III OSK 2207/22

III OSK 2207/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Piotr Korzeniowski
Sławomir Pauter /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
II SA/Ol 771/21 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2022-05-17
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184, art. 106 § 3, art. 133 §1, art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 779
art. 3 ust. pkt 5, 19, 21, 32, art. 22, art. 25 ust. 3, art. 27 ust. 3
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.
Dz.U. 2001 nr 117 poz 1250
art. 5 pkt 9
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 7 września 2001 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych.
Dz.U. 2020 poz 1575
art. 89, art. 157
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - t.j.
Dz.U. 2025 poz 775
art. 9
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 1219
art. 7, art. 279 ust. 3 i 4, art. 293 ust. 1 i 2, art. 290 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 7 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 771/21 w sprawie ze skargi P. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 7 lipca 2021 roku, nr SKO.63.26.2021 w przedmiocie wymierzenia opłaty podwyższonej za magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania za 2019 rok 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie przez P. T. jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 maja 2022 roku, sygn. akt II SA/Ol 771/21, którym oddalono skargę w/w na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 7 lipca 2021 roku, nr SK0.63.26.2021 w przedmiocie wymierzenia opłaty podwyższonej za magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania za 2019 rok.
Powyższy wyrok został wydany w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:
Decyzją z 25 marca 2021 r. wydaną przez Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego (dalej jako: Marszałek lub organ I instancji), na podstawie art. 281 ust. 1, art. 288 ust. 1 pkt 1 i art. 293 ust. 1 i 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity na dzień jej wydania decyzji Dz. U. z 2020 r. poz. 1219, ze zm., dalej jako: P.o.ś.), oraz obwieszczenia Ministra Środowiska z 3 października 2018 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2019 (M. P. z 2018 r., poz. 1038), wymierzono P. T. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą: [...] P. T. (dalej jako: strona lub skarżący) opłatę podwyższoną za magazynowanie odpadów o kodzie 20 03 01 bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania za 2019 r. w kwocie 1 122 708 zł.
W uzasadnieniu wskazano, że pismem z 28 lutego 2018 r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w [...] (dalej jako: WIOŚ) poinformował organ I instancji, że w dniach 31 października 2017 r. - 29 listopada 2017 r. przeprowadził kontrolę działalności prowadzonej przez stronę, w wyniku której stwierdzono magazynowanie na działkach nr [...] i nr [...] w [...], gmina [...], zmieszanych odpadów komunalnych o kodzie 20 03 01 bez wymaganego zezwolenia oraz ich przemieszczanie i zakopywanie. Ustalona na podstawie obmiarów i ważenia ilość odpadów wyniosła: na działce nr [...] - 361,872 Mg, a na działce nr [...] - 8937,600 mg. Pismem z 12 września 2019 r. wezwano stronę do złożenia wykazu zawierającego informacje i dane (ilość odpadów według kodów i czas składowania każdej partii w dobach) wykorzystywane do ustalenia wysokości opłat za korzystanie ze środowiska z tytułu składowania odpadów, jednakże strona nie wywiązała się z powyższego obowiązku. W związku z tym wszczęto postępowanie administracyjne. Przeprowadzono oględziny, które wykazały, że na działce nr [...] znajdowała się jedynie niewielką ilość trocin, które gromadzono w celach opałowych oraz pokruszony gruz betonowy. W toku postępowania ustalono także, że nieruchomość, obejmująca działki nr [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 1,7013 ha, wraz z magazynowanymi na niej odpadami została sprzedana stronie na licytacji, a strona nabyła jej własność na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w [...] I Wydział Cywilny z dnia 27 kwietnia 2016 r. (sygn. akt I Co 78113) o przysądzeniu prawa własności. Następnie decyzją Wójta Gminy [...] z 6 lutego 2017 r. zatwierdzono projekt podziału działek nr [...], [...], [...] i [...] na dwie odrębne: nr [...] o powierzchni 1,2047 ha oraz nr [...] o powierzchni 0,5000 ha. Podniesiono, że strona kilkukrotnie była wzywana do wskazania terminu i sposobu usunięcia odpadów znajdujących się na wskazanych nieruchomości. Pismem z 1 sierpnia 2017 r. strona poinformowała, że jest na etapie negocjacji z firmą zajmującą się gospodarowaniem odpadami, zaś w kolejnym piśmie z 2 października 2017 r. zawiadomiła, że nie jest już właścicielem działki nr [...], którą sprzedała 17 sierpnia 2017 r. Spółce z o.o. P., której właścicielem i prezesem był brat strony, a której do 9 sierpnia 2017 r. strona była wspólnikiem. Wskazano, że opinia biegłych potwierdziła, że w ziemi zostały zakopane odpady, jednakże nie można jednoznacznie określić ich ilości. Biegli stwierdzili także, że odpady znajdujące się na terenie byłej sortowni odpadów to głównie odpady o kodzie 20 03 01. Podano, że strona wniosła o umorzenie postępowania, wskazując, że nigdy nie była posiadaczem odpadów. Jednakże w ocenie organu I instancji w momencie nabycia nieruchomości strona stała się właścicielem odpadów, zaś stan zakupionej nieruchomości był jej znany. Z chwilą zakupu nieruchomości to na stronę, jako władającego powierzchnią ziemi, przeszły wszystkie prawa i obowiązki związane z posiadaniem odpadów, m.in. obowiązek niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do składowania lub magazynowania. Podkreślono, że skarżący nabył własność nieruchomości, na której znajdowała się sortownia odpadów, a na terenie nieruchomości znajdowały się odpady komunalne zgromadzone i zalegające w ogromnej ilości, co wynika wprost ze znajdującego się w aktach administracyjnych obwieszczenia komornika sądowego o pierwszej licytacji nieruchomości. Wskazano, że strona mogła zwolnić się z odpowiedzialności za odpady, przekazując je podmiotowi mającemu stosowną decyzję lub wpis do rejestru, lecz zamiast tego strona zaczęła przemieszczać odpady na sąsiednią działkę i je zakopywać. Z uwagi na udokumentowanie przemieszczania odpadów z działki nr [...] na działkę nr [...], organ I instancji przyjął, że strona nadal jest odpowiedzialna za odpady zgromadzone na działce nr [...], gdyż przemieszczała odpady w sposób niezgodny z prawem, przekazując je podmiotowi, który nie został wymieniony w art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach. Podkreślono, że obowiązek usunięcia odpadów ciąży na jego posiadaczu, zaś jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Zaznaczono, że strona nie posiadała zezwolenia na gospodarowanie odpadami w zakresie zbierania lub przetwarzania odpadów, potwierdzającego uprawnienia do magazynowania odpadów na działkach nr [...] i nr [...], a tym samym, należało przyjąć, że odpady zgromadzone na tych działkach są magazynowane bez decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania. Zgodnie z art. 293 ust. 1 P.o.ś. za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone w wysokości 0,05 jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku za każdą dobę składowania. Wskazano, że strona była podmiotem korzystającym ze środowiska z tytułu składowania odpadów w 2019 r., w związku z czym miała obowiązek przedłożyć organowi I instancji wykaz zawierający informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat. W związku z tym, że strona nie dopełniła tego obowiązku, zgodnie z art. 288 ust. 1 pkt 1 P.o.ś. wymierzono stronie, w drodze decyzji, opłatę podwyższoną za brak decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów. Wskazano, że do ustalenia należnej opłaty podwyższonej przyjęto masę odpadów znajdujących się na działce nr [...] w trakcie kontroli WIOŚ, a obecnie magazynowanych na działce nr [...], tj. 361,872 Mg. Natomiast do obliczeń nie uwzględniono odpadów zakopanych pod ziemią z uwagi na brak możliwości ustalenia ich ilości, a także odpadów, które znajdowały się na działce nr [...], gdyż 17 sierpnia 2017 r. działka ta została sprzedana wraz z zalegającymi na niej odpadami.
Strona skarżąca złożył w ustawowym terminie odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania administracyjnego. Podniosła zarzuty powtórzone później w złożonej skardze.
Decyzją z 7 lipca 2021 r. (nr SKO.63.26.2021) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako: Kolegium lub organ odwoławczy) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy w całości. W uzasadnieniu podkreślono, że strona nabyła nieruchomość po byłej sortowni odpadów na licytacji komorniczej i stan tej nieruchomości był jej znany, bowiem z obwieszczenia o licytacji wprost wynikało, że teren nieruchomości zanieczyszczony jest odpadami komunalnymi w ogromnych ilościach. Z operatu szacunkowego dotyczącego tej nieruchomości wynika, że jej wartość wynosi 2 091 097 zł, a koszt wywozu opadów - 2 071 400 zł. Z treści obwieszczenia o licytacji wynikało, że suma oszacowania nieruchomości wynosiła 19 697 zł, a więc uwzględniała koszt wywozu odpadów. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że w wyniku nabycia przedmiotowej nieruchomości strona stała się posiadaczem odpadów, w związku z tym to na stronę przeszły wszystkie prawa i obowiązki związane z posiadaniem odpadów. Wskazano, że poza sporem jest, że strona jest władającym powierzchnią ziemi, na której znajdowały się odpady, a zatem to na niej spoczywał ciężar przeprowadzenia dowodu celem obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. Nie jest przy tym wystarczające wskazanie jedynie wytwórcy odpadów, lecz konieczne jest wykazanie przez władającego powierzchnią ziemi, że odpady zostały porzucone na nieruchomości przez innego posiadacza odpadów bez jego wiedzy, co w realiach niniejszej sprawy nie nastąpiło. Obalenie domniemania, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. wyklucza jakakolwiek forma akceptacji władającego powierzchnią ziemi dla składowania odpadów na nieruchomości wbrew przepisom ustawy o odpadach. W związku z tym, jako władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się odpady, strona stała się ich posiadaczem i tym samym, przyjęła na siebie obowiązek ich usunięcia. Kolegium wskazało, że z akt sprawy, a w szczególności z protokołu kontroli przeprowadzonej przez WIOŚ wynika, że na zakupionych przez stronę nieruchomościach oznaczonych nr [...] i nr [...] stwierdzono magazynowanie odpadów komunalnych o kodzie 20 03 01 bez wymaganego zezwolenia oraz ich przemieszczanie i zakopywanie. Z uwagi na to, że strona magazynowała odpady bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania, co jest równoznaczne ze składowaniem odpadów bez wymaganej decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska, ponosi ona opłaty podwyższone w wysokości 0,05 jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku za każdą dobę składowania. Strona nie złożyła w przepisanym terminie wykazu, o którym mowa w art. 286 ust. 1 P.o.ś., wobec czego organ I instancji, stosownie do art. 288 ust. 1 pkt 1 P.o.ś. obowiązany był wymierzyć opłatę, w drodze decyzji. W ocenie Kolegium organ I instancji w sposób prawidłowy naliczył należną w niniejszej sprawie opłatę, opierając się w tym zakresie na wynikach kontroli WIOŚ przeprowadzonej na działce nr [...]. Zaznaczono przy tym, że przy naliczeniu opłaty nie uwzględniono odpadów znajdujących się na działce nr [...], ponieważ działka ta została sprzedana 17 sierpnia 2017 r., jak również nie uwzględniono odpadów zakopanych pod ziemią z uwagi na brak możliwości ustalenia ich ilości.
Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] złożył p. T. wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W złożonej skardze podniósł między innymi zarzuty dotyczące błędnego przypisania mu odpowiedzialności za odpady skoro ich wytwórcą był poprzedni właściciel nieruchomość, a tym samym to nie on jest posiadaczem odpadów i nie ma w takiej sytuacji zastosowania domniemanie określone w art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach. Podał pod wątpliwość, czy przedmiotowa nieruchomość mogła mu być przysądzona skoro nie legitymował się wymaganym pozwoleniem w zakresie jakiegokolwiek zarządzania odpadami. Nadto podniósł zarzuty związane z naruszeniem art. 7 , art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz zasady równego traktowania, nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela. Podniósł także zarzut naruszenia art. 281 ust. 1 , art. 288 ust. 1 pkt 1 i art. 293 ust. 1 i 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, poprzez błędne wyliczenie opłaty podwyższonej, w szczególności zawyżenie ilości odpadów znajdujących się na nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wnosiło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie powołując się na art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę uznając, że nie posiada ona usprawiedliwionych podstaw.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji na wstępie stwierdził, że zaskarżona decyzja w przedmiocie opłaty podwyższonej za magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania za 2019 r. wydana została zgodnie z przepisami u.o.o. i przepisami P.o.ś., z poszanowaniem zasad unormowanych w k.p.a. Organy wyjaśniły sprawę w stopniu pozwalającym na jej rozstrzygnięcie i swoje stanowisko przekonująco uzasadniły, a zgromadzony materiał dowodowy jest kompletny i został rozważony w całokształcie. Nie daje on podstaw do uznania, że nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy ani też, aby nie były w toku postępowania respektowane zasady procedury zawarte w art. 7 k.p.a. (legalizmu, prawdy obiektywnej, interesu społecznego, słusznego interesu obywateli), czy art. 9 k.p.a. (zasady informowania stron). Postępowanie dowodowe przeprowadzone zostało z zachowaniem wymogów określonych w art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a., co pozwoliło organom obu instancji na ocenę zebranego materiału dowodowego zgodnie z regułami swobodnej oceny dowodów wynikających z art. 80 k.p.a. Dokonanej przez organy orzekające ocenie poczynionych ustaleń faktycznych nie można przypisać dowolności, gdyż jest ona zgodna z zasadami logiki, doświadczenia życiowego i obowiązującymi przepisami. Wbrew zarzutom skargi organy dokonały prawidłowej subsumcji niebudzących wątpliwości ustaleń faktycznych. Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organów co do tego, że nabył działkę z odpadami i stał się ich posiadaczem, a tym samym podmiotem odpowiedzialnym za ich niezgodne z prawem pozostawanie na nieruchomości. Zdaniem skarżącego, skoro znany jest podmiot, który zebrał sporne odpady i został zobowiązany do ich usunięcia, to na nim w dalszym ciągu ciąży ten obowiązek, i skarżący nie może odpowiadać za ich magazynowanie. Zdaniem Sądu I instancji skarżący pomija jednak przy tym istotną okoliczność, że nabył nieruchomość w drodze licytacji komorniczej za cenę, która obejmowała wywóz odpadów. Skarżący zaakceptował warunki licytacji, zobowiązując się tym samym do wywozu odpadów, co powinno nastąpić przez ich przekazanie podmiotowi uprawnionemu do gospodarowania odpadami, stosownie do art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach, czego nie uczynił. Kontrola Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, przeprowadzona w okresie od 31 października do 29 listopada 2017 r., ujawniła przemieszczanie i zakopywanie odpadów na działkach nr [...] i [...]. Natomiast prawomocnym wyrokiem z 12 marca 2019 r., sygn. akt II K 40/19 (k. 25 akt administracyjnych) skarżący został uznany za winnego popełnienia przestępstwa z art. 183 § 1 kk w zw. z art. 12 kk, polegającego na tym, że od lipca 2017 r. do 25 września 2017 r. w [...], działając wspólnie i w porozumieniu z A. T. i A1. T.,
w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wbrew przepisom ustawy o odpadach usuwał odpady przez ich zakopywanie, co może spowodować zniszczenia w świecie roślinnym i zwierzęcym w znacznych rozmiarach na obszarze Doliny [...], a w konsekwencji zagrozić życiu i zdrowiu człowieka. Za to skarżący został skazany na karę 1 roku pozbawienia wolności, której wykonanie zawieszono na okres próby i karę grzywny. Powyższe świadczy o tym, że skarżący miał pełną świadomość co do nabycia nieruchomości z odpadami i postępował z nimi jak ich posiadacz. Przebieg postępowania egzekucyjnego w trakcie którego skarżący w drodze licytacji nabył przedmiotową nieruchomości, w tym dokumenty w oparciu o które ustalono jej wartość (protokół z opisu i oszacowania nieruchomości, operat szacunkowy) świadczy, że skarżący miał świadomość, że nabywa nieruchomości na której znajdują się odpady, które będzie zobowiązany zagospodarować zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Dalej Sąd I instancji stwierdził, że w niniejszym postępowaniu nie ma podstaw do kwestionowania skuteczności przysądzenia własności nieruchomości skarżącemu. Postanowienie w tym przedmiocie jest prawomocne i prawnie wiążące. Do właściwości sądów administracyjnych nie należy kontrola prawidłowości rozstrzygnięć podejmowanych przez sądy powszechne. Niezależnie od tego zauważyć zdaniem Sądu I instancji należy, że żaden przepis prawa nie stanowi przeszkody w rozporządzaniu nieruchomością, na której znajdują się odpady. Taka nieruchomość może stanowić przedmiot obrotu cywilnoprawnego, co potwierdza prawomocne postanowienie o przysądzeniu nieruchomości, jak również akt notarialny z 17 sierpnia 2017 r. (k. 427-430 akt administracyjnych) w przedmiocie umowy sprzedaży spółce P. sp. z o.o. działki nr [...].
Zdaniem Sądu przez uzyskanie tytułu własności do nieruchomości skarżący stał się bezspornie władającym powierzchnią ziemi, na której zostały zgromadzone odpady, a tym samym posiadaczem odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, bowiem nabywając działki w drodze licytacji wiedział o zalegających na nich odpadach, a jednym z warunków licytacji był wywóz odpadów. Istotnym jest również, że po nabyciu nieruchomości skarżący postępował z odpadami zalegającymi na nieruchomości jak ich posiadacz, gdyż zaczął je przemieszczać i zakopywać. W rozpoznawanej sprawie nie budzi zatem zdaniem Sądu wątpliwości, że po nabyciu przez skarżącego nieruchomości, to skarżący władał zalegającymi na niej odpadami jak posiadacz.
W tych okolicznościach, zdaniem Sądu I instancji bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiocie opłaty podwyższonej pozostaje fakt, że w 2012 r. Starosta [...] cofnął Przedsiębiorstwu Usług Komunalnych sp. z o.o. pozwolenie na gospodarowanie odpadami i zobowiązał spółkę do usunięcia odpadów z terenu byłej sortowni na koszt przedsiębiorcy. Niniejsza opłata dotyczy tylko roku 2019, kiedy spółka nie władała już nieruchomością i została faktycznie obciążona kosztami wywozu odpadów przez pomniejszenie uzyskanej z egzekucji kwoty o koszty wywozu odpadów. Skarżący nabył nieruchomość po znacznie obniżonej cenie, godząc się w ten sposób pokryć koszty wywozu odpadów z nieruchomości, a zamiast tego zaczął je niezgodnie z prawem przemieszczać i zakopywać. Nie sposób w takiej sytuacji dopatrywać się naruszenia zaskarżoną decyzją zasady równości wobec prawa. Skarżący bezpodstawnie domaga się, aby opłata podwyższona za 2019 r. została nałożona na spółkę, kiedy nie miała już możliwości władania odpadami. Nie ma też podstaw do upatrywania naruszenia zasady równego traktowania i doszukiwania się analogii między nabyciem nieruchomości przez skarżącego, a zbyciem działki nr [...] P. sp. z o.o. Organy zachowały w tym względzie pełną konsekwencję Okoliczność, że w dacie wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej na działce nr [...] nie stwierdzono już odpadów, które później zostały przemieszczone na działkę nr [...], nie ma znaczenia dla ustalenia opłaty za 2019 r. Przemieszczenie odpadów na działkę nr [...] po jej zbyciu podmiotowi, który nie posiadał uprawnień do gospodarowania odpadami nie zwalniało skarżącego z odpowiedzialności za te odpady. W takim przypadku zastosowanie ma wprost art. 279 ust. 3 P.o.ś., zgodnie z którym jeżeli odpady zostały przekazane na rzecz podmiotu, który nie uzyskał wymaganego zezwolenia w zakresie gospodarki odpadami, to podmiotem korzystającym ze środowiska, obowiązanym do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska, jest z zastrzeżeniem ust. 4, podmiot, który przekazał te odpady. W myśl ust. 4 jeżeli osoba fizyczna niebędąca przedsiębiorcą przekazuje odpady podmiotowi, który nie uzyskał wymaganego zezwolenia w zakresie gospodarki odpadami, podmiotem korzystającym ze środowiska, obowiązanym do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska, jest podmiot, któremu przekazano te odpady. Skarżący był i jest przedsiębiorcą, zatem nie ma do niego zastosowania ust. 4 art. 279 P.o.ś.
W dalszej części Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia, że organy prowadzące w niniejszej sprawie postępowanie naruszyły art. 8 § 1 czy też art. 9 k.p.a. Organy orzekające prawidłowo także ustaliły wysokość należnej opłaty podwyższonej za magazynowanie odpadów. Nie ma racji skarżący twierdząc, że nie można mu przypisać magazynowania odpadów, bo nie był ich wytwórcą, ani ich nie zbierał. Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach przez magazynowanie odpadów należy rozumieć czasowe przechowywanie magazynowanie odpadów przez ich wytwórcę, b) tymczasowe magazynowanie odpadów przez prowadzącego zbieranie odpadów, c) magazynowanie odpadów przez prowadzącego, przetwarzanie odpadów. Przepis ten definiuje pojęcie "magazynowania odpadów" na potrzeby ustawy o odpadach, wskazując jakich sytuacji może dotyczyć legalne magazynowanie odpadów, na warunkach określonych w ustawie o odpadach. Natomiast w art. 293 ust. 2 P.o.ś. mowa jest o magazynowaniu odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania. Ustawodawca wyraźnie wskazał w tym artykule, że magazynowanie odpadów bez takiej decyzji traktuje się jako składowanie odpadów. W związku z tym dyspozycją tego przepisu objęto każde niezgodne z ustawą o odpadach przechowywanie odpadów.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego obciążenia skarżącego podwyższoną opłatą za magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji niewspółmiernie wysoką do wartości nabytej nieruchomości i jego sytuacji majątkowej Sąd stwierdził, że organy nie mogły się kierować w tej kwestii sytuacją finansową skarżącego z uwagi na treść art. 293 ust. 1 i art. 290 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz obwieszczenie Ministra Środowiska z 29 czerwca 2016 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2017 (M.P. z 2016 r. poz. 718), które określają zasady naliczenia takiej opłaty.
Sąd I instancji nie znalazł także podstaw do zakwestionowania wysokości wymierzonej opłaty podwyższonej, w oparciu o metodę szacunkową, uwzględniającą ustalenia wynikające między innymi z protokołu kontroli przeprowadzonej w okresie od 31 października do 29 listopada 2017 roku.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył P. T. wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie oraz o zasądzenie od organu zwrotu poniesionych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego tj.:
1) art. 3 ust. 1 pkt 19 Ustawy o odpadach poprzez:
-a) jego błędną wykładnię na skutek nieprawidłowego uznania, że Skarżący jest posiadaczem odpadów, gdyż, zdaniem Sądu I instancji, nabywając działkę w drodze licytacji wiedział o ich zaleganiu na niej, a jednym z warunków licytacji miał być wywóz odpadów podczas, gdy zgodnie z ww. przepisem to posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca, które nie jest przeznaczone do ich składowania lub magazynowania, natomiast obalenie tego domniemania prawnego może nastąpić poprzez wskazanie, że odpadem faktycznie władał inny podmiot, co też skarżący uczynił uzewnętrzniając, że to inny podmiot umieścił sporne odpady na działce, co więcej warunki licytacji nie zawierały wyartykułowanego obowiązku wywozu odpadów, poprzestając wyłącznie na ustaleniu wartości nieruchomości oraz odnotowaniu zalegania odpadów komunalnych w ogromnej ilości, nie sposób więc przyjąć, iż taki obowiązek wynikał z postępowania komorniczego,
- b) wprowadzenie przez Sąd I instancji do ustawy o odpadach nowych na gruncie tejże ustawy norm wprowadzających nieznane wcześniej przesłanki dla zastosowania art. 3 ust. 1pkt 19 ustawy o odpadach, takich jak świadomość nabywcy istnienia zanieczyszczenia nieruchomości odpadami komunalnymi, oraz dodanie nowego warunku dla obalenia domniemania wynikającego z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach tj. wykazania, że odpady zostały porzucone na nieruchomości przez innego posiadacza bez wiedzy nabywcy oraz zaakceptowanie w powyższym zakresie prawotwórczej roli organu:
2) art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach poprzez jego niewłaściwe i niekonsekwentne zastosowanie i przyjęcie że skarżący jest właścicielem spornych odpadów w sytuacji, gdy w chwili nabycia nieruchomości nie spełniał on przesłanek odnoszących się do przejmowania odpowiedzialności za gospodarowanie nimi tj. nie posiadał odpowiednich zezwoleń, koncesji lub wpisów do właściwego rejestru, przy jednoczesnym przyjęciu przez Sąd I instancji nieskuteczności nabycia odpadów znajdujących się na nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] będącej własnością P. sp. z o.o. z/s w [...], bowiem nie posiada ona zezwolenia na gospodarowanie nimi, i to wszystko mimo tego, że Skarżący znajdował się w analogicznym położeniu:
3) art. 22 ustawy o odpadach w zw. z art. 7 ustawy prawo ochrony środowiska poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że to Skarżący jest zobowiązany do ponoszenia opłaty podwyższonej za magazynowanie odpadów o kodzie 20 03 01 bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania za 2019 r. w sytuacji, gdy Skarżący nie jest posiadaczem odpadów, a zgodnie z przywołanymi przepisami prawa koszty te są ponoszone przez pierwotnego wytwórcę odpadów lub przez obecnego lub poprzedniego ich posiadacza, która to zasada stanowi rozwinięcie zasady "zanieczyszczający płaci":
4) art. 25 ust. 3 ustawy o odpadach poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie, że okoliczność zalegania odpadów komunalnych na terenie działki nabytej przez skarżącego można zakwalifikować jako magazynowanie odpadów w sytuacji, gdy nabycie nieruchomości bez zalegających na niej odpadów nie stanowi procesu towarzyszącego wytwarzaniu, zbieraniu lub przetwarzaniu odpadów, co w konsekwencji nie powinno implikować wymierzenia Skarżącemu opłat podwyższonych za magazynowanie odpadów;
5) art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach w zw. z art. 293 ust. 2 ustawy prawo ochrony środowiska poprzez zaakceptowanie przez Sąd I instancji błędnej subsumpcji ww. przepisów przez organ i uznanie, iż skarżący magazynował odpady mimo, że ze stanu faktycznego sprawy oraz zebranego materiału dowodowego nie wynika aby był ich wytwórcą lub prowadzącym zbieranie odpadów lub prowadzącym przetwarzanie odpadów, tym samym nie spełnia przesłanek wynikających z art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach;
6) art. 157 § 1 Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (dalej: KC) poprzez nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd I instancji, iż własność nieruchomości może być przeniesiona pod warunkiem;
II. w na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.;
1) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy art. 7 k.p.a. w wyniku nieuwzględnienia słusznego interesu obywateli, sprowadzającego się do wydania decyzji na kwoty przekraczające wielokrotnie wartość nieruchomości nabytej przez Skarżącego i to w sytuacji gdy decyzja ta bezpodstawnie przypisała odpowiedzialność Skarżącemu mimo że z materiału dowodowego wprost wynika, iż podmiotem na którego można nałożyć sankcję jest Spółka Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych Sp. z o.o.;
2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8, art., art. 9, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi w sytuacji, gdy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, polegającym w szczególności na:
-a) nie podjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przede wszystkim w zakresie czy spółka Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych Sp. z o.o. miała możliwość władania odpadami,
- b) prowadzeniu postępowania w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, poprzez: po pierwsze arbitralne przyjęcie, iż Skarżący jest posiadaczem odpadów, mimo, że z materiału dowodowego zgormadzonego w sprawie wynika, że zweryfikowano podmiot, który władał odpadami, po drugie instrumentalne wydłużenie czasu na wszczęcie postępowania w przedmiocie wymierzenia opłaty podwyższonej w celu uzyskania jak najwyższej kwoty opłaty, z uwagi na fakt, iż przy jej wyliczaniu czynnikiem determinującym jej wysokość jest liczba dób składowania,
- c) nie informowaniu stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, w tym zaniechanie czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, w szczególności braku udzielenia niezbędnych wyjaśnień i wskazówek,
- d) naruszeniu zasady równego traktowania i zatwierdzeniu przez Sąd I instancji odstąpienia przez organ od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym, poprzez stwierdzenie nieskuteczności nabycia odpadów znajdujących się na nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] będącej własnością P. sp. z o.o. z/s w [...], z uwagi na brak posiadania przez Spółkę zezwolenia na gospodarowanie nimi, przy jednoczesnym braku takiego stwierdzenia względem Skarżącego, mimo tego, że Skarżący znajdował się w analogicznym położeniu,
-e) nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym podnoszonych przez Skarżącego okoliczności związanych z faktem, że analiza akt przedmiotowej sprawy sygnalizuje, że postępowanie administracyjne związane z cofnięciem poprzedniemu właścicielowi, tj. Przedsiębiorstwu Usług Komunalnych Sp. z o.o. zezwolenia na gospodarowanie odpadami spowodowało zobowiązanie przez Starostę [...] wskazanej Spółki do usunięcia owych odpadów i to na koszt tego przedsiębiorcy, czego jednak nie uczyniono w przestrzeni kilku lat, ostatecznie sprzedając teren i przerzucając ten obowiązek na nabywcę,
- f) naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów poprzez ignorowanie dowodów, które doprowadzają do ustalenia faktycznego posiadacza odpadów, innego niż właściciel nieruchomości;
3) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a w zw. z art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach poprzez zaakceptowanie przez Sąd I instancji skierowania zaskarżonych decyzji do osoby niebędącą stroną w sprawie tj. niebędącej posiadaczem odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach,
4) naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów poprzez ignorowanie dowodów, które doprowadzają do ustalenia faktycznego posiadacza odpadów, innego niż właściciel nieruchomości;
5) naruszenie art. 1000 Ustawy kodeks postępowania cywilnego (dalej: k.p.c.), poprzez nieuprawnione dodawanie przez Sąd I instancji wniosków i treści do prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 27 kwietnia 2016 r.;
6) w oparciu o art. 141 § 4 p.p.s.a. zaskarżonemu orzeczeniu zarzucam brak prawidłowego uzasadnienia poprzez sformułowanie w nim sprzecznych tez i niekonsekwentnej wykładni przepisów, polegającej na stwierdzeniu, że:
- a) z jednej strony, iż " W sytuacji przeniesienia własności nie doszło do przekazania odpadów w rozumieniu art. 21 ust. 2 i 3 ustawy o odpadach (strona 9 uzasadnienia skarżonego wyroku), a z drugiej uznaniu, że "Przez uzyskanie tytułu własności do nieruchomości skarżący stał się bezspornie władającym powierzchnią ziemi, na której zostały zgromadzone odpady, a tym samym posiadaczem odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, bowiem nabywając działki w drodze licytacji wiedział o zalegających na nich odpadach (strona 10 uzasadnienia skarżonego wyroku);
- b) organy zachowały pełną konsekwencję w zakresie równego traktowania Skarżącego i P. Sp. z o.o. w kontekście subsumpcji art. 279 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska i ustaleniu, że w przypadku nabycia nieruchomości przez Skarżącego nieposiadającego zezwolenia w zakresie gospodarki odpadami, obowiązanym do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska jest skarżący, a w przypadku P. Sp. z o.o. nieposiadającej zezwolenia w zakresie gospodarki odpadami i nabywającej nieruchomość, zobowiązanym do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska nie jest ta spółka, lecz także skarżący:
7) W oparciu o art. 133 § 1 p.p.s.a. zaskarżonemu orzeczeniu zarzucam zaniechanie wydania wyroku na podstawie akt sprawy, bowiem gdyby Sąd I instancji zapoznał się rzetelnie z aktami sprawy skonstatowałby, że w sprawie doszło do obalenia domniemania wynikającego z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach oraz do licznych naruszeń procedury administracyjnej przez organy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej konieczne jest podkreślenie, że ze względu na to, że konstrukcja art. 174 p.p.s.a. umożliwia zaskarżenie wszelkich naruszeń prawa, jakich mógł się dopuścić Sąd I instancji przy wydawaniu rozstrzygnięcia, granice skargi kasacyjnej wyznaczane są przez stronę skarżącą kasacyjnie. Powinny one zawsze zostać wyznaczone w sposób precyzyjny. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (por. wyrok NSA z 19 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 1688/07). Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem domniemywać granic skargi kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą kasacyjnie. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności ( wyrok NSA z 13 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 1420/14). Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 § 1 p.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Rozpatrując wniesioną przez P. T. skargę kasacyjną według wskazanych zasad uznać należy, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw.
Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że w 2016 roku skarżący kasacyjnie jako osoba fizyczna nabył w drodze licytacji komorniczej nieruchomość położoną w miejscowości po byłej sortowni odpadów. Do 2012 roku zgodnie z posiadanym pozwoleniem na gospodarowanie odpadami sortownię na tym terenie prowadziło Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych spółka z o.o., kiedy to wspomniane pozwolenie zostało cofnięte decyzją Starosty [...]. Bezspornym jest także , że w chwili nabycia nieruchomości przez skarżącego znajdowały się na niej odpady komunalne. Skarżący nie posiadał wymaganego pozwolenia na gospodarowanie odpadami na powyższej nieruchomości, jak również w latach 2017 – 2019 nie złożył jako podmiot korzystający z środowiska w rozumieniu art. 3 pkt 20 c ustawy Prawo ochrony środowiska marszałkowi województwa wykazu, o którym mowa w art. 287 tejże ustawy. Bezspornym jest także, że w wspomnianym okresie skarżący nie usunął wspomnianych odpadów w sposób określony przez przepisy ustawy o odpadach.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie zasługują na uwzględnienie zarzuty kasacyjne zgłoszone na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego jaki i na podstawie art., 174 pkt 2 przepisów postępowania, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a dotyczące bezpodstawnego zaakceptowania przez Sąd I instancji błędnego stanowiska organów, że skarżący z chwilą nabycia nieruchomości w drodze licytacji komorniczej stał się posiadaczem znajdujących się na niej odpadów komunalnych, co obligowało go nie tylko zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach do niezwłocznego ich usunięcia, ale także do uiszczenia przez okres ich składowania na tej nieruchomości podwyższonej opłaty za
korzystanie środowiska bez wymaganego zezwolenia ( art. 293 ustawy Prawo ochrony środowiska).
Pierwsze z podniesionych zarzutów kasacyjnych dotyczy naruszenia przepisu prawa materialnego tj. art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach poprzez jego błędną wykładnie na skutek nieprawidłowego uznania, że skarżący jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nabytej w drodze licytacji komorniczej nieruchomości, podczas gdy wykazał on w trakcie postępowania administracyjnego, że posiadaczem odpadów w rozumieniu w/w przepisu jest inny podmiot, który składował je na nieruchomości tj. Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych sp. z o.o. w oparciu o posiadane pozwolenie, które zostało mu cofnięte w 2012 roku. Z powyższym zarzutem jest powiązany kolejny zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach poprzez błędne uznanie, że skarżący nie przekazał skutecznie odpadów znajdujących się na działce nr [...] kolejnemu nabywcy tej działki tj. P. sp. z o.o. co uzasadniałoby zwolnienie od odpowiedzialności za te odpady, a w konsekwencji braku podstawy do wymierzenia za składowanie tych odpadów opłaty podwyższonej.
Stosownie do treści art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, przez posiadacza odpadów rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach, przez wytwórcę odpadów rozumie się każdego, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów (pierwotny wytwórca odpadów), oraz każdego, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów; wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej; wytwórcą odpadów zdawanych do portowych urządzeń do odbioru odpadów ze statków w rozumieniu art. 5 pkt 9 ustawy z dnia 12 maja 2022 r. o portowych urządzeniach do odbioru odpadów (Dz. U. poz. 1250) jest podmiot świadczący usługę odbioru odpadów w porcie lub przystani morskiej. Jest zatem niewątpliwym, że skarżący kasacyjnie nie może być uznany za wytwórcę odpadów w stanie faktycznym ustalonym w niniejszej spray. Podkreślić jednak należy, iż przepis art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach nie zawęża pojęcia "posiadacz odpadów" do wytwórcy odpadów, o jakim mowa w art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach. W pojęciu "posiadacz odpadów" mieści się także osoba fizyczna (także osoba prawna i jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej), która jest w posiadaniu odpadów tzn. faktycznie włada tymi odpadami o czym świadczyć mogą takie okoliczności jak decydowanie o sposobie ich zagospodarowania, sposobie wykorzystania. Podkreślić także należy, że w definicji posiadacza odpadu (art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach), ustawodawca zawarł obowiązek posiadania odpadów, a więc faktyczne dysponowanie tymi odpadami, który nie jest związany z koniecznością legitymowania się określonym tytułem prawnych do odpadów. Dodatkowo, ustawodawca wprowadza domniemanie, że posiadaczem odpadów jest ten podmiot, który włada nieruchomością, na której znajdują się odpady. Na gruncie ustawy o odpadach ustawodawca wymaga więc jedynie faktycznego posiadania odpadów - dzierżenia, co potwierdza się w orzecznictwie.
Dla uznania, że taki podmiot jest posiadaczem odpadów wystarczające jest także ustalenie, że osoba ta włada powierzchnią ziemi, na której są odpady. W takim przypadku działa bowiem domniemanie prawne z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 533/17 ). Obalenie domniemania prawnego z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o opadach może nastąpić tylko przez wykazanie, że odpadem faktycznie włada inny podmiot, przy czym ciężar przeprowadzenia dowodu w tym zakresie spoczywa na władającym powierzchnią ziemi ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 września 2013 r., sygn. akt II OSK 330/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 816/18; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 sierpnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2936/14; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2414/17; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 października 2022 r., sygn. akt III OSK 1318/21). Władający powierzchnią ziemi może się zwolnić zatem z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób - wykazując, że odpadem włada, inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów, a nadto wymagane jest wykazanie, że złożenie odpadów na nieruchomości nastąpiło bez zgodny i wiedzy władającego nieruchomością. Tak więc obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 816/18; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 grudnia 2019 r., sygn. II OSK 3123/18). W piśmiennictwie wskazuje się, że "domniemania prawne ułatwiają dowód w tych przypadkach, w których ustawodawca uważał to za pożądane (...), przerzucając na stronę przeciwną ewentualny ciężar obalenia domniemania" (Z. Ziembiński, Logika praktyczna, Warszawa 1997, s. 222). Konstrukcja powyższych unormowań wskazuje, że intencją ustawodawcy było stworzenie przepisów pozwalających na niezwłoczne ustalenie podmioty odpowiedzialnego za gospodarowanie odpadami, w szczególności znajdujących się w miejsc do tego nieprzeznaczonych. Bez tak jednoznacznego określenia posiadacza odpadów realizacja celów ustawy o odpadach jak i ustawy Prawo ochrony środowiska byłaby znacząco utrudniona, a w niektórych przypadkach nawet niemożliwa.
Mają na uwadze powyższe rozważania dotyczące pojęcia posiadacza odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach stwierdzić należy , że za przypisaniem skarżącemu powyższej cechy przemawia nie tylko wskazane wyżej domniemanie prawne, ale także okoliczności w jakich doszło do nabycia przez skarżącego nieruchomości na której odpady były składowane oraz ich faktyczne dysponowanie przez skarżącego od momentu nabycia nieruchomości w drodze licytacji komorniczej. Okoliczności mające przemawiać, że skarżący był posiadaczem spornych odpadów zostały w sposób szczegółowo wskazane przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a następnie zaakceptowane przez Sąd I instancji. Są one związane z przebiegiem całego postępowania związanego z sprzedażą nieruchomości w drodze licytacji komorniczej, a dotyczące ustalenia wartości sumy oszacowania nieruchomości, opisu nieruchomości, sporządzonego operatu szacunkowego oraz obwieszczenia o terminie licytacji i przebiegu samej licytacji. Na tych wszystkich etapach postępowania wyraźnie wskazuje się, że na nieruchomości stanowiącej przedmiot licytacji zgromadzone są odpady komunalne, że stanowi to podstawę obniżenia ceny wywoławczej i to o kwotę jaką należy przeznaczyć na wywóz odpadów. Należy podkreślić, że z tego tytułu cenę wywoławczą ustalono na kwotę 19.697 zł, przy wartości nieruchomości określonej na kwotę 2.091.097 zł, czyli cena wywoławcza była ponad 100 razy niższa niż wartość nieruchomości bez uwzględnienia kosztów wywozu odpadów. Również późniejsze działania skarżącego w stosunku do przejętych odpadów jak np. ich zakopywanie za które to działanie został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] za popełnienie wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami przestępstwa z art. 183 w zw. z art. 12 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności, której wykonanie zwieszono na okres próbny i na karę grzywny, przemawiają jednoznacznie za uznaniem go za posiadacza odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach. Ustaleniami powyższego wyroku zgodnie z art. 11 p.p.s.a. sąd administracyjny jest związany. Ustalenie, że skarżący był posiadaczem odpadów znajduje także potwierdzenie w korespondencji prowadzonej z Starostą [...], który wielokrotnie zwracać się z zapytaniem dotyczącym wywozu odpadów. Skarżący informował w takiej sytuacji, nie kwestionują ciążącego na nim obowiązku, że prowadzi negocjacje w sprawie ich zagospodarowania, jednak niczego nie zrobił w tym zakresie. Już powyższe okoliczności pozwalają przyjąć, że skarżący był posiadaczem odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, bez konieczności odwoływania się do domniemania prawnego w nim zawartego.
Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut kasacyjnych dotyczący naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, a dotyczącego wprowadzenia przez Sąd I instancji dodatkowych przesłanek koniecznych do jego zastosowania tj. świadomości nabywcy istnienia zanieczyszczenia nieruchomości odpadami komunalnymi oraz dodanie dodatkowego warunku domniemania wynikającego z tego przepisu tj. wykazania, że odpady zostały porzucone na nieruchomości przez innego posiadacza bez wiedzy nabywcy, a tym samym zaakceptowania prawotwórczej roli organu. Po pierwsze mówiąc o świadomości nabywcy o istnieniu zanieczyszczenia nieruchomości odpadami, zarówno organ jak i Sąd I instancji mieli na uwadze, że skarżący z uwagi na wyżej wskazane okoliczności posiadał wiedzę o powyższym fakcie co miało stanowić potwierdzenie do przyjęcia, że z chwilą nabycia nieruchomości objął w posiadanie nie tylko nieruchomość, ale także znajdujące się na niej odpady. Natomiast wspominając o porzuceniu na nieruchomości odpadów przez innego posiadacza bez wiedzy władającego nieruchomością przedstawiono stanowisko reprezentowane w doktrynie oraz w orzecznictwie sądowoadministracyjnym kiedy można skutecznie obalić domniemanie o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach. Należy jednak ponownie nadmienić, że okoliczności niniejszej sprawy nie wymagają odwoływania się do powyższego domniemania co wyżej wykazano.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest także w niniejszej sprawie podstaw do uwzględnienie zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach poprzez błędne przyjęcie, że skarżący stał się właścicielem spornych odpadów w sytuacji gdy w chwili nabycia nieruchomości nie spełniał on przesłanek odnoszących się do przejmowania odpowiedzialności za gospodarowanie nimi. Po pierwsze w niniejszej sprawie istotnym jest kto był posiadaczem odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach. Po drugie przepisy prawa cywilnego materialnego, które określają przesłanki kupna - sprzedaży rzeczy ruchomych nie przewidują konieczności legitymowania się przez nabywcę dodatkowymi uprawnieniami wynikającymi z pozwoleń, koncesji, wpisów. Są one istotne z punkty widzenia gospodarowania odpadami w rozumieniu ustawy o odpadach czy też korzystania ze środowiska w oparciu o regulacje zawarte w ustawie o ochronie środowiska. Przepis art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach nie dotyczy skutecznego przeniesienia prawa własności odpadów, a jedynie odpowiedzialności za gospodarowanie odpadami.
Brak jest także podstaw do uwzględnienia zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia art. 22 ustawy o odpadach w zw. z art. 7 ustawy o ochronie środowiska. Przepis art. 22 ustawy o odpadach składa się z 5 jednostek redakcyjnych, a przepis art. 7 ustawy o ochronie środowiska określający zasadę "zanieczyszczający płaci" z 2 jednostek redakcyjnych. W skardze kasacyjnej w ramach wskazanego zarzutu wskazana tylko artykuły bez wskazania konkretnych jednostek redakcyjnych tych przepisów co de facto uniemożliwia dokonanie oceny zasadności tak sformułowanego zarzutu. To obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest odpowiednie skonkretyzowanie zarzutu, co dopiero czyni możliwym jego ocenę. Nie jest rola sądu kasacyjnego konkretyzowanie zarzutów, czy też domyślanie się jego zakresu. Jedynie należy wskazać, że przepis art. 22 ust. 1 ustawy o odpadach mówi, że koszty gospodarowania odpadami są ponoszone przez pierwotnego wytwórcę odpadów lub przez obecnego lub poprzedniego posiadacza odpadów. Skarżący kasacyjnie został uznany za obecnego posiadacza odpadów.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 25 ust. 3 ustawy o odpadach oraz zarzut dotyczący naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach w zw. z art. 293 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, a dotyczącego braku podstaw do przyjęcia, że skarżący był podmiotem magazynującym odpady. Oczywistym jest , że samo nabycie nieruchomości z zalegającymi na niej odpadami komunalnymi nie stanowi wytwarzania odpadów, ich zbierania czy też przetwarzania. Pojęcia te zostały zdefiniowane w art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy ( magazynowanie odpadów), art. 3 ust. 1 pkt 21 ( przetwarzanie) oraz w art. 3 ust. 1 pkt 32 (wytwarzanie). Przepisy te definiuje powyższe pojęcia na potrzeby ustawy o odpadach, wskazując jakich sytuacji może dotyczyć legalne magazynowanie odpadów , na warunkach określonych w ustawie o odpadach. Natomiast w art. 293 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska mowa jest o magazynowaniu odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania. Ustawodawca wyraźnie wskazał w tym artykule , że magazynowanie odpadów bez takiej decyzji traktuje się jako składowanie odpadów. Powyższe prowadzi do wniosku, że dyspozycja tego przepisu obejmuje każde niezgodne z ustawą o odpadach przechowywanie odpadów.
Brak jest także podstaw do uwzględnienia zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia art. 157 k.c., poprzez nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd I instancji , iż własność nieruchomości może być przeniesiona pod warunkiem. Po pierwsze postępowanie w niniejszej sprawy nie może stanowić podstawy oceny skuteczności przeniesienia prawa własności do przedmiotowej nieruchomości, należy to bowiem do właściwości sądu powszechnego. Po drugie Sąd I instancji nie stwierdził, że skarżący nabył prawa własności pod warunkiem, a jedynie ustalił, że nabycie prawa własności w drodze licytacji komorniczej na której znajdowały się odpady komunalne skutkowało także przejęcie obowiązku ich zagospodarowania zgodnie z wymogami ustawy o odpadach.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje także na uwzględnienie zarzuty kasacyjne dotyczące naruszenia przepisów postępowania, które zdaniem skarżącego kasacyjnie miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Pierwszy z zarzutów dotyczy naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., których naruszenie skarżący upatruje w wymierzeniu podwyższonej opłaty za magazynowanie odpadów w kwocie wielokrotnie przewyższającej wartość nabytej nieruchomości, co świadczy o naruszeniu słusznego interesu obywatela. Ustawodawca w ustawie Prawo ochrony środowiska w sposób jednoznaczny określił zasady ustalania wysokości opłaty podwyższonej (art. 293 ust. 1, art. 290 ust. 1 pkt 4 wskazanej ustawy oraz obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 3 października 2018 roku w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na 2019 rok). W żaden sposób ustawodawca nie nawiązuje do sytuacji, czy to finansowej osoby zobowiązanej do jej uiszczenia, czy też wartości samej nieruchomości na której są składowane odpady. Odwoływanie się do powyższych okoliczności stanowiłoby nieuprawnione wprowadzanie dodatkowych nieprzewidzianych przez ustawodawcę przesłanek.
Brak jest także podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 9 , art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Zasadnie Sąd I instancji stwierdził, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji wyjaśniły wszystkie istotne do rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej określonej w art. 7 i znajdującej rozwinięcie w art. 77 § 1 k.p.a. Dotyczy to zarówno okoliczności w jakich skarżący nabył nieruchomość na której były składowane odpady komunalne, a które zostały przedstawione w niniejszym uzasadnieniu przy ocenie ustaleń dotyczących przyjęcia, że skarżący jest posiadaczem tychże odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach. Fakt, że odpady te w minionym okresie – kilka lat przed nabyciem nieruchomości przez skarżącego były magazynowane przez Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych sp. z o.o. w ramach posiadanego zezwolenie cofniętego przez Starostę [...] w 2012 roku, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że skarżący nie stał się ich posiadaczem z chwilą nabycia nieruchomości i był nim w okresie za który wymierzono opłatę podwyższoną. W skardze kasacyjnej nie wykazano, aby przedsiębiorstwo to było posiadaczem spornych odpadów w okresie za który opłatę tą wymierzono tj. w 2017 roku. Również w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy takich ustaleń nie można poczynić.
Przechodząc do rozpoznania zarzutu naruszenia art. 9 k.p.a., wskazać należy, że zgodnie z jego treścią organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że w toczącym się przed organami administracji postępowaniu nie doszło do naruszenia tego przepis. Prawa strony postępowania wynikające z art. 9 k.p.a. realizują się w toku postępowania administracyjnego i nie ma podstaw do ich stosowania poza tym postępowaniem, w szczególności przed jego wszczęciem. Organy administracji publicznej powołane są bowiem do czuwania nad prawidłowym przebiegiem postępowania administracyjnego, a nie świadczenia ogólnych usług poradnictwa prawnego dla ludności. Tym samym organy właściwe w sprawie ustalenia podwyższonej opłaty za magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce ich magazynowania nie miały obowiązku informowania skarżącego w oderwaniu od postępowania administracyjnego o przysługujących skarżącemu prawach i ciążących na nim powinnościach związanych z zagospodarowaniem odpadów składowanych na nieruchomości. W szczególności taki obowiązek nie zachodził, czy to na etapie nabywania nieruchomości czy też już po jej nabyciu, a przed wszczęciem postępowania związanego z ustaleniem opłaty podwyższonej. Na marginesie należy zwrócić uwagę, że z zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie wynika, że jeszcze przed wszczęciem postępowań administracyjnych Starosta [...] zwracał się do skarżącego kasacyjnie z zapytaniem i to wielokrotnie, o udzielenie informacji związanej z zagospodarowaniem odpadów. Skarżący informował jedynie, że prowadzi w tym przedmiocie rozmowy. Nadto już z dokumentacji dostępnej na etapie prowadzonej licytacji przez komornika sądowego wynikało, że na nabywcy będzie ciążył obowiązek zagospodarowania odpadów, i stąd tak niska jej cena wywoławcza- obniżona o koszty wywozu odpadów. Brak jest również podstaw do przyjęcia, że w toku już postępowania administracyjnego organy nie wywiązały się z obowiązku wynikającego z art. 9 k.p.a. Nie może stanowić naruszenia powyższego przepisu okres trwania postępowania, a nawet okres po jakim je wszczęto licząc od dnia nabycia przez skarżącego nieruchomości. Już w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania określono jego przedmiot. Powyższe okoliczności pozwalają przyjąć, że skarżący nie tylko był świadomy ciążącego na nim obowiązku zagospodarowania odpadów, ale także przy zachowaniu minimum staranności w prowadzeniu swoich spraw konsekwencji braku jego realizacji. To podejmowane działania przez skarżącego miały decydujący wpływ na przebieg postępowania, w tym na czas jego trwania. To od działań podejmowanych przez skarżącego uzależniony był okres przez jaki odpady znajdowały się na jego nieruchomości.
Brak jest także podstaw do uwzględnienia zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 2 k.p.a., którego naruszenia skarżący upatruje poprzez zaakceptowane przez Sąd I instancji odstąpienia przez organy od utrwalonej praktyki rozstrzygania sprawy w tak samym stanie faktycznym, poprzez stwierdzenie nieskuteczności nabycia odpadów znajdujących się na nieruchomości stanowiącej działkę o nr [...], będącą własnością P. sp. z o.o. z siedzibą w [...], z uwagi na brak posiadania przez spółkę zezwolenia na gospodarowanie odpadami przy jednoczesnym braku takiego stwierdzenia względem skarżącego, mimo, że znajdował się w analogicznym położeniu w chwili nabywania nieruchomości w drodze licytacji komorniczej. Dokonując oceny powyższego zarzutu kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny podziela w całym zakresie ocenę przedstawioną przez Sąd I instancji, który między innymi stwierdził, że opłata podwyższona za magazynowanie odpadów na działce nr [...] została naliczona skarżącemu za 228 dni, tj. do dnia 17 sierpnia 2017 r., czyli sprzedaży tej działki spółce. Okoliczność, że w dacie wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej na działce nr [...] nie stwierdzono już odpadów, które później zostały przemieszczone na działkę nr [...], nie ma znaczenia dla ustalenia opłaty za 2017 r. Przemieszczenie odpadów na działkę nr [...] po jej zbyciu podmiotowi, który nie posiadał uprawnień do gospodarowania odpadami nie zwalniało skarżącego z odpowiedzialności za te odpady. W takim przypadku zastosowanie ma wprost art. 279 ust. 3 P.o.ś., zgodnie z którym jeżeli odpady zostały przekazane na rzecz podmiotu, który nie uzyskał wymaganego zezwolenia w zakresie gospodarki odpadami, to podmiotem korzystającym ze środowiska, obowiązanym do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska, jest z zastrzeżeniem ust. 4, podmiot, który przekazał te odpady. W myśl ust. 4 jeżeli osoba fizyczna niebędąca przedsiębiorcą przekazuje odpady podmiotowi, który nie uzyskał wymaganego zezwolenia w zakresie gospodarki odpadami, podmiotem korzystającym ze środowiska, obowiązanym do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska, jest podmiot, któremu przekazano te odpady. Skarżący był i jest przedsiębiorcą, zatem nie ma do niego zastosowania ust. 4 art. 279 P.o.ś. Nadto należy podkreślić, że powyższa kwestia nie stanowiło przedmiot oceny w odrębnym postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją, a jedynie była kwestią wpadkową ocenianą w niniejsze sprawie. Tym samym podnoszenie naruszenia art. 8 § 2 k.p.a. w takich okolicznościach nie jest trafne. Podkreślić należy, że przez utrwalona praktykę należy rozumieć zgodne z prawem, akceptowane przez sądy, stabilne, jednolite, ustandaryzowane i wielokrotnie oraz znane publicznie postępowanie organów administracji publicznej przy rozstrzyganiu spraw tego samego rodzaju w takich samych stanach faktycznych i prawnych.
Nie ma wpływu na rozstrzygniecie niniejszej sprawy także zarzut kasacyjny dotyczący braku uwzględnienie, że organ mimo cofnięcia Przedsiębiorstwu Usług Komunalnych sp. z o.o. zezwolenia na gospodarowanie odpadami nie nakazał następnie tej spółce usuniecie owych odpadów i to przez okres kilku lat. Nie stanowi to przedmiotu oceny w niniejszej sprawy. Skarżącemu w niniejszej sprawie wymierzono bowiem opłatę podwyższoną za składowane odpadów na nieruchomości stanowiącej jego własność bez wymaganej decyzji określające sposób i miejsce ich magazynowania za 2017 rok, czyli poczynając od momentu nabycia nieruchomości, a nie za poprzedni okres. Nadto wskazać należy, że czym innym co do istoty jest postępowanie dotyczące nakazania usunięcia odpadów, a czym innym wymierzenie opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez wymaganego zezwolenia.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. poprzez ignorowanie dowodów, których uwzględnienie prowadzi do ustalenia faktycznego posiadacza odpadów innego niż właściciel nieruchomości. Jak już wyżej wskazano przy ocenie zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, zgromadzony materiał dowodowy został poddanej wszechstronnej analizie i ocenie oraz był wystarczający do przyjęcia, że w okolicznościach niniejszej sprawy z chwilą nabycia nieruchomości to skarżący stał się także posiadaczem składowanych na niej odpadów. Czyni to także pozbawionym uzasadnienia zarzut kasacyjny dotyczący skierowania zaskarżonej decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach.
Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 1000 k.p.a. Wskazać należy , że przepis art. 1000 k.p.a. składa się z czterech jednostek redakcyjnych. Skarżący nie wskazał konkretnej jednostki redakcyjnej, której naruszenie dotyczy. Wskazać jedynie należy, że § 1 tego artykułu mówi o wygaśnięciu z chwila uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności wszelkich praw i skutków ujawnienia praw i roszczeń osobistych ciążących na nieruchomości w chwili uprawomocnia się postanowienia o przysądzeniu walności. Opłata podwyższona za korzystanie ze środowiska bez wymaganego zezwolenia jest natomiast obowiązkowym świadczeniem publicznoprawnym. Nadto w niniejszej sprawie została ona wymierzona za stan faktyczny stwierdzony w okresie po uprawomocnieniu się postanowienia o przysądzeniu skarżącemu prawa własności nieruchomości, a więc za okres kiedy skarżący był już właścicielem nieruchomości oraz posiadaczem odpadów rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach. Nadmienić także należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego nie nabył on nieruchomości pod warunkiem w rozumieniu art. 89 k.c. Przejęcie obowiązków związanych z zagospodarowaniem odpadów składowanych na nieruchomości i to dotyczących okresu już po nabyciu nieruchomości nie jest warunkiem w rozumieniu wskazanego przepisu k.c.
Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 141 § 1 p.p.s.a., który to przepis określa jakim warunkom winno odpowiadać uzasadnienie wyroku. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. ma charakter proceduralny, regulujący wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wymienionych w jego treści warunków i będzie to stanowiło przeszkodę do poddana go kontroli sądowoadministracyjnej. Wyrok sądu pierwszej instancji nie będzie poddawał się kontroli sądowoadministracyjnej w przypadku braku w uzasadnieniu wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2025r., sygn. akt III OSK 1584/24). Takich zarzutów sporządzonemu uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie można przedstawić. Sąd przedstawił stan sprawy, w tym ustalenia faktyczne stanowiące następnie podstawę zastosowania wskazanych w nim przepisów w oparciu o które wydano zaskarżone rozstrzygnięcie tj. przepisy ustawy o odpadach oraz ustawy o ochronie środowiska wraz z ich wykładnią. Jego treść pozwala jednoznacznie ustalić jakim przesłankami kierował się Sąd i instancji podejmując zaskarżony wyrok. Umożliwia ono Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu prześledzić tok rozumowania Sądu I instancji oraz poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności z prawem zaskarżonego wyroku. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie występuje w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sprzeczność o których mowa w tym zarzucie. Rozważania dotyczące braku skutecznego przeniesienia posiadania odpadów w rozumieniu art. 21 ust. 2 i 3 ustawy o odpadach, dotyczą przeniesienia prawa własności nieruchomości obejmującej działkę nr [...] przez skarżącego na rzecz P. sp. z o.o. z siedzibą w Muchach, które miało miejsce w innych okolicznościach niż uprzednie nabycie nieruchomości przez skarżącego w drodze licytacji komorniczej, co skutkowało inną oceną prawną związaną z skutecznym przekazaniem odpadów mającym wpływ zdaniem Sądu I instancji na wymierzenie opłaty podwyższonej. Należy podkreślić , że w ramach zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia art. 141 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie podważyć przyjętego przez sąd za podstawę rozstrzygnięcia stanu faktycznego, czy też przyjętej podstawy prawnej wydanego wyroku. Można powyższe uczynić tylko w oparciu o zarzuty dotyczące naruszenia konkretnych przepisów postępowania lub przepisów prawa materialnego.
W związku z zarzutem dotyczącym naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym "Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy (..)" wyjaśnić należy, że orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd w procesie kontroli sądowoadministracyjnej bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania przed tym organem oraz przed sądem (uwzględniając treść art. 106 § 3 p.p.s.a.). Wskazany wyżej przepis mógłby zostać naruszony, gdyby sąd wyszedł poza ten materiał. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza bowiem jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w aktach sprawy (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2374/11). Należy przy tym odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, z przyjęciem np. odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1749/11). W ramach zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. nie można bowiem skutecznie kwestionować dokonanej przez sąd oceny dokumentów, o ile dokumenty te znajdują się w materiale zgromadzonym w aktach sprawy. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może więc służyć kwestionowaniu oceny materiału dowodowego, jak i ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego dokonanych przez Sąd I instancji ( wyrok NSA z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1350/11, wyrok NSA z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1609/10). Do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. dochodzi zatem wówczas, gdy sąd oddali skargę, mimo niekompletnych akt sprawy, gdy pominie istotną część tych akt, gdy przeprowadzi postępowanie dowodowe z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz gdy oprze orzeczenie na własnych ustaleniach, tzn. dowodach lub faktach, nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika więc nakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy ( wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt I FSK 497/09, wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1645/09, wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 763/12). Sąd pierwszej instancji analizując i oceniając w niniejszej sprawie znajdujące się w aktach dokumenty, nie mógł zatem naruszyć art. 133 § 1 p.p.s.a., a prawidłowość tej oceny, jak i rzekoma błędna ocena stanu faktycznego sprawy dokonana przez WSA w Olsztynie, podnoszona w ramach skargi kasacyjnej, nie może być skutecznie kwestionowana w drodze zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku niewątpliwie wynika, że wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji orzekając w sprawie nie wykroczył poza materiał dowodowy, wykazując jednocześnie, iż jest on wystarczający do przyjęcia, że zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w powołanych w uzasadnieniu przepisach zawartych w ustawie Prawo ochrony środowiska dotyczących wymierzenia opłaty podwyższonej za korzystanie z środowiska bez wymaganego zezwolenia. Wobec tego zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. nie zasługuje na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze uznając , że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku. O odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości Sąd orzekł na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., uznając, że w tej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym stanowi ten przepis.