III OSK 2245/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który utrzymał w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Sprawa wywodziła się z decyzji Wójta z 2016 r. nakładającej na skarżącą i jej męża obowiązek przywrócenia stosunków wodnych na gruncie, w tym likwidacji muru oporowego i odtworzenia wodnicy. Pomimo prawomocności decyzji i wcześniejszych wyroków sądów administracyjnych oddalających skargi, obowiązek nie został wykonany. Wójt nałożył grzywnę w celu przymuszenia, a następnie Kolegium utrzymało to postanowienie w mocy. Skarżąca w skardze kasacyjnej podnosiła zarzuty naruszenia prawa materialnego (m.in. art. 119, 121, 122 u.p.e.a.) i procesowego, kwestionując niedookreślenie obowiązku, niewłaściwe zastosowanie grzywny jako środka przymuszenia, jej wysokość oraz brak przeprowadzenia dowodów przez organ. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 u.p.e.a.), a kontrola ta odbywa się na etapie postępowania administracyjnego. Sąd uznał, że grzywna w celu przymuszenia jest środkiem mniej uciążliwym niż wykonanie zastępcze, a jej wysokość była adekwatna do celu, jakim jest skłonienie do wykonania obowiązku. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, wskazując na prawidłowe zastosowanie art. 151 P.p.s.a. i brak podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaPotwierdzenie zasady, że organ egzekucyjny nie bada zasadności pierwotnego obowiązku oraz że grzywna w celu przymuszenia jest standardowym i często najmniej uciążliwym środkiem egzekucyjnym w sprawach o charakterze niepieniężnym, zwłaszcza gdy wykonanie zastępcze byłoby droższe lub trudniejsze.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji obowiązku niepieniężnego związanego ze stosunkami wodnymi, ale jego zasady są szeroko stosowalne w innych sprawach egzekucyjnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ egzekucyjny jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku nałożonego ostateczną decyzją administracyjną w postępowaniu egzekucyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, zgodnie z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Uzasadnienie
Zasada ta wyłącza możliwość kwestionowania przez organ egzekucyjny treści decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego w postępowaniu egzekucyjnym. Kwestie te rozstrzygane są na etapie postępowania administracyjnego.
Czy grzywna w celu przymuszenia jest właściwym i najmniej uciążliwym środkiem egzekucyjnym w przypadku niewykonania obowiązku przywrócenia stosunków wodnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, grzywna w celu przymuszenia jest generalnie uznawana za środek mniej uciążliwy niż wykonanie zastępcze, a jej zastosowanie jest uzasadnione, gdy inne środki są nieskuteczne lub niecelowe.
Uzasadnienie
Grzywna ma charakter nacisku finansowego, który ma skłonić do wykonania obowiązku, a w przypadku jego wykonania może zostać umorzona lub zwrócona. Wykonanie zastępcze wiąże się z bezpośrednimi kosztami, które nie podlegają zwrotowi. Organ egzekucyjny ma obowiązek stosowania środków najmniej uciążliwych.
Czy niedookreślenie w decyzji administracyjnej szczegółów dotyczących sposobu wykonania obowiązku (np. wymiarów wodnicy) stanowi podstawę do kwestionowania dopuszczalności nałożenia grzywny w celu przymuszenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, niedookreślenie obowiązku w decyzji nie może być skutecznie podnoszone jako zarzut w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym nałożenia grzywny, gdyż organ egzekucyjny nie bada zasadności pierwotnego obowiązku.
Uzasadnienie
Kwestie dotyczące treści i wykonalności obowiązku nałożonego decyzją administracyjną powinny być rozstrzygane w postępowaniu, w którym decyzja została wydana lub w trybach nadzwyczajnych, a nie w postępowaniu egzekucyjnym.
Przepisy (13)
Główne
u.p.e.a. art. 29 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
u.p.e.a. art. 119 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego.
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala ją.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 119 § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym.
u.p.e.a. art. 121 § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa zasady ustalania wysokości grzywny, która ma być odpowiednio wysoka, aby stanowić nacisk, ale nie przekraczać maksymalnych limitów.
u.p.e.a. art. 122 § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa wymagania postanowienia o nałożeniu grzywny.
u.p.e.a. art. 7 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny stosuje przewidziane w ustawie środki egzekucyjne.
u.p.e.a. art. 7 § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.
u.p.e.a. art. 18
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają tylko odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, jeżeli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej.
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
P.p.s.a. art. 106 § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania.
Prawo budowlane art. 47 § 2
Ustawa Prawo budowlane
Możliwość uzyskania tytułu prawnego umożliwiającego ingerencję w działkę sąsiednią celem wykonania obowiązku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności pierwotnego obowiązku. • Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem mniej uciążliwym niż wykonanie zastępcze. • Wysokość grzywny była adekwatna do celu przymuszenia. • Niedookreślenie obowiązku w decyzji nie stanowi podstawy do kwestionowania grzywny w postępowaniu egzekucyjnym.
Odrzucone argumenty
Obowiązek przywrócenia stosunków wodnych jest niedookreślony. • Organ nie przeprowadził dowodów na okoliczność istnienia kanalizacji lub zgodności spadku terenu z pierwotną wodnicą. • Grzywna jest niewspółmiernie wysoka i nie jest najmniej uciążliwym środkiem. • Organ nie zbadał możliwości wykonania prac zastępczych i ich kosztów.
Godne uwagi sformułowania
organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym • grzywna w celu przymuszenia jest środkiem mniej uciążliwym niż wykonanie zastępcze • nie można kwestionować w ramach postępowania egzekucyjnego legalności decyzji nakładającej obowiązki podlegające egzekucji
Skład orzekający
Tamara Dziełakowska
przewodniczący
Mirosław Wincenciak
członek
Paweł Mierzejewski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że organ egzekucyjny nie bada zasadności pierwotnego obowiązku oraz że grzywna w celu przymuszenia jest standardowym i często najmniej uciążliwym środkiem egzekucyjnym w sprawach o charakterze niepieniężnym, zwłaszcza gdy wykonanie zastępcze byłoby droższe lub trudniejsze."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji obowiązku niepieniężnego związanego ze stosunkami wodnymi, ale jego zasady są szeroko stosowalne w innych sprawach egzekucyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje typowe problemy w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków niepieniężnych, w szczególności trudności związane z wykonaniem decyzji administracyjnych i stosowaniem środków przymuszenia. Jest to interesujące dla prawników procesowych i administracyjnych.
“Grzywna za nieposprzątanie stosunków wodnych: NSA wyjaśnia granice egzekucji administracyjnej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.