III OSK 2229/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Rady Miejskiej w Myszyńcu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który stwierdził niezgodność z prawem uchwały Rady Miejskiej w Myszyńcu z dnia 28 listopada 2022 r. nr XXXIV/378/22 w przedmiocie uchwalenia statutów sołectw. WSA uznał, że szereg paragrafów statutów narusza istotnie przepisy ustawy o samorządzie gminnym (u.s.g.), w tym dotyczące sposobu wyboru sołtysa i rady sołeckiej (brak odwołania do stałych mieszkańców, wskazanie zebrania wiejskiego jako organu elekcyjnego, wprowadzenie kworum), zasad przyznawania diet, braku określenia zakresu i form nadzoru oraz kontroli, a także modyfikację przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz ustawy o finansach publicznych w zakresie konsultacji projektów studium, planu zagospodarowania przestrzennego i budżetu. NSA, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, skupił się na zarzutach naruszenia przepisów postępowania. Strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie art. 147 § 1, art. 133 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a. NSA uznał te zarzuty za niezasadne, wskazując, że skarga kasacyjna w istocie kwestionuje błędną wykładnię prawa materialnego przez WSA, a nie naruszenie przepisów postępowania. Ponieważ jedyny podniesiony zarzut okazał się niezasadny, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów ustawy o samorządzie gminnym dotyczących statutów sołectw, zasad wyboru organów sołeckich, nadzoru i kontroli, a także stosowania przepisów P.p.s.a. w postępowaniu kasacyjnym.
Dotyczy specyficznej materii statutów jednostek pomocniczych gminy. Interpretacja przepisów P.p.s.a. w kontekście granic skargi kasacyjnej.
Zagadnienia prawne (5)
Czy postanowienia statutu sołectwa dotyczące wyboru sołtysa i rady sołeckiej, które nie odwołują się do 'stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania' i wskazują zebranie wiejskie jako organ elekcyjny, modyfikują przepisy art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym w sposób nieuprawniony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie postanowienia statutu nieuprawnienie modyfikują przepisy ustawy o samorządzie gminnym, ponieważ wybór sołtysa i rady sołeckiej powinien odbywać się spośród stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania, a zebranie wiejskie ma charakter uchwałodawczy, nie elekcyjny.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że art. 36 ust. 2 u.s.g. ma charakter bezwzględnie wiążący i nie może być modyfikowany przez statut. Zebranie wiejskie ma kompetencje uchwałodawcze, a nie elekcyjne. Wprowadzenie kworum do wyboru sołtysa i rady sołeckiej również stanowi naruszenie art. 36 ust. 2 u.s.g., gdyż przepis ten jest wyczerpujący i nie przewiduje takiego wymogu.
Czy postanowienie statutu sołectwa nakładające obowiązek ustanowienia zasad przyznawania diet sołtysowi narusza art. 37b ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, narusza, ponieważ art. 37b ust. 1 u.s.g. stanowi o możliwości, a nie o obligatoryjności ustanowienia takich zasad.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 37b ust. 1 u.s.g. daje radzie gminy fakultatywne upoważnienie do ustanowienia zasad diety, a nie nakłada obowiązku. Statut, wprowadzając taki obowiązek, modyfikuje przepis ustawowy.
Czy postanowienia statutu sołectwa dotyczące nadzoru i kontroli nad działalnością organów sołectwa wypełniają dyspozycję art. 35 ust. 3 pkt 5 ustawy o samorządzie gminnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienia te są lakoniczne i nie określają zakresu ani form nadzoru i kontroli, co stanowi niewypełnienie upoważnienia ustawowego.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że rozdział 7 statutów nie określa w sposób wystarczający zakresu i form kontroli oraz nadzoru, co stanowi istotne naruszenie prawa i niewyczerpanie zakresu przedmiotowego przekazanego przez ustawodawcę.
Czy postanowienia statutu sołectwa dotyczące konsultacji projektów studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz projektu budżetu naruszają przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz ustawy o finansach publicznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, naruszają, ponieważ wprowadzają procedury nieznane tym przepisom (konsultacje) i wskazują niewłaściwe organy jako inicjujące procedury.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że § 7 pkt 1 statutów modyfikuje przepisy u.p.z.p. dotyczące wyłożenia projektu do wglądu przez wójta, a § 7 pkt 2 statutów narusza art. 234 u.f.p., ponieważ kwestie procedury budżetowej powinny być regulowane w odrębnej uchwale rady gminy, a nie w statucie sołectwa.
Czy łączenie funkcji sołtysa z przewodniczeniem radzie sołeckiej w statucie sołectwa jest dopuszczalne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jest niedopuszczalne, ponieważ funkcja przewodniczącego rady sołeckiej nie została ustawowo przewidziana dla sołtysa.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym lokalny prawodawca nie może w akcie prawa miejscowego określać funkcji przewodniczącego rady sołeckiej dla sołtysa, gdyż nie wynika to z art. 36 ust. 1 u.s.g.
