III OSK 2210/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-10-08
NSAAdministracyjneWysokansa
czynszlokale mieszkalnezasób komunalnyzarządzenieuzasadnieniekontrola sądowaprawo administracyjnesamorząd terytorialnynajem

Podsumowanie

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Burmistrza od wyroku WSA, który stwierdził nieważność zarządzenia ustalającego stawki czynszu za lokale mieszkalne z powodu braku uzasadnienia.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Burmistrza od wyroku WSA, który stwierdził nieważność zarządzenia ustalającego stawki czynszu za lokale mieszkalne. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo stwierdził nieważność zarządzenia z powodu braku jego uzasadnienia, co uniemożliwia kontrolę legalności. Sąd podkreślił, że zarządzenie organu wykonawczego gminy w sprawie stawek czynszu ma charakter administracyjny i podlega kognicji sądów administracyjnych.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Burmistrza od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który stwierdził nieważność zarządzenia Burmistrza z dnia 10 września 2021 r. w przedmiocie ustalenia stawek czynszu za lokale mieszkalne. WSA uznał, że zarządzenie było pozbawione uzasadnienia, co uniemożliwia kontrolę jego legalności, i dlatego stwierdził jego nieważność. Burmistrz w skardze kasacyjnej zarzucił WSA naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 P.p.s.a. (brak uzasadnienia wyroku WSA) oraz art. 3 § 2 w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 8a ust. 5 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów (rozpoznanie sprawy cywilnej jako administracyjnej). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarządzenie Burmistrza ma charakter administracyjny i podlega kognicji sądów administracyjnych, a nie cywilnych. Podkreślono, że brak uzasadnienia zarządzenia ustalającego stawki czynszu stanowi istotne naruszenie prawa, uniemożliwiające kontrolę jego legalności. NSA potwierdził, że WSA prawidłowo ocenił, iż skarżący (najemca) miał interes prawny w zaskarżeniu zarządzenia, które ingerowało w jego sytuację prawną poprzez ustalenie wyższych stawek czynszu. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. przez WSA, uznając, że uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zarządzenie pozbawione uzasadnienia stanowi istotne naruszenie prawa, które uniemożliwia kontrolę jego legalności przez sąd administracyjny.

Uzasadnienie

Brak uzasadnienia zarządzenia uniemożliwia ocenę kryteriów i przesłanek, którymi kierował się organ, co narusza zasadę działania na podstawie prawa i uniemożliwia skuteczną kontrolę sądową.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

u.o.p.l. art. 8 § pkt 1

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

u.o.p.l. art. 21 § ust. 2 pkt 4

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 3 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.p.l. art. 8a § ust. 5 pkt 2

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

Zasady techniki prawodawczej art. 131 § § 131

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"

Zasady techniki prawodawczej art. 141 § § 141

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"

u.s.g. art. 101 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 204 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak uzasadnienia zarządzenia ustalającego stawki czynszu stanowi istotne naruszenie prawa, uniemożliwiające kontrolę jego legalności. Zarządzenie ustalające stawki czynszu za lokale mieszkalne ma charakter administracyjny i podlega kognicji sądów administracyjnych. Najemca lokalu komunalnego ma interes prawny do zaskarżenia zarządzenia, które ingeruje w jego sytuację prawną poprzez ustalenie wyższych stawek czynszu.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia przez WSA art. 3 § 2 w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 8a ust. 5 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów (rozpoznanie sprawy cywilnej jako administracyjnej). Zarzut naruszenia przez WSA art. 141 § 4 P.p.s.a. (brak uzasadnienia wyroku WSA).

