III OSK 2209/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i decyzje administracyjne, uznając, że stan techniczny domu męża policjantki nie pozwalał na zaspokojenie jej potrzeb mieszkaniowych, co było kluczowe dla przyznania równoważnika pieniężnego.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania policjantce równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Organy administracji i WSA uznały, że policjantka miała zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, ponieważ jej mąż posiadał dom jednorodzinny, który został formalnie zgłoszony do użytkowania. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił te rozstrzygnięcia, podkreślając, że kluczowy jest faktyczny stan techniczny nieruchomości umożliwiający zamieszkanie i zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, a nie tylko formalne posiadanie tytułu prawnego do domu w stanie surowym.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. G. od wyroku WSA w Olsztynie, który oddalił jej skargę na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie. Sprawa dotyczyła odmowy przyznania policjantce równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Organy policji dwukrotnie odmówiły przyznania świadczenia, argumentując, że mąż skarżącej posiada dom jednorodzinny w miejscowości pobliskiej, który odpowiada normom zaludnienia. WSA podtrzymał te decyzje, uznając, że formalne zgłoszenie zakończenia budowy domu i podłączenie mediów jest wystarczające do uznania potrzeb mieszkaniowych za zaspokojone, niezależnie od stopnia wykończenia. NSA uchylił jednak wyrok WSA i zaskarżoną decyzję, wskazując na błędną wykładnię przepisów. Sąd podkreślił, że prawo do równoważnika pieniężnego jest formą wsparcia w przypadku niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych. Kluczowe jest faktyczne zaspokojenie tych potrzeb, co oznacza, że nieruchomość musi nadawać się do zamieszkania. Posiadanie domu w stanie surowym, bez możliwości faktycznego zamieszkania i zaspokojenia potrzeb, nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania równoważnika. NSA zwrócił uwagę na potrzebę ponownej oceny stanu technicznego domu i faktycznej możliwości zamieszkania przez policjantkę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, posiadanie domu w stanie surowym, który nie umożliwia faktycznego zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, nie stanowi przeszkody do przyznania równoważnika pieniężnego.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że celem równoważnika jest wsparcie policjanta w sytuacji niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych. Kluczowe jest faktyczne zaspokojenie tych potrzeb, a nie tylko formalne posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości, która nie nadaje się do zamieszkania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
u. Policji art. 92 § 1
Ustawa o Policji
u. Policji art. 95 § 1
Ustawa o Policji
Dz. U. z 2020 r. poz. 946 art. 1 § 1
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego
Pomocnicze
u. Policji art. 88 § 1
Ustawa o Policji
u. Policji art. 90
Ustawa o Policji
u. Policji art. 94 § 1
Ustawa o Policji
Dz.U. 2020 poz 360 art. 96 § 1
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
prawo budowlane
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Argumenty
Skuteczne argumenty
Stan techniczny domu męża skarżącej uniemożliwia jego normalną eksploatację i użytkowanie, a tym samym zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych skarżącej. Dom męża skarżącej nie spełnia wymogów technicznych pozwalających na uznanie go za lokal mieszkalny w myśl art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji.
Odrzucone argumenty
Dom męża skarżącej nadaje się do normalnej eksploatacji i użytkowania, ponieważ został formalnie zgłoszony do użytkowania, podłączono do niego media i nie ma przeszkód prawnych do zamieszkania.
Godne uwagi sformułowania
Faktyczne zamieszkanie oznacza w tym wypadku zaistnienie stanu zaspokojenia jego potrzeb mieszkaniowych, to bowiem stanowi cel regulacji rozdziału 8 ustawy o Policji. Samo nabycie lokalu, jeśli lokal znajduje się w stanie nie nadającym się do zamieszkania, nie może powodować realizacji wskazanych wyżej potrzeb, a więc nie może także powodować powstania przesłanki orzeczenia o odmowie przyznania uprawnienia do równoważnika z powodu posiadania lokalu mieszkalnego w rozumieniu art. 95 ust 1 pkt 2 ustawy o Policji. Trudno bowiem mówić o zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych na przykład w sytuacji nabycia domu w budowie lub stanie surowym.
Skład orzekający
Wojciech Jakimowicz
przewodniczący
Olga Żurawska - Matusiak
sprawozdawca
Mariusz Kotulski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'brak lokalu mieszkalnego' i 'zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych' w kontekście przyznawania równoważnika pieniężnego funkcjonariuszom, zwłaszcza w przypadku nieruchomości w stanie surowym lub wymagających wykończenia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji policjantów, ale jego argumentacja może być pomocna w innych sprawach dotyczących świadczeń mieszkaniowych dla funkcjonariuszy innych służb, gdzie obowiązują podobne przepisy. Kluczowe jest ustalenie faktycznego stanu technicznego nieruchomości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest faktyczne zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, a nie tylko formalne posiadanie nieruchomości. Pokazuje praktyczne problemy związane z interpretacją przepisów dotyczących świadczeń socjalnych dla funkcjonariuszy.
“Czy dom w stanie surowym zaspokaja potrzeby mieszkaniowe policjanta? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 2209/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-10-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-09-08 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Mariusz Kotulski Olga Żurawska - Matusiak /sprawozdawca/ Wojciech Jakimowicz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego Hasła tematyczne Policja Nieruchomości Sygn. powiązane II SA/Ol 225/22 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2022-05-31 Skarżony organ Komendant Policji Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 360 art.96 ust.1 pkt 2 Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj. Dz.U. 2024 poz 935 art.188 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2023 poz 2302 §1 ust.1 pkt 5 Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: asystent sędziego Aleksandra Kraus po rozpoznaniu w dniu 10 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 31 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 225/22 w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie z dnia 30 grudnia 2021 r., nr 2/2021 w przedmiocie odmowy przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia 26 października 2021 r., nr 14/BRL/2021; 2. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie na rzecz J. G. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 31 maja 2022 r., II SA/Ol 225/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. G. (dalej: "skarżąca") na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie z 30 grudnia 2021 r., nr 2/2021 w przedmiocie odmowy przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, oddalił skargę. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym sprawy. 19 marca 2021 r., skarżąca złożyła oświadczenie mieszkaniowe, w celu ustalenia uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Decyzją z 15 kwietnia 2021 r., Komendant Miejski Policji w [...] (dalej: "Komendant MP", "organ pierwszej instancji") odmówił przyznania równoważnika pieniężnego. Rozstrzygnięcie umotywowane było tym, że w ocenie Komendanta MP, skarżąca miała zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, z uwagi na to, że jej mąż posiada dom, który odpowiada normom zaludnienia przysługującym policjantowi. Po rozpatrzeniu odwołania, w którym skarżąca podniosła, że dom znajduje się w stanie surowym i nie nadaje się do normalnej eksploatacji, decyzją z 23 czerwca 2021 r., nr 1/2021, Komendant Wojewódzki Policji w Olsztynie (dalej: "Komendant WP". "organ drugiej instancji") uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Jednocześnie zobowiązał Komendanta MP, aby ponowne rozpatrzenie sprawy, zostało poprzedzone ustaleniem stanu technicznego domu męża skarżącej. Po przeprowadzeniu oględzin domu, sporządzenia z tej czynności notatki służbowej i załączenia zdjęć budynku do akt sprawy, decyzją z 26 października 2021 r., nr 14/BRL/2021, organ pierwszej instancji ponownie odmówił przyznania równoważnika pieniężnego. Na skutek złożenia odwołania przez skarżącą, decyzją z 30 grudnia 2021 r., nr 2/2021, organ drugiej instancji, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Komendant WP wskazał, że w sprawie kluczowy jest fakt zawiadomienia o zakończeniu budowy domu i niewniesieniu sprzeciwu przez organ nadzoru budowlanego. Zdaniem organu drugiej instancji, oznacza to, że skarżąca mogła zamieszkać w tym miejscu. W ocenie Komendanta WP, stany technicznego domu nie można określić jako "surowy", ponieważ podłączono do niego instalację elektryczną, wodną i kanalizacyjną oraz centralne ogrzewanie. Fakt, że w domu konieczne było przeprowadzenie prac wykończeniowych, czy dotyczących tzw. białego montażu, nie oznacza, że skarżąca na dzień złożenia oświadczenia mieszkaniowego spełniła warunki o których mowa w ustawie z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. 2020 poz. 360, dalej: "ustawa o Policji") oraz rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 946, dalej: "rozporządzenie"). Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który przywołanym na wstępie wyrokiem z 31 maja 2022 r., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), oddalił skargę. Uzasadniając swoje stanowisko, Sąd pierwszej instancji wskazał, że celem regulacji dotyczących pomocy mieszkaniowej jest to, aby policjant w służbie stałej mieszkał w miejscowości, w której pełni służbę albo w miejscowości pobliskiej. Uprawnienie to nie może być jednak traktowane jako przywilej funkcjonariusza. Przedmiotowe świadczenie stanowi formę pomocy dla funkcjonariusza w uzyskaniu miejsca zamieszkania spełniającego jego potrzeby, nie zaś dodatkową gratyfikację, czy też środek mający prowadzić do wzbogacenia się funkcjonariusza. Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy, Sąd pierwszej instancji podkreślił, że organy policji odmówiły przyznania skarżącej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego z uwagi na ustalenie, że małżonek policjantki posiada tytuł prawny do domu jednorodzinnego w miejscowości pobliskiej względem miejsca pełnienia służby, który spełnia wymagania norm zaludnienia, o których mowa w ustawie o Policji. W ocenie Sądu pierwszej instancji, zakończenie budowy i brak wniesienia sprzeciwu przez organ nadzoru budowlanego oznacza, że w świetle przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r., poz. 2351, dalej: "prawo budowlane"), nie ma żadnych przeszkód faktycznych ani prawnych, aby można było przystąpić do użytkowania domu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie podkreślił, że system prawa musi być spójny, a w konsekwencji nie ma podstaw, aby na kanwie ustawy o Policji inaczej interpretować możliwość użytkowania obiektu budowlanego niż w prawie budowlanym. Sąd pierwszej instancji wskazał, że należy odróżniać stan techniczny budynku, którego budowa została zakończona i w którym znajdują się wszystkie niezbędne do zaspokojenia potrzeb życiowych media, od budynku znajdującego się w trakcie budowy, czy w stanie wymagającym rozbiórki. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wykończenie i wyposażenie pomieszczeń w potrzebne sprzęty, jest tylko kwestią techniczną, możliwą do uzupełnienia w dogodnym dla inwestora czasie, który może wykończać wnętrza według standardu jaki uzna za stosowny. Stopień wykończenia wnętrz jest rzeczą gustu i możliwości finansowych. Wiele osób decyduje się też na zamieszkanie w niewykończonych pomieszczeniach z uwagi na brak środków i stopniowo realizuje prace wykończeniowe. W ocenie Sądu pierwszej instancji zamieszkanie w niewykończonych pomieszczeniach, pozwala także na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Przepisy nie stoją temu na przeszkodzie i bywa to praktykowane, a wobec policjanta nie można w tym zakresie stosować odmiennych standardów ocen. Od powyższego wyroku skarżąca wywiodła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzuciła mu naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez ustalenie stanu faktycznego sprawy w sposób sprzeczny z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, a w szczególności uznanie, że dom męża skarżącej nadaje się do jego normalnej eksploatacji i użytkowania, podczas gdy stan techniczny lokalu uniemożliwia jego normalną eksploatację i użytkowanie, a także zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych skarżącej. Jednocześnie na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, poprzez uznanie, że dom męża skarżącej należy traktować jako lokal mieszkalny, o którym mowa w art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, podczas gdy lokal ten nie spełnia wymogów technicznych pozwalających na uznanie go za lokal mieszkalny w myśl ww. przepisu. Z uwagi na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy lub ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nadto oświadczyła, że wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona argumentacja mająca na celu wykazanie zasadności przedstawionych zarzutów kasacyjnych. W odpowiedzi na skargę Komendant WP wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, podtrzymując dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach. Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach. W skardze kasacyjnej sformułowane zostały zarzuty naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. W przypadku sformułowania zarzutów kasacyjnych w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a., przedstawionych jako skutek przyjęcia przez Sąd Wojewódzki określonego poglądu w sferze prawa materialnego, z czym nie zgadza się autor skargi kasacyjnej, prezentujący inny pogląd w sferze prawa materialnego niż ten, który przyjęto za podstawę wyroku, właściwe jest rozpoznanie przez NSA w pierwszej kolejności zarzutów naruszenia prawa materialnego, skoro zasadność zarzutów natury procesowej może się okazać skuteczna jedynie wówczas, gdy przyjęcie przez Sąd określonego poglądu w sferze prawa materialnego okazałoby się wadliwe. Podstawę materialnoprawną wydanych w niniejszej sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji oraz przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Stosownie do brzmienia art. 88 ust. 1 ustawy o Policji, policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Z tak określonym prawem do lokalu wiążą się przewidziane w ustawie resortowej formy zaspokajania potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy Policji, w szczególności: przydział lokalu mieszkalnego (art. 90 ustawy o Policji), prawo do równoważnika pieniężnego (art. 92 ust. 1 ustawy), prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość (art. 94 ust. 1 ustawy). Ustawodawca wskazał zatem, że realizacja prawa do lokalu mieszkalnego może nastąpić dwutorowo, a mianowicie albo przez wydanie decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego (w miejscowości, w której funkcjonariusz stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej), bądź przez przyznanie określonych w ustawie świadczeń pieniężnych. Podkreślić należy, że prawo do lokalu mieszkalnego jest realizowane przede wszystkim przez przydzielenie takiego lokalu, a dopiero gdy przydziału takiego nie dokonano, policjantowi w służbie stałej przysługuje świadczenie pieniężne, to jest pomoc finansowa, o której stanowi art. 94 ust. 1 ustawy oraz równoważnik pieniężny z tytułu braku lokalu mieszkalnego określony w art. 92 ust. 1 ustawy (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z 29 marca 1999 r., OPS 1/99, ONSA 1999/3/77, wyrok NSA z 12 maja 1998 r., I SA 2167/97). Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o Policji policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Natomiast w myśl art. 95 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, lokalu mieszkalnego nie przydziela się policjantowi posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy; Z powyższych przepisów wynika zatem, że prawo do równoważnika pieniężnego nie przysługuje policjantowi jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny posiadają lokal mieszkalny w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej odpowiadający przysługującym temu funkcjonariuszowi normom zaludnienia. Potwierdzeniem powyższego jest treść przepisu § 1 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia, który stanowi, że równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przyznaje się policjantowi w służbie stałej, jeżeli w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej on sam lub członkowie jego rodziny, o których mowa w art. 89 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji nie posiadają domu jednorodzinnego, domu mieszkalno-pensjonatowego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, będącego przedmiotem własności lub współwłasności policjanta lub członków jego rodziny, o których mowa w art. 89 ustawy o Policji. Literalna treść przepisu art. 92 ust. 1 i art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji wiąże przysługiwanie równoważnika pieniężnego z posiadaniem lokalu mieszkalnego. Przy wykładni warunków przysługiwania równoważnika pieniężnego nie można jednak pomijać celu jego przyznania przez ustawodawcę. Wykładnia cytowanego przepisu musi zatem uwzględniać charakter równoważnika, jako ustawowej formy finansowego wsparcia funkcjonariusza, gdy jego potrzeby mieszkaniowe nie zostały w sposób rzeczywisty zaspokojone. W tym miejscu zasadnym jest przywołanie argumentacji przedstawionej przez NSA w wyroku z 8 lica 2011 r. I OSK 266/11, która wprawdzie odnosi się do regulacji ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, ale z uwagi na ich zbieżność z regulacjami ustawy o Policji w zakresie kwestii związanych z mieszkaniami funkcjonariuszy, może zostać wykorzystana w rozpoznawanej sprawie. Zasadniczym celem art. 88 ust. 1 ustawy o Policji było spowodowanie, aby, co jest uwarunkowane sprawnością służby w Policji, policjant miał miejsce faktycznego zamieszkania w pobliżu miejsca pełnienia służby. Faktyczne zamieszkanie oznacza w tym wypadku zaistnienie stanu zaspokojenia jego potrzeb mieszkaniowych, to bowiem stanowi cel regulacji rozdziału 8 ustawy o Policji. Równoważnik przyznany za brak takiego miejsca ma natomiast służyć aż do momentu, w którym te faktyczne potrzeby mieszkaniowe nie będą zaspokojone, tzn. gdy nie jest możliwe faktyczne zamieszkanie w miejscu lub w pobliżu miejsca służby. To ostanie ma natomiast mocne uzasadnienie funkcjonalne. Samo nabycie lokalu przez funkcjonariusza, które musi być potraktowane niewątpliwie jako dążenie do samodzielnego zaspokajania tych potrzeb mieszkaniowych, może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa do równoważnika, bądź też jego wstrzymania lub utraty jedynie wówczas, gdy lokal taki może stanowić miejsce, w którym potrzeby mieszkaniowe funkcjonariusza są zrealizowane, czyli gdy faktycznie może on tam zamieszkać. Samo nabycie lokalu, jeśli lokal znajduje się w stanie nie nadającym się do zamieszkania, nie może powodować realizacji wskazanych wyżej potrzeb, a więc nie może także powodować powstania przesłanki orzeczenia o odmowie przyznania uprawnienia do równoważnika z powodu posiadania lokalu mieszkalnego w rozumieniu art. 95 ust 1 pkt 2 ustawy o Policji. Stan ten przy tym winien trwać dopóty, dopóki lokal taki rzeczywiście nie nadaje się do zamieszkania. Warto też zwrócić uwagę na pogląd dotyczący analizowanej problematyki wyrażony w uchwale siedmiu sędziów NSA z 29 kwietnia 2009 r., I OPS 7/08. Uchwała ta dotyczy kwestii przyznania pomocy finansowej funkcjonariuszom Służby Więziennej. Wskazano w niej "...że pomoc ta nie przysługuje funkcjonariuszowi, który składając wniosek posiada (mieszka, zajmuje) taki lokal lub dom (...). Chodzi tu przy tym niewątpliwie o dom (lokal) nadający się do zamieszkania. Trudno bowiem mówić o zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych na przykład w sytuacji nabycia domu w budowie lub stanie surowym". Pogląd wyrażony w tej uchwale jest w pełni aktualny w niniejszej sprawie albowiem regulacje dotyczące mieszkań funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz Policji są zbieżne. Podsumowując stwierdzić należy, że uprawnienie policjanta do otrzymania lokalu, a tym samym prawo do pomocy finansowej, nie ma charakteru bezwzględnego. Uprawnienie w tym zakresie związane jest z przesłanką niezaspokojenia potrzeby mieszkaniowej funkcjonariusza. Dokonując w takim kontekście wykładni art. 92 ust. 1 ustawy, należy przyjąć, że "brak lokalu mieszkalnego" na gruncie tej regulacji oznacza brak takiego lokalu, odpowiadającego co najmniej przysługującej policjantowi powierzchni mieszkalnej, którego stan techniczny umożliwia zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych funkcjonariusza i w którym możliwe jest zamieszkiwanie. Samo formalne posiadanie, rozumiane jako prawo do władania i rozporządzania rzeczą, nie oznacza posiadania lokalu mieszkalnego w znaczeniu art. 92 ust. 1 ustawy. Faktyczne posiadanie musi wiązać się z realną możliwością korzystania z lokalu mieszkalnego, gdyż pomoc finansowa przysługuje funkcjonariuszowi wówczas, gdy nie ma on zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych. Samo dopuszczenie do użytkowania lokalu mieszkalnego, w świetle powyższych wywodów, nie jest wystarczające do stwierdzenia, że skarżąca, na datę składania wniosku o ustalenie uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, miała zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Stanowisko organu, zgodnie z którym skarżąca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe na datę formalnego zgłoszenia odbioru budynku mieszkalnego jednorodzinnego z lokalem usługowym, nie uwzględnia stanu technicznego lokalu, tego czy w rzeczywistości nadaje się on do zamieszkania. Zdaje się temu przeczyć dokumentacja dołączona do notatki służbowej sporządzonej po dokonaniu oględzin lokalu przez upoważnionego funkcjonariusza. Zgodzić się należy ze skarżącą kasacyjnie, że lokal mieszkalny uwidoczniony na zdjęciach wykonanych w trakcie oględzin nie posiada cech nadających mu charakteru mieszkalnego. Lokal nie posiadał drzwi, oświetlenia, podłogi, białego montażu oraz zabezpieczonego sufitu. W tak ukształtowanych okolicznościach faktycznych stanowisko Sądu pierwszej instancji, że stan techniczny budynku jest prawidłowy i nie ma żadnych przeszkód prawnych ani faktycznych do zamieszkania w budynku, nie może zostać uznane za właściwe. Brak przeszkód prawnych nie oznacza braku przeszkód faktycznych do zamieszkania w takim lokalu. Przekonanie Sądu pierwszej instancji, że zamieszkiwanie w niewykończonych pomieszczeniach pozwala także na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, nie jest z gruntu niepoprawne, ale nie może znaleźć ono zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Stan faktyczny lokalu ustalony przez organ, a zaaprobowany przez Sąd nie pozwala na uznanie, że potrzeby mieszkaniowe skarżącej zostały realnie zaspokojone. Pozbawienie w takim przypadku funkcjonariuszki równoważnika pieniężnego pozostawałoby w sprzeczności z jego celem, którym jest wsparcie w przypadku, gdy funkcjonariusz nie otrzymał przydziału lokalu mieszkalnego i pomocy finansowej i gdy jego potrzeby mieszkaniowe nie mogły zostać realnie zaspokojone poprzez lokal lub dom, do którego przysługuje jemu lub współmałżonkowi tytuł prawny. Zasadny okazał się zatem zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, na zasadzie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w myśl art. 203 pkt 1 p.p.s.a. Ponowne rozpoznanie sprawy winno nastąpić z uwzględnieniem powyżej dokonanej interpretacji znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów. Organ winien dokonać powtórnej oceny, czy stan lokalu, w którego posiadanie weszła skarżąca, pozwalał na uznanie, że miała ona zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Konieczna jest w tym celu ocena zebranych dowodów. Jeżeli zaś dowody te okażą się niewystarczające niezbędne będzie ich uzupełnienie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI