III OSK 2226/21

III OSK 2226/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1042/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-10-03
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2067
art. 132 ust 1 i 2
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) sędzia NSA Piotr Korzeniowski sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1042/19 w sprawie ze skargi G. U. na orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Głównego Policji z dnia 12 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 października 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1042/19, oddalił skargę G. U. (dalej: skarżący) na orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Głównego Policji z dnia 12 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący, zaskarżając go w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 132 ust. 1 i 2 ustawy o Policji poprzez uznanie, że doszło do naruszenia dyscypliny służbowej przez skarżącego, podczas gdy w jego działaniu brak jest winy, gdyż dokonał czynności mających na celu zabezpieczenie i zamknięcie magazynu, w szczególności odbił referentkę, dokonał zamknięcia dolnego zamka, naciśnięcia na klamkę oraz włączenia alarmu, zaś nie miał i nie mógł mieć wiedzy o usterce tego zamka;
2) art. 132 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 132 ust. 1 i 2 ustawy o Policji, poprzez uznanie, że doszło do naruszenia dyscypliny służbowej przez skarżącego, podczas gdy w dacie czynu brak było przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów, które określałyby wyraźnie procedurę zamykania magazynu z bronią, w szczególności które nakazywałyby zamykać pomieszczenia również na zamek górny, zaś wytyczne takie zostały wydane dopiero 16 października 2018 r. a więc po dacie przedmiotowego zdarzenia.
W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto pełnomocnik skarżącego kasacyjnie oświadczyła, że wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że skarżący nie jest winny popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. Podczas wykonywania czynności służbowych zachował należytą staranność, a co za tym idzie, prawidłowo zabezpieczył magazyn podręczny. Nadmienić należy, iż skarżący zamykając magazyn w dniu 24 września 2018 r., dołożył wszelkich starań, aby w sposób prawidłowy zabezpieczyć magazyn. Na szczególną uwagę zasługuje odbicie referentki przez skarżącego, zamknięcia magazynu na dolny zamek, a co najważniejsze naciśnięcie klamki oraz włączenie alarmu. Dwie ostatnie czynności powinny mieć zasadniczy wpływ na ocenę zachowania skarżącego przez pryzmat odpowiedzialności dyscyplinarnej. Fakt naciśnięcia klamki równa się ze sprawdzeniem, czy drzwi na pewno zostały zamknięte. Pokazuje to, z jaką rzetelnością i odpowiedzialnością skarżący wykonał obowiązki służbowe. Kierując się zasadą etyki zawodowej policjanta zrealizował określone zadania według najlepszej woli i posiadanych umiejętności. Zatem, skarżący w żaden sposób nie przyczynił się do naruszenia dyscypliny służbowej, ani nie uchylił się od przestrzegania zasad etyki zawodowej. Nie sposób więc przyjąć odpowiedzialności skarżącego za usterkę, o której nie mógł mieć wiedzy, poza tym naciskając na klamkę, upewnił się, że zabezpieczył magazyn prawidłowo, gdyż drzwi się nie otworzyły. Skarżący zamknął, zaplombował i włączył alarm, pozostawiając sprzęt magazynu w bezpiecznym zamknięciu. W dacie czynu brak jest zatem związku zachowania obwinionego polegającego na niezamknięciu górnego zamka z przepisami prawa, rozkazami czy poleceniami wydanymi na podstawie tych przepisów, a tym samym w działaniu obwinionego brak jest znamion przewinienia dyscyplinarnego definiowanego przez art. 132 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 132 ust. 2 ustawy o Policji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.). Biorąc pod uwagę gwarancję prawa do obrony, strona musi mieć zapewnione prawo do przedstawienia swojego stanowiska, tym samym odstępstwo od zachowania formy posiedzenia jawnego powinno nastąpić z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, co oznacza, że standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym było więc dopuszczalne.
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Wskazać także należy, że podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. W pierwszym przypadku należy wykazać, jaką interpretację (rozumienie) przepisu przyjął sąd w zaskarżonym orzeczeniu, a jaka jest, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, prawidłowa. Naruszenie przepisu prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, tj. gdy stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w obowiązującej normie prawnej. Strona zobowiązana jest więc do wskazania, dlaczego przyjęty przez sąd I instancji przepis nie "przystaje" do przepisu, stanowiącego podstawę orzekania.
Skarga kasacyjna wniesiona w przedmiotowej sprawie oparta została wyłącznie o zarzut wskazany w art. 174 pkt 1 P.p.s.a., tj. naruszenia prawa materialnego. Przytaczając podstawę kasacyjną autor skargi zarzucił, iż Sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 132 ust. 1 i 2 oraz art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji. Autor skargi kasacyjnej nie sprecyzował, czy naruszenie tych przepisów polegało na błędnej wykładni, czy też niewłaściwym ich zastosowaniu przez Sąd. Ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że naruszenie tych przepisów polegało na uznaniu przez Sąd, że doszło do naruszenia dyscypliny służbowej przez skarżącego, podczas gdy w jego działaniu brak jest winy, gdyż dokonał czynności mających na celu zabezpieczenie i zamknięcie magazynu, oraz uznaniu, że doszło do naruszenia dyscypliny służbowej przez skarżącego, podczas gdy w dacie czynu brak było przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów, które określałyby wyraźnie procedurę zamykania magazynu z bronią, w szczególności które nakazywałyby zamykać po-mieszczenia również na zamek górny.
Analiza treści postawionych zarzutów oraz ich uzasadnienie prowadzi do wniosku, że w istocie skarżący kasacyjnie kwestionuje zastosowanie powołanych wyżej przepisów w świetle ustaleń i oceny stanu faktycznego sprawy, które jego zdaniem są nieprawidłowe. W orzecznictwie przyjmuje się, że zarzuty dotyczące obu form naruszenia prawa materialnego powinny być formułowane w przypadku, gdy stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i nie nasuwa wątpliwości. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. Podnoszenie zarzutu w oparciu o podstawę wymienioną w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. jest nieskuteczne w przypadku, gdy strona chce zakwestionować wadliwe, jej zdaniem, ustalenia stanu faktycznego i ich ocenę. Wykazywanie naruszenia prawa materialnego nie polega bowiem na kwestionowaniu przez stronę ustaleń w zakresie okoliczności sprawy. Próba zwalczania ustaleń faktycznych i ich oceny może być skuteczna tylko w ramach drugiej podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. (por. wyroki NSA z dnia: 23 września 2014 r., sygn. akt II FSK 2327/12, LEX nr 1572494, 4 listopada 2014 r., sygn. akt I GSK 824/13, LEX nr 1590921, 10 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 981/13, LEX nr 1637150). W orzecznictwie podkreśla się, że nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie. Jest to konsekwencją faktu, że błędne zastosowanie (niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też dowiedzenia ich wadliwości (por. wyroki NSA z: 5 września 2014 r., I OSK 1119/13; 15 czerwca 2021 r., III OSK 181/21). Z tych wszystkich względów tak postawione zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 132 ust. 1, 2 i 3 pkt 2 ustawy o Policji nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Ubocznie należy wskazać, że w sytuacji, gdy w rozpoznawanej sprawie nie doszło do skutecznego zakwestionowania zaaprobowanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustaleń faktycznych, Naczelny Sąd Administracyjny związany jest ustaleniami zaskarżonego wyroku. Konsekwencją uznania za prawidłowy przyjętego w sprawie stanu faktycznego jest uznanie, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 132 ust. 1, 2, 3 pkt 2 ustawy o Policji, a Sąd I instancji prawidłowo zaaprobował dokonaną przez organ subsumcję stanu faktycznego do przepisów prawa materialnego. W świetle art. 132 ust. 1 i 2 ustawy o Policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. Stosownie do treści art. 132 ust. 3 pkt 2 cyt. ustawy, naruszeniem dyscypliny służbowej jest zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy. W rozpoznawanej sprawie nie zostało skutecznie zakwestionowane, iż skarżący nie dopełnił obowiązku prawidłowego zamknięcia magazynu z bronią, które to ustalenie determinowało przypisanie skarżącemu przewinienia dyscyplinarnego. Poczynione przez organ ustalenia faktyczne pozwalały na zastosowanie w sprawie art. 132 ust. 1 i 2 w zw. z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji. Wbrew zarzutom skarżącego, organ wskazał na przepisy wewnętrzne, które obowiązywały w dacie popełnienia czynu przez skarżącego tj. załącznik do decyzji nr 360 Komendanta Głównego Policji z dnia 6 lipca 2005 r. w sprawie gospodarowania uzbrojeniem i sprzętem techniczno- bojowym w Policji i uznał, że jednoznacznie on określa, jakie stosuje się zabezpieczenia pomieszczeń magazynów uzbrojenia. Przy czym celowe jest wykorzystanie wszystkich tych zabezpieczeń, a podstawowymi i najważniejszymi są te mechaniczne. Przepis ten należy stosować obligatoryjnie, a nie fakultatywnie, jeżeli w drzwiach magazynu uzbrojenia są zainstalowane dwa zamki to należy zamykać je obydwa. Ponadto podał, że stosowanie dwóch zamków jest konieczne, chociażby z uwagi na wypadek awarii jednego z nich. Skarżący, wbrew obowiązkowi dokonania skutecznego zamknięcia magazynu z bronią, nieprawidłowo wykonał tę czynność, w następstwie czego podczas sprawdzania zabezpieczeń magazynu, po naciśnięciu klamki przez dyżurnego kompanii, drzwi się otworzyły, co spowodowało uruchomienie alarmu, czym naruszył dyscyplinę służbową.
Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej. Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine P.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.