Godne uwagi sformułowania

zarządzenie pozbawione uzasadnienia w istocie uniemożliwia kontrolę Sądu dotyczącą jego legalności zarządzenie Burmistrza [...] z dnia 10 września 2021 r. nr 51/2021 w przedmiocie ustalenia stawek czynszu za lokale mieszkalne jest aktem podjętym z zakresu administracji publicznej brak uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia stanowił w tej sprawie istotne naruszenie prawa, ponieważ bez tego uzasadnienia niemożliwa jest kontrola legalności jego wydania

Skład orzekający

Kazimierz Bandarzewski

sprawozdawca

Mirosław Wincenciak

przewodniczący

Sławomir Wojciechowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie prawa przez wydanie aktu administracyjnego bez uzasadnienia, kwalifikacja prawna zarządzeń dotyczących stawek czynszu w zasobie komunalnym, interes prawny najemcy do zaskarżenia takich zarządzeń."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania stawek czynszu przez organ wykonawczy gminy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie praw lokatorów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu ustalania czynszów w zasobach komunalnych i podkreśla fundamentalne znaczenie uzasadnienia dla aktów administracyjnych, co jest istotne dla wielu najemców i samorządów.

Czy zarządzenie o czynszu bez uzasadnienia jest legalne? NSA wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 240 PLN

