III OSK 2252/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-05-28
NSAAdministracyjneWysokansa
informacja publicznaprawo oświatowenauczycielfunkcja publicznabezczynność organuskarga kasacyjnagrafik nauczycielaochrona prywatności

NSA oddalił skargę kasacyjną dyrektora szkoły, potwierdzając, że nauczyciele są osobami pełniącymi funkcje publiczne, a ich grafiki zajęć stanowią informację publiczną.

Sprawa dotyczyła wniosku o udostępnienie informacji publicznej w postaci grafików nauczycieli i listy przedmiotów, których nauczają. Dyrektor szkoły odmówił podania pełnych danych, powołując się na ochronę prywatności. WSA uznał bezczynność organu, a NSA w wyroku oddalił skargę kasacyjną dyrektora, potwierdzając, że nauczyciele są osobami pełniącymi funkcje publiczne, a żądane informacje mają związek z realizacją zadań publicznych i podlegają udostępnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zobowiązał Dyrektora szkoły do udostępnienia informacji publicznej dotyczącej grafików nauczycieli i listy przedmiotów, których nauczają, stwierdzając bezczynność organu. Dyrektor szkoły wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących ochrony prywatności nauczycieli oraz błędne ustalenie stanu faktycznego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że nauczyciele, jako osoby realizujące zadania publiczne w zakresie oświaty, są osobami pełniącymi funkcje publiczne w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Sąd uznał, że grafiki zajęć i listy przedmiotów mają związek z pełnioną funkcją publiczną i podlegają udostępnieniu, a anonimizacja tych danych pozbawiłaby je waloru pozwalającego na ocenę organizacji pracy placówki. NSA odrzucił również zarzuty procesowe dotyczące naruszenia art. 149 P.p.s.a., uznając je za nieskuteczne z powodu braku powiązania z konkretnymi przepisami materialnymi lub procesowymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, nauczyciele są osobami pełniącymi funkcje publiczne, ponieważ realizują zadania o znaczeniu publicznym w zakresie oświaty i mają wpływ na kształtowanie spraw publicznych.

Uzasadnienie

Sądy administracyjne szeroko interpretują pojęcie 'osoby pełniącej funkcję publiczną', obejmując nim każdego, kto ma wpływ na sprawy publiczne. Nauczyciele, realizując konstytucyjne prawo do wykształcenia, są kluczowi w systemie oświaty i jako członkowie rady pedagogicznej oddziałują na sferę spraw publicznych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

P.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1 i 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd I instancji uznał, że skarga jest zasadna i zobowiązał organ do załatwienia wniosku.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Definicja informacji publicznej.

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 pkt 2 lit. b oraz pkt 3 lit. a

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Zakres informacji publicznej dotyczący organizacji i funkcjonowania podmiotu.

u.d.i.p. art. 4 § ust. 3

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Podmiot obowiązany do udostępniania informacji publicznej.

u.d.i.p. art. 5 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Ograniczenie prawa do informacji ze względu na prywatność osoby pełniącej funkcję publiczną.

u.d.i.p. art. 13 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Terminy załatwiania wniosków o udostępnienie informacji publicznej.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania).

P.p.s.a. art. 183

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 204 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania.

u.d.i.p. art. 16

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Ochrona prywatności.

Konstytucja RP art. 70 § ust. 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucyjne prawo do wykształcenia.

Prawo oświatowe art. 1 § pkt 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

Cel systemu oświaty.

Prawo oświatowe art. 69 § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

Rada pedagogiczna jako organ szkoły.

Prawo oświatowe art. 70 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

Kompetencje rady pedagogicznej.

Karta Nauczyciela art. 63 § ust. 1

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela

Ochrona nauczycieli podczas pełnienia obowiązków służbowych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nauczyciele są osobami pełniącymi funkcje publiczne. Grafiki zajęć nauczycieli i listy przedmiotów stanowią informację publiczną. Informacje te mają związek z pełnieniem funkcji publicznej i pozwalają ocenić organizację pracy placówki. Organ dopuścił się bezczynności, udzielając wadliwej odpowiedzi na wniosek.

Odrzucone argumenty

Nauczyciele nie piastujący stanowisk kierowniczych nie są osobami pełniącymi funkcje publiczne i przysługuje im prawo do prywatności. Grafiki i listy nauczycieli nie podlegają udostępnieniu. Organ nie dopuścił się bezczynności, ponieważ udzielił odpowiedzi na wniosek.

Godne uwagi sformułowania

pojęcie 'osoba pełniąca funkcję publiczną' ma na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej autonomiczne i szersze znaczenie nauczyciel jest osobą pełniącą funkcję publiczną żądana informacja musi mieć związek z pełnieniem tej funkcji konflikt pomiędzy prawem do prywatności a jawnością życia publicznego zgodnie z zasadą proporcjonalności był rozstrzygnięty na rzecz jawności anonimizacja faktycznie pozbawiałaby planu /grafiku nauczycieli dokumentu waloru, który pozwalałaby wnioskodawcy ocenić sposób działania placówki

Skład orzekający

Przemysław Szustakiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Olga Żurawska-Matusiak

sędzia

Maciej Kobak

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że nauczyciele są osobami pełniącymi funkcje publiczne, a ich grafiki i listy przedmiotów stanowią informację publiczną podlegającą udostępnieniu, z uwagi na związek z realizacją zadań publicznych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji udostępniania informacji o nauczycielach w szkole, ale jego szeroka interpretacja pojęcia funkcji publicznej może mieć zastosowanie w innych kontekstach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego prawa do informacji publicznej w kontekście edukacji i roli nauczycieli, co jest tematem budzącym zainteresowanie zarówno prawników, jak i szerszej publiczności.

Czy grafik nauczyciela to informacja publiczna? NSA: Tak, bo nauczyciele to osoby publiczne!

