznoszenie sztucznych wysp odpowiada obszarom określonym w załączniku nr 2 do ww. ustawy powinna mieć miejsce na dzień jej wejścia w życie (18 lutego 2021 r.), a nie na dzień wydania decyzji (rozstrzygnięcia sprawy),
b) uznanie, że odpowiadanie obszarom z załącznika nr 2 do cyt. ustawy, w rozumieniu przedmiotowego przepisu, zachodzi jedynie wtedy, gdy między obszarem przedsięwzięcia objętego wnioskiem o wydanie pozwolenia na wznoszenie sztucznych wysp a obszarem z załącznika nr 2 zachodzi pełna zgodność (innymi słowy, nawet jeżeli obszar przedsięwzięcia znajduje się w pełni w obszarze z załącznika nr 2, ale jest od niego mniejszy, to postępowanie podlega umorzeniu na podstawie art. 106 ww. ustawy),
2) art. 6, 7, 7a § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez brak przytoczenia podstawy prawnej dla twierdzenia, że nie jest możliwa modyfikacja wniosku o wydanie pozwolenia na wznoszenie sztucznych wysp w rozumieniu ustawy z 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (Dz.U. z 2022 r. poz. 457, ze zm., dalej: "ustawa o obszarach morskich", "u.o.m."), bez ponownego ogłoszenia o możliwości składania kolejnych wniosków na dany akwen, a w konsekwencji odmowę skarżącej takiego uprawnienia, oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
3) art. 15 ust. 1 (b) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z 11 grudnia 2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych (Dz. Urz. UE L 328/82 z 21 grudnia 2018 r., dalej jako "RED II") w zw. z art. 18 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 326 z 26 października 2012 r. – dalej: TFUE) przez przyjęcie takiej wykładni art. 106 ww. ustawy offshore, która prowadzi do pośredniej dyskryminacji ze względu na przynależność państwową w procesie przyznawania pozwoleń na wznoszenie sztucznych wysp dla morskich farm wiatrowych,
4) art. 2 Konstytucji RP (Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483) oraz art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. 1995 nr 36 poz. 175 ze zm., dalej: EKPCz) przez przyjęcie takiej wykładni art. 106 ustawy, która prowadzi do odmowy ochrony w drodze przepisów przejściowych korzystnej ukształtowanej sytuacji prawnej skarżącej pod rządem przepisów sprzed wejścia w życie ww. ustawy, które to uchybienia miały wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowały pozbawieniem skarżącej ekspektatywy uzyskania pozwolenia na wznoszenie sztucznych wysp w drodze wydania decyzji o umorzeniu postępowania.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o:
- uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Infrastruktury z dnia 10 listopada 2021 r.,
- zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym również kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych; a także:
- przeprowadzenie, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a, dowodu uzupełniającego z dokumentu (załączonego do skargi wykazu postępowań w przedmiocie udzielenia pozwoleń na wznoszenie sztucznych wysp) na okoliczność, że większość podmiotów, w stosunku do których, po wejściu w życie ustawy offshore, wydano decyzje o umorzeniu postępowania na podstawie m.in. art. 106 tej ustawy, pochodzi z innych państw UE niż Polska, co jest niezbędne do ustalenia, czy art. 106 ustawy wywiera skutek dyskryminujący ze względu na przynależność państwową;
- przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej jako "TSUE") - na podstawie art. 267 TFUE, w przedmiocie wykładni art. 15 ust. 1(b) dyrektywy RED II w zw. z art. 18 TFUE, zgodnie z zarzutem skarżącej.
Minister Infrastruktury w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jednocześnie podtrzymał dotychczasową argumentację.
Sąd I instancji uchylając zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury z 10 listopada 2021 r., nr GM-DGM-7.530.98.2021 wskazał, że nie było podstaw do przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) - na podstawie art. 267 TFUE w przedmiocie wykładni art. 15 ust. 1(b) dyrektywy RED II w związku z art. 18 TFUE zgodnie z zarzutem strony skarżącej bowiem Sąd nie dostrzegł wątpliwości interpretacyjnych ww. przepisu dyrektywy RED II.
Sąd I instancji wyjaśnił, że materialnoprawną podstawą decyzji w niniejszej sprawie stanowił art. 106 ustawy offshore.
Przystępując do oceny zaskarżonej decyzji – w ocenie Sądu I instancji - skarżąca Spółka zasadnie zarzuciła organowi naruszenie powyższej regulacji przez błędne uznanie, że lokalizacja przedsięwzięcia określonego we wniosku Spółki, która odpowiada obszarom określonym w załączniku nr 2 do ustawy offshore, powinna mieć miejsce na dzień wejścia w życie ustawy offshore, a nie na dzień wydania decyzji (rozstrzygnięcia sprawy). Ponadto, według Sądu I instancji, trafnie podniosła Spółka, że błędnie organ uznał, że odpowiadanie obszarom z załącznika nr 2 do ustawy offshore zachodzi jedynie wtedy, gdy między obszarem przedsięwzięcia określonego we wniosku o wydaniem pozwolenia dla przedsięwzięcia polegającego na budowie morskiej farmy wiatrowej, a obszarem z załącznika nr 2 do ustawy offshore zachodzi pełna zgodność. Odnosząc się do powyższego należy wyjaśnić, że z akt sprawy wynika, że wskazana w zmodyfikowanym wniosku lokalizacja, mieści się w granicach przewidzianych w powołanym wyżej załączniku. Zmniejszenie obszaru inwestycyjnego, jak również zmiana charakterystycznych parametrów technicznych przedsięwzięcia, spowodowane było koniecznością dostosowania się do nowych warunków, z uwagi na zmniejszenie obszaru przeznaczonego na realizację przedsięwzięcia.
Zdaniem Sądu I instancji, ocena czy obszar przedsięwzięcia odpowiada obszarom określonym w załączniku nr 2 do ustawy offshore powinna mieć miejsce w dacie orzekania. W innym wypadku okoliczności faktyczne i prawne, które wystąpiły pomiędzy dniem wejścia w życie ustawy o offshore, a datą orzekania byłyby irrelewantne. Gdyby reprezentowana przez organ interpretacja powyższej regulacji była intencją ustawodawcy, w treści omawianego przepisu znalazłby się stosowny zapis, że zgodność lokalizacji inwestycji z obszarami z załącznika nr 2 ocenia się wyłącznie na dzień wejścia w życie powyższej ustawy, nie dopuszczając jakichkolwiek zmian. Przepis ten jednak, zasadnie takiej regulacji nie zawiera.
Według Sądu I instancji, intencją ustawodawcy, w świetle art. 106 ustawy offshore, jest umorzenie postępowania wyłącznie w sytuacji nieodpowiadania lokalizacji inwestycji obszarom określonym w jej załączniku nr 2, tj. w sytuacji, jeżeli wniosek o wydanie pozwolenia dotyczy innych współrzędnych niż współrzędne akwenów wskazanych w załączniku nr 2. Nie oznacza to jednak, jak wskazuje minister, pełnej zgodności pomiędzy lokalizacją wskazaną we wniosku a danym akwenem z załącznika nr 2, czyli zajęciem przez inwestycję danego akwenu w całości w wyznaczonych granicach zgodnie ze wskazanymi współrzędnymi, lecz oznacza to umiejscowienie inwestycji w sposób nie przekraczający wyznaczonych współrzędnymi granic. A zatem obszar przedsięwzięcia nie może "wychodzić" poza granice, może mieć jednak inną powierzchnię, niż przewidzianą w powyższym załączniku.
Zdaniem Sądu I instancji, zaproponowana przez Ministra wykładnia słowa "odpowiadać" jest błędna. Słownikowa definicja słowa "odpowiadać" to nie tylko "być takim samym jak coś innego", ale również "być podobnym" i "być zgodnym". Przyjęcie zawężającej wykładni zaproponowanej przez organ, de facto wykluczającej morskie farmy wiatrowe o powierzchni mniejszej niż powierzchnia akwenu wynikająca z załącznika nr 2 do ww. ustawy (por. art. 27a ust. 1 pkt 1 u.o.m.), stanowiłoby nieuzasadnioną ingerencję w proces inwestycyjny.
Sąd przyjął również, że za przedstawionym poglądem przemawiają względy wykładni systemowej (argumentum a rubrica). Obszary określone w załączniku nr 2 do ustawy offshore wpisują się w obszary wskazane w planie zagospodarowania przestrzennego polskich obszarów morskich, przyjętym ww. rozporządzeniem Rady Ministrów z 14 kwietnia 2021 r. Celem przyjęcia tego aktu było stworzenie narzędzia służącego koordynacji funkcjonalnej i przestrzennej działań, a w szczególności dotyczących realizacji przedsięwzięć polegających na pozyskiwaniu energii odnawialnej na obszarach morskich w sposób zrównoważony oraz w konsekwencji eliminowanie w powyższym trybie wniosków o udzielenie zezwolenia na realizowanie przedsięwzięcia poza obszarem obowiązywania wspomnianego rozporządzenia. Według Sądu I instancji, przyjęcie koncepcji prezentowanej przez skarżącą, że możliwe było dalsze prowadzenie postępowania w sprawie zmodyfikowanego wniosku obejmującego obszar, którego granice nie wyczerpują całości obszaru określonego w załączniku nr 2, jest całkowicie dopuszczalne. Tym bardziej, co należy mieć na względzie, że postępowanie w niniejszej sprawie było zawieszone (postanowienie z 18 grudnia 2017 r.) z uwagi na procedowanie w sprawie uchwalenia ww. planu zagospodarowania przestrzennego polskich obszarów morskich, obejmującego wyłączną strefę ekonomiczną wraz ze strefą przyległą, morze terytorialne, morskie wody wewnętrzne przylegające do morza terytorialnego położone pomiędzy linią podstawową morza terytorialnego i linią brzegu morskiego, morskie wody wewnętrzne Zatoki Gdańskiej z wyłączeniem wód portowych, określonych w art. 4 ust. 4 u.o.m. i ponownie podjęte z uwagi na ustanie ww. przesłanki zawieszenia, tj. z uwagi na wejście w życie w dniu 22 maja 2021 r. rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2021 r. w sprawie przyjęcia ww. planu zagospodarowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej. Powyższe było okolicznością absolutnie niezależną od Spółki, która na skutek wprowadzonych powołanym rozporządzeniem zmian, pismem modyfikującym wniosek dostosowała zarówno lokalizację jak i parametry planowanej inwestycji do nowych uwarunkowań. Takie działanie spółki, w toku trwającego postępowania jest prawem dozwolone. Organ zaś, rozpatrując sprawę administracyjną, winien brać pod uwagę stan faktyczny i prawny z dnia wydawania decyzji. Uniemożliwienie Spółce wydania merytorycznego rozstrzygnięcia stanowiłoby niejako "ukaranie" za brak rozstrzygnięcia organu przed datą wejścia w życie ustawy offshore z przyczyn od skarżącej zupełnie niezależnych. Stąd też przedstawiona w obu decyzjach i odpowiedzi na skargę argumentacja organu nie mogła zostać przez Sąd uwzględniona.
Sąd I instancji doszedł do przekonania, że nie zostały jednak spełnione wszystkie określone w art. 106 ustawy offshore przesłanki umorzenia, tj. nie została spełniona przesłanka nie odpowiadania lokalizacji określonej we wniosku skarżącej z obszarami określonymi w załączniku nr 2 do ustawy offshore. W dacie orzekania przez ministra (a nie w dacie wszczęcia postępowania) lokalizacja przedsięwzięcia odpowiadała obszarom określonym w załączniku nr 2 do ustawy offshore, Sąd I instancji stwierdził, że Minister nie miał kompetencji do umorzenia postępowania w sprawie.