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III OSK 2210/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Sławomir Wojciechowski
Symbol z opisem
6214 Czynsze regulowane
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
II SA/Ol 37/22 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2022-05-12
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 141 § 4, art. 3 § 2, art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2020 poz 611
art. 8a ust. 5 pkt 2
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - t. j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 8 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Burmistrza [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 37/22 w sprawie ze skargi J. S. na zarządzenie Burmistrza [...] z dnia 10 września 2021 r. nr 51/2021 w przedmiocie ustalenia stawek czynszu za lokale mieszkalne 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Gminy [...] na rzecz J. S. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 12 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 37/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. S. na zarządzenie Burmistrza [...] z dnia 10 września 2021 r. nr 51/2021 w przedmiocie ustalenia stawek czynszu za lokale mieszkalne, stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia (pkt I), a także zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 797 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt II).
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że przedmiotowa skarga jest dopuszczalna i nie podlega odrzuceniu. Została ona wniesiona przez osobę umocowaną do jej wywiedzenia, a przed jej wniesieniem nie było już w przepisach prawa obowiązku prawnego wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w odniesieniu do aktów określonych w § 3 ust. 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a.
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, że podstawą prawną stanowiącą upoważnienie materialnoprawne do podjęcia zaskarżonego zarządzenia są przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy, i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 611) zwanej dalej ustawą o ochronie praw lokatorów. Stosownie do art. 8 pkt 1 tej ustawy jeżeli właścicielem jest jednostka samorządu terytorialnego, stawki czynszu, o których mowa w art. 7, ustala organ wykonawczy tej jednostki w przypadku gminy - zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 21 ust. 2 pkt 4. Według zaś tego przepisu "Wieloletni program gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy" powinien być opracowany na co najmniej pięć kolejnych lat i obejmować w szczególności zasady polityki czynszowej oraz warunki obniżania czynszu.
Oceniając przebieg postępowania Sąd stwierdził, że zarządzenie Burmistrza pozbawione jest uzasadnienia. Sąd winien skontrolować legalność podjętego zarządzenia w zakresie określonym w art. 8 pkt 1 ustawy o ochronie praw lokatorów. Organ zobligowany jest uzasadnić ustalenie określonych stawek czynszu i wyjaśnić kryteria jakimi się kierował. Wskazać dalej należy, że art. 8 pkt 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, upoważnia organ wykonawczy gminy do ustalania stawek czynszu, jednak zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów. Art. 21 jest umieszczony w rozdziale 3 ustawy regulującym kwestie mieszkaniowego zasobu gminy, który tworzony jest w celu tworzenia warunków do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej – art. 20 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 1. Prawidłowemu gospodarowaniu tym zasobem służą programy, o których mowa w art. 21 ust. 1, w tym wskazane w pkt 1-szym wieloletnie programy gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy. Ustęp 2 tego artykułu określa z jakich elementów ma się składać taki wieloletni program, a z pkt 4-go wynika, że ma obejmować zasady polityki czynszowej oraz warunki obniżania czynszu. Wykonując zatem swoje upoważnienie, wynikające z art. 8 pkt 1 ustawy o ochronie praw lokatorów organ wykonawczy gminy musi mieć podstawy, zasady, wedle których ustalał będzie stawki czynszu w zasobie mieszkaniowym gminy, zatem ww. zasady polityki czynszowej oraz warunki obniżania czynszu, określone przez radę gminy w ramach wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy. Zależność między tymi dwoma aktami – uchwała rady gminy w sprawie wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy a zarządzeniem organu wykonawczego gminy – wójta, burmistrza, prezydenta miasta – w sprawie ustalania stawek czynszu można określić jak akt wykonawczy do ustawy, gdzie rolę ustawy pełni uchwała w sprawie wieloletniego programu, a rolę aktu wykonawczego – zarządzenie uwzględniające zasady ustalone uchwałą. To uchwała, określając zasady polityki czynszowej w ramach wieloletniego programu, musi uwzględniać regulacje ustawy dotyczące czynszu, zaś zarządzenie ustalać ten czynsz zgodnie z wytycznymi tychże zasad. Jak zatem z zestawienia art. 8 pkt 1 i art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów wynika zarządzenie, o którym mowa w art. 8 pkt 1 musi być poprzedzone i mieć za podstawę uchwałę, o której mowa w art. 21 ust. 1 i art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów.
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji wskazał, że wprawdzie co do zasady obowiązujące ustawy nie wprowadzają obowiązku uzasadniania uchwał organów samorządu, ale taki obowiązek in abstracto wynika z § 131 w związku z § 141 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r. poz. 283). Zgodnie z powołanymi przepisami do projektów aktów normatywnych o charakterze wewnętrznym (uchwał i zarządzeń) dołącza się uzasadnienie. Należy zauważyć, że wprawdzie brak uzasadnienia danej uchwały czy zarządzenia zawsze stanowi naruszenie prawa, to jednak w niektórych przypadkach będzie to nieistotne naruszenie prawa, a w innym – istotne naruszenie prawa. W sytuacji, gdy organ samorządu jest zobowiązany do wydania aktu (uchwały lub zarządzenia) i podstawę oraz treść tego aktu determinuje przepis ustawy, wówczas brak uzasadnienia nie stanowi wady istotnej. Natomiast w sytuacji, w której organ samorządu działa w zakresie możliwości wyboru różnorodnych sposobów wykonania danego zadania publicznego (jak w niniejszej sprawie), wybór konkretnego sposobu załatwiania danych spraw musi wynikać z uzasadnienia.
Podsumowując powyższe rozważania w ocenie Sądu przyjąć trzeba, że brak uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia w istocie uniemożliwia kontrolę Sądu dotyczącą jego legalności, utrudniając odniesienie się do argumentów zawartych w skardze, dlatego też konieczne okazało się stwierdzenie nieważności powyższego rozstrzygnięcia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Burmistrz [...], zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie następujących norm:
1) naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. przez brak uzasadnienia w części obejmującej podstawę prawną rozstrzygnięcia, w stopniu utrudniającym sporządzenie skargi kasacyjnej przez nieznajomość normatywnej podstawy rozstrzygnięcia, w warunkach konieczności wykonania formalnych wymogów podania podstaw skargi;
2) naruszenie art. 3 § 2 w związku z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 8a ust. 5 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, przez rozpoznanie skargi o charakterze sporu poddanego ustawowo rozstrzygnięciu sądu cywilnego w postępowaniu cywilnym dotyczącego stosunku cywilnoprawnego a nie administracyjnoprawnego, podczas gdy skarga skarżącego powinna zostać odrzucona.
Ponadto skarga kasacyjna zawiera wskazanie na art. 174 pkt 1 P.p.s.a. bez sformułowanego zarzutu w tym zakresie. W konsekwencji zaskarżonemu wyrokowi zarzucił poddanie kontroli sądowoadministracyjnej sporu cywilnego i niezasadne uchylenia aktu nie mającego charakteru administracyjnego.
W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie skargi, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zwłaszcza jeśli zarzut dotyczący braku podstawy prawnej okaże się uzasadniony. Jednocześnie wniesiono o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, a także rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. S. wniósł o jej oddalenie, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdza wystąpienia w tej sprawie okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu.
Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Jak już zostało to wskazane, przesłanki obejmujące odrzucenie skargi wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną bierze pod uwagę z urzędu. Jedną z takich przesłanek jest podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w zakresie obejmującym art. 3 § 2 w związku z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. i w związku z art. 8a ust. 5 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, poprzez rozpoznanie skargi mającej obejmować sprawę cywilną a nie administracyjną, co miałoby skutkować niedopuszczalnością rozpoznawania tej sprawy przez sądy administracyjne.
Zarzut ten nie jest uzasadniony.
Zaskarżone do Sądu pierwszej instancji zarządzenie nie stanowi aktu z zakresu prawa cywilnego, ponieważ nie dotyczy indywidualnej umowy najmu zawartej przez Gminę z konkretnym najemcą, ale ma charakter ogólny w tym zakresie, że stanowi podstawę do zmiany stawek czynszu we wszystkich umowach zawartych przez Gminę z najemcami lub na jego podstawie do zawarcia umów najmu. Tym samym jest to zarządzenie podjęte w zakresie wykonywania zadania publicznego obejmującego gospodarowanie mieniem samorządowym. Jest ono kierowane do administracji samorządowej i na jego podstawie zawierane są zarówno umowy najmu, jak i dokonywane zmiany w już zawartych umowach. Akt ten podlega kognicji sądu administracyjnego (tak też WSA w Krakowie w prawomocnym wyroku z 24 kwietnia 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 1194/17). Podstawowym kryterium uznania zarządzenia organu wykonawczego gminy jako podjętego z zakresu administracji publicznej jest przynależność norm prawnych stanowiących podstawę wydania zarządzenia do norm prawa administracyjnego (publicznego) i wynikający z tych norm charakter przedmiotu regulacji w drodze zarządzenia (por. postanowienie SN z dnia 26 września 1996 r. sygn. akt III ARN 45/96). To podstawa prawna wydanego zarządzenia decyduje o tym, czy jest ona oświadczeniem woli w rozumieniu prawa cywilnego, czy też aktem administracji kształtującym sytuację innego podmiotu. Zarządzenia podejmowane przez organ wykonawczy gminy mogą być kwalifikowane jako działania z zakresu wykonywania administracji publicznej, mimo że zmierzają do wywołania określonych skutków cywilnoprawnych, jeżeli działaniom tym nadawana jest forma charakterystyczna dla aktów administracyjnych (tak uchwała składu 7 sędziów NSA z 6 listopada 2000 r. sygn. akt OPS 11/00; wyrok WSA w Rzeszowie z 19 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 898/11). Zaskarżone do Sądu pierwszej instancji zarządzenie Burmistrza [...] z dnia 10 września 2021 r. nr 51/2021 w przedmiocie ustalenia stawek czynszu za lokale mieszkalne jest aktem podjętym z zakresu administracji publicznej.
Przyjęcie odmiennej koncepcji wskazywanej przez stronę skarżącą kasacyjnie pozbawiłoby najemców jakiegokolwiek uprawnienia do skarżenia zarządzeń w sprawie wysokości stawek czynszu w lokalach stanowiących zasób jednostek samorządu terytorialnego i sprowadzałoby się jedynie do oceny przed sądem cywilnym, czy w wypowiedzeniach umów najmu lub w nowo zawieranych umowach najmu zastosowano stawkę czynszu wynikającej z zarządzenia ale bez możliwości skontrolowania przez sąd powszechny samego zarządzenia będącego źródłem owych stawek.
Tym samym nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sprawa ta podlega kognicji sądów administracyjnych.
Nietrafnie też strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 8a ust. 5 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów. Zgodnie z tym przepisem w ciągu dwóch miesięcy od dnia wypowiedzenia przez właściciela m.in. wysokości stawki czynszu, lokator może zakwestionować podwyżkę stawki czynszu wnosząc do sądu pozew o ustalenie, że podwyżka jest niezasadna albo jest zasadna, lecz w innej wysokości. Przepis ten wprost dotyczy sytuacji, w której wypowiedzenie dotychczasowej stawki czynszu dotyczy już zawartej umowy i rzeczywiście taka sprawa ma charakter cywilny. Ta jednak sprawa nie dotyczyła wypowiedzenia stawki czynszu w umowie najmu, ale kwestionowania zarządzenia, które było podstawą do dokonywania takich wypowiedzeń.
Nie budzi też wątpliwości, że skarżący jako najemca miał prawo na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. do zaskarżenia ww. zarządzenia. Zgodnie z tym przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone zarządzeniem lub uchwałą podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć takie zarządzenie lub uchwałę do sądu administracyjnego. Przepis ten stanowi lex specialis w stosunku do ogólnej normy wynikającej z art. 50 P.p.s.a. określającej podmioty, którym przysługuje legitymacja skargowa. W art. 50 P.p.s.a. legitymacja skargowa jest uwarunkowana posiadaniem interesu prawnego, natomiast w art. 101 ust. 1 u.s.g. wymaga się wykazania naruszenia interesu prawnego. Interes prawny, o którym mowa w tym artykule musi być oceniany w płaszczyźnie materialnoprawnej i strona inicjująca postępowanie sądowe w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. zobowiązana jest do wykazania istnienia związku pomiędzy zaskarżonym zarządzeniem a jej indywidualną sytuacją prawną (czyli jej interesem prawnym), a także musi wykazać, że ze względu na istnienie tego związku zaskarżone zarządzenie negatywnie wpływa na jej sytuację prawną, poprzez np. nałożenie na nią obowiązków w wyższym zakresie niż dotychczas.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie w tej sprawie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący wykazał, że zaskarżone zarządzenie Burmistrza [...] ingeruje w jego interes prawny. Skarżącemu przysługiwało prawo najmu lokalu mieszkalnego stanowiącego własność Gminy [...] i zaliczonego do publicznego (gminnego) zasobu mieszkaniowego. Ustalenie przez Burmistrza [...] wysokości stawki bazowej czynszu stanowiło podstawę do wypowiedzenia dotychczas zawartej umowy najmu, a zaskarżone zarządzenie wprost nakazuje, aby administrator zasobów komunalnych sporządził stosowne aneksy do umów najmu. Tym samym wykonanie zaskarżonego zarządzenia powodowało ingerencję w indywidualne i realne interesy skarżącego, ponieważ zarządzenie to nakazuje wprowadzenie podwyższonych stawek czynszu. Taka sytuacja spełnia podnoszony w orzecznictwie sądowym postulat, aby legitymację skargową opartą o art. 101 ust. 1 u.s.g. przyznać tylko takiej osobie, która wykaże, że ma konkretne, indywidualnie jej przysługujące uprawnienia lub obowiązki wynikające z przepisów prawa materialnego i te jej uprawnienia lub obowiązki zostały naruszone konkretnym aktem organu jednostki samorządu.
Burmistrz [...] wydając zaskarżone zarządzenie nie korzystał z pełnej autonomii pozwalającej na dowolne ustalania stawek czynszu najmu.
Nie budzi też wątpliwości stanowisko Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym zarządzenie ustalające stawki czynszu za lokale mieszkalne pozbawione uzasadnienia nie pozwala na jego kontrolę w zakresie zgodności z prawem. Wprawdzie formalnie zarządzenie to zawiera stawek czynszu najmu za określone kategorie mieszkań położonych na terenie miasta i na pozostałym terenie Gminy, tym niemniej nie wiadomo w jaki sposób ustalono takie, a nie inne stawki czynszu.
Takie uzasadnienie w żadnej mierze nie pozwala na ocenę, dlaczego lub na podstawie jakich przesłanek Burmistrz [...] ustalił stawki bazowe czynszu i ustalił inne stawki dla mieszkań o zmniejszonym standardzie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na jednostkach samorządu terytorialnego ciąży obowiązek uzasadniania wszelkich rozstrzygnięć, w tym zarządzeń na podstawie których dochodzi do nawiązania lub rozwiązania stosunku cywilnoprawnego (np. umów najmu lokali mieszkalnych). W świetle zasady demokratycznego państwa prawnego i adresowanego do wszystkich organów władzy publicznej nakazu działania na podstawie i w granicach prawa (art. 2 i art. 7 Konstytucji RP) niedopuszczalne jest podejmowanie aktów władzy publicznej - w tym zarządzeń organów wykonawczych gmin - bez ujawnienia przyczyn przemawiających za konkretnym rozstrzygnięciem (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1170/12).
Trafnie też Sąd pierwszej instancji wskazał w tym zakresie na treść § 131 w związku z § 141 rozporządzenia w sprawie "Zasad techniki prawodawczej". Zgodnie z powołanymi przepisami do projektów aktów normatywnych o charakterze wewnętrznym (uchwał i zarządzeń) dołącza się uzasadnienie. Brak w zaskarżonym zarządzeniu uzasadnienia stanowił w tej sprawie istotne naruszenie prawa, ponieważ bez tego uzasadnienia niemożliwa jest kontrola legalności jego wydania.
Wskazany w podstawie kasacyjnej art. 3 § 2 P.p.s.a. nie może być skutecznie podniesionym zarzutem z powodu jego ogólności. Przepis ten zawiera 10 odrębnych punktów określających zakres kognicji sądu administracyjnego. Brak doprecyzowania tego zarzutu uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu kontrolę zaskarżonego wyroku. Sąd ten nie może doprecyzowywać lub uściślać zarzutu skargi kasacyjnej tylko po to, aby tak zmodyfikowany zarzut podlegał rozpoznaniu.
Nie jest też zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. w zakresie braku wskazania podstawy rozstrzygnięcia.
Przepis ten ma charakter proceduralny i reguluje wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wymienionych w jego treści warunków. Wyrok sądu pierwszej instancji nie będzie poddawał się kontroli sądowoadministracyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyrok NSA z 15 czerwca 2010 r. sygn. akt II OSK 986/09; wyrok NSA z 12 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 2338/13). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Z wywodów Sądu pierwszej instancji wynika, dlaczego w jego ocenie zaskarżone zarządzenie w istotnym zakresie narusza prawo. Sąd wskazał nadto, jakie znaczenie ma brak w tej sprawie uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia oraz powołał podstawę prawną, z której wynika obowiązek jego sporządzenia. Tym samym nie ma racji strona skarżąca kasacyjnie podnosząc, że zaskarżony wyrok nie zawiera podstawy prawnej swojego rozstrzygnięcia. Ponadto Sąd pierwszej instancji w dostateczny sposób wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia.
Zarzucając naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może skutecznie strona skarżąca kasacyjnie zwalczać prawidłowości przyjętej przez Sąd pierwszej instancji wykładni prawa materialnego (por. wyrok NSA z 7 marca 2023 r. sygn. akt II GSK 1329/19). Zaskarżony wyrok zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 141 § 4 P.p.s.a. Ponadto nie można dostrzec niespójności w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Skarga kasacyjna nie zawiera sformułowanego zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skoro żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie okazał się zasadny, to skarga ta podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. Koszty te obejmują wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę