III OSK 2250/22

III OSK 2250/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 435/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-05-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 18 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. sp. z o.o. z siedzibą w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 435/22 w sprawie ze sprzeciwu A. sp. z o.o. z siedzibą w B. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty za korzystanie ze środowiska oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 9 maja 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił sprzeciw A. sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: spółka) od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 20 grudnia 2021 r. w przedmiocie wymierzenia opłaty za korzystanie ze środowiska.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z 19 sierpnia 2021 r. Marszałek Województwa Mazowieckiego wymierzył spółce opłatę za korzystanie ze środowiska stanowiącą różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu zawierającego informacje o zakresie korzystania ze środowiska z tytułu składowania odpadów za 2018 r. Wykaz został złożony 5 kwietnia 2019 r. i uzupełniony 29 kwietnia 2019 r. Kwota z wykazu wynosiła 63.700 zł, a organ I instancji zobowiązał spółkę do wpłaty kwoty różnicy w wysokości 583.700 zł wraz z odsetkami.
Spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji.
Decyzją z 20 grudnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uchyliło decyzję Marszałka Województwa Mazowieckiego z 19 sierpnia 2021 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W ocenie organu odwoławczego, decyzja organu I instancji została wydana przez organ I instancji z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, o których stanowi art. 77 § 1 z ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.). Organ I instancji nie ustalił jednoznacznie ilości odpadów składowanych w miejscu do tego nieprzeznaczonym, co było istotne z uwagi na art. 293 ust. 3 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2021 r., poz. 1973 ze zm. – dalej: p.o.ś.). Przepis ten stanowił podstawę nałożenia na spółkę opłaty podwyższonej. W decyzji organu I instancji określono, że spółka składowała około 50 Mg. Ponadto z uzasadnienia decyzji nie wynika na jakiej podstawie organ przyjął ilość składowanych odpadów. Z zeznań świadków, na które powoływał się organ I instancji wynika jedynie, że odpadów było nie więcej niż 50 Mg. Nie wiadomo również na jakiej podstawie świadkowie oszacowali ilość odpadów.
Spółka wniosła sprzeciw od powyższej decyzji z 20 grudnia 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Oddalając sprzeciw Sąd I instancji wyjaśnił, że brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. Spółka kwestionuje jedynie część uzasadnienia i to "w zakresie nieujętym w jego treści". Oceniając uzasadnienie zaskarżonej decyzji z punktu widzenia zgodności z prawem Sąd I instancji nie dopatrzył się podstaw do uwzględnienia sprzeciwu. W ocenie Sądu I instancji, decyzja kasacyjna w tej sprawie jest korzystna dla spółki, ponieważ organ odwoławczy uznał, że organ I instancji nie przeprowadził w sposób właściwy postępowania i nie wyjaśnił wszystkich niezbędnych w sprawie okoliczności pozwalających na ustalenie, że istnieją podstawy do wydania decyzji wymierzającej opłatę za korzystanie ze środowiska.
Sąd I instancji wyjaśnił, że organ odwoławczy naruszył art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. nie odnosząc się do wszystkich zarzutów odwołania. Nie miało to jednak wpływu na wynik sprawy, ponieważ "rozstrzygnięcie organu odwoławczego nie wiąże organu I instancji". Oznacza to, że organ I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy może przeprowadzić postępowanie również w zakresie wskazanym w odwołaniu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka zarzucając naruszenie przepisów postępowania przez niewłaściwe zastosowanie art. 151a § 2 w związku z art. 64e ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Polegało to na oddaleniu sprzeciwu, pomimo, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy nie wskazał w zaskarżonej decyzji, jakie okoliczności należy wziąć przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną jedynie, gdy postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Natomiast w sytuacji, gdy organ odwoławczy ma możliwość skorzystania z art. 136 § 1 k.p.a., to braki dowodowe nie mogą stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Należy także podkreślić, że zgodnie z art. 64e p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. W tej sprawie Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że brak było podstaw do uwzględnienia sprzeciwu spółki, ponieważ organ odwoławczy nie naruszył prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Sąd I instancji prawidłowo również orzekł, że spółka w istocie nie kwestionuje rozstrzygnięcia zawartego w decyzji kasacyjnej, ale treść uzasadnienia. Spółka uważa bowiem, że podstawą wydania decyzji kasacyjnej powinny być jeszcze inne przesłanki (naruszenia przepisów postępowania), niż to wskazał organ odwoławczy. Okoliczność ta nie mogła jednak uzasadniać uwzględnienia wniesionego sprzeciwu. Uchylając decyzję organu I instancji organ odwoławczy wskazał na naruszenie określonych przepisów postępowania, co nie znaczy, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji nie będzie zobowiązany odnieść się również do innych, podnoszonych przez spółkę argumentów, w tym dotyczących innych naruszeń. Istota decyzji kasacyjnej polega na tym, że organ odwoławczy nie przesądza treści rozstrzygnięcia organu I instancji, ponieważ stwierdzone przy rozpoznaniu odwołania naruszenie przepisów postępowania, nie pozwala na załatwienie sprawy co do jej istoty. Wskazany w decyzji kasacyjnej zakres postępowania wyjaśniającego, które musi zostać przeprowadzone przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ I instancji, nie jest zatem wiążący w tym znaczeniu, że organ I instancji może rozpoznać i ewentualnie uwzględnić również inne argumenty strony postępowania wykraczające poza ten zakres. Jednocześnie Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich zarzutów odwołania, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania, ale nie w stopniu uzasadniającym uwzględnienie sprzeciwu. Wiążąca ocena prawna Sądu I instancji wyrażona w tym zakresie oznacza, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji będzie zobowiązany odnieść się do zarzutów spółki dotyczących naruszenia art. 7, art. 8 w związku z art. 78 § 1 i § 2 k.p.a. oraz w związku z art. 81a § 1 k.p.a., a także zarzutu naruszenia art. 77 § 1 k.p.a., niezależnie od konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sposób wynikający z decyzji kasacyjnej. Z powyższych powodów zarzuty podnoszące naruszenie art. 151a § 2 w związku z art. 64e p.p.s.a. oraz w związku z art. 138 § 2 k.p.a. nie zasługiwały na uwzględnienie.
Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.