III OSK 2222/24

III OSK 2222/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-01-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski
Sławomir Pauter
Symbol z opisem
6145 Sprawy dyrektorów szkół
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SA/Kr 1865/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2024-04-16
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184 oraz art. 204 pkt 2 i art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski sędzia del. WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta Krakowa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 16 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 1865/23 w sprawie ze skargi A. D. na zarządzenie Prezydenta Miasta Krakowa z 24 października 2023 r. nr 3086/2023 w przedmiocie odwołania ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w [...] 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezydenta Miasta Krakowa na rzecz A. D. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 16 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 1865/23 po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. D. (dalej: "skarżąca") na zarządzenie Prezydenta Miasta Krakowa (dalej: "Prezydent") z 24 października 2023 r. nr 3086/2023 w przedmiocie odwołania ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w [...] w pkt I stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia Prezydenta, w pkt II orzekł, że zaskarżone zarządzenie Prezydenta wywołuje skutki prawne do chwili prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego, w pkt III zasądził od Prezydenta na rzecz skarżącej kwotę 797 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Zarządzeniem z 24 października 2023 r. Prezydent odwołał z dniem 31 października 2023 r. skarżącą ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w [...] bez wypowiedzenia.
W uzasadnieniu zarządzenia wskazał, że do Urzędu Miasta Krakowa w okresie od sierpnia 2023 r. do dnia wydania zarządzenia, wpłynęły 33 skargi rodziców uczniów na Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w [...], a także pisma Małopolskiej Kurator Oświaty informujące o nieprawidłowościach w zakresie zarządzania szkołą, interwencje radnych Rady Miasta Krakowa oraz posłów na Sejm. W Szkole Podstawowej nr [...] w [...] (dalej: "SP [...]") od wielu lat funkcjonują oddziały sportowe z zajęciami gimnastyki sportowej. Zgodnie z Wieloletnim Planem Szkolenia Sportowego opracowanym przez Polski Związek Gimnastyczny, uczniowie klas sportowych szkół podstawowych powinni odbywać w tygodniu 5-6 bloków treningowych, liczących średnio po trzy godziny. Tymczasem, uczniowie SP [...], w wyniku działań skarżącej, każdy trening mają podzielony po 1,5 godziny, z których jeden odbywa się na terenie szkoły, a drugi na terenie KS [...]. Jest to niezgodne z Wieloletnim Planem Szkolenia Sportowego, a także powoduje brak wykorzystania szkolnej hali sportowej w pełnym zakresie. Zgodnie z porozumieniem zawartym z KS [...] w dniu 25 października 2019 r. zajęcia z gimnastyki sportowej były prowadzone przez trenerów klubu na terenie KS [...]. Mimo wybudowania i otwarcia hali sportowej przy SP [...] - w wyniku zaniechań skarżącej - nie zapewniono uczniom możliwości realizacji tych treningów w infrastrukturze szkoły. Wskazane porozumienie nie zostało aneksowane przez skarżącą. Skarżąca wypowiedziała umowę z dnia 26 kwietnia 2019 r., zawartą z KS [...], dotyczącą zasad przyszłego użytkowania nowobudowanej sali gimnastycznej dla celów treningowych uczniów SP [...] (zakładającą partycypację w kosztach eksploatacyjnych przez Klub), bez zachowania obowiązku wynikającego z art. 43 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm., dalej: "u.g.n.").
Z inicjatywy skarżącej na terenie szkoły rozpoczął działalność Uczniowski Klub Sportowy [...] (dalej: "UKS [...]"), którego prezesem jest skarżąca. Skarżąca nie dopełniła obowiązku wynikającego z art. 86 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawa oświatowego (Dz.U. z 2024 r. poz. 737 ze zm., dalej: "p.o."), nie uzgodniła warunków jego działalności w szkole oraz nie uzyskała w tym zakresie pozytywnej opinii Rady Rodziców. Wymogu tego nie spełnia przekazany przez skarżącą dokument z 13 września 2017 r. O fakcie współpracy z UKS [...] nie zostali poinformowani rodzice, nie zamieszczono o nim informacji w ofercie rekrutacyjnej szkoły. UKS [...] prowadzi zajęcia sportowe na terenie szkolnej hali sportowej w dogodnych dla członków klubu godzinach, przez pięć dni w tygodniu bezpośrednio przed i po zajęciach szkolnych, z naruszeniem u.g.n., obowiązującej procedury GS-54, wyłącznie na podstawie porozumienia z 14 czerwca 2023 r. zawartego pomiędzy skarżącą jako dyrektorem szkoły a skarżącą jako prezesem klubu. Klub ten pobiera opłaty członkowskie, czerpie dotacje ze środków miasta na podstawie umowy o wsparcie realizacji projektu w ramach zadania własnego Gminy Miejskiej Kraków w zakresie sprzyjania rozwojowi sportu w 2023 r., a jednocześnie w sposób uprzywilejowany korzysta bezpłatnie z infrastruktury sportowej szkoły. Tymczasem, znacznie gorsze warunki zaproponowano Klubowi Sportowemu [...], który prowadziłby zajęcia dla uczniów szkoły z niewątpliwą korzyścią dla nich.