Organ dokonał błędnej wykładni art. 106 ustawy offshore i w konsekwencji niewłaściwe go zastosował. Sąd podziela także stanowisko skarżącej, że przyjęcie wykładni organu dotyczącej powyższej regulacji, byłoby sprzeczne z konstytucyjną zasadą ochrony zaufania państwa do prawa i wywodzonych z niej zasad ochrony interesów w toku oraz budziłoby wątpliwości z punktu widzenia wymogu zapewnienia skuteczności przepisów prawa UE obligujących państwa członkowskie do zapewnienia obiektywności, przejrzystości i niedyskryminacyjnego charakteru zasad autoryzacji, certyfikacji i licencjonowania dla instalacji odnawialnych źródeł energii.
W skardze kasacyjnej Minister Infrastruktury, reprezentowany przez r. pr. P. K., zaskarżył w całości tj. w zakresie pkt 1 i 2, wyrok Sądu I instancji.
Zaskarżonemu wyrokowi Sądu I instancji zarzucono:
1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
1) art. 133 § 1 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i zawartego w aktach sprawy oraz wszystkich okoliczności występujących w sprawie;
2) art. 133 § 1 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i oparcie wyroku na własnych ustaleniach, nieznajdujących oparcia w aktach sprawy, które to okoliczności, w świetle brzmienia art. 106 ustawy offshore nie są brane pod uwagę przy ocenie przesłanek umorzenia postepowania na podstawie przedmiotowego przepisu, w szczególności:
a) ustaleniu, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy możliwe jest dalsze prowadzenie postepowania z wniosku R. sp. z o.o. z uwzględnieniem modyfikacji wniosku,
b) ustaleniu, że uniemożliwienie R. sp. z o.o. wydania merytorycznego rozstrzygnięcia stanowiłoby niejako, ukaranie za brak rozstrzygnięcia organu przed datą wejścia w życie ustawy offshore z przyczyn od skarżącego zupełnie niezależnych,
3) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na lakonicznym i ogólnikowym uzasadnieniu wyroku w zakresie stwierdzonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnej wykładni art. 106 ustawy offshore i wpływu przyjętej przez organ wykładni na konstytucyjne zasady ochrony zaufania państwa do prawa i wywodzonych z niej zasad ochrony interesów w toku, bez odniesienia ich do przeprowadzonego przez organ postepowania dowodowego, czy występujących w sprawie okoliczności, pozbawiając tym samym organ możliwości ustalenia przesłanek, którymi kierował się Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając z tego powodu decyzje Ministra Infrastruktury z 1 lutego 2022 r. oraz poprzedzającą decyzję z 10 listopada 2022 r.,
4) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na określeniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wiążących wskazań dla organu co do dalszego postępowania, tj. zbadania przez organ, czy wniosek R. sp. z o.o. nie sprzeciwia się celom związanym z efektywnym wykorzystaniem morskich obszarów w kontekście ograniczenia ich zasobów oraz zbadania czy realizacja inwestycji nie spowoduje braku możliwości zagospodarowania pozostałej części akwenu, a zatem okoliczności wykraczających poza dyspozycję art. 106 ustawy offshore, podczas gdy organ umarzając postępowanie na podstawie art. 106 ustawy offshore bada jedynie wystąpienie w sprawie przesłanek określonych w przepisie, tj. okoliczności niezakończenia postepowania o wydanie pozwolenia na wznoszenie i wykorzystywanie sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń w polskich obszarach morskich, przedmiotu postępowania (wniosek musi dotyczyć morskich farm wiatrowych) oraz odpowiadanie lokalizacji określonej we wniosku o wydanie pozwolenia na wznoszenie i wykorzystywanie sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń w polskich obszarach morskich dla przedsięwzięcia polegającego na budowie morskiej farmy wiatrowej z lokalizacją obszarów określonych w załączniku nr 2 do ustawy offshore,
5) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. 153 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 23 ustawy o obszarach morskich, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na określeniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wiążących wskazań dla organu, co do dalszego postępowania, tj. zbadania przez organ, czy wniosek R. sp. z o.o., nie sprzeciwia się celom związanym z efektywnym wykorzystaniem morskich obszarów w kontekście ograniczenia ich zasobów oraz zbadania czy realizacja inwestycji nie spowoduje braku możliwości zagospodarowania pozostałej części akwenu, podczas gdy organ prowadząc postępowanie o wydanie pozwolenia, o którym mowa w art. 23 ustawy o obszarach morskich nie bada okoliczności wskazanych przez Sąd I instancji, albowiem pozwolenie, o którym mowa w art. 23 ustawy o obszarach morskich, ma charakter lokalizacyjny i na tym etapie postepowania nie jest możliwe ustalenie, czy w ogóle będzie możliwa realizacja w danym akwenie określonego przedsięwzięcia, a tym bardziej efektywności wykorzystania obszaru,
6) art. 151 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i uwzględnienie skargi R. sp. z o.o., podczas gdy w świetle okoliczności sprawy oraz zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie było podstaw do uwzględniania skargi,
2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego, tj. art. 106 ustawy offshore przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że:
a) zwrot "lokalizacja nie odpowiada obszarom określonym w załączniku nr 2 do ustawy otfshore", użyty w art. 106 ustawy offshore, rozumieć należy jako dyspozycję umorzenia tylko tych postępowań, w których lokalizacja przedsięwzięcia nie znajduje się w obszarach określonych w załączniku nr 2 do ustawy offshore, podczas gdy zwrot "odpowiadać" użyty w art. 106 ustawy offshore należy rozumieć, w ten sposób, że lokalizacja określona we wniosku o wydanie pozwolenia na wznoszenie i wykorzystywanie sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń w polskich obszarach morskich dla przedsięwzięcia polegającego na budowie morskiej farmy wiatrowej oraz obszary określone w załączniku nr 2 do ustawy offshore powinny być takie same, a w przypadku jeśli nie zachodzi taka tożsamość postępowanie podlega umorzeniu, co potwierdza wykładnia literalna i względy wykładni systemowej i funkcjonalnej, a którą to wykładnię funkcjonalną i wnioski z niej płynące Wojewódzki Sąd Administracyjny całkowicie pominął,
b) możliwe jest kontynuowanie postępowania prowadzonego z wniosku R. sp. z o.o. i wyłączenie w tym zakresie zastosowania art. 106 ustawy offshore, co stoi w sprzeczności z treścią i celem art. 106 ustawy offshore, a który uniemożliwia kontynuowanie postepowania w przedmiotowej sprawie,
c) data, jaką należy wziąć pod uwagę przy ustalaniu stanu faktycznego to data wydania decyzji (data orzekania), a nie data wejścia w życie ustawy offshore, tj. dzień 18 lutego 2021 r., podczas gdy art. 106 ustawy offshore jest przepisem szczególnym wprowadzającym wyjątek od ogólnych przepisów k.p.a. i należy go odczytywać w ten sposób, że organ bada lokalizację morskiej farmy wiatrowej określoną we wniosku przed dniem wejścia w życie ustawy offshore, a nie po jej wejściu w życie; bezsprzeczne jest, że zastosowanie art. 106 ustawy offshore możliwe było dopiero po dniu wejścia w życie ustawy, który to przepis ma charakter przejściowy i de facto ma jednorazowe zastosowanie (ma na celu uregulowanie statusu wszczętych i niezakończonych postępowań), jego skutek nie rozciąga się na całe trwające postępowanie, nie kreuje uznaniowości organu ani nie dopuszcza dokonania różnych rozstrzygnięć w zależności od zachowania wnioskodawcy,
d) względy wykładni systemowej (argumentum a rubrica) przemawiają za uznaniem, że zwrot lokalizacja nie odpowiada obszarom określonym w załączniku nr 2 do ustawy offshore, użyty w art. 106 ustawy offshore, rozumieć należy jako dyspozycja umorzenia tylko tych postępowań, w których lokalizacja przedsięwzięcia nie znajduje się w obszarach określonych w załączniku nr 2 do ustawy offshore, podczas gdy względy wykładni systemowej, w szczególności zgodność obszarów określonych w załączniku nr 2 do ustawy offshore, z obszarami przeznaczonymi pod odnawialne źródła energii określonymi w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2021 r. w sprawie przyjęcia planu zagospodarowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej w skali 1:200 00 (Dz.U. 2021, poz. 935, dalej też "Plan zagospodarowania obszarów morskich"), którego celem było uporządkowanie i efektywne zagospodarowanie przestrzenne obszarów morskich, jak również umiejscowienie art. 106 ustawy offshore w rozdziale 13 ustawy offshore – Przepisy przejściowe i przepisy końcowe, wskazują, że celem art. 106 ustawy offshore było prawne uregulowanie statusu postępowań wszczętych i niezakończonych, i w takiej sytuacji zwrot, "odpowiadać" użyty w art. 106 ustawy offshore należy rozumieć, w ten sposób, że konieczna jest pełna zgodność pomiędzy obszarem określonym we wniosku o wydanie pozwolenia dla morskiej farmy wiatrowej a obszarami wskazanymi w załączniku nr 2 do ustawy offshore,
e) zastosowana przez organ wykładnia art. 106 ustawy offshore byłaby sprzeczna z konstytucyjną zasadą ochrony zaufania państwa do prawa i wywodzonych z niej zasady ochrony interesów w toku oraz budziłoby wątpliwości z punktu widzenia wymogu zapewnienia obiektywności, przejrzystości i niedyskryminacyjnego charakteru zasad autoryzacji, certyfikacji i licencjonowania dla instalacji odnawialnych źródeł energii.
W związku z powyższym, wniesiono: 1. na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie - w oparciu o art. 188 p.p.s.a. - o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, przez jej oddalenie w całości, 2. na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a., - o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa przez profesjonalnego pełnomocnika, według norm przepisanych, 3. na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a., - o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że analiza uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wskazuje, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dokonał wnikliwego zbadania wszystkich okoliczności sprawy, w konsekwencji czego dopuścił się wskazanych w petitum skargi kasacyjnej naruszeń przepisów postępowania, które mają istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego. Podkreślić należy, że skoro ustawodawca nie określił definicji legalnej zwrotu "odpowiadać", to jego znaczenie powinno być interpretowane zgodnie z zasadami języka polskiego i tak też uczynił organ w przedmiotowej sprawie. Gdy mamy do czynienia z wieloznacznością semantyczną bądź syntaktyczną, nieostrością lub otwartą tekstowością, a z takim przypadkiem mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, zastosowanie wyłącznie wykładni literalnej jest niewystarczające. Co prawda Sąd I instancji na poparcie swojego stanowiska odwołuje się do wykładni systemowej (argumentum a rubrica), a w szczególności do Planu zagospodarowania obszarów morskich i celu jego wprowadzenia, jednakże przytoczone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny okoliczności nie potwierdzają jego stanowiska, a wręcz przeciwnie - wykazują, że interpretacja art. 106 ustawy offshore przyjęta przez organ jest spójna z innymi przepisami dotyczącymi ładu przestrzennego polskich obszarów morskich, w tym z zasadami wydawania pozwoleń, o których mowa w art. 23 ustawy o obszarach morskich, a tym samym jest spójna systemowo. Tożsame argumenty dotyczące wykładni systemowej zostały przytoczone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2022 r. w sprawie o sygn. akt lV SA/Wa 343/22, w którym Sąd ten w podobnej sprawie (sprawa również dotyczyła wydanej na podstawie art. 106 ustawy offshore decyzji o umorzeniu postępowania) oddalił skargę podzielając argumentację organu, również tę wynikającą z zastosowania przez organ w tej sprawie wykładni systemowej.
