III OSK 2259/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję Ministra odmawiającą wyłączenia stosowania przepisów tzw. 'dezubekizacyjnych' wobec funkcjonariusza B.R. WSA uznał, że Minister nie ocenił prawidłowo przesłanki 'krótkotrwałości służby' i nie zebrał należycie materiału dowodowego. Minister w skardze kasacyjnej zarzucił błędną wykładnię art. 8a ust. 1 pkt 1 oraz art. 13a ustawy zaopatrzeniowej, a także naruszenie przepisów postępowania. NSA oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter uznaniowy i wymaga indywidualnej oceny 'szczególnie uzasadnionych przypadków'. Sąd wskazał, że kryteria takie jak 'krótkotrwała służba' czy 'rzetelne wykonywanie zadań' są pomocnicze i nie wyłączają możliwości zastosowania przepisu, jeśli służba nie miała charakteru bezpośrednio ukierunkowanego na realizację zadań państwa totalitarnego. NSA podkreślił również, że informacja IPN o przebiegu służby ma charakter dowodowy, a nie przesądzający, i nie wyłącza możliwości indywidualnej oceny sprawy przez organ.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, ocena przesłanki 'krótkotrwałości służby', charakter informacji IPN w postępowaniach dezubekizacyjnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów dotyczących funkcjonariuszy służb PRL i ich świadczeń emerytalnych.
Zagadnienia prawne (3)
Jak należy interpretować przesłankę 'krótkotrwałej służby' w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym przy ocenie możliwości wyłączenia stosowania przepisów tzw. 'dezubekizacyjnych'?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przesłanka 'krótkotrwałej służby' jest pojęciem nieostrym i wymaga indywidualnej oceny w kontekście całego okresu służby funkcjonariusza, a jej brak nie wyklucza automatycznie możliwości zastosowania art. 8a, jeśli wystąpią inne 'szczególnie uzasadnione przypadki'.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że 'krótkotrwałość służby' jest pojęciem nieostrym i musi być oceniana indywidualnie w stosunku do całego okresu służby. Brak spełnienia tego kryterium nie wyklucza zastosowania art. 8a, jeśli istnieją inne 'szczególnie uzasadnione przypadki', które wskazują, że służba nie była bezpośrednio ukierunkowana na realizację zadań państwa totalitarnego.
Jaki jest charakter i moc dowodowa informacji o przebiegu służby sporządzanej przez Instytut Pamięci Narodowej w kontekście postępowań dotyczących świadczeń emerytalnych funkcjonariuszy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Informacja IPN ma charakter dowodu z akt osobowych i potwierdza fakt oraz okres służby, ale nie przesądza o tym, czy służba miała charakter 'służby na rzecz państwa totalitarnego' ani nie wyłącza możliwości indywidualnej oceny sprawy przez organ.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że informacja IPN jest jedynie dowodem urzędowym potwierdzającym fakty i okres służby, ale nie rozstrzyga indywidualnej sprawy ani nie przesądza o charakterze służby. Funkcjonariusz nie jest stroną postępowania przed IPN i nie może kwestionować treści informacji.
Czy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji jest właściwym organem do oceny, czy służba funkcjonariusza miała charakter 'służby na rzecz państwa totalitarnego' w postępowaniu o wyłączenie stosowania przepisów 'dezubekizacyjnych'?
Odpowiedź sądu
Minister jest właściwy do oceny 'szczególnie uzasadnionych przypadków' w rozumieniu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, a informacja IPN jest tylko jednym z elementów tej oceny.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że Minister ma kompetencję do oceny przesłanek z art. 8a, a informacja IPN nie jest ostatecznym rozstrzygnięciem w tej kwestii, co pozwala na indywidualną analizę sprawy.
Przepisy (20)
Główne
ustawa zaopatrzeniowa art. 8a § ust. 1 pkt 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Kryterium 'krótkotrwałej służby' jest pojęciem nieostrym i wymaga indywidualnej oceny w kontekście całego okresu służby. Brak spełnienia tego kryterium nie wyklucza zastosowania przepisu, jeśli wystąpią inne 'szczególnie uzasadnione przypadki'.
Pomocnicze
ustawa zaopatrzeniowa art. 13a
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Informacja o przebiegu służby sporządzana przez IPN ma charakter dowodowy, a nie przesądzający.
ustawa zaopatrzeniowa art. 13b
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Definicja 'służby na rzecz totalitarnego państwa' wymaga analizy nie tylko czasu i miejsca, ale także charakteru wykonywanych zadań.
ustawa zaopatrzeniowa art. 15c
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 22a
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 24a
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 15
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 22
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 24
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 141 § § 4 zdanie 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
NSA uznał, że ocena przesłanki 'krótkotrwałości służby' wymaga indywidualnego zbadania, a nie tylko formalnego stosowania kryteriów czasowych. • NSA podkreślił, że informacja IPN ma charakter dowodowy, a nie przesądzający, co pozwala na indywidualną ocenę sprawy. • NSA uznał, że Minister jest właściwy do oceny 'szczególnie uzasadnionych przypadków' w rozumieniu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.
Odrzucone argumenty
Minister argumentował, że okres 3 lat służby nie może być uznany za 'krótkotrwały' w stosunku do łącznego okresu służby. • Minister kwestionował prawo Ministra do oceny charakteru służby, wskazując, że powinno to być rozstrzygane w postępowaniu o świadczenie emerytalne. • Minister zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a., przez wyjście przez WSA poza granice sprawy.
Godne uwagi sformułowania
pojęcie 'krótkotrwała służba' jest w istocie pojęciem nieczytelnym • informacja o przebiegu służby sporządzona przez IPN stanowi tylko i wyłącznie dowód z akt osobowych funkcjonariusza • nie jest zatem wystarczające dla stosowania restrykcyjnych unormowań ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym poprzestanie wyłącznie na ustaleniu 'okresów służby na rzecz totalitarnego państwa'
Skład orzekający
Mariusz Kotulski
sprawozdawca
Olga Żurawska - Matusiak
przewodniczący
Rafał Stasikowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, ocena przesłanki 'krótkotrwałości służby', charakter informacji IPN w postępowaniach dezubekizacyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów dotyczących funkcjonariuszy służb PRL i ich świadczeń emerytalnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy tzw. 'dezubekizacji' i interpretacji przepisów, które mają istotne znaczenie dla dużej grupy byłych funkcjonariuszy. Wyjaśnia, jak sądy podchodzą do oceny służby na rzecz państwa totalitarnego.
“Dezubekizacja: Czy 3 lata służby to 'krótkotrwałość'? NSA wyjaśnia kluczowe kryteria.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.