Przepisy (14)
Główne
P.p.s.a. art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepis, stwierdzając istotne naruszenie prawa przez zaskarżoną uchwałę.
u.s.g. art. 36 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Przepis ten określa organ uchwałodawczy (zebranie wiejskie) i wykonawczy (sołtys) w sołectwie oraz wspomagającą rolę rady sołeckiej. Statuty naruszyły ten przepis, łącząc funkcję sołtysa z przewodniczeniem radzie sołeckiej.
u.s.g. art. 36 § 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Przepis ten określa zasady wyboru sołtysa i rady sołeckiej (głosowanie tajne, bezpośrednie, spośród nieograniczonej liczby kandydatów przez stałych mieszkańców). Statuty naruszyły ten przepis, wprowadzając nieuprawnione modyfikacje dotyczące kręgu wyborców, organu elekcyjnego i kworum.
u.s.g. art. 37b § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Przepis ten stanowi o możliwości ustanowienia przez radę gminy zasad przyznawania diet sołtysowi. Statut naruszył ten przepis, wprowadzając obligatoryjność takich zasad.
u.s.g. art. 35 § 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Przepis ten upoważnia radę gminy do określenia w statucie sołectwa m.in. zasad nadzoru i kontroli. Statut naruszył ten przepis przez lakoniczne i niepełne uregulowanie tych kwestii.
u.p.z.p. art. 11 § 7
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przepis ten określa rolę wójta w procedurze wyłożenia projektu studium lub planu do publicznego wglądu. Statut naruszył ten przepis, wprowadzając konsultacje z radą miejską jako inicjującą procedurę.
u.p.z.p. art. 17 § 9
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przepis ten określa rolę wójta w procedurze wyłożenia projektu planu do publicznego wglądu. Statut naruszył ten przepis, wprowadzając konsultacje z radą miejską jako inicjującą procedurę.
u.f.p. art. 234
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Przepis ten stanowi, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego podejmuje uchwałę w sprawie trybu prac nad projektem uchwały budżetowej. Statut naruszył ten przepis, regulując kwestie budżetowe w sposób nieprzewidziany dla statutu sołectwa.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd pierwszej instancji orzekał na podstawie akt sprawy, co było zgodne z tym przepisem.
P.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku WSA spełniało wymogi formalne, przedstawiając stan sprawy, podstawę prawną i wyjaśnienie motywów rozstrzygnięcia.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada praworządności, nakazująca działanie organów władzy publicznej na podstawie wyraźnie określonej normy prawnej.
Zasady techniki prawodawczej art. 6
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"
Wymóg zrozumiałego redagowania norm prawnych.
Zasady techniki prawodawczej art. 143
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"
Wymóg zrozumiałego redagowania norm prawnych.
Kodeks wyborczy
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Analogia do powszechnych wyborów, które nie przewidują kworum.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała Rady Miejskiej w Myszyńcu w zakresie statutów sołectw naruszała istotnie przepisy ustawy o samorządzie gminnym dotyczące wyboru sołtysa i rady sołeckiej, zasad przyznawania diet, nadzoru i kontroli. • Statuty sołectw naruszały przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz ustawy o finansach publicznych w zakresie konsultacji projektów uchwał. • Skarga kasacyjna Rady Miejskiej w Myszyńcu nie wykazała naruszenia przepisów postępowania przez WSA, a jedynie próbowała podważyć wykładnię prawa materialnego.
Odrzucone argumenty
Argumenty Rady Miejskiej w Myszyńcu podnoszone w skardze kasacyjnej, dotyczące naruszenia przepisów postępowania przez WSA, okazały się niezasadne.
Godne uwagi sformułowania
NSA związany jest granicami skargi kasacyjnej. • Skarga kasacyjna, w przeciwieństwie do skargi wnoszonej do wojewódzkiego sądu administracyjnego, jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia. • Nie jest dopuszczalnym skuteczne zwalczanie naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego zarzutem naruszenia przez ten Sąd przepisów postępowania sądowoadministracyjnego.
Skład orzekający
Artur Kuś
przewodniczący
Kazimierz Bandarzewski
sprawozdawca
Sławomir Wojciechowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o samorządzie gminnym dotyczących statutów sołectw, zasad wyboru organów sołeckich, nadzoru i kontroli, a także stosowania przepisów P.p.s.a. w postępowaniu kasacyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej materii statutów jednostek pomocniczych gminy. Interpretacja przepisów P.p.s.a. w kontekście granic skargi kasacyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu przed NSA oraz szczegółowej interpretacji przepisów samorządowych dotyczących funkcjonowania sołectw, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“NSA: Jak nie pisać statutów sołectw? Błędy Rady Miejskiej w Myszyńcu.”
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.