W opinii organu, przytoczone przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku twierdzenia mają na celu jedynie zakwestionowanie rezultatów wykładni zastosowanej przez organ, tj. wykładni literalnej, wykładni systemowej i wykładni funkcjonalnej z tego powodu, że rezultat ten został z góry uznany przez Sąd I instancji za niesatysfakcjonujący, czego konsekwencją w opinii organu jest instrumentalizacja wykładni językowej. Potwierdzeniem powyższych wniosków jest to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie odniósł się w żaden sposób do zastosowanej przez organ wykładni funkcjonalnej.
Według skarżącego kasacyjnie organu, nie można również zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym ocena czy obszar przedsięwzięcia, określony we wniosku o wydanie pozwolenia, o którym mowa w art. 23 ustawy o obszarach morskich, odpowiada obszarom określonym w załączniku nr 2 do ustawy offshore powinna mieć miejsce w dacie orzekania i w konsekwencji powyższego w ocenie Sądu I instancji dopuszczalna była modyfikacja wniosku w toku całego postępowania administracyjnego, tym bardziej, że w niniejszej sprawie podyktowane to było wejściem w życie ustawy offshore i koniecznością dostosowania zakresu przedsięwzięcia do obszaru określonego w załączniku nr 2 do ustawy offshore. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, zaprezentowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanowisko nie znajduje uzasadnienia. Z obowiązującej ogólnej zasady wynika, że w postepowaniu administracyjnym, a takim niewątpliwie jest postępowanie o wydanie pozwolenia, o którym mowa w art. 23 u.o.m., prowadzone w niniejszej sprawie, organy administracji publicznej obowiązane są stosować przepisy obowiązujące w dniu wydania decyzji do stanu faktycznego obowiązującego w dniu wydania tej decyzji. Reguła ta nie ma jednak charakteru absolutnego i mogą zostać od tej reguły wprowadzone przepisami prawa odstępstwa, w tym przepisami przejściowymi. Takim właśnie przepisem stanowiącym wyjątek od zasad ogólnych określonych w przepisach k.p.a. jest art. 106 ustawy offshore, który został umieszczony w rozdziale 13 tej ustawy - Przepisy przejściowe i przepisy końcowe.
Okoliczność tą Sąd I instancji całkowicie pomija. W opinii organu nie budzi wątpliwości, że użyty w art. 106 ustawy offshore zwrot "wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy" postepowania, w których lokalizacja nie odpowiada obszarom określonym w załączniku nr 2 do ustawy offshore, umarza się, obejmuje stan faktyczny istniejący w momencie wejścia w życie ustawy offshore. Skoro postępowanie prowadzone na podstawie art. 106 ustawy offshore ma na celu zweryfikowanie lokalizacji określonej we wniosku o wydanie pozwolenia, o którym mowa w art. 23 u.o.m., z obszarami określonymi w załączniku nr 2 do ustawy offshore i umorzenie postępowania w sytuacji wystąpienia określonych w tym przepisie przesłanek, to postępowanie to ze swej istoty powinno uwzględniać stan istniejący w dacie wejścia w życie ustawy. Zakres badania wystąpienia przesłanek umorzenia na podstawie art. 106 ustawy offshore i chwila na jaką ta ocena powinna być dokonana jest zatem ściśle uzależniony od tego, co było przedmiotem rozstrzygnięcia organu.
Ustawodawca określając treść przepisu zmierza do osiągnięcia pewnych celów pragmatycznych, a wiec do osiągnięcia rezultatów, których spodziewa się po zrealizowaniu ustanowionej przez siebie normy. W związku z powyższym, ustawy nie można analizować w oderwaniu od jej celu, a taką analizę przeprowadził Wojewódzki Sąd Administracyjny. Stanowisko Sądu I instancji co do dopuszczalności modyfikacji wniosku o wydanie pozwolenia, o którym mowa w art. 23 u.o.m., jest błędne z tych przyczyn, że kontynuowanie postępowania z wniosku R. sp. z o.o., na podstawie zmodyfikowanego wniosku, stałoby w sprzeczności nie tylko z treścią art. 106 ustawy offshore, ale również z celem jego wprowadzenia. Z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyłączył w przedmiotowej sprawie zastosowanie art. 106 ustawy offshore, pomijając, że postępowanie to jest objęte dyspozycją tego przepisu. W uzasadnieniu do ustawy offshore ustawodawca jednoznacznie wskazał, że wprowadzone rozwiązanie pozwala na niekontynuowanie postępowań o wydanie pozwolenia, o którym mowa w art. 23 ustawy o obszarach morskich, które zostały wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy. Stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie uzasadnia odwołanie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do nieuzasadnionej ingerencji w proces inwestycyjny, jak również sprzeczność z konstytucyjnymi zasadami ochrony zaufania do państwa i do prawa oraz wywodzonych z niej zasad ochrony interesów w toku. Skarżący kasacyjnie organ podkreślił, że Sąd I instancji w tej części uzasadnienia posłużył się klauzulami generalnymi, nie wskazał w jaki sposób organ przez przyjętą przez niego wykładnię art. 106 ustawy offshore i w konsekwencji przez swoje działanie, niezasadnie ingerowałby w proces inwestycyjny oraz jakie dokładnie zasady ochrony zaufania do państwa i prawa oraz wywodzonych z niej zasad ochrony interesów w toku naruszono, czy też w jaki jakim zakresie działanie organu budziłoby wątpliwości z punktu widzenia wymogu zapewnienia obiektywności, przejrzystości i niedyskryminacyjnego charakteru zasad autoryzacji, certyfikacji i licencjonowania dla instalacji odnawialnych źródeł energii, a przede wszystkim jakie przepisy swoim działaniem organ naruszył.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie, Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu całkowicie umyka, że wniosek skarżącej był dopiero na wstępnym etapie rozpatrzenia (wniosek nie został skierowany do zaopiniowania do organów, o których mowa w art. 23 ust. 2 ustawy o obszarach morskich i na tym etapie postępowania nie jest możliwe ustalenie, czy w ogóle będzie możliwa jego realizacja w danym akwenie, np. ze względu na uwarunkowania geologiczne, batymetryczne, znajdujące się na dnie zabytki archeologiczne, wraki statków. Co więcej, Sąd I instancji pomija, że skarżąca nie miała żadnej gwarancji, że zostanie wydane jej pozwolenie na wznoszenie sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń w polskich obszarach morskich dla przedsięwzięcia polegającego na budowie morskiej farmy wiatrowej, jak również to, jaki charakter ma pozwolenie, o którym mowa w art. 23 u.o.m. - pozwolenie ma charakter lokalizacyjny. Z tych też okoliczności nie można uznać, że umorzenie postepowania w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 106 ustawy offshore uniemożliwia skarżącej wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia, co stanowiłoby niejako "ukaranie" za brak rozstrzygnięcia organu przed dniem wejścia w życie ustawy offshore z przyczyn od skarżącej niezależnych. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odnosi się w żaden sposób do zastosowanej przez organ wykładni funkcjonalnej art. 106 ustawy offshore, którą dyrektyw należy szukać w uzasadnieniu do ustawy. Zgodnie z uzasadnieniem ustawy offshore, przesłanki umorzenia stanowią rozwiązanie, które w sposób spójny i systemowy pozwalają na zakończenie postępowania o wydanie pozwolenia, o którym mowa w art. 23 ustawy o obszarach morskich. Do tych okoliczności wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Sąd I instancji w żaden sposób się nie odnosi. Organ po analizie uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sądu I instancji nie ma wiedzy, czy przyjęte przez niego wnioski wynikające z wykładni funkcjonalnej są błędne.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie organu stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest błędne i nie można się z nim zgodzić, a przytoczone w uzasadnieniu wyroku okoliczności nie znajdują oparcia w treści art. 106 ustawy offshore, jak również w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Po analizie uzasadnienia zaskarżonego wyroku można wyprowadzić wniosek, że w rozważaniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zacierają się kluczowe dla niniejszej sprawy okoliczności, tj. przesłanki umorzenia postępowania określone w art. 106 ustawy offshore. Możliwość i warunki rzeczywistej realizacji inwestycji, stanowią kolejny etap jej realizacji, pozwalający na ich budowę i wobec tego nie są relewantne przy ocenie przesłanek umorzenia postępowania o wydanie pozwolenia, o którym mowa w art. 23 u.o.m., a które to okoliczności Sąd I instancji uznaje za wymagające analizy w przedmiotowej sprawie. Sąd I instancji wyinterpretował z przepisu art. 106 ustawy offshore uprawnienie organu do merytorycznego badania wniosku o wydanie pozwolenia, o którym mowa w art. 23 u.o.m., pod względem ekonomicznego uzasadnienia inwestycji. Takie rozumowanie jest wręcz zaskakujące, ponieważ w postepowaniu o wydanie pozwolenia, o którym mowa w art. 23 ustawy o obszarach morskich, organ nie ma prawa badać, czy lokalizacja inwestycji jest racjonalna z punktu widzenia inwestora, czy z punktu widzenia procesu inwestycyjnego. Przepis art. 106 ustawy offshore ma charakter przejściowy i de facto ma jednorazowe zastosowanie (ma na celu uregulowanie statusu wszczętych i niezakończonych postępowań), jego skutek nie rozciąga się na całe trwające postępowanie, nie dopuszcza uznaniowości organu ani dokonania różnych rozstrzygnięć w zależności od zachowania wnioskodawcy. Ma na celu rozstrzygnięcie sprawy wyłącznie w oparciu o przesłanki w tym przepisie określone, w tym o przesłankę odpowiadania lokalizacji przedsięwzięcia określonym we wniosku obszarom z załącznika nr 2 do ustawy offshore.
Organ wskazuje, że przytoczone przez Sąd I instancji okoliczności, a w szczególności wytyczne co do dalszego postepowania zakreślone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, tj. obowiązek zbadania okoliczności niewymagających analizy, w świetle treści art. 106 ustawy offshore, skłania do wniosku, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w przedmiotowej sprawie w całości wyłącza zastosowanie art. 106 ustawy offshore, co jest sprzeczne nie tylko z treścią przedmiotowego przepisu, ale również z celem jego wprowadzenia.