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2252/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Olga Żurawska - Matusiak
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
IV SAB/Po 35/24 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2024-05-23
Skarżony organ
Dyrektor Szkoły
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant asystent sędziego Anna Krupa po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 maja 2024 r. sygn. akt IV SAB/Po 35/24 w sprawie ze skargi P.N. na bezczynność Dyrektora [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora [...] na rzecz P.N. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 23 maja 2024 r., sygn. akt IV SAB/Po 35/24, zobowiązał Dyrektora [...] do załatwienia wniosku P.N. z dnia 17 stycznia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku (pkt 1); stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie opisanej w pkt 1 (pkt 2); stwierdził, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3) oraz zasądził zwrot kosztów postępowania (pkt 4). W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
P.N. za pośrednictwem platformy ePUAP w dniu 17 stycznia 2024 r. skierował do Dyrektora [...] wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie planów/grafików poszczególnych nauczycieli oraz listy nauczycieli z podaniem imienia i nazwiska oraz przedmiotu jakiego uczą.
W dniu 26 stycznia 2024 r. za pośrednictwem platformy ePUAP Dyrektor poinformował wnioskodawcę, że żądane informacje zostały mu udostępnione w dniu 10 stycznia 2024 r., zaś dane personalne nauczycieli zostały zanonimizowane, gdyż nie stanowią informacji publicznej.
Następnie wnioskodawca wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na bezczynność Dyrektora w rozpoznaniu wniosku z dnia 17 stycznia 2024 r.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że w odpowiedzi z dnia 26 stycznia 2024 r. nie wskazał, iż stan jest tożsamy ze stanem na dzień 31 października 2023 r., ponieważ przydział obowiązków nauczyciele otrzymują na cały rok szkolny, a wnioskodawca "nie określił, że interesuje go dzienna losowa zmiana planu". Dyrektor stwierdził również, że "nauczyciel nie jest osobą pełniącą funkcje publiczne (z wyjątkiem osób na stanowisku kierowniczym), dlatego podane zostały inicjały poszczególnych osób".
Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej P.p.s.a.") uznał, że skarga jest zasadna.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji wyjaśnił, że dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy niezbędne jest rozważenie trzech kwestii: 1) czy Dyrektor jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej, 2) czy informacje żądane przez skarżącego stanowią informację publiczną, podlegającą udostępnieniu na zasadach określonych w u.d.i.p. oraz 3) czy Dyrektor prawidłowo załatwił sprawę z wniosku.
Nie budzi wątpliwości, że Dyrektor jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznych będących w jego posiadaniu (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Następnie WSA w Poznaniu uznał, że wszystkie żądane przez skarżącego informacje w postaci "planów/grafików poszczególnych nauczycieli" oraz "lista nauczycieli (imię i nazwisko) wraz z podaniem przedmiotu, jakiego nauczają" mieszczą się w zakresie pojęcia informacji publicznej, w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Żądanie z wniosku obejmuje swym zakresem informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz pkt 3 lit. a u.d.i.p., tj. zasady funkcjonowania i organizacji skarżonego podmiotu w zakresie realizowanego w szkole procesu nauczania. Zadania publiczne z zakresu powszechnego dostępu do oświaty, znajdującego swoje umocowanie już w art. 70 ust. 4 Konstytucji, jak i w przepisach ustaw szczególnych, realizowane są bowiem przede wszystkim poprzez pracę nauczycieli.
Natomiast dokonując oceny, czy Dyrektor, jako podmiot obowiązany do udostępniania posiadanych informacji publicznych, dopuścił się zarzucanej bezczynności Sąd I instancji uznał, że skoro wskazane w pkt 1. wniosku z dnia 17 stycznia 2024 r. "plany/grafiki" [lekcji czy innych zajęć edukacyjnych] "poszczególnych nauczycieli" stanowią informację publiczną – co w sposób dorozumiany przyznał również sam organ, powołując się w tym względzie na udostępnienie skarżącemu żądanej informacji w dniu 10 stycznia 2024 r. (stanowiące reakcję na wcześniejszy wniosek z dnia 31 października 2023 r.) – to należy odnieść się jeszcze do statusu nauczyciela jako osoby pełniącej funkcję publiczną.