W dalszej części uzasadnienia wskazano, że Wydział Edukacji UMK wezwał skarżącą do: ustalenia zasad współpracy z KS [...] i przekazania ich do wiadomości rodzicom uczniów; przeprowadzenia konsultacji oraz wypracowania stanowiska w sprawie wynajmu hali sportowej we współpracy ze wszystkim zainteresowanymi, tj. rodzicami oraz KS [...]; ustalenia stawki wynajmu dla KS [...] z uwzględnieniem faktu, że wynajem na rzecz Klubu nie ma charakteru komercyjnego, gdyż w jego ramach prowadzone byłyby zajęcia szkolenia sportowego dla uczniów; złożenia wyjaśnień dotyczących braku dopełnienia obowiązku wynikającego z art. 86 ust. 2 p.o.; przedstawienia porozumienia między szkołą a UKS [...]. Podniesiono, że przekazane przez skarżącą informacje dają podstawę do stwierdzenia, że działania skarżącej noszą znamiona zmierzających do ograniczenia współpracy z KS [...], a faworyzowania UKS [...]. W rezultacie, preferencyjnie traktowani są uczniowie będący członkami UKS [...], gorzej uczniowie będący członkami KS [...]. Skarżąca zweryfikowała stawki najmu dla KS [...], ale nie wykazała się otwartością co do zmiany terminów i godzin wynajmu sali, co w konsekwencji nie miało realnego przełożenia na możliwość zawarcia umowy najmu i prowadzenia szkolenia dla uczniów w hali szkoły w pełnym wymiarze. W toku postępowania stwierdzono również nieprawidłowości w zakresie wynajmu pomieszczeń szkolnych oraz hali sportowej. Nieruchomość stanowiąca własność Gminy Kraków pozostaje w trwałym zarządzie SP [...]. W ocenie organu doszło do naruszenia art. 43 ust. 2 pkt 3 u.g.n. w zakresie wynajmu hali na rzecz podmiotów [...] sp. z o.o. oraz UKS [...]. Skarżąca zawiadomiła Wydział Skarbu Miasta UMK o umowie zawartej z [...] sp. z o.o. 5 października 2023 r., podczas gdy umowa obowiązuje od 5 września 2023 r., a UKS [...] użytkuje nieodpłatnie infrastrukturę sportową szkoły na podstawie porozumienia z dnia 14 czerwca 2023 r. Układając harmonogram zajęć dydaktycznych, skarżąca wybrała preferencyjnie założony przez siebie UKS [...] oraz [...] sp. z o.o. Nie poinformowała o zawarciu umowy z [...] na okres od 1 października 2022 r. do 23 czerwca 2023 r. W ocenie organu, działania skarżącej godzą w interes szkoły i powodują destabilizację w jej funkcjonowaniu.
W uzasadnieniu Prezydent Miasta Krakowa wskazał ponadto, że Małopolska Kurator Oświaty w piśmie z 9 października 2023 r. wyraziła pozytywną opinię w sprawie odwołania skarżącej ze stanowiska w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o.
Pismem z 28 lipca 2023 r. Klub Sportowy [...] zwrócił się do skarżącej z propozycją ułożenia harmonogramu zajęć dla dzieci. Wskazano, że zaproponowana przez szkołę stawka czynszu jest zbyt wysoka, aby klub mógł ją ponosić.
Z pisma z 31 sierpnia 2023 r. SP [...] kierowanego do Wydziału Edukacji UMK wynika, że w związku z uzyskaniem przez szkołę własnej hali sportowej bezprzedmiotowe stało się korzystanie z sal gimnastycznych KS [...]. Zajęcia w oddziałach sportowych prowadzi dotychczasowa kadra nauczycielska.
Pismem z 2 października 2023 r. Dyrektor Wydziału Edukacji UMK zwrócił się do SP [...] o przesłanie dokumentów zawierających wszystkie umowy najmu/użyczenia pomieszczeń szkolnych zawarte od września 2023 r., a także skanu umowy z 2022 r. zawartej z Klubem Sportowym [...].
W odpowiedzi na wezwanie przekazano skan umowy z 1 października 2022 r. z Stowarzyszeniem [...], wykaz umów zawartych w roku szkolnym 2023/2024 z: D. J. (prowadzenie sklepiku szkolnego) oraz [...] sp. z o.o. zajęcia z gimnastyki sportowej (na czas określony od 5 września 2023 r. do 31 sierpnia 2026 r.); UKS [...] zajęcia sportowe - porozumienie, czas określony od 14 czerwca 2023 r. do 31 sierpnia 2026 r.; H. P. Firma Handlowo-Usługowa "[...]" (pomieszczenia kuchenne) od 1 września 2022 r. do 31 sierpnia 2025 r., [...] (hol, miejsce pod automat sprzedający napoje) od 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023; [...] sp. z o.o. od 16 lutego 2022 r. do 31 grudnia 2024 r. (duża sala gimnastyczna); [...] sp. z o.o. (gabinet pomocy przedlekarskiej/pomieszczenie) od 1 września 2021 r. do 31 sierpnia 2024 r. (użyczenie). Przedłożono również porozumienie o współpracy pomiędzy szkołą a UKS [...]. Z uchwały Rady Rodziców z 13 września 2017 r. wynika, że pozytywnie zaopiniowano działanie Uczniowskiego Klubu Sportowego przy SP nr [...] w [...]. Na uchwale znajduje się pieczęć Rady Rodziców (bez podpisów).
Pismem z 5 października 2023 r. poinformowano skarżącą, że podmiot [...] sp. z o.o. rozprzestrzenia nieprawdziwe informacje na temat wybudowanej przy Szkole Podstawowej nr [...] hali sportowej. Wezwano skarżącą do zwrócenia się do podmiotu o natychmiastowe usunięcie nieprawdziwych informacji oraz umieszczenie odpowiedniego sprostowania.
Pismem z 6 października 2023 r. SP [...] wezwała [...] sp. z o.o. o usunięcie informacji, z których wynika, że hala sportowa szkoły jest halą firmy oraz umieszczenie na stronie internetowej stosownego sprostowania.
Pismem dotyczącym harmonogramu wykorzystania hali sportowej przez Klub Sportowy [...] skarżąca wskazała, że udostepnienie obiektu podmiotom zewnętrznym nie może w żaden sposób utrudniać lub ograniczać korzystania z hali przez uczniów szkoły. Zaproponowano udostępnienie hali sportowej w godzinach od 15 do 16.30 w dni powszednie.
W aktach sprawy znajdują się skargi rodziców dotyczące działania skarżącej związanego z organizacją zajęć w klasach sportowych oraz niewłaściwego zarządzania halą sportową szkoły. Rodzicie skarżyli również na nierówne traktowanie dzieci w kontekście dostępu do sal gimnastycznych.
Pismem z 25 września 2023 r. Małopolski Kurator Oświaty przedstawił Prezydentowi informacje na temat nadzoru pedagogicznego w latach 2020-2023 oraz wnioski wynikające z sześciu kontroli. Kurator zwrócił się do Prezydenta Miasta Krakowa o rozważenie działań zmierzających do odwołania skarżącej w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. Kurator podniosła, że w przypadku braku uporządkowania opisanych w piśmie spraw, rozważy wszczęcie postępowania z art. 56 ust. 1 p.o.
Pismem z 28 września 2023 r. A. M. zwrócił się do Prezydenta o udostepnienie informacji w trybie kontroli poselskiej na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora w przedmiocie: czy skarżąca uzyskała wymaganą prawem zgodę na wynajem hali sportowej, czy wpłynęły na skarżącą jakiekolwiek skargi, w jakiej ilości, czego dotyczyły, czy organ planuje podjęcie kroków związanych z nieprawidłowościami związanymi z zarządzeniem obiektem sportowym przez skarżącą, czy skarżąca przedstawiła organowi wyjaśnienia dotyczące działań związanych z halą sportową.
W piśmie z 6 października 2023 r. skierowanym do Małopolskiej Kurator Oświaty, Prezydent zwrócił się o wystąpienie z wnioskiem o odwołanie skarżącej w trybie art. 56 ust. 3 p.o. W uzasadnieniu podniósł, że z uwagi na ustalenia dotyczące nieprawidłowości działań skarżącej, a także zgłaszane przez Małopolskiego Kuratora Oświaty nieprawidłowości, w tym w szczególności stwierdzone uchybienia dotyczące braku podjęcia działań, zmierzających do skutecznego rozpoznania przyczyn zachowania uczennicy, które wzbudzało zaniepokojenie nauczycieli, naruszenie dobra jej rodziny, formułowanie wniosków narażających uczennicę i jej rodzinę na bezpodstawne ingerencje instytucji zewnętrznych oraz wydanych zaleceń, a także deklaracji złożonych w czasie spotkania z Prezydentem oczekuje na sformułowanie przez Kuratora takiego wniosku.
Z pisma z 9 października 2023 r. Małopolskiego Kuratora Oświaty wynika, że traktuje pismo Prezydenta jako wniosek o opinię w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. i wydaje pozytywną opinię w sprawie odwołania skarżącej ze stanowiska Dyrektora SP [...] w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. W ocenie Małopolskiego Kuratora Oświaty przedstawione okoliczności świadczą o zaistnieniu przypadku szczególnie uzasadnionego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o.
Pismem z 19 października 2023 r. zastępca Prezydenta zwrócił się do Prezydenta z wnioskiem o odwołanie skarżącej ze stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w [...]. W uzasadnieniu wskazał, że do UMK od sierpnia 2023 r. wpłynęły 33 skargi rodziców dotyczące niewłaściwej organizacji zajęć sportowych, nieprawidłowości w zakresie zarządzania halą sportową, dyskryminacji uczniów oraz przeprowadzonej wśród uczniów ankiety mającej uzasadnić działania skarżącej. Wskazano, że w wyniku zaniedbań skarżącej nie zawarto umowy z KS [...] 1919, nie udostępniono klubowi hali sportowej, nie zostało aneksowane porozumienia z dnia 25 października 2019 r., mimo że uczniowie klas sportowych szkoły są nadal zawodnikami KS [...] 1919, a znacznej poprawie uległy warunki infrastruktury sportowej. Wypowiedziano bez zachowania obowiązku wynikającego z art. 43 ust. 4 u.g.n. umowę dotyczącą zasad przyszłego użytkowania sali gimnastycznej.
Uchwałami z 25 października 2023 r. (podjętymi po wydaniu zaskarżonego zarządzenia) Rada Miasta Krakowa uznała zasadność 21 skarg złożonych na działanie skarżącej jako Dyrektora SP nr [...]. Skargi dotyczyły: organizacji otwarcia nowej hali 5 września 2023 r. i braku możliwości wystąpienia podczas tej uroczystości przez dzieci klas sportowych, które wcześniej przygotowały pokaz na tę uroczystość, rozdzielenia treningów w klasach sportowych na dwie sesje w ciągu dnia, propozycji zmiany przynależności klubowej, propozycji pokrycia kosztów z tym związanych, braku możliwości uczestnictwa w zawodach sportowych, braku woli współpracy z rodzicami dzieci uczących się w szkole, rozporządzenia halą jak swoja własnością, wypowiedzenia współpracy KS [...], działania na szkodę dzieci poprzez zmianę ilości treningów, co uniemożliwia utrzymanie statusu zawodnika wyczynowego, zmuszania dzieci do zmiany trenerów i klubów, utworzenia UKS [...] bez zgody rady rodziców, pogorszenia warunków rozwoju dzieci, mimo wybudowania nowego obiektu sportowego, złej organizacji szkoły, braku dbania o dobro dzieci, nieodpowiedniej organizacji planu zajęć, wykorzystywania hali sportowej do celów prywatnych, braku współpracy z lokalnymi władzami, braku poszanowania praw rodziców, dyskryminacji dzieci nienależących do UKS [...], ankiety stanowiącej kryptoreklamę UKS [...], braku komunikacji z rodzicami.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. poprzez odwołanie jej ze stanowiska Dyrektora SP nr [...] w [...] w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, pomimo niespełnienia przesłanki materialnoprawnej określonej w art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. wymaganej do odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w szkole bez wypowiedzenia, tj. niezaistnienia "przypadku szczególnie uzasadnionego".
W uzasadnieniu skargi wskazała, że w sprawie niewątpliwie nie zaistniała sytuacja szczególnie uzasadniona, a ponadto zarzuty sformułowane przez Prezydenta nie są zasadne, ponieważ nie uwzględniają treści Wieloletniego Planu Szkolenia Sportowego opracowanego przez Polski Związek Gimnastyczny, celu działania Szkolnego Klubu Uczniowskiego [...], który miał zapewnić wszystkim uczniom szkoły (nie tylko uczniom klas oddziałów sportowych) możliwość korzystania z zajęć sportowych w szkole. Zdaniem skarżącej zarzuty Prezydenta dotyczące braku współpracy z Klubem Sportowym "[...]" po pierwsze nie dostrzegają różnicy pomiędzy Klubem Sportowym [...] (obecnie w upadłości) oraz Klubem Sportowym [...] 1919, a nadto stanowią zbyt daleko idącą ingerencję w sposób funkcjonowania szkoły. Do skargi skarżąca dołączyła dokumenty: protokół kontroli doraźnej przeprowadzonej przez Kuratorium Oświaty w Krakowie, wykaz umów najmu, dzierżawy, użyczenia na dzień 31 marca 2023 r., wniosek o wyrażenie zgody na zawarcie umów najmu i użyczenia w okresie od 1 września 2023 r. do 31 sierpnia 2024 r., Wieloletni Program Szkolenia Sportowego w gimnastyce sportowej kobiet, Wieloletni Program Szkolenia Sportowego w gimnastyce sportowej mężczyzn, arkusz organizacyjny na rok szkolny 2020/2021 wraz z pozytywną opinią ZNP, arkusz organizacyjny na rok szkolny 2022/2023 z pozytywną opinią ZNP, arkusz organizacyjny na rok szkolny 2023/2024 wraz z pozytywną opinią ZNP, porozumienie z dnia 19 października 2019 r. pomiędzy Szkołą Podstawową nr [...] a Klubem Sportowym [...], wydruk KRS dla Klubu Sportowego "[...]" w upadłości, wydruk KRS dla Klubu Sportowego [...] 1919, pismo z 13 czerwca 2023 r. Zarządu Infrastruktury Sportowej w Krakowie, umowę użyczenia sali gimnastycznej przez SP nr [...], korespondencję mailową dotyczącą wypowiedzenia umowy z KS [...], wypowiedzenie umowy, uchwałę Rady Rodziców SP nr [...] na temat działalności nowych organizacji na terenie szkoły z 13 września 2017 r., pismo z 26 września 2019 r. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z dołączonych do skargi dokumentów.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Krakowa podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia.
W dniu 16 kwietnia 2024 r. pełnomocnik skarżącej złożył załącznik do protokołu rozprawy, w którym podtrzymał dotychczasowe twierdzenia, wnioski i oświadczenia oraz podniósł naruszenie formalnych przesłanek odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. W ocenie skarżącej pismo Prezydenta z 6 października 2023 r. nie stanowi zasięgnięcia opinii Małopolskiego Kuratora Oświaty, lecz oczekiwanie, aby Małopolska Kurator Oświaty wystąpiła z wnioskiem w trybie art. 56 ust. 3 p.o. W rezultacie, w ocenie skarżącej nie doszło do spełnienia wymogu formalnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o., a nadto nie zaistniały przesłanki materialnoprawne do zastosowania powołanego przepisu. Skarżąca zarzuciła ponadto zaskarżonemu zarządzeniu naruszenie art. 2 Konstytucji RP oraz art. 16 Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej. Skarżąca podniosła, że Prezydent nie umożliwił zapoznania się z zarzutami niezadowolonych rodziców, skarżąca nie miała także wiedzy o zgromadzonych w aktach dokumentach. Do załącznika do protokołu rozprawy dołączyła dokumenty wnosząc o przeprowadzenie dowodu z ich treści.
Sąd postanowił dopuścić dowód z dokumentów dołączonych do skargi, oddalić wniosek o przeprowadzenie dowodów dołączonych do załącznika protokołu rozprawy.
Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględnił skargę.
W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że wydanie zarządzenia nie zostało poprzedzone zwróceniem się o wydanie przez kuratora oświaty opinii w trybie stanowiącego podstawę działania Prezydenta art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. W rezultacie, brak było podstaw do wydania zarządzenia w przedmiocie odwołania skarżącej z funkcji dyrektora na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. z uwagi na brak spełnienia warunków formalnych wskazanych w przepisie.
Sąd I instancji stwierdził, że wystąpienie organu prowadzącego szkołę do kuratora oświaty powinno być szczegółowo uzasadnione i wyjaśnione. W ocenie Sądu w przedmiotowym wystąpieniu powinna znaleźć się zarówno podstawa prawna odwołania dyrektora placówki, jak i uzasadnienie, że w sprawie zaistniał przypadek "szczególnie uzasadniony". Dopiero bowiem w sytuacji spełnienia tych wymogów formalnych, byłoby możliwe rzeczywiste wydanie opinii przez kuratora (po zapoznaniu się z okolicznościami uzasadniającymi odwołanie dyrektora w trybie natychmiastowym), a nie opinii o charakterze blankietowym (bez poznania motywów zastosowania wskazanego trybu). W niniejszej sprawie Małopolskiemu Kuratorowi Oświaty zostało przedstawione uzasadnienie wniosku, jednakże z treści pisma kierowanego do Kuratora nie wynika, aby Prezydent zmierzał do odwołania skarżącej w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o.
Sąd I instancji zwrócił uwagę, że uzasadnienie zaskarżonego zarządzenia nie zostało podpisane przez Prezydenta, co również powoduje jego wadliwość.
Odnosząc się do podniesionych w czasie rozprawy zarzutów naruszenia art. 2 Konstytucji oraz art. 16 Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej, wskazał, że brak zastosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie oznacza, że organ może w postępowaniu poprzedzającym zarządzenie o odwołaniu nauczyciela ze stanowiska dyrektora działać dowolnie, bez jakichkolwiek reguł. W ocenie Sądu powołany przez skarżącą art. 16 Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej nie ma charakteru wiążącego, a zatem nie mógł zostać naruszony przez organ przy wydaniu zaskarżonego zarządzenia, ani być podstawą zapewnienia skarżącej czynnego udziału w postępowaniu. Sąd wskazał również, że art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE. C. z 2007 r. Nr 303, str. 1 z późn. zm.), który gwarantuje jednostce prawo do bycia wysłuchanym przed organem administracji publicznej również nie może mieć zastosowania w sprawie. Zgodnie bowiem z art. 51 ust. 1 Karty znajduje ona zastosowanie do państw członkowskich wyłącznie w zakresie, w jakim stosują one prawo Unii. Tymczasem, będące podstawą prawną zaskarżonego zarządzenia przepisy Prawa oświatowego nie są objęte zakresem regulacji ze strony prawa unijnego, a zatem brak było podstaw do zastosowania przedmiotowej regulacji przez Prezydenta.
Sąd I instancji podkreślił, że w postępowaniu o odwołanie z funkcji dyrektora szkoły w trybie natychmiastowym powinny być skarżącej zapewnione podstawowe gwarancje w postaci prawa do bycia wysłuchaną oraz prawa do odniesienia się do stawianych skarżącej zarzutów, dlatego też za zasadne Sąd uznał zarzuty pozbawienia skarżącej prawa do bycia wysłuchaną. Zaznaczył jednak, że postępowanie określone w art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. z istoty rzeczy ma przebiegać szybko, tak aby możliwa była reakcja na sytuację zagrażającą funkcjonowaniu szkoły, dająca podstawę do odwołania dyrektora placówki w czasie trwania roku szkolnego ze skutkiem natychmiastowym.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie zostały również spełnione materialnoprawne przesłanki zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o., ponieważ z uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia, ani z akt sprawy nie wynika, aby zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek" dający możliwość odwołania skarżącej z funkcji Dyrektora SP [...] ze skutkiem natychmiastowym w czasie trwania roku szkolnego.
W ocenie Sądu, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów u.g.n. (brak zawiadomienia organu o zawarciu umów najmu w terminie, brak zgody na wypowiedzenie umowy) oraz p.o. (w zakresie braku wyraźnej zgody Rady Rodziców na powołanie UKS [...]), nie budzi również wątpliwości Sądu istnienie rozbieżności pomiędzy częścią rodziców a skarżącą w zakresie zapatrywań na zarządzanie szkołą, w tym w szczególności organizowanie szkolenia sportowego w gimnastyce sportowej, współpracy z Klubem Sportowym [...] oraz [...] 1919, a także udostępnianiem hali sportowej szkoły bez wynagrodzenia Uczniowskiemu Klubowi Sportowemu [...], którego skarżąca jest prezesem, w dogodnych dla klubu godzinach z pominięciem innych podmiotów.
Zdaniem Sądu, naruszenie przepisów u.g.n., czy też p.o., jak również istnienie rozbieżności zapatrywań na zarządzanie szkołą pomiędzy rodzicami a skarżącą, nie dawały podstawy do zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o., ponieważ Prezydent nie wykazał (a taka okoliczność nie wynika również ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego), aby w sprawie zaistniała konieczność odwołania skarżącej ze stanowiska "tu i teraz", czyli nie wykazał zaistnienia okoliczności nagłych, uzasadniających odwołanie dyrektora ze stanowiska w czasie trwania roku szkolnego ze skutkiem natychmiastowym.
W ocenie Sądu I instancji, żaden z zarzutów stawianych skarżącej nie dawał podstawy do zastosowania trybu odwołania jej ze stanowiska dyrektora w czasie trwania roku szkolnego w oparciu o normę zawartą w art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. Należy zwrócić uwagę, że w zaskarżonym zarządzeniu Prezydent Miasta Krakowa wskazał na nieetyczną postawę skarżącej, niezadowolenie rodziców, faworyzowanie UKS [...] kosztem Klubu Sportowego [...], wpływ postawy skarżącej na społeczny odbiór szkoły, a w konsekwencji destabilizowanie prac szkoły. W ocenie organu zarzuty są tak poważne, że uzasadniają odwołanie skarżącej ze stanowiska ze skutkiem natychmiastowym. Prezydent Miasta Krakowa nie wyjaśnił jakiego rodzaju działania skarżącej dają podstawę do twierdzenia, że nie jest możliwe dalsze sprawowanie przez skarżącą stanowiska Dyrektora SP [...].
Organ wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zarzucając naruszenie:
1.art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na:
a. przyjęciu, iż nie zostały spełnione przesłanki wskazane w ww. przepisie uzasadniające odwołanie A. M. ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w [...] w czasie roku szkolnego tj. nie zaistniała przesłanka "przypadku szczególnie uzasadnionego";
b. niezasadnym przyjęciu, że wskazane w zaskarżonym zarządzeniu przyczyny odwołania ze stanowiska dyrektora nie stanowiły na tyle istotnych i rażących naruszeń, które można byłoby zakwalifikować jako "szczególnie uzasadnione przypadki" oraz na nieuprawnionym zawężeniu stosowania tego przepisu do sytuacji wskazanych w wybranych orzeczeniach sądów, z pominięciem innych ważnych przyczyn, będących podstawą do odwołania w przedmiotowej sprawie,
c. niezasadnym przyjęciu, że dopuszczenie się licznych błędnych działań w opisanych sytuacjach nie stanowią "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, stanowiącego podstawę do odwołania wicedyrektor bez wypowiedzenia,
d. przyjęciu, że Zarządzenie Nr 3086/2023 z 24 października 2023 r. nie zostało poprzedzone zwróceniem się o wydanie przez kuratora oświaty opinii co nie znajduje poparcia w zgromadzonym materiale dowodowym,
2. art. 66 ust. 2 p.o. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że opinia kuratora z 9 października 2023 r. nie stanowi opinii o której mowa niniejszym przepisie, co skutkowała ustaleniem, iż Prezydent Miasta Krakowa wydając Zarządzenie Nr 3086/2023 naruszył procedurę dotycząca odwołania Dyrektora w trybie art. 66 § 1 pkt 2 p.o.;
3. art. 147 § 1 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że doszło do spełnienia przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności Zarządzenia Prezydenta Miasta Krakowa Nr 3086/2023 z 24 października 2023 r. co nie ma oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym,
4. art. 106 § 5 w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak dokonania wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, poprzez wybiórczą i sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę ww. materiału to jest uznanie, iż skargi 33 rodziców dotyczące niewłaściwej organizacji zajęć sportowych, nieprawidłowości w zakresie zarządzania halą sportową, dyskryminacji uczniów, a tym samym naruszenie przepisów u.g.n. (art. 43 ust. 2 pkt 3) i p.o. (art. 86 ust. 3) nie stanowią podstawy do odwołania Dyrektora w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o.;
5. art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na obciążeniu organu kosztami postępowania w sytuacji, gdy prawidłowa ocena sprawy winna prowadzić do oddalenia skargi, co wiązałoby się z brakiem podstaw do obciążania organu kosztami.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie pkt I i III i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skarżący kasacyjnie organ zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
1. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 176 p.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu I instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
2. Istota sprawy sprowadza się do oceny zgodności z prawem wyroku Sądu I instancji, który stwierdził nieważność zarządzenia Prezydenta, w którym odwołano z dniem 31 października 2023 r. skarżącą ze stanowiska dyrektora szkoły bez wypowiedzenia (pkt 1 sentencji). Jednocześnie Sąd wskazał że zaskarżone zarządzenie Prezydenta wywołuje skutki prawne do chwili prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego (pkt 2 sentencji) i zasądził od Prezydenta na rzecz skarżącej kwotę 797 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 3 sentencji).
Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wskazał na materialnoprawną podstawę zaskarżonego zarządzenia, tj. art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. Zgodnie z tym przepisem organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, a w przypadku szkoły i placówki artystycznej oraz placówki, o której mowa w art. 2 pkt 8 (tj. placówki zapewniające opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania), dla uczniów szkół artystycznych prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Sąd I instancji wskazał także na niesporne w sprawie okoliczności faktyczne:
- 33 rodziców dzieci uczęszczających do Szkoły Podstawowej złożyło do Rady Miasta Krakowa skargi na działanie skarżącej jako dyrektora szkoły;
- z inicjatywy skarżącej na terenie szkoły działa Uczniowski Klub Sportowy, który na podstawie zawartego ze szkołą porozumienia prowadzi zajęcia sportowe w hali sportowej szkoły przez 5 dni w tygodniu (bezpośrednio przed rozpoczęciem lekcji oraz po ich zakończeniu); Klub nie ponosi odpłatności za korzystanie ze szkolnej hali sportowej;
- skarżąca nie zawiadomiła Prezydenta o zawarciu pierwszej umowy ze wskazanymi w aktach sprawy podmiotami (tj. zgodnie art. 43 ust. 2 pkt 3 u.g.n.: "Jednostka organizacyjna ma prawo, z zastrzeżeniem ust. 6, korzystania z nieruchomości oddanej w trwały zarząd, a w szczególności do (...) oddania nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo użyczenie na czas nie dłuższy niż czas, na który został ustanowiony trwały zarząd, z równoczesnym zawiadomieniem właściwego organu i organu nadzorującego, jeżeli umowa jest zawierana na czas oznaczony do 3 lat, albo za zgodą tych organów, jeżeli umowa jest zawierana na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub czas nieoznaczony, jednak na okres nie dłuższy niż czas, na który został ustanowiony trwały zarząd; zgoda jest wymagana również w przypadku, gdy po umowie zawartej na czas oznaczony strony zawierają kolejne umowy, których przedmiotem jest ta sama nieruchomość");
- skarżąca z opóźnieniem wystąpiła również o wyrażenie zgody na wynajem korytarza szkolnego;
- uchwały Rady Miasta Krakowa uwzględniające skargi rodziców zostały podjęte po wydaniu zaskarżonego zarządzenia (czyli nie mogły stanowić podstawy odwołania skarżącej ze stanowiska);
- w piśmie z 6 października 2023 r. skierowanym do Małopolskiego Kuratora Oświaty, Prezydent wskazał, że oczekuje wystąpienia przez Kuratora Oświaty z wnioskiem o odwołanie skarżącej w trybie "art. 56 ust. 3 p.o.";
- w piśmie z 9 października 2023 r. Małopolska Kurator Oświaty poinformowała Prezydenta, że kwalifikuje pismo jako wystąpienie o wydanie opinii (o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o.) i w tym zakresie wydaje pozytywną opinię w sprawie odwołania skarżącej ze stanowiska dyrektora szkoły w czasie trwania roku szkolnego ze skutkiem natychmiastowym.
Zdaniem Sądu I instancji, osią sporu prawnego była:
a) ocena działań skarżącej jako dyrektora szkoły i ocena wystąpienia przesłanek do odwołania skarżącej ze stanowiska dyrektora w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. (a nie w trybie art. 56 ust. 3 p.o.);
b) zastosowanie przez Prezydenta procedury odwołania dyrektora szkoły w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. w postaci poprzedzenia odwołania skarżącej z funkcji dyrektora wystąpieniem do Małopolskiego Kuratora Oświaty o opinię.
2. W ocenie NSA, prawidłowo Sąd I instancji wskazał na stan faktyczny i prawny sprawy oraz dookreślił kluczowy problem prawny. Skarżący kasacyjnie wskazał, że wyrok Sądu I instancji narusza:
a) art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o., gdyż przyczyny odwołania ze stanowiska dyrektora można było zakwalifikować jako "szczególnie uzasadnione przypadek" a opinia kuratora z 9 października 2023 r. stanowi "opinię" o której mowa niniejszym przepisie;
b) art. 147 § 1 p.p.s.a. poprzez stwierdzenie nieważności przez Sąd zarządzenia Prezydenta;
c) "art. 106§ 5 w zw. z art. 233 § 1 k.p.c." poprzez brak dokonania wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego,
d) art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. poprzez obciążenie organu kosztami postępowania.
Tak zarysowane podstawy skargi kasacyjnej pozwalają NSA łączne odniesienie się do stawianych zarzutów. Przypomnieć trzeba, że podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że Sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa. Autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia (por. wyrok NSA z 22 lipca 2025 r., sygn. akt II GSK 665/25). Z kolei w przypadku zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, podkreślić należy, że prawidłowo sformułowany zarzut tego typu winien wskazywać konkretne regulacje procesowe, którym uchybił Sąd I instancji, a także to, że naruszenie tego rodzaju regulacji mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie nie może więc ograniczyć się tylko do wskazania, że do naruszenia określonych przepisów faktycznie doszło, ale musi wykazać, co najmniej potencjalny, związek przyczynowy pomiędzy tym naruszeniem, a wynikiem sprawy, tj. treścią zapadłego orzeczenia.
3. W ocenie NSA wszelkie zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej są niezasadne z kilku zasadniczych przyczyn.
Po pierwsze – Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że z art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. wynika, że opinia kuratora oświaty nie ma charakteru wiążącego. W doktrynie wskazuje się, że zwracając się o opinię do kuratora oświaty w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. organ powinien przedłożyć kuratorowi treść zarządzenia oraz jego uzasadnienie (por. M. Pilich, Prawo oświatowe. Komentarz, wydanie III, WKP 2022). W niniejszej sprawie Prezydent wskazał, że oczekuje wystąpienia przez Małopolską Kurator Oświaty z wnioskiem o odwołanie skarżącej "w trybie art. 56 ust. 3 p.o.", który stanowi, że jeżeli dyrektor szkoły lub placówki nie usunie w wyznaczonym terminie uchybień, o których mowa w ust. 1, nie opracuje lub nie wdroży w określonych w harmonogramie terminach programu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania albo nie uwzględni w tym programie zgłoszonych uwag i wniosków, organ sprawujący nadzór pedagogiczny występuje do organu prowadzącego szkołę lub placówkę z wnioskiem o odwołanie dyrektora szkoły lub placówki z końcem albo w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Wniosek złożony w tej sprawie przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny jest wiążący dla organu prowadzącego szkołę lub placówkę. W doktrynie wskazuje się, że art. 56 ust. 3 p.o. określa sankcję, jaką stosuje się w razie niewykonania obowiązków nałożonych art. 56 ust. 1 lub 2 p.o. na dyrektora szkoły publicznej prowadzonej przez j.s.t. a lista przesłanek zastosowania tego środka prawnego wynikających z komentowanego przepisu jest zamknięta (por. M. Pilich (red.), Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. III, WKP 2022). Zatem z pisma Prezydenta wynika, że zmierzał do odwołania skarżącej w czasie trwania roku szkolnego, ale w oparciu o zupełnie inną podstawę prawną, przewidującą inne przesłanki odwołania dyrektora szkoły (tj. inny katalog naruszeń), niż te określone w art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. W rezultacie, mimo zawarcia przez Prezydenta w piśmie z 6 października 2023 r. uzasadnienia, które następnie znalazło się w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia, należy stwierdzić, że wydanie zarządzenia nie zostało poprzedzone zwróceniem się o wydanie przez kuratora oświaty opinii w trybie stanowiącego podstawę działania Prezydenta art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. W związku z tym brak było podstaw do wydania zarządzenia w przedmiocie odwołania skarżącej z funkcji dyrektora na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. z uwagi na brak spełnienia warunków formalnych wskazanych w przepisie. Wskazane przez Sąd I instancji argumenty NSA podziela w całości a zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie nie są zasadne.
Po drugie – już samo wystąpienie organu prowadzącego szkołę do kuratora oświaty powinno być szczegółowo uzasadnione i wyjaśnione (por. wyrok NSA z 8 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1928/10). Zatem w przedmiotowym wystąpieniu powinna znaleźć się zarówno ściśle wskazana podstawa prawna odwołania dyrektora placówki, jak i uzasadnienie, że w sprawie rzeczywiście zaistniał przypadek "szczególnie uzasadniony". Dopiero bowiem w sytuacji spełnienia tych wymogów formalnych, byłoby możliwe rzeczywiste wydanie opinii przez kuratora (po zapoznaniu się z okolicznościami uzasadniającymi odwołanie dyrektora w trybie natychmiastowym), a nie opinii o charakterze blankietowym (bez poznania motywów zastosowania wskazanego trybu). W niniejszej sprawie Małopolskiemu Kuratorowi Oświaty zostało przedstawione uzasadnienie wniosku, jednakże z treści pisma kierowanego do Kuratora nie wynika, aby Prezydent zmierzał do odwołania skarżącej właśnie w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o.
Po trzecie - zasadnie wskazał Sąd I instancji, że organ nie może w postępowaniu poprzedzającym zarządzenie o odwołaniu nauczyciela ze stanowiska dyrektora działać dowolnie, bez jakichkolwiek reguł. Zgodnie z art. 2 Konstytucji, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Stosownie natomiast do art. 7 Konstytucji, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Prawidłowo zatem Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie nie mają zastosowanie regulacje unijne (tj. Karta Praw Podstawowych UE).
Po czwarte - w postępowaniu o odwołaniu z funkcji dyrektora szkoły w trybie natychmiastowym powinny być skarżącej zapewnione podstawowe gwarancje w postaci prawa do bycia wysłuchaną oraz prawa do odniesienia się do stawianych skarżącej zarzutów. Gwarancje te tkwią wprost w zasadzie demokratycznego państwa prawnego i powinny zostać zastosowane przez organ. NSA podziela prezentowany w doktrynie pogląd, w świetle którego zasady prawdy obiektywnej, interesu społecznego, słusznego interesu obywateli, a także zasada wysłuchania wyrażają wartości ogólne dla całego systemu prawa, a zatem wartości, na których opiera się cały porządek prawny (por. M. Zdyb, J. Stelmasiak, Zasady ogólne kodeksu postępowania administracyjnego. Orzecznictwo Sądu Administracyjnego z komentarzem, Lublin 1992, s. 5-6), a w rezultacie powinny być realizowane we wszystkich postępowaniach prowadzonych przez organy administracji publicznej z udziałem podmiotów zewnętrznych. W rezultacie, za zasadne Sąd I instancji uznał zarzuty pozbawienia skarżącej prawa do bycia wysłuchaną. Oczywistym przy tym jest, że postępowanie określone w art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. z istoty rzeczy ma przebiegać szybko, tak aby możliwa była reakcja na sytuację zagrażającą funkcjonowaniu szkoły, dająca podstawę do odwołania dyrektora placówki w czasie trwania roku szkolnego ze skutkiem natychmiastowym. Nie oznacza to jednak, że zasada szybkości postępowania ma stać ponad zasadą prawdy obiektywnej.
Po piąte - w niniejszej sprawie nie zostały również spełnione materialnoprawne przesłanki zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. Z uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia, ani z akt sprawy nie wynika, aby zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek" dający możliwość odwołania skarżącej z funkcji dyrektora ze skutkiem natychmiastowym w czasie trwania roku szkolnego. Nie ulega wątpliwości to, że w sprawie doszło do naruszenia: a) przepisów u.g.n. (brak zawiadomienia organu o zawarciu umów najmu w terminie ze wskazanymi podmiotami, brak zgody na wypowiedzenie umowy); b) prawa oświatowego (w zakresie braku wyraźnej zgody Rady Rodziców na powołanie UKS). Nie ulega wątpliwości również to, że istnieją istotne rozbieżności pomiędzy częścią rodziców a skarżącą w zakresie poglądów na zarządzanie szkołą, w tym w szczególności organizowanie szkolenia sportowego w gimnastyce sportowej, współpracy z Klubem Sportowym a także udostępnianiem hali sportowej szkoły bez wynagrodzenia UKS.
Nie oznacza to jednak automatycznie, że zaistniała przesłanka z art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. Prezydent nie wykazał, aby w sprawie zaistniała konieczność odwołania skarżącej ze stanowiska natychmiast, tj. "tu i teraz". Zatem nie wykazał zaistnienia okoliczności nagłych, uzasadniających odwołanie dyrektora ze stanowiska w czasie trwania roku szkolnego ze skutkiem natychmiastowym (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2022 r., sygn. akt III OSK 7194/21). Pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków" winno być rozumiane wąsko i oznaczać takie sytuacje, w których nie jest możliwe spełnianie przez nauczyciela funkcji kierowniczej, a konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności zachodzi ze względu na zagrożenie interesu publicznego, ponieważ naruszenie prawa przez dyrektora jest na tyle istotne, że nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków przez daną osobę, a stwierdzone w jej pracy uchybienia mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły, a przy tym nie ulega wątpliwości, że dyrektor utracił zdolność wykonywania powierzonej mu funkcji z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na nim obowiązków (por. wyrok NSA z 17 listopada 2023 r., sygn. akt III OSK 2803/21). Szczególnie uzasadniony przypadek może dotyczyć tylko sytuacji zupełnie wyjątkowych, nadzwyczajnych i nagłych, kiedy organ uprawniony do wydania zarządzenia w sprawie odwołania ma prawo ocenić czy dalsze pełnienie funkcji kierowniczej w szkole lub placówce oświatowej stanowi istotne zagrożenie dla funkcjonowania tych jednostek lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych przyczyn jest nie do przyjęcia. To nie liczba zdarzeń, czy ich powtarzalność konstruuje przypadek "szczególnie uzasadniony", ale charakter tych zdarzeń i waga naruszeń (por. wyrok NSA z 7 maja 2024 r., sygn. akt III OSK 4391/21). W orzecznictwie (por. wyroki NSA z: 28 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 1884/17; z 14 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 22/17; z 29 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 109/17; z 1 grudnia 2022 r., sygn. akt III OSK 1641/21) wskazuje się przykłady "szczególnie uzasadnionego przypadku" dającego podstawę do odwołania dyrektora placówki w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. ze skutkiem natychmiastowym, w czasie trwania roku szkolnego: kradzież (np. alkoholu) przez dyrektora (wicedyrektora) w sklepie; błędy organizacyjne, które postawiły placówkę w stan zagrożenia likwidacją; poniżanie, upokarzanie i ignorowanie pracownika oraz wykorzystanie pracowników do przeprowadzenia remontu w mieszkaniu dyrektora; zaniedbania w nadzorze nad pracownikami skutkujące molestowaniem seksualnym podopiecznych; notoryczne nieregulowanie zobowiązań finansowych szkoły; długotrwała choroba uniemożliwiająca wykonywanie funkcji kierowniczej, która negatywnie wpływa na szkołę, powodując jej dezorganizację; stosowanie mobbingu przez dyrektora, konflikt z większością grona pedagogicznego. Takie sytuacje nie miały miejsca w niniejszej sprawie.
Po szóste - w niniejszej sprawie zasadnie wskazał Sąd I instancji, że żaden z zarzutów stawianych skarżącej nie dawał podstawy do zastosowania trybu odwołania skarżącej ze stanowiska dyrektora w czasie trwania roku szkolnego w oparciu o normę zawartą w art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. W zarządzeniu Prezydent wskazał na: a) nieetyczną postawę skarżącej, b) niezadowolenie rodziców, c) faworyzowanie UKS kosztem Klubu Sportowego, d) wpływ postawy skarżącej na społeczny odbiór szkoły, e) destabilizowanie prac szkoły. Już pobieżna analiza zarzutów prezydenta wskazuje, że przypadki "szczególnie uzasadnione" nie są to przypadki, które w subiektywnym odczuciu organu prowadzącego mają charakter szczególny. Są to przypadki, które obiektywnie powodują destabilizację placówki pod względem dydaktycznym, wychowawczym, czy oświatowym, a jedyną możliwością zapobiegnięcia takiej sytuacji jest odwołanie dyrektora w trakcie roku szkolnego (por. wyrok NSA z 23 marca 2022 r., sygn. akt III OSK 2784/21). Muszą być one oceniane ad casum (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt III OSK 7392/21). Zasadnie wskazał Sąd I instancji, że nie mieszczą się w pojęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" i nie uzasadniają odwołania osoby sprawującej funkcję kierowniczą w szkole szkoły w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia: a) negatywna ocena działalności dyrektora szkoły przez organ prowadzący, b) zaniedbania dotyczące organizacji pracy szkoły, zwłaszcza odmienna koncepcja prowadzenia placówki oświatowej, c) konflikt z organem prowadzącym szkołę, dyrektorem szkoły lub współpracownikami, d) konflikt pomiędzy dyrektorem szkoły a rodzicami. W tym ostatnim przypadku Sąd prawidłowo wskazał, że konflikt ten dotyczył tylko części rodziców (zgodnie z wskazaniami organu 33 rodziców złożyło skargi, a szkoła liczy ponad 500 uczniów) i nie doszło do paraliżu lub braku możliwości funkcjonowania szkoły. Z treści zarządzenia, ani z akt sprawy nie wynika, aby konflikt pomiędzy skarżącą a Klubem Sportowym spowodował brak realizacji szkolenia, nie wynika również, aby działania skarżącej zagroziły płynności finansowej szkoły.
4. Podsumowując, zdaniem NSA, Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania oraz prawa materialnego, a w konsekwencji na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia. Zatem również zarzut naruszenia tego przepisu należało uznać za niezasadny. Przepis art. 147 § 1 p.p.s.a. należy do tzw. przepisów wynikowych, a co za tym idzie, znajduje on zastosowanie w sprawie, jeżeli wskutek przeprowadzonej kontroli Sąd I instancji stwierdzi istnienie naruszeń prawa przez organy administracji publicznej w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Tym samym nie można zarzucać Sądowi I instancji naruszenia tegoż przepisu prawa, jeżeli wcześniej nie wykaże się, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa (por. wyrok NSA z 2 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 264/20).
Prawidłowo również Sąd orzekł, że zaskarżone zarządzenie wywołuje skutki prawne do chwili uprawomocnienia się wyroku, uznając, że jest to niezbędne w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania szkoły.
Konsekwencją stwierdzenia przez Sąd I instancji nieważność zaskarżonego zarządzenia Prezydenta było również to, że zasądzono od Prezydenta Miasta Krakowa na rzecz skarżącej kwotę 797 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zatem niezasadny jest zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Niezrozumiały jest z kolei zarzut wskazujący na naruszenie "art. 106 § 5 w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak dokonania wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego". To skarżący kasacyjnie (profesjonalista) powinien wskazać konkretny przepis (p.p.s.a.) a nie Sąd powinien się domyślać o jaką regulację chodzi w tym zarzucie. Zdaniem NSA, w niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo przeprowadził dowód z dołączonych do skargi dokumentów, a oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodu z dołączonych do załącznika protokołu rozprawy dokumentów stwierdzając, że nie pozostają one w związku z oceną legalności zaskarżonego zarządzenia.
5. Z powyższych przyczyn skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, została przez Naczelny Sąd Administracyjny oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a.