W ocenie organu, wszystkie powyższe argumenty pokazują, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie ma wyjątkową wagę dla przyszłego rozstrzygania spraw pozwoleń lokalizacyjnych dla morskich farm wiatrowych. Sprawa jest o tyle istotna, że w sprawach o podobnym stanie faktycznym orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu nie jest jednolite. Utrzymanie w niniejszej sprawie wyroku Sądu I instancji w mocy doprowadzi do chaosu w prowadzeniu tych postepowań, a co więcej sprzeciwiłoby się wyrażonemu w uzasadnieniu ustawy offshore celowi tego aktu prawnego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Spółka, reprezentowana przez r. pr. A. K. wniosła o: 1. rozpoznanie skargi kasacyjnej organu na rozprawie; 2. oddalenie skargi kasacyjnej organu; 3. zasądzenie od Ministra Infrastruktury na rzecz Spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według nom przepisanych.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę kasacyjną, uzupełnionej pismem z 19 września 2022 r., wskazano, że Spółka zauważa, że stan faktyczny będący podstawą wyroku WSA w Warszawie w sprawie lV SA/Wa 343/22 dobitnie unaocznia problemy związane ze stosowaniem art. 106 ustawy offshore w kontekście konstytucyjnej zasady ochrony zaufania państwa do prawa i wywodzonych z niej zasad ochrony interesów w toku, a także wymogu zapewnienia skuteczności przepisów prawa UE obligujących państwa członkowskie do zapewnienia obiektywności przejrzystości i niedyskryminacyjnego charakteru zasad autoryzacji, certyfikacji i licencjonowania dla instalacji odnawialnych źródeł energii. Obszar, o który ubiegał się wnioskodawca w przywołanej sprawie, różnił się od obszaru z załącznika nr 2 o jedynie 3,7%. Tak jak wykazano w postępowaniu przed WSA, niniejsza sprawa ma element unijny, przez co Spółka może powoływać się na przepisy prawa UE. Tak minimalne różnice, jak jedynie 3,7% w stosunku do obszaru z załącznika do ustawy o ustawy offshore budzą uzasadnione wątpliwości co do charakteru regulacji zawartej w art. 106 ustawy offshore i jej ewentualnego pośrednio dyskryminującego efektu, jakim byłoby umorzenie postępowania o wydanie pozwolenia w stosunku głównie do podmiotów pochodzących z innych krajów UE i korzystających ze swobody przedsiębiorczości czy swobody przepływu kapitału.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę kasacyjną podniesiono, że Sąd w zaskarżonym wyroku stanowczo odrzucił wykładnię zastosowaną przez organ z czym w pełni zgadza się Spółka. Po pierwsze, zasadą jest, że sprawa administracyjna powinna zostać rozstrzygnięta merytorycznie. Przepisy wprowadzające podstawę umorzenia postępowania w tym art. 106 ustawy offshore, powinny być zatem interpretowane literalnie, tak aby umorzenie nie było domyślnym sposobem kończenia toczących się postępowań. Przyjęcie wykładni zaproponowanej przez Ministra w decyzjach prowadziłoby właśnie do takiego domyślnego skutku. Gdyby był on intencją ustawodawcy, w treści art. 106 ustawy offshore znalazłoby się stwierdzenie, że zgodność z obszarami z załącznika nr 2 ocenia się na dzień wejścia w życie ustawy offshore. Art. 106 ustawy stanowi normę kompetencyjną adresowaną do Ministra. Na jego podstawie Minister ma obowiązek zweryfikowania w ramach toczącego się postepowania o wydanie pozwolenia, czy zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania. Dopiero w razie odpowiedzi twierdzącej aktualizuje się obowiązek wydania decyzji administracyjnej o umorzeniu postępowania.
W piśmie z 19 września 2022 r. Spółka wniosła o odrzucenie skargi z powodu niespełnienia przez nią wymagań w zakresie, o którym mowa w art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
W piśmie z 14 października 2022 r. Spółka złożyła wniosek o niezwłoczne rozpoznanie sprawy poza kolejnością wpływu. W uzasadnieniu tego pisma przedstawiono stan faktyczny i prawny sprawy oraz argumenty przemawiające zdaniem Spółki za niezwłocznym rozpoznaniem sprawy poza kolejnością.
W piśmie z 6 marca 2023 r. skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego zatytułowanym "Przedstawienie materiałów na posiedzenie niejawne" Spółka przedstawiła następujące materiały:
1. Uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej – numer w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów UD361:
a. Wnioskodawca: Minister Infrastruktury
b. Dokument nr 567073 zamieszczony w portalu RCL 26 lipca 2022 r.
c. Etap prac legislacyjnych: Komisja Prawnicza
d. Istotny fragment: str. 8, pkt 2 ust. 7) oraz str. 15, pkt 3 ust. 7)
e. Dokument znany NSA z urzędu (przytoczony we wniosku Skarżącej z 14 października 2022 r. o niezwłoczne rozpoznanie sprawy)
2. Wykaz dokumentów z przebiegu prac nad projektem UD361 z portalu RCL.
3. Plan Morski Pomorze – obszar POM.14.E według Planu Zagospodarowania Polskich Obszarów Morskich (PZPOM) z zaznaczeniem obszarów spornych Pomorze II (III OSK 2403/22) oraz Pomorze III (III OSK 2293/22).
4. Plan Morski N. – obszar POM.45.E III według PZPOM z zaznaczeniem obszaru spornego dla skarżącej M. Sp. z o.o. (III OSK 2307/22).
5. A. – obszar [...] według Załącznika 2 do ustawy o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych (ustawa) – przesunięcie granicy obszaru morskiego przez Ministra Infrastruktury o 80 cm na otwartym morzu (sic!) w celu wywołania niezgodności wniosku.
6. P. – obszar [...] według Załącznika 2 do ustawy – dostosowanie granic obszaru objętego wnioskiem skarżącej zgodnie z art. 106 ustawy.
7. P. – obszar [...] według Załącznika 2 do ustawy – dostosowanie granic obszaru objętego wnioskiem skarżącej zgodnie z art. 106 ustawy.
8. N. – obszar [...] według Załącznika 2 do ustawy – dostosowanie granic obszaru objętego wnioskiem Skarżącej zgodnie z art. 106 ustawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że w tej sprawie pomimo wniosku skarżącego kasacyjnie organu, o rozpoznanie sprawy na rozprawie, sprawa została skierowania do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, ponieważ Sąd uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm. – dalej: ustawa COVID-19).
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
W świetle art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Nie można zgodzić się z twierdzeniem Spółki, że skarga kasacyjna nie spełnia wymagań w zakresie, o którym mowa w art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i powinna być odrzucona. Stosownie do treści art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zarzuty mają być uzasadnione. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w tym składzie, w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyjaśniono na czym polega naruszenie przepisu art. 106 ustawy offshore, wskazano jak przepis powinien być rozumiany oraz wykazano, jak ten przepis należało zastosować w niniejszej sprawie.
Wyjaśnić należy, że pozytywna odpowiedź zawarta w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, I OPS 10/09, zainicjowanej przez Prezesa NSA, który zwrócił się o wyjaśnienie zagadnienia prawnego: "Czy na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a. wskazanie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wymienienie przepisów, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na NSA rozpoznający ten środek odwoławczy obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów podanych w przytoczonych podstawach kasacyjnych?", spowodowała ujednolicenie orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w kierunku zliberalizowania stanowiska co do sposobu formułowania podstaw kasacyjnych. Z uchwały wynika bowiem jednoznaczne przesłanie, że Naczelny Sąd Administracyjny powinien poddać merytorycznej kontroli każdy zarzut zawarty w skardze kasacyjnej, zarówno w jej sentencji, jak i w uzasadnieniu, bez względu na to, czy jest powiązany z przepisami Prawa o ustroju sądów administracyjnych lub Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czy też ogranicza się tylko do wskazania przepisów materialnych lub procesowych zawartych w prawie administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił również w tej uchwale, że w sytuacji gdy strona w petitum skargi kasacyjnej przytoczy wyłącznie zarzut naruszenia prawa przez organ administracji publicznej, nie wiążąc go z zarzutem naruszenia prawa przez sąd pierwszej instancji, nie jest uzasadnione dyskwalifikowanie takiej skargi kasacyjnej, z powołaniem się na niespełnienie wymogów konstrukcyjnych związanych z prawidłowym przedstawieniem podstaw kasacyjnych, wynikających z art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a. W konsekwencji uchwała pełnego składu NSA spowodowała zmianę podejścia Naczelnego Sądu Administracyjnego do interpretowania art. 174 p.p.s.a. według wzorów zaczerpniętych z orzecznictwa Sądu Najwyższego i doprowadziła do zapewnienia stronom prawa do uzyskania realnego dostępu do kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny drugiej instancji (zob. J.P. Tarno, Ewolucja orzecznictwa NSA w zakresie podstaw skargi kasacyjnej i zażalenia, ZNSA 2010/5–6, s. 426–443 oraz M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 174.).
Zasługiwał na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na określeniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wiążących wskazań dla organu co dalszego postępowania nakazujących organowi ustalić czy przedmiotowy, zmodyfikowany wniosek spełnia wszelkie warunki prawem określone oraz czy nie sprzeciwia się celom związanym z efektywnym wykorzystaniem morskich obszarów w kontekście ograniczenia ich zasobów, czy realizacja inwestycji w mniejszym zakresie nie spowoduje braku możliwości zagospodarowania pozostałej części akwenu przez ten sam lub inny podmiot i wydać rozstrzygnięcie co do meritum.
Wskazania co dalszego postępowania wyrażone w wyroku Sądu I instancji są sprzeczne z treścią art. 106 ustawy offshore. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w tym składzie, zakreślony we wskazaniach przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, obowiązek zbadania okoliczności, które nie wymagały analizy, w świetle treści art. 106 ustawy offshore, narusza art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a., ponieważ zgodnie z treścią art. 106 ustawy offshore, badanie okoliczności opisanych we wskazaniach co dalszego postępowania nie jest wymagane i nie wynika z wykładni tego przepisu. W skardze kasacyjnej wykazano, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie dalszych rozważań wskazać należy, że art. 153 p.p.s.a. podniesiony w zarzutach opisanych w pkt 1. ppkt 4); 5) petitum skargi kasacyjnej jest przepisem prawa materialnego. Kształtuje on bowiem rozstrzygnięcie sądu w postępowaniu wszczętym na skutek powtórnego zaskarżenia danego aktu lub czynności organu administracji publicznej. Stanowisko, wedle którego przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter materialnoprawny, a jego naruszenie może być podnoszone w ramach podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., prezentowane jest orzecznictwie (por. np. wyroki NSA z 11 kwietnia 2014 r., II GSK 224/13, LEX nr 1485518, z 20 czerwca 2012 r., I OSK 953/11, LEX nr 1216586 , 18 lipca 2017 r., II OSK 2902/15, LEX nr 2406696). W skardze kasacyjnej naruszenie art. 153 p.p.s.a. podniesiono w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2.
W praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skargi kasacyjnej, jeżeli możliwa jest rekonstrukcja wadliwie sformułowanych zarzutów w drodze analizy ich treści oraz uzasadnienia skargi kasacyjnej, na co zwracał uwagę NSA w uzasadnieniu uchwały z 26 października 2009 r., I OPS 10/09 podjętej w pełnym składzie. Sporządzona w tej sprawie skarga kasacyjna stworzyła Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu takie możliwości.
Zarzuty skargi kasacyjnej oparte na podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. są uprawnione. Osią sporu w niniejszej nie jest ocena stanu faktycznego czy jego ustalenia, ale wykładni prawa.
Odnosząc się do argumentacji Spółki przedstawionej w treści pisma z 6 marca 2023 r., w pierwszej kolejności wskazać należy, że materiały stanowiące załącznik do pisma z 6 marca 2023 r. odnosiły się do trwających prac legislacyjnych. Uszło uwadze autora pisma, że ustawa z 27 października 2022 r. o zmianie ustawy o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej weszła w życie w dniu 22 grudnia 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2515). Ustawa ta nie zmieniła, ani nie uchyliła art. 106 ustawy offshore, którego wykładnia i zastosowanie stanowiły oś sporu w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 2 ustawy z 27 października 2022 r. o zmianie ustawy o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej, "W sprawach, o których mowa w dziale II w rozdziale 4 ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z wyjątkiem przepisu art. 27a ust. 5 ustawy zmienianej w art. 1, którego nie stosuje się". Przepis art. 2 ustawy z 27 października 2022 r. o zmianie ustawy o obszarach morskich RP nakazuje do spraw zainicjowanych przed dniem wejścia w życie ustawy - czyli przed 22 grudnia 2022 r. stosować przepisy dotychczasowe.
Należy podkreślić, że ustawa z 27 października 2022 r. o zmianie ustawy o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej wprowadziła zmiany tylko w tej ustawie i nie zmieniła oraz nie uchyliła przepisów ustawy offshore. Uzasadnienie projektu ustawy z 27 października 2022 r. o zmianie ustawy o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej, a w szczególności wskazane przez pełnomocnika Spółki jako istotne fragmenty: str. 8 pkt 2 ust. 7) oraz str. 15, pkt 3 ust. 7) nie dały podstaw do zakwestionowania wykładni art. 106 ustawy offshore przedstawionej w skardze kasacyjnej, ponieważ nie dotyczą one treści art. 106 ustawy offshore.
W skardze kasacyjnej skarżący kasacyjnie organ nie podważa stanu faktycznego, stanowiącego podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, a jedynie uważa, że stan ten odpowiada stanowi hipotetycznemu, w którym art. 106 ustawy offshore miał zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy. Spór dotyczył również wykładni art. 106 ustawy offshore.
Skarżący kasacyjnie zasadnie zarzuca Sądowi I instancji dokonanie błędnej wykładni 106 ustawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych taką formę naruszenia prawa określa się jako nadanie przepisowi (normie prawnej) mylnego, nieprawidłowego znaczenia (zob. wyroki NSA z 23 lutego 2005 r., OSK 539/04, z 19 września 2005 r., II OSK 16/05, z 5 czerwca 2006 r., I OSK 24/06, z 13 października 2011 r., II GSK 1010/10). Dyrektywy wykładni prawa powinny doprowadzić Sąd I instancji do prawdziwego znaczenia art. 106 ustawy. W piśmiennictwie wskazano, że "Wykładnia prawa sensu stricto polega na ustaleniu znaczenia budzącego wątpliwości tekst prawnego. Jest to wykładnia w ujęciu klaryfikacyjnym, które zakłada rozgraniczenie bezpośredniego rozumienia tekstu oraz rozumienia pośredniego przez wykładnię. (...). Bezpośrednie rozumienie występuje, gdy w kontekście użycia języka prawnego nie ma wątpliwości, że rozpatrywany stan faktyczny (warunki, osoby, zachowanie) mieści się w zakresie wyznaczonym przez przepis (pozytywny rdzeń znaczeniowy) albo się w nim nie mieści (negatywny rdzeń znaczeniowy)". (zob. J. Wróblewski, Rozumienie prawa i jego wykładnia, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk, Łódź 1990, s. 58).
Postawienie zarzutu błędnej wykładni art. 106 ustawy było uzasadnione, ponieważ w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w tym składzie, wynik wykładni dokonanej przez Sąd I instancji nie odzwierciedla rzeczywistego i właściwego znaczenia art. 106 ustawy z uwagi na błędy popełnione przez Sąd w procesie poszukiwania znaczenia tego przepisu.
Skarżący kasacyjnie organ w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, na czym polegał błąd Sądu I instancji przy dokonywaniu interpretacji art. 106 ustawy (zob. wyroki NSA z 5 czerwca 2006 r., I OSK 24/06, z 5 kwietnia 2011 r., I OSK 846/10, z 13 października 2011 r., II GSK 1010/10). Uchybienia te wynikały z przyjęcia przez Sąd I instancji wyniku błędnej wykładni, wykraczającej poza możliwe językowe znaczenie art. 106 ustawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w tym składzie, poza wskazaniem błędów Sądu I instancji, skarżący kasacyjnie przedstawił właściwe jego zdaniem rozumienie tego przepisu, a w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przeprowadził wywód prawny, z którego wynika, w jaki sposób znaczenie to ustalił (zob. wyrok NSA z 26 czerwca 2012 r., II FSK 2490/10, z 16 listopada 2012 r., I OSK 1975/12).
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem, Sądu I instancji, że nie musi wystąpić zgodność pomiędzy lokalizacją wskazaną we wniosku a danym akwenem z załącznika nr 2, tzn. zajęciem przez inwestycję danego akwenu w wyznaczonych granicach zgodnie ze wskazanymi współrzędnymi, lecz możliwe jest umiejscowienie inwestycji w sposób nie przekraczający wyznaczonych współrzędnymi granic, co może się wiązać z pozostawieniem pewnych obszarów niezagospodarowanymi. Pozostawienie obszarów niezagospodarowanych jest sprzeczne z celem ustawy obejmującym racjonalne wykorzystanie całego terytorium obszarów morskich przeznaczonego na farmy wiatrowe ze względu na ograniczoną wielkość tych obszarów morskich należących do zasobów środowiska. Wskazać należy, że zgodnie z art. 1 pkt 2 ustawy z 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1235, dalej: u.s.z.k.), do strategicznych zasobów naturalnych kraju zalicza się: wody polskich obszarów morskich wraz z pasmem nadbrzeżnym i ich naturalnymi zasobami żywymi i mineralnymi, a także zasobami naturalnymi dna i wnętrza ziemi znajdującego się w granicach tych obszarów w rozumieniu ustawy o obszarach morskich. W myśl art. 3 u.s.z.k., gospodarowanie strategicznymi zasobami naturalnymi jest prowadzone zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju w interesie dobra ogólnego.
Dokonując wykładni systemowej przepisów ustawy offshore oraz przepisów u.z.s.k. i u.o.m., należy stwierdzić, że celem nadrzędnym wynikającym z treści art. 106 ustawy jest ochrona interesu publicznego związanego z racjonalnym wykorzystaniem obszarów przeznaczonych na wznoszenie lub wykorzystanie sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń w polskich obszarach morskich. W piśmiennictwie wskazano, że "Zakres zadań administracji publicznej w regulacji procesu gospodarczego wyznaczony jest właśnie przez przedmiot interesu publicznego. Administracja publiczna jest odpowiedzialna za przestrzeganie tego interesu w realizowanej polityce gospodarczej oraz polityce ochrony środowiska. Stosując ograniczenia w działalności gospodarczej oraz inwestycyjnej ze względu na ważny interes publiczny, administracja realizuje jednocześnie funkcję porządkowo-reglamentacyjną w ochronie środowiska. Czynnikiem wpływającym na skuteczność realizacji zasady wolności gospodarczej jest jej wewnętrzne zintegrowanie przedmiotowe, wynikające z art. 5 Konstytucji, który proklamuje zasadę zrównoważonego rozwoju". (zob. J. Ciechanowicz-McLean, Prawo ochrony i zarządzania środowiskiem, Warszawa 2015, s. 46-47). Do zasady zrównoważonego rozwoju oraz ochrony środowiska odwołują się przepisy u.o.m.
W art. 92 ustawy wprowadzono zmiany w ustawie o obszarach morskich. Jak wynika z art. 82 ust. 1 pkt 4 ustawy, morska farma wiatrowa oraz zespół urządzeń służących do wyprowadzenia mocy, w zakresie projektowania, budowy, eksploatacji i likwidacji spełniają wymagania, które zapewniają ochronę środowiska. Według art. 3a, u.o.m., działania prowadzone na obszarach morskich, w tym których wyłącznym celem jest obrona lub bezpieczeństwo państwa, przeprowadza się, w stopniu racjonalnym, przy podjęciu niezbędnych środków na rzecz osiągnięcia lub utrzymania dobrego stanu środowiska morskiego, w szczególności zapewniając pobór próbek w punktach pomiarowych zlokalizowanych na polskich obszarach morskich dla celów monitoringu wód, o którym mowa w art. 349 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310, 284, 695, 782, 875 i 1378).
W procesie planowania i zagospodarowania przestrzennego obszarów morskich, wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej przeplatają się wzajemnie cele: środowiskowe, gospodarcze i społeczne, których realizacja powinna być zgodna z zasadą zrównoważonego rozwoju. Potwierdzeniem tego jest treść art. 371 u.o.m., według którego planowanie i zagospodarowanie przestrzenne obszarów morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej oznacza proces, za pośrednictwem którego właściwe organy, o których mowa w art. 37e ust. 1, analizują i organizują wykorzystanie obszarów morskich, aby osiągnąć cele ekologiczne, gospodarcze i społeczne. Przyjęcie założenia, że możliwe było dalsze prowadzenie postępowania w sprawie wniosku Spółki, obejmującego obszar, którego granice nie wyczerpują całości obszaru określonego w załączniku nr 2, nie spełniałoby celów gospodarczych i ekologicznych o których mowa w art. 371 u.o.m. Tym samym naruszałoby zasadę zrównoważonego rozwoju. Pojęcie zrównoważonego rozwoju jest zdefiniowane w art. 3 pkt 50 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 1973, dalej: p.o.ś.) jako "taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń". W orzecznictwie NSA wskazuje się na szerokie zastosowanie zasady zrównoważonego rozwoju, obejmujące nie tylko proces stosowania prawa, lecz także jego tworzenia: "Zasada zrównoważonego rozwoju odnosi się zarówno do sfery stanowienia prawa, jak i do sfery stosowania prawa i w tym zakresie zawiera nakaz skierowany do organów władzy publicznej, by w procesie konkretyzacji normy prawa materialnego znajdowały takie rozwiązania, które pozwolą chronić środowisko naturalne i poprawiać jego stan (art. 74 Konstytucji)". (zob. wyrok NSA z 25 kwietnia 2012 r., II OSK 233/11, LEX nr 1251931). Trzeba zwrócić uwagę, że stosowanie zasady zrównoważonego rozwoju w wykładni sądowej jest zabiegiem złożonym, polegającym na przyjęciu dodatkowych przesłanek wynikających z prawa ochrony środowiska oraz innych zasad ogólnych. Należy zgodzić się z A. Kaźmierską-Patrzyczną, że: "[...] zasada zrównoważonego rozwoju, będąc początkowo jedynie ideą programów ochrony środowiska i dokumentów politycznych, miała charakter postulatu systemu prawa, była wskazówką w procesie stosowania lub tworzenia prawa. Wprowadzenie jej do Konstytucji RP oraz przepisów ustawowych spowodowało, że zrównoważony rozwój stał się zasadą prawną, regułą zawartą wprost w tekstach aktów prawnych. Dlatego też należy stwierdzić, że zrównoważony rozwój jako zasada prawna jest wiążącą prawnie normą, włączoną do systemu prawa i spełniającą szczególną rolę wobec innych norm tego systemu" (A. Kaźmierska-Patrzyczna, Ochrona różnorodności biologicznej w systemie prawnej ochrony przyrody, Warszawa 2019, s. 91).
Według art. 37b ust. 1 u.o.m., projekt planu sporządza właściwy terytorialnie dyrektor urzędu morskiego, stosując podejście ekosystemowe oraz mając na względzie: 1) wsparcie zrównoważonego rozwoju w sektorze morskim z uwzględnieniem aspektów gospodarczych, społecznych i środowiskowych, w tym poprawy stanu środowiska i odporności na zmiany klimatu; 2) obronność i bezpieczeństwo państwa; 3) koordynację działań odpowiednich podmiotów i sposobów wykorzystania morza. Zgodnie z art. 37b ust. 1a, u.o.m., podejście ekosystemowe, o którym mowa w ust. 1, oznacza, że w zarządzaniu działalnością człowieka spełnione zostaną łącznie następujące warunki: 1) wpływ na ekosystem planowanej działalności człowieka będzie utrzymywany na poziomie umożliwiającym osiągnięcie i utrzymanie dobrego stanu ekologicznego środowiska; 2) zostanie zachowana zarówno zdolność do prawidłowego funkcjonowania ekosystemu, jak i odporność na zmiany środowiskowe, powstałe w wyniku działalności człowieka; 3) zostanie umożliwione jednoczesne, trwałe i zrównoważone użytkowanie zasobów i usług ekosystemowych przez obecne i przyszłe pokolenia.
Zgodnie z art. 37h pkt 1 u.o.m., dyrektor urzędu morskiego, podejmując rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 37e ust. 1 pkt 3, 6 i 11, ma na względzie osiągnięcie zrównoważonego rozwoju obszaru objętego planem oraz obszarów do niego przyległych w wymiarze ekonomicznym, społecznym i środowiskowym.
Cele związane z ochroną środowiska i zagospodarowaniem obszarów morskich wynikające z cytowanych wyżej przepisów u.o.m. powinny stanowić zasadnicze dyrektywy wykładni przepisów ustawy z 17 grudnia 2020 r. o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych.
Pozostawienie nawet niewielkiej powierzchni niewykorzystanego obszaru nie jest zgodne z regułą "odpowiada obszarom określonym w załączniku nr 2" do ustawy oraz nie realizuje celu gospodarczego, a tym samym nie jest zgodne z celem ustawy wynikającym z wykładni systemowej oraz funkcjonalnej. Działanie, którego skutkiem jest pozostawienie nawet niewielkiej powierzchni niewykorzystanego obszaru nie jest również zgodne z zasadą zrównoważonego rozwoju.
Oczywistym jest, że przedmiotem wykładni może być przepis prawny, jego fragment, a także poszczególny zwrot (zob. M. Cieślak, Polska procedura karna, Warszawa 1984, s. 168). W niniejszej sprawie ustalenie znaczenia art. 106 ustawy zależy od wyjaśnienia sensu cytowanych wyżej przepisów u.o.m. w ramach wykładni systemowej. TK w uchwale z 27 września 1994 r. wskazał, że brzmienie tytułu rozdziału aktu legislacyjnego "może w pewnych okolicznościach stanowić na równi z treścią innych jednostek legislacyjnych (przepisów), tworzywo dla rekonstrukcji norm prawnych" (W 10/93, OTK 1994/2/46).
Zgodnie z art. 106 ustawy, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy postępowania o wydanie pozwolenia na wznoszenie lub wykorzystywanie sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń w polskich obszarach morskich lub postępowania rozstrzygające, o których mowa w art. 27d ust. 1 ustawy zmienianej w art. 92, dotyczące morskiej farmy wiatrowej, której lokalizacja nie odpowiada obszarom określonym w załączniku nr 2 do niniejszej ustawy, umarza się.
Istota sporu w tej sprawie sprowadza się także do odpowiedzi na pytanie, czy zainicjowane przez skarżącą postępowanie o zezwolenie na realizację przedsięwzięcia odpowiada dyspozycji art. 106 ustawy z 17 grudnia 2020 r. o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych. W uzasadnieniu projektu ww. ustawy wskazano, na konieczność spełniania unijnych celów OZE oraz powołano się na art. 3 ust. 4 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z 11 grudnia 2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych (Dz. U. UE. L. z 2018 r. Nr 328, str. 82 ze zm.).
Zgodnie z treścią tego przepisu ww. dyrektywy, od dnia 1 stycznia 2021 r. udział energii ze źródeł odnawialnych w końcowym zużyciu energii brutto w każdym państwie członkowskim nie może być niższy niż udział bazowy wskazany w trzeciej kolumnie tabeli w części A załącznika I do niniejszej dyrektywy. Państwa członkowskie wprowadzają konieczne środki w celu zapewnienia zgodności z tym poziomem bazowym. Jeżeli dane państwo członkowskie nie utrzymuje swojego udziału bazowego zmierzonego w każdym okresie jednego roku, zastosowanie ma art. 32 ust. 4 akapity pierwszy i drugi rozporządzenia (UE) 2018/1999.
Rzeczpospolita Polska zobowiązana jest do utrzymania po 2020 r. obowiązkowego udziału OZE w końcowym zużyciu energii brutto na poziomie nie niższym niż 15 %. Z treści uzasadnienia projektu ustawy wynika również, że celem projektowanych rozwiązań jest zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego, przy jednoczesnym spełnianiu wymogów środowiskowych i rozwijaniu gospodarki narodowej w sektorach powiązanych z budową i eksploatacją morskich farm wiatrowych. Zaproponowany w niniejszej ustawie mechanizm wsparcia, a także projektowane usprawnienia procedur administracyjnych i regulacje wspierające wymianę informacji, pomiędzy podmiotami planującymi inwestycje w zakresie morskich farm wiatrowych, a przedsiębiorcami, którzy mogliby świadczyć usługi i dostawy na ich rzecz, przyczyni się do realizacji założonych celów w sposób efektywny, zarówno ekonomicznie jak i organizacyjnie. W uzasadnieniu projektu ww. ustawy zwrócono także uwagę na to, że obszary morskie Rzeczypospolitej Polskiej stanowią ograniczone zasoby, które powinny być zagospodarowane w racjonalny i najbardziej efektywny sposób. Jednocześnie ewentualne rozdrobnienie obszarów przeznaczonych pod morskie farmy wiatrowe mogłoby zablokować nawet na kilka lat optymalne wykorzystanie akwenów przeznaczonych na pozyskiwanie energii odnawialnej, a także doprowadzić do nieuczciwych praktyk rynkowych np. w postaci blokowania konkretnych lokalizacji lub blokowania wyprowadzenia mocy z sąsiadujących morskich farm wiatrowych (zob. Rządowy projekt ustawy o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych, druk 809, publ.: https://www.sejm.gov.pl).
W uzasadnieniu projektu ustawy wskazano również, że "(...) kluczowe jest wprowadzenie rozwiązania, zgodnie z którym zaproponowane przepisy pozwalają na niekontynuowanie postępowań o wydanie pozwolenia na wznoszenie i wykorzystywanie sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń w polskich obszarach morskich, które zostały wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, w sprawach z wniosków, w których proponowana lokalizacja morskiej farmy wiatrowej nie odpowiada lokalizacji określonej w załączniku 2 do niniejszej ustawy. Rozwiązanie to w sposób spójny systemowo odnosi się do zaproponowanego projekcie niniejszej ustawy załącznika nr 1, który w praktyce obejmuje (i dedykuje do udziału w mechanizmie wsparcia określonym w rozdziale 3) wydane na obecnym etapie pozwolenia na lokalizację sztucznych wysp w polskich obszarach morskich (PSZW). Nowe obszary, dla których możliwy byłby udział w aukcji (udział w mechanizmie wsparcia określonym w rozdziale 4), powinny być wyznaczone w lokalizacjach przeznaczonych na pozyskiwanie energii odnawialnej zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego polskich obszarów morskich, z uwzględnieniem interesu ekonomicznego - zarówno inwestorów jak i państwa, w tym odbiorców końcowych energii. Konieczne jest również przeciwdziałanie rozdrobnieniu obszarów przeznaczonych dla realizacji i eksploatacji morskich farm wiatrowych. Obszary morskie Rzeczypospolitej Polskiej stanowią ograniczone zasoby, które powinny być zagospodarowane w racjonalny i najbardziej efektywny sposób. Jednocześnie ewentualne rozdrobnienie obszarów przeznaczonych pod morskie farmy wiatrowe mogłoby zablokować nawet na kilka lat optymalne wykorzystanie akwenów przeznaczonych na pozyskiwanie energii odnawialnej, a także doprowadzić do nieuczciwych praktyk rynkowych np. w postaci blokowania konkretnych lokalizacji lub blokowania wyprowadzenia mocy z sąsiadujących morskich farm wiatrowych", (druk 809, publ.: https://www.sejm.gov.pl).
W niniejszej sprawie Sąd pominął wyniki wykładni art. 106 ustawy na podstawie cytowanego wyżej projektu ustawy, która powinna mieć charakter pomocniczy dla Sądu. Nie miała ona oczywiście charakteru wiążącego dla Sądu I instancji przy rozstrzygnięciu tej sprawy.
Z uwagi na to, że obszary morskie Rzeczypospolitej Polskiej stanowią ograniczone zasoby, to ich wykorzystanie dla wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych powinno odbywać się z zachowaniem zasady racjonalnego i całościowego traktowania zasobów obszarów morskich RP, głównie z uwzględnieniem ich ilości. Zachowanie racjonalnego i całościowego traktowania zasobów obszarów morskich RP, z uwzględnieniem ich ilości, zrównoważony rozwój, interes publiczny, wspólne interesy, stanowią jednocześnie wartości podstawowe, na których powinna opierać się wykładnia art. 106 ustawy z 17 grudnia 2020 r. o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych. Jednym z istotnych celów tej ustawy jak również celów u.o.m. jest zapewnienie zintegrowanego systemu realizacji inwestycji w zakresie budowy morskich farm wiatrowych.
Jedną z podstawowych zasad odczytywania znaczenia przepisów prawnych jest danie pierwszeństwa wykładni językowej. Poszukiwania intencji prawodawcy tworzącego daną normę, przy użyciu wykładni celowościowej czy funkcjonalnej, jest zaś dopuszczalne i konieczne w sytuacji, gdy sformułowanie badanego przepisu nie jest czytelne, nie jest jednoznaczne, dopuszcza różne sposoby jego rozumienia lub też, jeżeli literalne rozumienie przepisu pozostawałoby w sprzeczności z celami, jakie ma realizować dany akt prawny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w tym składzie, sformułowanie art. 106 ustawy jest czytelne oraz jednoznaczne. Ponadto literalne rozumienie art. 106 ustawy nie pozostaje w sprzeczności z przedstawionymi wyżej celami, jakie ma realizować norma prawna wynikająca z art. 106 ustawy, w systemie prawa ochrony środowiska.
Ma rację skarżący kasacyjnie organ, że zwrot "odpowiadać" użyty w art. 106 ustawy należy rozumieć, w ten sposób, że lokalizacja określona we wniosku o wydanie pozwolenia na wznoszenie i wykorzystywanie sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń w polskich obszarach morskich dla przedsięwzięcia polegającego na budowie morskiej farmy wiatrowej oraz obszary określone w załączniku nr 2 do ustawy powinny być takie same, a w przypadku jeśli nie zachodzi taka tożsamość, postępowanie podlega umorzeniu, co potwierdza wykładnia literalna i względy wykładni systemowej i funkcjonalnej, a którą to wykładnię funkcjonalną i wnioski z niej płynące Sąd I instancji całkowicie pominął.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w tym składzie, zwrot "lokalizacja nie odpowiada obszarom określonym w załączniku nr 2" powinien być rozumiany ściśle, jako oznaczający, że lokalizacja nie odpowiada dokładnie w granicach obszaru. Teren objęty wnioskiem nie może wykraczać poza obszary wyznaczone w załączniku nr 2 ani go nie dopełniać, pozostawiając małe obszary, które nie zostaną optymalnie wykorzystane gospodarczo, z uwagi na nieopłacalność, defragmentyzując wtórnie obszar z załącznika nr 2, który ustawodawca postrzega jako obowiązujący. Ścisłe przestrzeganie granic tego obszaru jest związane ze skutecznym pozyskaniem systemów wsparcia i pozyskiwania funduszy unijnych, na rzecz ochrony środowiska.
Uszło uwadze Sądu I instancji, że celem wykładni sądowej nie powinno być tworzenie nowych norm prawnych, ich modyfikacja, lecz ustalenie treści norm, które są źródłem prawa. W orzecznictwie TK wyrażono pogląd, według którego "W demokratycznym państwie prawnym realizującym zasadę podziału władz, którego ustawodawstwo ustanawia drogę sądową dla rozstrzygania konkretnych «sporów o prawo» – takich, które powstają na tle stanów faktycznych, jak i takich, które dotyczą tworzenia prawa – sądy, rozpoznając poszczególne sprawy, dokonują wykładni przepisów prawnych. Wykładnia sądowa dokonywana jest w kontekście danej jednostkowej sprawy, poddanej rozpoznaniu przez sąd, «na użytek» tej sprawy (w polskiej teorii prawa wykładnię taką określa się niekiedy mianem wykładni «operatywnej», w odróżnieniu od wykładni «abstrakcyjnej», dokonywanej np. w nauce czy w wypowiedziach organów upoważnionych do interpretowania przepisów na użytek różnych spraw). Dzięki odniesieniu do konkretnej rozpoznawanej sprawy podmiot dokonujący operatywnej wykładni może uwzględnić w swym rozumowaniu wszystkie istotne przesłanki prawne oraz przesłanki związane ze społecznym i aksjologicznym kontekstem tej konkretnej sprawy". (zob. uchwała TK z 7 marca 1995 r., sygn. akt W.9/94, s. 8). W orzecznictwie SN wyrażono pogląd, iż "Żaden jednak sąd, w tym i Sąd Najwyższy, nie może wkraczać w kompetencje władzy ustawodawczej i - pod pozorem dokonywania wykładni określonego przepisu prawa lub interpretacji wzajemnego stosunku przepisów prawa - tworzyć, w istocie, zupełnie nową treść analizowanych przepisów lub zaprzeczać wynikającej wyraźnie z treści ustawy ich wzajemnej relacji". Według SN, "(...) metoda językowa ma podstawowe znaczenie przy wykładni tekstu prawnego. Dopiero w sytuacji, w której norma wyinterpretowana metodą językową byłaby w sposób jaskrawy społecznie niedorzeczna, czy też niewątpliwie wskazywałaby na zbyt wąski lub zbyt szeroki zakres jej stosowania, taką wykładnię należałoby odrzucić (por. np. Z. Wronkowska, Z. Ziembiński: Zarys teorii prawa, Poznań 1997, s. 165; J. Wróblewski: Sądowe stosowanie prawa, Warszawa 1972, s. 124 i nast.; L. Morawski: Wstęp do prawoznawstwa, Toruń 1997, s. 151)". (zob. uchwała SN z 11 stycznia 1999 r., sygn. akt I KZP 15/98, OSNKW 1999, nr 1-2, poz. 1). Według TK, "Rozumienie treści przepisu prawnego jest (...) wyznaczone nie tylko przez jego brzmienie, lecz także przez treść innych przepisów prawnych mających wpływ na rozumienie interpretowanego przepisu (w ramach wykładni systemowej), a także przez wyznaczniki pozaustawowe, jak (...) aksjologia leżąca u podstaw danego porządku prawnego, cel i funkcje danego unormowania w kontekście aktualnych stosunków społecznych i kulturowych". (zob. uchwała TK z 7 marca 1995 r., W 9/94, OTK 1995/1/20).
Zaakceptowanie błędnej wykładni art. 106 ustawy, dokonanej przez Sąd I instancji oraz błędnych wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji, prowadziłoby do stwierdzenia, że możliwe jest kontynuowanie postępowania prowadzonego z wniosku Spółki i wyłączenia w tym zakresie zastosowania art. 106 ustawy, co stoi w sprzeczności z treścią i celem art. 106 ustawy, który uniemożliwia kontynuowanie postepowania w przedmiotowej sprawie. Sposób zakończenia postępowania na podstawie art. 106 ustawy nie jest rozwiązaniem nowym w prawie polskim. W piśmiennictwie wskazano, że na podstawie bowiem przepisów prawa materialnego zachodzi niejednokrotnie konieczność umorzenia postępowania. Można powołać jako przykład takiego rozwiązania przepis art. 63 ustawy z 2.7.1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 120, poz. 787 ze zm., uchylonej w 2001 r.) nakazujący umorzenie postępowania w sprawach lokalowych prowadzonego w I i II instancji w trybie zwykłym (zob. J. Borkowski, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, 13. wydanie, Warszawa 2014, s. 432). Na tle art. 63 ww. ustawy w orzecznictwie SN wyrażono następujący pogląd: "Należy zatem przyjąć, że przepis art. 63 zdanie drugie dopuszcza prowadzenie postępowań w sprawach z zakresu Prawa lokalowego, wszczętych na podstawie powołanych wyżej przepisów KPA przed dniem wejścia w życia ustawy, które to postępowania nie zostały do tego dnia zakończone decyzją ostateczną. Jak bowiem trafnie wskazał Sąd w uzasadnieniu postanowienia o przedstawieniu do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, użyte w art. 63 zdanie pierwsze i zdanie drugie wyrażenia «wszczęte» i «wszczętego» należy rozumieć jednakowo, a zatem jako odnoszące się do spraw będących w toku. Należy ponadto stwierdzić, że za takim stanowiskiem przemawia także wykładnia systemowa, uwzględniająca zamieszczenie powyższego przepisu w rozdziale 8 ustawy «Przepisy szczególne, przejściowe i końcowe». Z charakteru tego przepisu jako przepisu przejściowego wynika bowiem, że reguluje on kwestie związane z oddziaływaniem ustawy o najmie lokali mieszkalnych na byt prawny postępowań wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia tej ustawy". (zob. uchwała SN z 5 lipca 1996 r., sygn. III AZP 4/96, OSNP 1997, nr 4, poz. 42).
Nie można zgodzić się z Sądem I instancji, że data, jaką należy wziąć pod uwagę przy ustalaniu stanu faktycznego w niniejszej sprawie to data wydania decyzji (data orzekania), a nie data wejścia w życie ustawy tj. dzień 18 lutego 2021 r., podczas gdy art. 106 ustawy jest przepisem szczególnym wprowadzającym wyjątek od ogólnych przepisów k.p.a. i należy go odczytywać w ten sposób, że organ bada lokalizację morskiej farmy wiatrowej określoną we wniosku przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie po jej wejściu w życie. Użyty w art. 106 ustawy zwrot "wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy" postępowania, w których lokalizacja nie odpowiada obszarom określonym w załączniku nr 2 do ustawy, umarza się, obejmuje stan faktyczny istniejący w momencie wejścia w życie ustawy. W art. 106 ustawy ustawodawca opowiedział się za bezpośrednim działaniem nowego prawa od momentu jego wejścia w życie do stosunków nowo powstających i tych, które trwając w momencie wejścia w życie ustawy nawiązały się wcześniej (por. odpowiednio postanowienie z 13 czerwca 2011 r., sygn. akt SK 26/09 TK oraz wyrok TK z 8 grudnia 2009 r., SK 34/08 w uzasadnieniu wyroku powołano się na literaturę: E. Łętowska, Wprowadzenie, [w:] Prawo intertemporalne w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, pod red. E. Łętowskiej i K. Osajdy, Warszawa 2008, s. 27 i n.). W piśmiennictwie wskazano, że "W prawie administracyjnym dominacja interesu publicznego oraz obowiązek organów administracji publicznej jego aktualnej i skutecznej realizacji sprzyjają tendencji do uznawania, że typową metodą regulacji intertemporalnej jest bezpośrednie, a nawet wsteczne działanie nowego prawa. (...). Analiza powyższego zagadnienia doprowadziła do sformułowania konkluzji, że w prawie administracyjnym – niezależnie od istnienia przesłanek uzasadniających prymat działania nowego reżimu prawnego jako bardziej odpowiadającego aktualnie pojmowanemu interesowi publicznemu – brak jest teoretycznych podstaw do odstępstwa od koncepcji związania zasadą tempus regit factum, zgodnie z którą stany faktyczne powstałe lub zrealizowane w okresie formalnego obowiązywania norm dotychczasowego prawa, powinny podlegać co do zasady jego dalszej ocenie normatywnej, chyba że prawodawca wskaże dostatecznie przekonujące argumenty, które uzasadniają wprowadzenie natychmiastowego lub wstecznego działania prawa. Zasada tempus regit factum implikuje zatem metodę dalszego działania dawnego prawa". (por. odpowiednio: M. Kamiński, Prawo administracyjne intertemporalne, Warszawa 2011, s. 597 i n).
Umorzenie uregulowane w art. 106 ustawy ma charakter bezwzględnie obowiązujący (umorzenie obligatoryjne). W tym zakresie organ nie może działać w ramach tzw. uznania administracyjnego. Decyzja taka posiada bowiem wszelkie znamiona tzw. decyzji związanej. Decyzja umarzająca z art. 106 ustawy nie ma charakteru decyzji merytorycznej, nie orzeka co do istoty sprawy, lecz wywołuje skutek procesowy polegający na przerwaniu stosunku procesowego pomiędzy stroną a organem.
Ustalenie istnienia przesłanek, o których mowa w art. 106 ustawy stwarza obowiązek zakończenia postępowania przez jego umorzenie, ponieważ brak jest podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Skoro postępowanie prowadzone na podstawie art. 106 ustawy, ma na celu zweryfikowanie lokalizacji określonej we wniosku o wydanie pozwolenia, o którym mowa w art. 23 ustawy o obszarach morskich, z obszarami określonymi w załączniku nr 2 do ustawy i umorzenie postępowania w sytuacji wystąpienia określonych w tym przepisie przesłanek, to postępowanie to ze swej istoty powinno uwzględniać stan istniejący w dacie wejścia w życie ustawy.
W odniesieniu do rozpatrywanego zagadnienia prawnego należy stwierdzić, że także w tym kontekście proceduralnym brak jest podstaw do przyjęcia wniosku o dopuszczalności kontynuowania po dniu wejścia w życie ustawy postępowania administracyjnego.
Zastosowanie art. 106 ustawy możliwe było dopiero po dniu wejścia w życie tego aktu prawnego. Art. 106 ustawy ma charakter przejściowy i ma jednorazowe zastosowanie (ma na celu uregulowanie statusu wszczętych i niezakończonych postępowań). Skutek stosowania art. 106 ustawy nie rozciąga się na całe trwające postępowanie, nie kreuje uznaniowości organu ani nie dopuszcza dokonania różnych rozstrzygnięć w zależności od zachowania wnioskodawcy. Względy wykładni systemowej, w szczególności zgodność obszarów określonych w załączniku nr 2 do ustawy, z obszarami przeznaczonymi pod odnawialne źródła energii wskazane w rozporządzeniu Rady Ministrów z 14 kwietnia 2021 r. w sprawie przyjęcia planu zagospodarowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej, którego celem było uporządkowanie i efektywne zagospodarowanie przestrzenne obszarów morskich, jak również umiejscowienie art. 106 ustawy w rozdziale 13 ustawy – Przepisy przejściowe i przepisy końcowe, wskazują, że celem art. - 106 ustawy było prawne uregulowanie statusu postepowań wszczętych i niezakończonych. W takiej sytuacji zwrot "odpowiadać" użyty w art. 106 ustawy należy rozumieć, w ten sposób, że konieczna jest pełna zgodność pomiędzy obszarem określonym we wniosku o wydanie pozwolenia dla morskiej farmy wiatrowej a obszarami wskazanymi w załączniku nr 2 do ustawy.
Słowo odpowiadać oznacza "być w określonym stosunku (np. zgodności, podobieństwa, równości, symetrii itp.) do czegoś; być równoważnym zgodnym z czymś, podobnym do czegoś". (M. Szymczak (red.), Słownik języka polskiego, tom drugi, Warszawa 1979, s. 469).
Stanowisko Sądu I instancji co do dopuszczalności modyfikacji wniosku o wydanie pozwolenia, o którym mowa w art. 23 ustawy o obszarach morskich, jest błędne. Kontynuowanie postępowania z wniosku Spółki, na podstawie zmodyfikowanego wniosku stałoby w sprzeczności z treścią art. 106 ustawy, jak również z celem tego przepisu. Z treści uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że w przedmiotowej sprawie Sąd ten błędnie wyłączył zastosowanie art. 106 ustawy. Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 106 ustawy, według której z treści tego przepisu wynika obowiązek organu do merytorycznego badania wniosku o wydanie pozwolenia, o którym mowa w art. 23 u.o.m., pod względem ekonomicznego uzasadnienia inwestycji.
Odnosząc się do stanowiska Sądu I instancji wyrażonego w tym zakresie wskazać należy, że w wyroku z dnia 18 października 2006 r., sygn. akt P 27/05 (OTK-A 2006/9/124) Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, że "Jednostka musi zawsze liczyć się z tym, że zmiana warunków społecznych lub gospodarczych może wymagać nie tylko zmiany obowiązującego prawa, ale również niezwłocznego wprowadzenia w życie nowych regulacji prawnych. W szczególności ryzyko związane z wszelką działalnością gospodarczą obejmuje również ryzyko niekorzystnych zmian systemu prawnego. Istotne znaczenie ma także horyzont czasowy działań podejmowanych przez jednostkę w danej sferze życia. Im dłuższa jest - w danej sferze życia - perspektywa czasowa podejmowanych działań, tym silniejsza powinna być ochrona zaufania do państwa i do stanowionego przez nie prawa" (wyrok z 7 lutego 2001 r., sygn. K 27/00, OTK ZU nr 2/2001, poz. 29, s. 164). Uwagi te można odnieść również do konstytucyjnej zasady niedziałania prawa wstecz. Rozważając dopuszczalność wyjątków od tej zasady, należy każdorazowo ustalić, na ile oczekiwanie jednostki, że prawodawca nie ustanowi norm prawnych zawierających w zakresie stosowania odniesienia do sytuacji z przeszłości, jest usprawiedliwione. Jednostka musi w każdym czasie liczyć się ze zmianą regulacji prawnych i uwzględniać przy planowaniu przyszłych działań ryzyko zmian prawodawczych, uzasadnionych zmianą warunków społecznych. Na gruncie obowiązującej Konstytucji nie można całkowicie wykluczyć stanowienia regulacji prawnych o charakterze retroaktywnym, a tym bardziej - regulacji o charakterze retrospektywnym. Ustawodawca musi jednak wyważyć uzasadniony interes jednostki i interes publiczny przy stanowieniu nowych regulacji".
Przytoczony wyżej pogląd Trybunału Konstytucyjnego również należy w pełni podzielić.
Wyniku wykładni art. 106 ustawy przedstawionej w uzasadnieniu wyroku przez Sąd I instancji nie można podzielić. Przede wszystkim z tego powodu, że nie uwzględnia konsekwencji wyraźnego i nie budzącego wątpliwości brzmienia art. 106 ustawy. Przepis ten odzwierciedla także funkcję reglamentacyjną ustawy w odniesieniu do obszarów przeznaczonych dla realizacji i eksploatacji morskich farm wiatrowych. Obszary morskie Rzeczypospolitej Polskiej stanowią ograniczone zasoby, które powinny być zagospodarowane w racjonalny i najbardziej efektywny sposób. Reglamentacja "oznacza różnorodną sferę działalności administracji, której istotą jest ograniczenie swobody działalności gospodarczej w imię szeroko pojętego interesu społecznego (...) podstawowymi formami działalności reglamentacyjnej jest system nakazów i zakazów" (A. Chełmoński, Instytucje administracyjnoprawne w zarządzaniu gospodarką narodową [w:] System prawa administracyjnego, red. T. Rabska, t. 4, Ossolineum 1980, s. 462). Funkcja reglamentacyjna prawa wyraża się obowiązywaniu zespołu instrumentów prawnych o charakterze władczym lub tylko częściowo władczym, której celem jest stworzenie konkretnych warunków niezbędnych obiektywnie lub subiektywnie dla prawidłowego przebiegu procesu organizowania stosunków gospodarczych. Reglamentacja zgodna z treścią art. 106 ustawy powinna zapewnić racjonalne wykorzystanie obszarów przeznaczonych dla realizacji i eksploatacji morskich farm wiatrowych, które jest jednym z istotnych wskaźników zrównoważonego rozwoju. Ścisła reglamentacja wykorzystania obszarów przeznaczonych dla realizacji i eksploatacji morskich farm wiatrowych powinna przyczyniać się do poprawy efektywności wykorzystania i oszczędzania zasobów wód morskich.
Ograniczoność dotychczas wykorzystywanych zasobów obszarów morskich przy jednoczesnym bardzo dużym wzroście poziomu ich eksploatacji stwarza ograniczenia w ich reglamentacji administracyjnoprawnej, mającej wpływ na skuteczność realizacji celów ustawowych. Szczególnie istotne znaczenie ma zasada racjonalności w korzystaniu zasobów obszarów przeznaczonych dla realizacji i eksploatacji morskich farm wiatrowych. Celem przepisów realizujących funkcję reglamentacyjną, do których zalicza się art. 106 ustawy jest zapewnienie maksymalnej oszczędności wykorzystania obszarów przeznaczonych dla realizacji i eksploatacji morskich farm wiatrowych. Ograniczona wielkość tych obszarów oraz stale wzrastające koszty środowiskowe ich eksploatacji wymuszają ścisłe respektowanie treści art. 106 ustawy. Jak wynika z treści art. 81 ustawy p.o.ś., ochrona zasobów środowiska realizowana jest na podstawie tej ustawy oraz norm szczególnych. Przepis ten wskazuje na powiązania między przepisami p.o.ś. a przepisami ustaw szczególnych, których przedmiotem jest właśnie ochrona zasobów środowiska. Ustawodawca przepisom Prawa ochrony środowiska wyznaczył funkcję podstawową w ochronie zasobów środowiska, podporządkowując im w ten sposób inne normy ustawowe chroniące zasoby środowiska zawarte w m.in. w ustawie offshore oraz w ustawie o obszarach morskich.
Zasada reglamentacji wykorzystania obszarów przeznaczonych dla realizacji i eksploatacji morskich farm wiatrowych wynikająca z treści art. 106 ustawy ma także na celu zapewnienie stanu równowagi w gospodarowaniu zasobami środowiska. W ten sposób pełni ona funkcję autoregulacji w osiągnięciu zrównoważonego korzystania z zasobów środowiska. Jednym z ważnych powodów stosowania zasady reglamentacji jest konieczność zapewnienia wysokiego poziomu ochrony środowiska. W prawie pierwotnym podstawa prawna zapewnienia wysokiego poziomu ochrony środowiska uregulowana została w przepisach traktatowych. Zgodnie z art. 3 ust. 3 TUE Unia działa na rzecz trwałego rozwoju Europy, którego podstawą jest zrównoważony wzrost gospodarczy oraz stabilność cen, społeczna gospodarka rynkowa o wysokiej konkurencyjności zmierzająca do pełnego zatrudnienia i postępu społecznego oraz wysoki poziom ochrony i poprawy jakości środowiska. Z treści art. 191 ust. 2 TFUE wynika, że polityka Unii w dziedzinie środowiska stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony, z uwzględnieniem różnorodności sytuacji w różnych regionach Unii. Opiera się na zasadzie ostrożności oraz na zasadach działania zapobiegawczego, naprawiania szkody w pierwszym rzędzie u źródła i na zasadzie "zanieczyszczający płaci". Na podstawie treści tego przepisu można stwierdzić, że wysoki poziom ochrony środowiska jest celem polityki Unii w dziedzinie ochrony środowiska. W drugim zdaniu ust. 2 art. 191 TFUE zostały wymienione zasady ogólne prawa ochrony środowiska, które – jak wiadomo – są równocześnie zasadami polityki ochrony środowiska. Wykładnia art. 16 ustawy przedstawiona w skardze kasacyjnej jest zgodna celem zapewnienia wysokiego poziomu ochrony środowiska i realizuje cele wynikające z art. 74 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 74 ust. 1 Konstytucji, władze publiczne prowadzą politykę zapewniającą bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłym pokoleniom. W myśl art. 74 ust. 2 Konstytucji, ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych. Wykorzystanie obszarów przeznaczonych dla realizacji i eksploatacji morskich farm wiatrowych zgodnie z art. 106 ustawy czyli w sposób wykluczający ich defragmentację, realizuje obowiązek prawny zapewnienia bezpieczeństwa ekologicznego. Bezpieczeństwo ekologiczne jako rodzaj ogólnego stanu bezpieczeństwa publicznego, według art. 74 ust. 1 Konstytucji RP, mają zapewnić władze publiczne, które powinny w tym celu prowadzić odpowiednią politykę. Bezpieczeństwo ekologiczne o jakim mowa w art. 74 ust. 1 Konstytucji obejmuje działania władz publicznych nakierowane na wiele dziedzin życia społecznego, gospodarczego i politycznego, które mogą mieć wpływ na korzystanie z zasobów środowiska. Jest to stan, w którym podczas normalnej eksploatacji zasobów środowiska nie mogą zostać naruszone zasady ogólne i szczegółowe korzystania opartego na reglamentacji administracyjnoprawnej. Zgodnie z art. 5 Konstytucji RP "Rzeczpospolita Polska strzeże niepodległości i nienaruszalności swojego terytorium, zapewnia wolności i prawa człowieka i obywatela oraz bezpieczeństwo obywateli, strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju". Nie jest zgodne z zasadą zrównoważonego rozwoju takie wykorzystanie obszarów przeznaczonych dla realizacji i eksploatacji morskich farm wiatrowych, które dopuszcza ich defragmentację oraz dezintegrację.
Zgodnie z art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Sprawę należy przy tym uznać za dostatecznie wyjaśnioną, gdy jest ona wyjaśniona w stopniu, w jakim, uwzględniając charakter postępowania odwoławczego, sąd ten może prawomocnie zweryfikować dokonaną przez wojewódzki sąd administracyjny kontrolę legalności zaskarżonego aktu. Taki stan wyjaśnienia sprawy ma miejsce w niniejszym przypadku. Naczelny Sąd Administracyjny uznał bowiem, że stan prawny i faktyczny sprawy został dostatecznie wyjaśniony i nie pozostawia wątpliwości. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest niezasadna. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok, a następnie rozpoznał skargę, uznając że podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Zasada słuszności, zawarta w art. 207 § 2 p.p.s.a., stanowi podstawę dla Naczelnego Sądu Administracyjnego do odstąpienia od zasądzania kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części na rzecz strony wygrywającej w przypadkach szczególnie uzasadnionych. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej w sprawie. W istocie rzeczy bowiem w rozpatrywanej sprawie wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego było wadliwe orzeczenie Sądu pierwszej instancji, które spowodowało wniesienie skargi kasacyjnej - uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Brak zatem dostatecznych podstaw do tego, aby obciążyć stronę, która wniosła skargę do Sądu I instancji, kosztami postępowania kasacyjnego.