Sąd I instancji wskazał również, że w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że nauczyciel (szkolny czy akademicki) jest osobą pełniącą funkcję publiczną. Naczelny Sąd Administracyjny kwestie tę rozważał m.in. w wyroku z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 1530/14, odwołując się także do wcześniejszego wyroku NSA z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 125/11. W szczególności NSA wskazał na to, że pojęcie "osoba pełniąca funkcję publiczną" ma na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej autonomiczne i szersze znaczenie, niż w ustawie z dnia 1 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (Dz.U. z 2006 r. nr 216, poz. 1584 ze zm.), czy w art. 115 § 13 i 19 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. z 1997 r. nr 88, poz. 553 ze zm.). Użyte w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. pojęcie "osoby pełniącej funkcję publiczną" obejmuje każdą osobę, która ma wpływ na kształtowanie spraw publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 tej ustawy, to jest na sferę publiczną. Jednak przesądzenie, czy dana osoba pełni funkcję publiczną w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. nie oznacza jednak jeszcze, że żądana informacja może zostać udostępniona wnioskodawcy z wyłączeniem ochrony prywatności tej osoby. Dla ograniczenia prawa do prywatności konieczne jest także, aby żądana informacja o osobie pełniącej funkcję publiczną miała związek z pełnieniem tejże funkcji. Musi bowiem istnieć adekwatny związek między informacją odnoszącą się do danej osoby a funkcjonowaniem tej osoby w sferze publicznej".
"Plany/grafiki" zajęć poszczególnych nauczycieli w szkole pozostają w bezpośrednim związku z pełnioną przez nauczyciela funkcją publiczną, bowiem wyznaczają ramy, w jakich za pomocą poszczególnych nauczycieli realizowane są zadania publiczne w zakresie szkolnictwa publicznego. W takiej sytuacji względy ochrony prywatności tych osób nie mogłyby stanowić podstawy do zastosowania art. 5 ust. 2 w zw. z art. 16 u.d.i.p.
Tak więc wniosek o udostępnienie "planów/grafików poszczególnych nauczycieli" (pkt 1.) oraz "listy nauczycieli (imię, nazwisko) wraz z podaniem nazwy przedmiotu jakiego nauczają" (pkt 2.) (zał. 2.1) dotyczył w całości kwestii objętych regulacją ustawy o dostępie do informacji publicznej. W związku z tym organ (dyrektor szkoły) zobowiązany był do rozstrzygnięcia wniosku w sposób zgodny z tą ustawą.
Zdaniem Sądu I instancji, Dyrektor w terminie ustawowo określonym nie załatwił prawidłowo wniosku skarżącego. Organ wprawdzie zareagował niezwłocznie (w piśmie z dnia 26 stycznia 2024 r.) na wniosek strony z dnia 17 stycznia 2024 r., ale uczynił to wadliwie, w sposób nieadekwatny do okoliczności sprawy i obwiązujących przepisów prawa. W szczególności nie udostępnił skarżącemu żądanych informacji, w sposób nieuprawniony odsyłając do wcześniej udzielonej odpowiedzi. Przedstawione w piśmie z dnia 26 stycznia 2024 r. stanowisko nie świadczyło o zadośćuczynieniu obowiązkom wynikających z u.d.i.p. Udzielona skarżącemu w dniu 10 stycznia 2024 r. informacja dotyczyła odpowiedzi na wniosek z dnia 31 października 2023 r., w którym skarżący domagał się udostępnienia m.in. informacji co do "planów/grafików poszczególnych nauczycieli" (pkt 3. wniosku z dnia 31 października 2023 r.) aktualnych na dzień 31 października 2023 r. Natomiast we wniosku z dnia 17 stycznia 2024 r. chodziło o informację dotyczącą "planów/grafików poszczególnych nauczycieli" (pkt 1. wniosku) oraz "listy nauczycieli (imię i nazwisko) wraz z podaniem nazwy przedmiotu, jakiego nauczają" (pkt 2. wniosku), ze wskazaniem, że chodzi o "odpowiedź aktualną na dzień dzisiejszy". W piśmie z dnia 26 stycznia 2024 r. brak jest jakiegokolwiek wyjaśnienia, że udostępniona 10 stycznia 2023 r. informacja jest aktualna (tożsama z informacja udzieloną na wniosek z dnia 31 października 2023 r.) również na dzień składania wniosku wg stanu na dzień 17 stycznia 2024 r., czyli zgodnie z wnioskiem skarżącego (17 stycznia 2024 r.), względnie na dzień udzielania odpowiedzi (26 stycznia 2024 r.). Podjęta w odpowiedzi na skargę próba wytłumaczenia tej kwestii jest chybiona. Jeżeli stan informacji na dzień 17 stycznia 2024 r. był tożsamy ze stanem zachodzącym w dniu 31 października 2023 r., organ powinien był to wprost wyjaśnić w odpowiedzi udzielonej wnioskodawcy. Ponadto, jeżeli Dyrektor miał wątpliwości co do odczytania intencji wnioskodawcy – organ zauważył w odpowiedzi na skargę, że "przydział obowiązków nauczyciele otrzymują na cały rok szkolny", w wnioskodawca "nie określił, że interesuje go dzienna losowa zmiana planu" – to powinien był w tym względzie zwrócić się do skarżącego o doprecyzowanie wniosku. Tak się jednak w sprawie nie stało. Odpowiedź na skargę nie stanowi zaś płaszczyzny do załatwiania sprawy administracyjnej ani nie sanuje skutków zwłoki organu w załatwieniu sprawy.
Poza tym w tej konkretnej sprawie Dyrektor nietrafnie powołał się na prawo nauczycieli do ochrony prywatności. W konsekwencji nie udostępnił wnioskodawcy "planów/grafików poszczególnych nauczycieli" oraz "listy nauczycieli (imię i nazwisko) wraz z podaniem nazwy przedmiotu, jakiego nauczają" z imiennych wskazaniem tych nauczycieli i przypisanych im przedmiotów, których nauczają.
Skoro Dyrektor nie zareagował prawidłowo na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 17 stycznia 2024 r. i nie załatwił sprawy na dzień rozstrzygania sprawy, to organ dopuścił się bezczynności. Ostatecznie bowiem wniosek nie został rozpoznany w terminie 14 dni (13 ust. 1 u.d.i.p.) ani też nie powiadomiono wnioskodawcy o powodach opóźnienia i nowym terminie udostępnienia informacji publicznej (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). W okresie wyznaczonym ustawowo do załatwienia sprawy nie została także wydana decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Poza tym, na dzień rozstrzygania sprawy przez Sąd brak też było informacji, że organ załatwił sprawę. W konsekwencji zaszły podstawy do stwierdzenia po stronie organu stanu bezczynności w załatwieniu wniosku z dnia 17 stycznia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej. Wobec tego Sąd zobowiązał organ do załatwienia (rozpatrzenia) tego wniosku.
Oceniając charakter bezczynności Sąd I instancji uznał, że naruszenie prawa w tym zakresie nie miało rażącego charakteru, ponieważ organ w terminie ustawowym zareagował na wniosek strony, jednakże uczynił to w sposób nieprawidłowy. Poza tym okoliczności sprawy (nieodległe czasowo udzielnie odpowiedzi w części zakresowo i rodzajowo zbieżnej w odniesieniu do wcześniejszego w wniosku z dnia 31 października 2023 r.) również miały znaczenie dla oceny charakteru zwłoki organu w załatwieniu sprawy. WSA nie dopatrzył się znamion złej woli po stronie organu czy też rażącego zlekceważenia zasad postępowania administracyjnego. Natomist wziął pod uwagę argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę. Nie świadczyło to wprawdzie o braku zawinienia organu w zwłoce w załatwieniu sprawy, a zatem nie uwalniało od zarzutu bezczynności, jednakże istotnie wpływało na ocenę, czy w związku ze stwierdzoną bezczynnością po stronie organu doszło do rażącego naruszenia prawa. Z tych samych przyczyn Sąd uznał również, że brak jest podstaw do zastosowania z urzędu środka prawnego w postaci grzywny, jak również przyznania sumy pieniężnej.
W dniu 11 lipca 2024 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok wywiódł Dyrektor [...], zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:
1. art. 5 ust. 2 u.d.i.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że nauczycielowi [...], który nie piastuje stanowiska kierowniczego nie przysługuje prawo do prywatności osoby fizycznej;
2. art 6 ust. 1 pkt 2 lit. b) i pkt 3 lit. a) u.d.i.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że plan/grafik nauczycieli [...], którzy nie piastują stanowisk kierowniczych nie podlega anonimizacji;
3. art. 149 § 1 pkt 1) P.p.s.a., poprzez błędnego ustalenie stanu faktycznego, na skutego czego skarżący kasacyjnie został zobowiązany przez Sąd I instancji do załatwienia wniosku z dnia 17 stycznia 2024 r., w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku, mimo udzielenia odpowiedzi pismem z dnia 10 stycznia 2024 r. i udostępnienia żądanej informacji publicznej oraz poinformowania o zaistniałym fakcie pismem z dnia 26 stycznia 2024 r.;
4. art. 149 § 1 pkt 3) P.p.s.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, skutkujące przyjęciem przez Sąd I instancji, iż skarżący kasacyjnie dopuścił się bezczynności w zakresie załatwienia wniosku z dnia 17 stycznia 2024 r., mimo udzielenia odpowiedzi pismem z dnia 10 stycznia 2024 r. i udostępnienia żądanej informacji publicznej oraz poinformowania o zaistniałym fakcie pismem z dnia 26 stycznia 2024 r.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to NSA związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 5 ust. 2 u.d.i.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że nauczycielowi [...], który nie piastuje stanowiska kierowniczego nie przysługuje prawo do prywatności osoby.
Należy wskazać, jak słusznie podniósł to WSA w Poznaniu, że zarówno doktryna jak i orzecznictwo opowiadają się za szerokim rozumieniem pojęcia "osoby pełniącej funkcję publiczną", podkreślając, że katalog z art. 115 § 13 kodeksu karnego ma charakter jedynie podstawowy i niewyczerpujący. Zauważa się ponadto, że za osobę pełniącą funkcję publiczną należy uznać każdego, kto pełni funkcję w organach władzy publicznej lub też w strukturach osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, jeżeli tylko funkcja ta ma związek z dysponowaniem majątkiem państwowym lub samorządowym albo zarządzaniem sprawami związanymi z wykonywaniem swych zadań przez władze publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują lub gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Nie ma przy tym znaczenia, na jakiej podstawie prawnej osoba wykonuje funkcję publiczną (por. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2012, s. 87; wyrok NSA z dnia 27 września 2024 r., sygn. akt III OSK 778/23, LEX nr 3772991.). Co więcej, nawet osoby fizyczne niewchodzące w skład aparatu państwa w pewnych warunkach powinny być traktowane jako osoby pełniące funkcje publiczne (por. E. Olejniczak-Szałowska, Prawo do informacji publicznej a prawo do prywatności osób pełniących funkcje publiczne w świetle orzecznictwa, CASUS 2015, nr 3 (77), s. 17). Odnosi się to w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego np. do osób ubiegających się o miejsce w służbie publicznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2488/13,). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 3217/14 wskazał, że pojęcie "osoby pełniącej funkcję publiczną" ma na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej autonomiczne i szersze znaczenie niż w art. 115 § 13 i § 19 k.k. Użyte w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. pojęcie "osoby pełniącej funkcję publiczną" obejmuje bowiem każdą osobę, która ma wpływ na kształtowanie spraw publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., tj. na sferę publiczną. Taka wykładnia odpowiada intencjom twórców u.d.i.p. oraz najpełniej urzeczywistnia dyrektywę konstytucyjną wynikającą z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP.
W orzecznictwie przyjmuje się, że funkcja publiczna to funkcja związana z uprawnieniami i obowiązkami w zakresie realizacji zadań o znaczeniu publicznym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1526/16 oraz z dnia 8 lipca 2015 r., I OSK 1530/14). Nadto w orzecznictwie także jednolicie przyjmuje się, że zadaniem o znaczeniu publicznym jest realizowanie konstytucyjnego prawa do wykształcenia. Z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP wynika bowiem, że władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia, a zgodnie z art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737) system oświaty zapewnia realizację prawa każdego obywatela Rzeczypospolitej Polskiej do kształcenia się oraz prawa dzieci i młodzieży do wychowania i opieki, odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju. Wykonywanie powyższych zadań publicznych odbywa się przede wszystkim poprzez pracę nauczycieli, którzy korzystają - na mocy art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986) - podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych na zasadach określonych w Kodeksie karnym. Stąd sądy administracyjnie konsekwentnie wskazują, iż nauczyciel jest osobą pełniącą funkcję publiczną, przy czym odnoszą to do nauczycieli wszystkich szczebli nauczania niezależnie od tego, iż tylko niektórzy z nich są zobowiązani do składania oświadczeń majątkowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 125/11, dnia z 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1108/14, z dnia 12 października 2017 r., sygn. akt I OSK 537/17, wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Krakowie z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 1573/15, w Gliwicach z dnia 7 czerwca 2016 r., sygn. akt IV SAB/Gl 62/16, w Warszawie z dnia 23 listopada 2017 r., sygn. akt VII SAB/Wa 105/17, w Szczecinie z dnia 30 listopada 2016 r., sygn. akt II SAB/Łd 49/13, w Łodzi z dnia 5 lipca 2017 r., sygn. akt II SAB/Łd 49/13, we Wrocławiu z dnia 4 maja 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 20/17).
Za przyjęciem, że nauczyciel jest osobą pełniącą funkcję publiczną, przemawia także to, iż zgodnie z art. 69 ust. 1 Prawo oświatowe w szkole lub placówce zatrudniającej co najmniej 3 nauczycieli działa rada pedagogiczna, która jest kolegialnym organem szkoły lub placówki w zakresie realizacji jej statutowych zadań dotyczących kształcenia, wychowania i opieki. W myśl natomiast art. 69 ust. 3 Prawa oświatowego w skład rady pedagogicznej wchodzą: dyrektor szkoły lub placówki i wszyscy nauczyciele zatrudnieni w szkole lub placówce oraz pracownicy innych zakładów pracy pełniący funkcję instruktorów praktycznej nauki zawodu lub prowadzący pracę wychowawczą z młodocianymi pracownikami w placówkach zbiorowego zakwaterowania, dla których praca dydaktyczna i wychowawcza stanowi podstawowe zajęcie. Stosownie zaś do art. 70 ust. 1 Prawo oświatowe do kompetencji stanowiących rady pedagogicznej należy: 1) zatwierdzanie planów pracy szkoły lub placówki po zaopiniowaniu przez radę szkoły lub placówki; 2) podejmowanie uchwał w sprawie wyników klasyfikacji i promocji uczniów; 3) podejmowanie uchwał w sprawie eksperymentów pedagogicznych w szkole lub placówce, po zaopiniowaniu ich projektów przez radę szkoły lub placówki oraz radę rodziców; 4) ustalanie organizacji doskonalenia zawodowego nauczycieli szkoły lub placówki; 5) podejmowanie uchwał w sprawach skreślenia z listy uczniów; 6) ustalanie sposobu wykorzystania wyników nadzoru pedagogicznego, w tym sprawowanego nad szkołą lub placówką przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny, w celu doskonalenia pracy szkoły lub placówki.
Ponadto zgodnie z art. 70 ust. 2 Prawa oświatowego rada pedagogiczna opiniuje w szczególności: 1) organizację pracy szkoły lub placówki, w tym tygodniowy rozkład zajęć edukacyjnych, oraz organizację kwalifikacyjnych kursów zawodowych, jeżeli szkoła lub placówka takie kursy prowadzi; 2) projekt planu finansowego szkoły lub placówki będącej jednostką budżetową; 3) wnioski dyrektora o przyznanie nauczycielom odznaczeń, nagród i innych wyróżnień; 4) propozycje dyrektora szkoły lub placówki w sprawach przydziału nauczycielom stałych prac i zajęć w ramach wynagrodzenia zasadniczego oraz dodatkowo płatnych zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. Wobec powyższych kompetencji rady pedagogicznej, której nauczyciel jest z mocy prawa członkiem, mimo, iż nie wydaje on żadnych decyzji, niewątpliwie w sposób istotny oddziałuje na sferę spraw publicznych w systemie oświaty. Nie wykonuje zatem jedynie czynności usługowych, które nie mają bezpośredniego związku z merytorycznymi kompetencjami szkoły, a służą jedynie realizacji tych kompetencji. Pozwala to uznać nauczyciela za osobę wykonującą funkcję publiczną w rozumieniu art. 5 ust. 2 zd. 2 u.d.i.p.
Natomiast przyjęcie, że określona osoba sprawuje funkcję publiczną nie oznacza, że jest ona pozbawiona prawa do prywatności w ogóle, na co zwrócił również uwagę Sąd I instancji na s. 11-12 uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Koniecznym warunkiem ujawnienia określonych danych jest, aby po pierwsze, żądana informacja miała związek z pełnieniem tej funkcji, a ujawnioną informacją; po drugie, konflikt pomiędzy prawem do prywatności a jawnością życia publicznego zgodnie z zasadą proporcjonalności był rozstrzygnięty na rzecz jawności.
W sprawie oczywistym jest, że aktualny grafik planów poszczególnych nauczycieli wraz z imienną listą nauczycieli i przedmiotów jakich nauczają, pozawala ocenić jakie jest obciążanie poszczególnych nauczycieli, czy realizują określone pensum godzin, oraz czy nauczają przedmiotów zgodnie ze specjalnością. Pozwala to również ocenić czy dyrekcja placówki oświatowej prowadzi racjonalny system przydziału godzin nauczycielom - co w oczywisty sposób wpływa na standardy nauki w placówce.
Stąd równie niezasadny jest zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b) i pkt 3 lit. a) u.d.i.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że plan/grafik nauczycieli [...], którzy nie piastują stanowisk kierowniczy nie podlega anonimizacji. Skoro bowiem, jak przestawiono wyżej, nauczyciele sprawują funkcję publiczną, a żądane przez skarżącego we wniosku z dnia 17 stycznia 2024 r. dane pozwalają ocenić sposób organizacji pracy w placówce, w tym również zasady obciążenia zajęciami poszczególnych nauczycieli, jego anonimizacja faktycznie pozbawiałaby planu /grafiku nauczycieli dokumentu waloru, który pozwalałaby wnioskodawcy ocenić sposób działania placówki.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego wskazać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że przepis art. 149 § 1 i 3 P.p.s.a., podobnie jak art. art. 146 § 1, art. 147, czy też art. 145 § 1, jak i art. 151 oraz art. 161 § 1 P.p.s.a. ma charakter ogólny (blankietowy) i określa kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania. Tego typu przepis nie może zatem stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej.
Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia art. 149 § 1 i 3, zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym - jej zdaniem - Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie tego przepisu jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (por. wyroki NSA: z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1701/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., n. akt I OSK 1595/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., n. akt I OSK 1596/14, z dnia 24 kwietnia 2015 r., n. akt I OSK 1088/14, z dnia 8 kwietnia 2015 r., n. akt I OSK 71/15, z dnia 9 stycznia 2015 r., n. akt I OSK 638/14), których w skardze kasacyjnej ani bezpośrednio w powiązaniu ze stawianym zarzutem naruszenia art. 149 § 1 i 3 P.p.s.a., ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jednak nie powołano. Brak takich odniesień oznacza w konsekwencji nieskuteczność zarzutu naruszenia zaskarżonym wyrokiem ww. przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest bowiem uprawniony do przypisywania stronie zamiaru przytoczenia konkretnej podstawy kasacyjnej, ani też poszukiwania takiej podstawy, która byłaby najbardziej skuteczna i adekwatna do prawdopodobnego zamysłu strony. Orzekanie w granicach skargi kasacyjnej wyklucza możliwość merytorycznej oceny tak wadliwie skonstruowanego zarzutu naruszenia art. 149 § 1 i 3 P.p.s.a.
Skoro więc podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co z kolei skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 P.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 § 2 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI