III OSK 2258/24

III OSK 2258/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Paweł Mierzejewski
Rafał Stasikowski /sprawozdawca/
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1759/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-04-12
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 174, art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 11 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1759/23 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 27 lipca 2023 r., nr 3/2023 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 12 kwietnia 2024 r., II SA/Wa 1759/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. S. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z 27 lipca 2023 r.,
nr 3/2023, w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Wnioskiem z 27 maja 2023 r. skarżący, powołując się na przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 ze zm.; dalej: "u.d.i.p."), wystąpił o udostępnienie kopii zanonimizowanych wyroków wraz
z uzasadnieniami wydanych przez Sąd Rejonowy w Nowym Dworze Mazowieckim
w sprawach o czyny z art.: 197 k.k., art. 198 k.k., art. 199 k.k., art. 200 k.k.., art. 202 k.k.
w okresie od 1 grudnia 2022 r. do 26 maja 2023 r.
Decyzją z 19 czerwca 2023 r. Prezes Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim odmówił udostępnienia skarżącemu informacji publicznej.
W uzasadnieniu wskazał, że w okresie objętym żądaniem wniosku zapadły cztery orzeczenia kończące postępowanie w sprawach, tj.: II K 145/23, II K 766/22, II K 715/20, II K 418/22. W sprawie II K 145/23 udostępniono skarżącemu kopię tego wyroku, natomiast w pozostałych sprawach organ odmówił udostępnienia informacji publicznej. Sprawy II K 766/22 i II K 418/22 (w których sąd sporządził uzasadnienia) toczyły się z wyłączeniem jawności, a sprawa II K 715/20, w której jawność rozprawy nie została wyłączona, zakończyła się wyrokiem i sporządzeniem pisemnego uzasadnienia. W sprawach, w których postępowanie toczyło się z wyłączeniem jawności, brak było możliwości udostępnienia odpisów wyroków wraz z uzasadnieniami, ponieważ sprzeciwia się temu ochrona prywatności osoby fizycznej, o czym mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Jeśli zaś chodzi o sprawę II K 418/22 organ podniósł, że w tym zakresie skarżący kilkukrotnie występował o udostępnienie konkretnej informacji publicznej, co miało miejsce we wnioskach z 2 stycznia 2022 r., 7 sierpnia 2022 r., 30 sierpnia 2022 r., 5 lutego 2022 r. oraz 11 marca 2023 r. We wszystkich tych sprawach zainteresowaniem skarżącego była objęta sprawa o sygn. II K 418/22. Obecnie zaś wniosek dotyczy końcowego etapu, w którym sprawa jest już rozpatrzona. Świadczy to o tym, że skarżący zna dane stron postępowania, wie czego sprawa dotyczy, zaś objęcie zakresem pytania innych spraw ma sprawiać wrażenie przypadkowości. Świadczy o tym również fakt, że sprawa objęta wnioskiem dotyczy osoby, z którą skarżący przebywał w warunkach wspólnej izolacji więziennej. Zdaniem Prezesa Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim w tym przypadku anonimizacja wyroku nie spełni stawianych celów i nie zapewni ochrony prywatności osób fizycznych. Tym samym udostępnieniu informacji publicznej w żądanym zakresie co do sprawy II K 418/22, w ocenie organu I instancji sprzeciwia się art. 5 ust. 1 u.d.i.p.
Decyzją z 27 lipca 2023 r. Prezes Sądu Okręgowego Warszawa-Praga
w Warszawie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że sama możliwość uznania wyroków sądowych wraz z uzasadnieniami za dokument publiczny nie implikuje jego udostępnienia wnioskodawcy w trybie dostępu do informacji publicznej. W świetle bowiem art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w przypadku kolizji między zasadą jawności informacji publicznej a ochroną prywatności i danych osobowych osób fizycznych, dopuszczalny będzie jedynie taki sposób udostępniania informacji publicznej, który nie naruszy wskazanych dóbr chronionych (np. anonimizacja danych wrażliwych). Zdaniem organu odwoławczego analiza sprawy prowadzi do wniosku, że słuszne są obawy organu I instancji, zgodnie z którymi anonimizacja dokumentów objętych wnioskiem skarżącego nie jest środkiem wystarczającym do ochrony danych osobowych oskarżonych oraz małoletnich pokrzywdzonych w sprawach, w których wydania wyroków wraz z uzasadnieniem domaga się skarżący. Trafnie bowiem podnosi organ I instancji, że kumulacja wielokrotnych wniosków skarżącego, które wykazują znaczny związek przedmiotowy, świadczy o tym, że w istocie skarżący zmierza do ustalenia treści wyroku wraz z uzasadnieniem wydanego w konkretnej sprawie prowadzonej w Sądzie Rejonowym w Nowym Dworze Mazowieckim. Wskazuje na to również fakt, że wraz z postępującym etapem sprawy o sygn. II K 418/22 ewoluują wnioski skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, początkowo bowiem wnosił o udostępnienie kopii aktu oskarżenia, obecnie zaś o wyrok wraz z uzasadnieniem.
Zdaniem Prezesa trafne są również racje nakazujące szczególne ważenie ochrony dóbr stron postępowania karnego w sprawach dotyczących przestępstw przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, w tym z udziałem małoletnich. Zdaniem organu odwoławczego nawet anonimizacja orzeczeń dotyczących przestępstw wymienionych w rozdziale XXV Kodeksu karnego nie wyeliminowałaby istniejących zagrożeń. Zapewne również konieczne okazałoby się usunięcie obszernych fragmentów uzasadnień, co prowadziłaby de facto do całkowitej nieczytelności uzasadnień wyroków. Pomimo anonimizacji nadal natomiast istnieje uzasadnione ryzyko odkodowania sytuacji faktycznych oraz poszczególnych osób z racji charakterystyki postaci czy zdarzeń, społeczności w jakiej dana sytuacja miała miejsce, a jednocześnie nie ma możliwości usunięcia zanonimizowania całych fragmentów uzasadnienia orzeczenia, aby takiego ryzyka uniknąć. Takie uzasadnienie utraciłoby charakter uzasadnienia i to zarówno w przypadku wyroków skazujących, jak i uniewinniających. Ostatecznie skutkowałoby to nieosiągnięciem celu, do którego dążył wnioskodawca składając wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Należy zatem przyjąć, że anonimizacja uzasadnień nie przyniesie zakładanego rezultatu. Spełnione więc zostały przesłanki odmowy udostępnienia informacji publicznej w żądanym zakresie. Z tych względów argumenty skarżącego dotyczące nieproporcjonalnej ingerencji organu I instancji w prawo do informacji publicznej pozostają chybione.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w świetle powyższego istotne jest, że prowadzenie postępowania w sprawach o czyny związane z wolnością seksualną i obyczajnością wiąże się często z obszernym postępowaniem dowodowym. W uzasadnieniach orzeczeń sądowych przedstawiany jest szczegółowy opis ustalonego w sprawie stanu faktycznego m.in. w zakresie wszystkich osób pokrzywdzonych danym przestępstwem, sposobu wyrządzenia krzywdy i zakresu doznanych w wyniku przestępstwa szkód.
W ocenie organu nie budzi zatem wątpliwości, że w tego rodzaju sprawach, gdzie przedmiotem ustaleń i oceny sądu są sprawy intymne pozostające wyłącznie w sferze prywatności osób, których wydane orzeczenia dotyczą. W sprawach tego rodzaju istnieje duże ryzyko ustalenia personaliów stron postępowania. Organ odwoławczy podzielił zapatrywanie organu I instancji, że art. 5 ust. 2 u.d.i.p. sprzeciwia się udostępnieniu informacji objętej żądaniem wniosku, ponieważ biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne spraw o wspomnianym charakterze, doprowadzi do naruszenia prywatności osoby fizycznej, której żądana informacja dotyczy.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie wniósł skarżący.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Oddalając skargę, sąd I instancji wskazał, że organy obu instancji prawidłowo dokonały wyważenia kolidujących ze sobą praw podmiotowych, jakimi są prawo do informacji publicznej i prawo do prywatności mając na uwadze szczególnych charakter spraw, których dotyczył wniosek i przyznały priorytet prawu do prywatności. Sąd ten podniósł, że w przypadku postępowań, których przedmiotem są przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, mamy do czynienia ze szczególnym rodzajem przestępstw, a to z tego powodu, że dotyczą one bezsprzecznie sfery prywatnej oraz co więcej sfery intymnej i seksualnej. Nie budzi zaś żadnych wątpliwości, że uzasadnienia orzeczeń zapadających w tego rodzaju sprawach, zawierają wiele elementów, które pozwalają na identyfikację osób. Wydanie przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w sprawach o czyny z art. 197, art. 198, art. 199, art. 200, art. 202 k.k., bez względu na to czy mamy do czynienia z wyrokiem skazującym czy też uniewinniającym, związane jest z przeprowadzeniem przez sąd orzekający w takiej sprawie pełnego postępowania dowodowego, którego szczegóły muszą znaleźć wyraz w uzasadnieniu orzeczenia, co wynika z art. 424 § 1 Kodeksu postępowania karnego.
Zdaniem sądu I instancji organy zasadnie przyjęły, że zanonimizowanie danych osobowych, polegające de facto na usunięciu obszernych fragmentów uzasadnień, nie zapewni ochrony prawa do prywatności osób fizycznych, a jednocześnie prowadziłoby do całkowitej nieczytelności uzasadnień wyroków, co finalnie skutkowałoby nieosiągnięciem celu, do którego dążył wnioskodawca, składając wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Sąd zgodził się z wnioskami płynącymi z zaskarżonych decyzji, że przy tego typu przestępstwach nawet anonimizacja danych osobowych pokrzywdzonych nie stanowi dostatecznej gwarancji, że dane te nie zostaną odkodowane na podstawie innych informacji zawartych w uzasadnieniu takiego wyroku. Tym bardziej, że we wnioskowanym okresie Sąd Rejonowy w Nowym Dworze Mazowieckim wydał tylko cztery wyroki w sprawach o przestępstwa określone w ww. przepisach k.k. Istniało zatem wysokie ryzyko rozszyfrowania osób pokrzywdzonych.
W ocenie sądu organy miały podstawy do stwierdzenia, że skoro wnioskodawca składa wielokrotnie wnioski w określonej sprawie dotyczącej określonej kategorii przestępstw, to jest zainteresowany określoną tematyką i ustalenie danych osób występujących
w sprawach, jest możliwe, a zatem prywatność tych osób powinna być tym bardziej chroniona, zwłaszcza, że nie ma również żadnej gwarancji co do sposobu wykorzystania otrzymanej już informacji przez wnioskodawcę.
Zdaniem sądu I instancji słusznie zatem orzekające organy skonkludowały, że anonimizacja wskazanych orzeczeń nawet w bardzo szerokim zakresie nie spełniłaby swojej funkcji ochronnej, tj. zachowania w tajemnicy danych osobowych, czy szczegółów dotyczących osobistych przeżyć osób pokrzywdzonych. Skoro zaś powstała uzasadniona wątpliwość, że anonimizacja danych osobowych takich wyroków może nie zapewnić osobom, których te rozstrzygnięcia dotyczą, pełnej ochrony ich prywatności, zasadna w okolicznościach przedmiotowej sprawy była odmowa udostępnienia treści przedmiotowych orzeczeń i ich uzasadnień. Zdaniem tego sądu nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 11, art. 77 § 1, i art. 107 § 1 i 3 oraz art. 138 §1 k.p.a. Zostały one sformułowane ogólnikowo i nie zawierają argumentów, które mogłyby przekonać o ich zasadności.
W ocenie sądu organy administracji dokładnie wyjaśniły stan faktyczny oraz w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący, zaskarżając wyrok
w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Nadto wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Pełnomocnik skarżącego ustanowiony w ramach prawa pomocy wniósł o "zasądzenie kosztów postępowania na rzecz pełnomocnika ustanowionego z urzędu według stawek wynagrodzenia jak z wyboru za obie instancje według norm prawem przepisanych" i oświadczył, iż koszty te nie były pokryte ani w całości ani w części. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił naruszenie:
a) prawa procesowego: art. 7, 77 oraz 107 k.p.a. poprzez dowolną interpretację materiału dowodowego, w szczególności kwestii uznania, iż udostępnienie treści wnioskowanych wyroków z uzasadnieniem, nawet zanonimizowanych nie spełniłaby swojej funkcji ochronnej, podczas gdy szczegółowa anonimizacja wybranych fragmentów spowodowałaby, iż skarżący nie mógłby ustalić czego dotyczą dane wyroki i okoliczności zawarte w uzasadnieniu, a pozwoliłoby zapoznać się chociażby z oceną prawną danego czynu, motywami, którymi kierował się sąd wydając konkretne rozstrzygnięcie;
b) prawa materialnego tj. art. 5 ust. 2 u.d.i.p. poprzez błędną jego wykładnię
i uznanie, iż anonimizacja wskazanych orzeczeń nawet w bardzo szerokim zakresie nie spełniłaby swojej funkcji ochronnej, tj. zachowania tajemnicy danych osobowych czy szczegółów dotyczących osobistych przeżyć osób poszkodowanych, podczas gdy dane osobowe podlegają anonimizacji, a cel anonimizacji jest taki, aby nie można było ustalić danych personalnych czy innych okoliczności sprawy, co tym samym pozbawiło możliwości skarżącego do zapoznania się z informacjami, co do których ma prawo.
W uzasadnieniu skarżący zwrócił uwagę, że postępowanie przed sądem I instancji było nieważnie z uwagi na fakt, iż skład sądu był niewłaściwy, gdyż przewodniczącym był sędzia WSA Tomasz Szmydt.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., bowiem skarżący zrzekł się rozprawy, a organ w ustawowym terminie nie wniósł o jej przeprowadzenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Sąd nie podzielił zapatrywania skarżącego, zgodnie z którym fakt, że przewodniczącym składu sądu I instancji był sędzia Tomasz Szmydt oznacza nieważność postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skład orzekający WSA w Warszawie w niniejszej sprawie nie był sprzeczny z przepisami prawa, jak również w rozpoznaniu sprawy nie brał udziału sędzia wyłączony z mocy ustawy. Tomasz Szmydt w dniu wydania wyroku tj. 12 kwietnia 2024 r. był sędzią Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na podstawie aktu powołania do pełnienia urzędu wręczonego w dniu 23 października 2012 r. przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Dopiero 9 maja 2024 r. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjął złożone publicznie oświadczenie Tomasza Szmydta o zrzeczeniu się ze skutkiem natychmiastowym urzędu sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zestawienie tych dat prowadzi do wniosku, że Tomasz Szmydt w dniu wydania zaskarżonego wyroku był sędzią uprawnionym do orzekania w WSA w Warszawie. Nie można także uznać, iż w stosunku do Tomasza Szmydta zachodziły przesłanki wyłączenia sędziego z mocy ustawy. Sędzia jest bowiem wyłączony z mocy ustawy jedynie w przypadkach wymienionych wyczerpująco w art. 18 p.p.s.a. (żaden z tych przypadków w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi).
Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych w skardze kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
W świetle art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym i powinna czynić zadość nie tylko wymaganiom przypisanym dla pisma w postępowaniu sądowym, lecz także przewidzianym dla niej wymaganiom materialnym, tzn. powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany (por. postanowienie NSA z 8 września 2004 r., FSK 363/04, publ. ONSAiWSA 2005/2/41). Koniecznym warunkiem uznania, że strona prawidłowo powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. To na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżonym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. Wymóg ten nie został wyraźnie wskazany w treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a., lecz wyprowadzany jest z całości przepisów art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.. W przypadku naruszenia prawa procesowego należy wskazać dodatkowo wpływ naruszenia na wynik sprawy - na treść orzeczenia (por. wyrok NSA z 29 sierpnia 2012 r., I FSK 1560/11, opubl. CBOSA). Skarga kasacyjna nie odpowiadająca tym warunkom, a więc pozbawiona podstawowych elementów treściowych, uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę jej zasadności. Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych (por. wyrok NSA z 11 września 2011 r., II OSK 151/12; z 16 listopada 2011 r., II FSK 861/10, opubl. CBOSA). Niniejsza skarga kasacyjna daleka jest od ustawowych, wyżej wymienionych wymogów stawianym temu środkowi zaskarżenia.
Zarzut a) naruszenia przepisów postępowania nie zasługiwał na uwzględnienie. Po pierwsze, skarżący kasacyjnie, formułując zarzuty naruszenia art. 7, 77 oraz 107 k.p.a., nie powiązał ich z odpowiednimi przepisami p.p.s.a. Nie sprecyzował zatem wyraźnie na czym polegało naruszenie prawa przez sąd I instancji. Powyższy mankament jest o tyle zastanawiający, że nawet w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że "wyrok sądu I instancji narusza również przepisy postępowania, gdyż zgodnie z art. 7 k.p.a. sąd był zobowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i załatwienia jej zgodnie z przepisami prawa, które w ocenie skarżącego zostały naruszone i doprowadziły do oddalenia skargi przez WSA". Zatem intencją autorki skargi kasacyjnej było właśnie takie skonstruowanie omawianego zarzutu i zarzucenie sądowi I instancji błędne zastosowanie w ramach rozpoznawania niniejszej sprawy wprost przepisu procedury administracyjnej. Wskazać należy, że wzorcami kontroli wyroku sądu I instancji, które powinny być wskazane w zarzutach skargi kasacyjnej, są normy odniesienia (wyprowadzane z przepisów nakazujących, zakazujących lub dozwalających, wyznaczających zakres, kryteria i zasady kontroli sprawowanej przez sądu administracyjne - np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, bądź art. 151 p.p.s.a.) oraz normy dopełnienia (normy wynikające z przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej; por. uzasadnienie uchwały NSA I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1, cz. III.2, s. 21-23; cz. III.4, s. 38-39). Normy te należy powołać łącznie. Normy odniesienia zostały w tej sprawie przez skarżącego kasacyjnie zupełnie pominięte, co samo w sobie nie uniemożliwiałoby Sądowi ustosunkowanie się do nich w świetle ww. uchwały, bowiem wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia w drodze rozumowania poprzez analizę argumentacji zawartej w uzasadnieniu środka odwoławczego, co nie narusza ani autonomii strony postępowania kasacyjnego do stanowienia o formie i treści zarzutów podnoszonych w postępowaniu kasacyjnym, ani związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Na przeszkodzie stanęła jednak wyraźnie przedstawiona intencja skarżącego kasacyjnie, która wynika wprost z ww. fragmentu uzasadnienia skargi kasacyjnej. Co więcej, zarzut ten był obarczony kolejnymi uchybieniami.
Mianowicie, art. 77 i 107 k.p.a. są przepisami rozbudowanymi i składają się z paragrafów. Jeżeli przepis prawa składa się z kilku jednostek redakcyjnych wówczas zarzucane naruszenie należy powiązać z jego konkretną jednostką redakcyjną.
W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z paragrafów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd I instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. np. wyroki NSA z 27 marca 2012 r., II GSK 218/11; z 22 stycznia 2013 r., II GSK 1573/12; z 22 kwietnia 2022 r., II GSK 360/22). Jak już wyżej wskazano, Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma kompetencji do dokonywania za skarżącego kasacyjnie wyboru w określeniu, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Nadto, również treść uzasadnienia skargi kasacyjnej nie pozwala na jednoznaczne ustalenie jaki przepis prawa wnoszący skargę kasacyjną chciał powołać w zarzutach skargi kasacyjnej.
Z powyższych przyczyn zarzut ten nie mógł więc zostać merytorycznie rozpoznany. Na marginesie wskazać należało, że w powyższym zarzucie nie wyjaśniono konkretnie jakiego to materiału dowodowego dotyczy dowolna interpretacja sądu i przy takiej jego treści trudne byłoby go rozpoznanie nawet w sytuacji, gdyby został skonstruowany bez ww. mankamentów.
Zarzut b) naruszenia prawa materialnego również nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Przypomnieć należy, że obowiązkiem autorki skargi kasacyjnej było wskazanie w zarzucie na czym dokładnie polegała błędna wykładnia ww. przepisu i jaka powinna być jej zdaniem prawidłowa jego wykładnia. W zarzucie tym nie wskazano jednak na czym jej zdaniem polegała błędna wykładnia sądu I instancji art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Dodatkowo nie widomo jak należy rozumieć sformułowanie "poprzez błędną jego wykładnię i uznanie". W ocenie Sądu owo uznanie należy rozumieć jako wynik błędnej wykładni. Zdaniem autorki skargi kasacyjnej wynikiem tej błędnej wykładni było więc uznanie, że "anonimizacja wskazanych orzeczeń nawet w bardzo szerokim zakresie nie spełniłaby swojej funkcji ochronnej, tj. zachowania tajemnicy danych osobowych czy szczegółów dotyczących osobistych przeżyć osób poszkodowanych, podczas gdy dane osobowe podlegają anonimizacji, a cel anonimizacji jest taki, aby nie można było ustalić danych personalnych czy innych okoliczności sprawy, co tym samym pozbawiło możliwości skarżącego do zapoznania się z informacjami, co do których ma prawo". Zarzut ten w istocie polega więc nie na błędnej wykładni art. 5 ust. 2 u.d.i.p., lecz ewentualnie na jego nieprawidłowym zastosowaniu. Niemniej zarzut ten jednocześnie prowadzi do wzruszenia ustaleń faktycznych i zakwestionowania oceny materiału sprawie, tj. okoliczności czy anonimizacja danych w przedmiotowych orzeczeniach spełniłaby swoją funkcję ochronną czy też nie. Z tak sformułowanego zarzutu wynika więc, że za jego pomocą skarżący kasacyjnie usiłuje kwestionować ocenę sądu I instancji w zakresie stanu faktycznego sprawy i oceny materiału dowodowego sprawy, co wobec braku stosownego zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest niedopuszczalne.
Zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12; wyrok NSA z 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11). Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11; wyrok NSA z 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11). Jeżeli strona skarżąca kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny, zaś zarzut naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię - niezasadny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11).
Na marginesie wskazać należy, że sąd I instancji dokonał wykładni art. 5 ust. 2 u.d.i.p. zgodnie przyjmowanej w orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego chociażby w wyrokach z 9 grudnia 2021 r., III OSK 4728/21 czy z 15 kwietnia 2025 r., III OSK 284/22 – dostępne w CBOSA.
Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, ponieważ wynagrodzenie pełnomocnika za wykonaną pomoc prawną z urzędu należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.