III OSK 2271/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniu do pasywnej rezerwy. Podstawą decyzji organów wojskowych była dostateczna ocena ogólna z opinii służbowej oraz niewłaściwe podejście żołnierza do obowiązków, naruszenia dyscypliny i lekceważąca postawa wobec przełożonych. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając, że organ nie jest uprawniony do badania zasadności opinii służbowej, a decyzja o zwolnieniu ma charakter uznaniowy, z uwzględnieniem interesu społecznego (Sił Zbrojnych). Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, stwierdził, że zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 228 i 229 ustawy o obronie Ojczyzny) oraz przepisów postępowania (art. 151, art. 134 § 1 p.p.s.a.) są niezasadne. Sąd podkreślił, że przepis art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny przyznaje organowi uznanie w kwestii zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej w przypadku otrzymania dostatecznej oceny ogólnej, przy jednoczesnym obowiązku rozważenia słusznego interesu strony i interesu publicznego. NSA uznał, że kontrola sądowa decyzji uznaniowych jest ograniczona i nie obejmuje samego uznania, lecz jego zgodność z prawem i brak dowolności. Wskazał, że w przypadku służb mundurowych prymat ma dobro służby. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, uznając, że WSA prawidłowo rozpoznał sprawę w granicach skargi i nie naruszył art. 10 k.p.a., gdyż skarżący miał możliwość czynnego udziału w postępowaniu. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących zwolnienia żołnierzy zawodowych z uwagi na ocenę służbową oraz zakres kontroli sądowej decyzji uznaniowych w sprawach wojskowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji żołnierza zawodowego i jego oceny służbowej. Interpretacja uznania administracyjnego w kontekście służb mundurowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy dostateczna ocena ogólna w opinii służbowej stanowi wystarczającą przesłankę do zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby wojskowej, czy też organ ma w tym zakresie swobodę decyzyjną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dostateczna ocena ogólna w opinii służbowej może stanowić podstawę do zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby wojskowej, jednak decyzja w tym zakresie ma charakter uznaniowy i wymaga rozważenia słusznego interesu strony oraz interesu publicznego (Sił Zbrojnych).
Uzasadnienie
Przepis art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny przyznaje organowi uznanie w kwestii zwolnienia żołnierza w przypadku otrzymania dostatecznej oceny. Organ nie jest związany opinią w sensie badania jej trafności, lecz musi rozważyć interes strony i interes publiczny. Prymat ma interes służby.
Jaki jest zakres kontroli sądowej decyzji uznaniowych w sprawach zwolnienia żołnierzy zawodowych ze służby?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kontrola sądowa decyzji uznaniowych jest ograniczona i nie obejmuje samego uznania, lecz jego zgodność z prawem i brak dowolności. Sąd bada, czy zebrano wszystkie dowody, wyjaśniono stan faktyczny i czy decyzja nie przekracza granic uznania administracyjnego.
Uzasadnienie
Sądowa kontrola decyzji uznaniowych skupia się na legalności postępowania i braku dowolności, a nie na samym uznaniu organu. W przypadku służb mundurowych, gdzie istotna jest dyspozycyjność i potrzeby obronności, prymat ma dobro służby, co może wpływać na zakres uznania administracyjnego.
Czy naruszenie art. 10 k.p.a. (prawo do czynnego udziału w postępowaniu) może stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. nie może być skutecznie podnoszony w oderwaniu od innych przepisów, a jego zasadność zależy od wykazania, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że skarżący miał możliwość czynnego udziału w postępowaniu i nie skorzystał z przysługujących mu uprawnień. Zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. nie może być powiązany z art. 134 § 1 p.p.s.a. w sposób sugerowany przez skarżącego.
Przepisy (28)
Główne
u.o.O. art. 228 § 1 pkt 4
Ustawa o obronie Ojczyzny
Dostateczna ocena ogólna w opinii służbowej może stanowić podstawę do zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby wojskowej, przy czym decyzja ma charakter uznaniowy i wymaga rozważenia interesu strony oraz interesu publicznego.
u.o.O. art. 228 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny
Pomocnicze
u.o.O. art. 229
Ustawa o obronie Ojczyzny
Skarżący kasacyjnie nie wskazał konkretnego punktu art. 229, co uniemożliwiło kontrolę.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis kompetencyjny i wynikowy określający rozstrzygnięcie sądu w przypadku nieuwzględnienia skargi. Jego naruszenie jest następstwem uchybienia innym normom.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny. Nie można go naruszyć poprzez błędną ocenę stanu faktycznego lub prawnego.
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo do czynnego udziału w postępowaniu. Skarżący miał możliwość skorzystania z tego prawa, ale tego nie uczynił.
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Uchylenie decyzji organu I instancji i zmiana zaskarżonej decyzji.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych kroków dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny materiału dowodowego według zasad logiki i doświadczenia życiowego.
k.p.a. art. 81
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego.
k.p.a. art. 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.o.O. art. 229
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 179
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 254 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 239 § 1 pkt 1 lit. d
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozp. MON art. 3
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej
rozp. MON art. 15 § 1
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej
rozp. MON art. 16 § 1
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej
rozp. MON art. 12 § 1 pkt 3
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej
rozp. MON art. 12 § 2
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej
rozp. MON art. 17 § 1
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dostateczna ocena służbowa jako podstawa zwolnienia żołnierza zawodowego jest decyzją uznaniową organu. • Interes Sił Zbrojnych ma prymat nad interesem indywidualnego żołnierza. • Sądowa kontrola decyzji uznaniowych jest ograniczona do badania legalności i braku dowolności, a nie samej istoty uznania. • Skarżący miał możliwość czynnego udziału w postępowaniu i nie skorzystał z niej.
Odrzucone argumenty
Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. (organ odwoławczy błędnie utrzymał w mocy rozkaz organu I instancji). • Sąd I instancji nie rozpoznał istoty sprawy, pomijając uchybienia organu odwoławczego i brak wyczerpującego materiału dowodowego. • Niewłaściwe zastosowanie art. 228 i 229 ustawy o obronie Ojczyzny, gdyż nie wystąpiły przesłanki materialne do zwolnienia. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo istnienia podstaw do jej uwzględnienia.
Godne uwagi sformułowania
profesjonalizacja Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej sprawia, iż w służbie wojskowej pozostać mogą tylko najwyżej oceniani, najbardziej dyspozycyjni, oddani służbie, najlepsi żołnierze. • interes społeczny będący w niniejszym przypadku interesem służby, pozostaje w sprzeczności z interesem skarżącego. • organ orzekający o zwolnieniu żołnierza ze służby nie jest uprawniony do prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego celem zbadania zasadności ocen sformułowanych w opinii służbowej. • Sądowa kontrola decyzji uznaniowych ma ograniczony zakres, gdyż kontroli tej nie podlega uznanie samo w sobie, ale to, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego oraz to, czy swobodne uznanie organu nie przekształciło się w uznanie dowolne. • przyznanie prymatu dobra służby nad interesem skarżącego nie musi oznaczać przekroczenia granic uznania administracyjnego. • Osoby pełniące służbę, w odróżnieniu od osób podejmujących pracę na podstawie stosunku pracy, pozostają z władzą służbową w takim stosunku podporządkowania, który charakteryzuje się m.in. wysoką dyspozycyjnością...
Skład orzekający
Hanna Knysiak - Sudyka
sprawozdawca
Teresa Zyglewska
przewodniczący
Wojciech Jakimowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwolnienia żołnierzy zawodowych z uwagi na ocenę służbową oraz zakres kontroli sądowej decyzji uznaniowych w sprawach wojskowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji żołnierza zawodowego i jego oceny służbowej. Interpretacja uznania administracyjnego w kontekście służb mundurowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu służby wojskowej – zwolnienia z niej z powodu oceny służbowej. Choć nie zawiera nietypowych faktów, porusza kwestię uznania administracyjnego i prymatu interesu służby, co jest istotne dla prawników i osób związanych z wojskiem.
“Czy dostateczna ocena służbowa to automatyczne zwolnienie z wojska? NSA wyjaśnia granice uznania administracyjnego.”
Sektor
obronność
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.