III OSK 2200/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że WSA prawidłowo uchylił decyzję odmawiającą zmiany rozkazu personalnego w sprawie zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym do wysługi lat, mimo że decyzja ta miała charakter związany.
Sprawa dotyczyła wniosku funkcjonariusza policji o zaliczenie okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat, od której zależą uprawnienia pracownicze. Organ odmówił zmiany wcześniejszego rozkazu personalnego, uznając, że decyzja ta ma charakter związany i nie podlega zmianie w trybie art. 155 K.p.a. WSA uchylił tę decyzję, wskazując, że organy nie rozważyły wystarczająco interesu strony i możliwości zmiany decyzji. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA, że art. 155 K.p.a. może mieć zastosowanie również do decyzji związanych, jeśli nie sprzeciwiają się temu przepisy szczególne i przemawia za tym interes strony lub społeczny.
Funkcjonariusz policji złożył wniosek o zaliczenie okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat, od której zależą jego uprawnienia pracownicze. Wcześniejszy rozkaz personalny z 2010 r. zaliczył mu jedynie część wnioskowanego okresu, uznając, że w pozostałym czasie, z uwagi na naukę w technikum, nie posiadał statusu domownika. Po latach funkcjonariusz wystąpił o zmianę lub uchylenie tej decyzji na podstawie art. 155 K.p.a. Organy administracji, w tym Komendant Wojewódzki Policji, odmówiły zmiany, twierdząc, że decyzja o zaliczeniu okresu pracy ma charakter związany i nie podlega zmianie w trybie nadzwyczajnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję organu, uznając, że organy nie rozważyły wystarczająco interesu strony ani możliwości zmiany decyzji, a także błędnie przyjęły, że art. 155 K.p.a. nie ma zastosowania do decyzji związanych. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że art. 155 K.p.a. może mieć zastosowanie również do decyzji związanych, o ile nie sprzeciwiają się temu przepisy szczególne i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. NSA wskazał, że organy nie wykazały w sposób wystarczający, dlaczego zmiana lub uchylenie decyzji byłoby sprzeczne z prawem lub interesem społecznym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, art. 155 K.p.a. może mieć zastosowanie do decyzji związanych, o ile nie sprzeciwiają się temu przepisy szczególne i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Uzasadnienie
NSA odrzucił utrwalone stanowisko, że art. 155 K.p.a. dotyczy wyłącznie decyzji uznaniowych. Sąd podkreślił, że kluczowa jest indywidualna ocena każdej sprawy pod kątem przesłanek wskazanych w art. 155 K.p.a., a nie generalna reguła.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (8)
Główne
k.p.a. art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Może mieć zastosowanie do decyzji związanych, jeśli nie sprzeciwiają się temu przepisy szczególne i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do rozpatrzenia możliwości wydania innej decyzji.
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
P.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uwzględnienia skargi przez WSA.
P.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wniosek o uchylenie wyroku NSA.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania NSA.
u.o.w.g.r.
Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy
Przepis, do którego odnosi się kwestia zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 155 K.p.a. może mieć zastosowanie do decyzji związanych, jeśli nie sprzeciwiają się temu przepisy szczególne i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Organy administracji nie wykazały w sposób wystarczający, dlaczego zmiana decyzji byłaby sprzeczna z prawem lub interesem społecznym. Samo kształcenie w szkole ponadpodstawowej nie wyklucza posiadania statusu domownika w gospodarstwie rolnym.
Odrzucone argumenty
Art. 155 K.p.a. ma zastosowanie wyłącznie do decyzji uznaniowych, a decyzja o zaliczeniu okresu pracy do wysługi lat ma charakter związany. Organy administracji prawidłowo odmówiły zmiany decyzji, ponieważ wydanie decyzji zgodnej z żądaniem skarżącego doprowadziłoby do stanu naruszenia prawa.
Godne uwagi sformułowania
stanowczą tezę, że instytucja odwołalności dotyczy tylko decyzji uznaniowych (i nie może być stosowana do decyzji związanych) uznaje się za zbyt daleko idące uogólnienie. reguła taka nie wynika z normatywnej treści art. 155 K.p.a. stosowanie art. 155 K.p.a. powinno być zawsze skoncentrowane na zindywidualizowanym do okoliczności konkretnej sprawy badaniu przesłanek wprost w nim wyrażonych nie jest to wystarczająca podstawa do wywiedzenia generalnej reguły o niestosowaniu instytucji odwołalności do wszystkich decyzji związanych.
Skład orzekający
Małgorzata Pocztarek
przewodniczący sprawozdawca
Olga Żurawska - Matusiak
członek
Paweł Mierzejewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Rozszerzająca interpretacja art. 155 K.p.a. na decyzje związane w administracyjnym postępowaniu."
Ograniczenia: Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny pod kątem sprzeciwu przepisów szczególnych oraz interesu społecznego lub słusznego interesu strony.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie administracyjnym – możliwości zmiany decyzji administracyjnych, które pozornie są "związane". Pokazuje, że prawo jest elastyczne i zawsze należy badać interes strony.
“Czy "związana" decyzja administracyjna może być zmieniona? NSA rozwiewa wątpliwości.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 2200/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-02-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-08-30 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Małgorzata Pocztarek /przewodniczący sprawozdawca/ Olga Żurawska - Matusiak Paweł Mierzejewski Symbol z opisem 6192 Funkcjonariusze Policji Hasła tematyczne Policja Sygn. powiązane III SA/Łd 118/23 - Wyrok WSA w Łodzi z 2023-05-18 Skarżony organ Komendant Policji Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2000 art. 155 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 maja 2023 r. sygn. akt III SA/Łd 118/23 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z dnia 3 stycznia 2023 r. nr 2 w przedmiocie odmowy zmiany lub uchylenia decyzji - rozkazu personalnego oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 18 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 118/23 po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. M. (zwanego dalej skarżącym) na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi (zwanego dalej organem lub KWP) z dnia 3 stycznia 2023 r. nr 2 w przedmiocie odmowy zmiany lub uchylenia decyzji - rozkazu personalnego, uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w S. z dnia 7 listopada 2022 r. nr 1/2022. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że wnioskiem z dnia 19 lutego 2010 r. skarżący zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji w S. (zwanego dalej KPP lub organem pierwszej instancji) z wnioskiem o zaliczenie okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców przypadającym od 8 lutego 1985 r. do 30 września 1989 r. do wysługi lat, od której zależą uprawnienia pracownicze. Do raportu załączył dokumenty świadczące o wykonywaniu w podanym okresie pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym swoich rodziców. Z uwagi na to, że skarżący od 8 lutego 1985 r. do 24 maja 1989 r. uczęszczał do Technikum Mechanicznego w S. organ pierwszej instancji uznał, że nie posiadał on w tym okresie statusu domownika, stąd też rozkazem personalnym z dnia 26 kwietnia 2010 r. KPP zaliczył skarżącemu do wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego oraz do okresu, od którego zależy nabycie prawa do nagrody jubileuszowej tylko 4 miesiące i 6 dni pracy w gospodarstwie rolnym (a więc okres pracy krótszy niż wnioskował skarżący). Skarżący nie wniósł odwołania od ww. rozkazu personalnego i tym samym rozkaz ten stał się prawomocny i ostateczny. W dniu 14 października 2022 r. do organu pierwszej instancji wpłynął raport skarżącego o uchylenie lub zmianę, na podstawie art. 155 K.p.a., rozkazu personalnego z dnia 26 kwietnia 2010 r. Skarżący zarzucił, że KWP zastosował błędną definicję "domownika". Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji nie znalazł podstaw do zmiany i uchylenia rozkazu personalnego z dnia 26 kwietnia 2010 r. i dnia 7 listopada 2022 r. nr 1/2022 wydał decyzję, którą odmówił zmiany i uchylenia ww. rozkazu. W odwołaniu od decyzji z dnia 7 listopada 2022 r. skarżący stwierdził, że okres pracy od 8 lutego 1985 r. do 30 września 1989 r. w gospodarstwie rolnym rodziców, powinien być mu zaliczony do wysługi lat, ponieważ spełnia warunki zgodnie z obowiązującymi w tej kwestii przepisami prawnymi, co udokumentował w załącznikach do raportu z dnia 19 lutego 2010 r. Utrzymując w mocy decyzję z dnia 7 listopada 2022 r. KWP podniósł, że możliwość zaliczenia policjantowi okresu pracy w gospodarstwie rolnym do stażu służby, od którego zależy wysokość uposażenia zasadniczego, jest uzależniona od spełnienia przez policjanta ściśle określonych warunków, a nie od uznania organu (nie jest to decyzja uznaniowa). Organ dodał, ze decyzja w przedmiocie zaliczenia policjantowi okresu pracy w gospodarstwie rolnym do stażu służby należy do grupy tzw. decyzji związanych, a więc takich, których sam fakt wydania oraz treść jest ściśle określona przepisami prawa, a proces ocenny organu administracji jest ograniczony do minimum. Organ sprawdza jedynie, czy są spełnione przesłanki wydania decyzji. Przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie art. 154 i art. 155 K.p.a. jest kwestia uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej jednakże takiej, na mocy której strona nie nabyła lub nabyła prawo. Zdaniem KWP, tryby nadzwyczajne określone w art. 154 i art. 155 K.p.a. mogą mieć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do decyzji opartych na uznaniu administracyjnym, a ich zastosowanie w stosunku do decyzji związanych jest niedopuszczalne. Kolizja interesu społecznego lub interesu strony z przepisem prawa wyklucza możliwość zastosowania art. 154 i art. 155 K.p.a. Odmienna wykładnia tych przepisów prowadziłaby do wniosku, że organ w każdym przypadku, niezależnie od treści przepisów, zobowiązany byłby do uwzględniania wniosków stron, jeśli tylko uzasadniałby to słuszny interes strony. Powyższa wykładnia stoi w sprzeczności z zasadą praworządności uregulowaną w art. 6 K.p.a. W skardze na decyzję z dnia 3 stycznia 2023 r. skarżący podniósł, że rozkazem personalnym z dnia 26 kwietnia 2010 r. został mu zaliczony jedynie okres 4 miesięcy i 6 dni, a wnioskował o zaliczenie okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika, przypadającego od 8 lutego 1985 r. do 24 maja 1989 r. Przyjęto wówczas, że w okresie tym nie posiadał statusu domownika (poza okresem od 25 maja do 30 września 1989 r.) tłumacząc to tym, że praca w gospodarstwie rolnym nie stanowiła głównego źródła utrzymania z uwagi na to, że kształcił się szkole ponadpodstawowej. Uzasadniając wniosek o uchylenie i wydanie nowej bądź zmianę wydanej decyzji administracyjnej skarżący wskazał, że uchyleniu lub zmianie tej decyzji nie sprzeciwiają się przepisy szczególne, a za przeprowadzeniem weryfikacji wydanej już decyzji przemawia słuszny interes strony, jakim bez wątpienia jest wzrost uposażenia, a także wcześniejsze nabycie prawa do między innymi nagrody jubileuszowej. Odniósł się do wykładni pojęcia "domownika" oraz wskazał wyroki sądów zapadłych w podobnych sprawach. Zdaniem skarżącego tryb nadzwyczajny określony w art. 155 K.p.a. może być wykorzystywany do ingerowania w każde rozstrzygnięcie, a więc obejmuje zarówno decyzje związane, jak i uznaniowe. Przemawia w tym przypadku za tym przesłanka w postaci słusznego interesu strony, a przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji. Poza tym z punktu widzenia procedury administracyjnej, różnice pomiędzy decyzją związaną a uznaniową nie są znaczne. W odpowiedzi na skargę KWP wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 18 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 118/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał skargę za uzasadnioną. Zdaniem Sądu I instancji, a wbrew twierdzeniom KWP, w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowczą tezę, że instytucja odwołalności dotyczy tylko decyzji uznaniowych (a nie może być stosowana do decyzji związanych) uznaje się za zbyt daleko idące uogólnienie. Przede wszystkim podkreśla się, że reguła taka nie wynika z normatywnej treści art. 155 K.p.a. Nadto, argument wyrażający się w stwierdzeniu, że decyzja, która miałaby podlegać uchyleniu, jest decyzją związaną, mógłby zostać uznany za skuteczny tylko wówczas, gdy przez odwołanie się do niego zostałoby wykazane, że uchylenie decyzji będzie naruszać słuszny interes strony, bądź będzie stać w sprzeczności z interesem społecznym. Ustalenie, że decyzja związana nie podlega zmianie lub uchyleniu, ponieważ naruszać to będzie prawo, nie może przybierać charakteru abstrakcyjnego. Poprawność tego ustalenia zależy bowiem od konkretnego przypadku, w ocenie którego rozważenia wymaga to, czy zmiana lub uchylenie decyzji związanej doprowadzi faktycznie do stanu sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym. Sąd I instancji podniósł, że w rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o zmianę w trybie art. 155 K.p.a. ostatecznej decyzji z dnia 26 kwietnia 2010 r. o ustaleniu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji organ administracji nie uwzględnił skarżącemu okresu od 8 lutego 1985 r. do 24 maja 1989 r., jako okresu podlegającego wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego, gdyż uznał, że w okresie tym skarżący nie posiadał statusu domownika ze względu na naukę w technikum. Zdaniem Sądu I instancji organy administracji w ogóle nie rozważyły, czy przepisy prawa sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie decyzji z dnia 26 kwietnia 2010 r. zgodnie z wnioskiem skarżącego. Nie wykazały by wydanie decyzji zgodnej z wnioskiem mogło doprowadzić do stanu naruszenia prawa, nie rozważyły też, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji z dnia 26 kwietnia 2010 r. przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Jednocześnie Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w orzecznictwie sądowym na gruncie przepisów stanowiących podstawę prawną decyzji z dnia 26 kwietnia 2010 r. za błędny uznano pogląd, że domownikiem pracującym w gospodarstwie rolnym - dla potrzeb zastosowania ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310), jest wyłącznie taka osoba, która opłacała składki na ubezpieczenie społeczne w czasie wykonywanej pracy. Uznano, że nie sposób przyjąć jako zasady, iż samo kształcenie w szkole ponadpodstawowej oznacza, że praca w gospodarstwie rolnym nie jest głównym źródłem utrzymania. Wskazuje się, że samo łączenie nauki w szkole ponadpodstawowej z pracą w gospodarstwie rolnym nie stanowi przeszkody do zaliczenia okresu pracy wykonywanej w gospodarstwie do pracowniczego stażu, o ile zostanie wykazane, że praca ta rzeczywiście w gospodarstwie rolnym była wykonywana. Natomiast z akt sprawy nie wynika, aby stan faktyczny w tym zakresie został ustalony. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wywiódł Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a, naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. art. 155 K.p.a. poprzez uwzględnienie skargi, podczas gdy zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa administracyjnego art. 155 K.p.a. co do zasady może mieć zastosowanie wyłącznie do decyzji uznaniowych, natomiast przedmiotem wniosku skarżącego była decyzja o charakterze związanym; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 155 K.p.a. i w zw. z art. 7 K.p.a., poprzez uwzględnienie skargi i przyjęcie, że w zaistniałym stanie faktycznym organ winien zastosować tryb przewidziany w art. 155 K.p.a., bowiem odmawiając jego zastosowania nie rozpatrzył możliwości zmiany lub uchylenia decyzji, uzasadniając odmowę jedynie faktem, iż decyzja będąca przedmiotem wniosku skarżącego byłą decyzją związaną, podczas gdy organy pierwszej i drugiej instancji przeanalizowały zaistniały stan faktyczny i wskazały w uzasadnieniu, iż wydanie decyzji zgodnie z żądaniem skarżącego doprowadziłoby do stanu naruszenia prawa. Wskazując na ww. zarzuty organ skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie - na podstawie art. 188 P.p.s.a. - zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi - w razie uznania przez Sąd, iż istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania, jak też o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania. Jednocześnie organ skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy. Organ skarżący kasacyjnie w pierwszej kolejności podkreślił, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, zmianie w trybie art. 155 K.p.a, podlegają decyzje uznaniowe. Natomiast bezspornym jest, że decyzja o zaliczeniu policjantowi pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika ma charakter związany. Organ bada tylko fakt zaistnienia przesłanek i na tej podstawie wydaje przedmiotową decyzję, przy czym nie ma tu żadnego luzu decyzyjnego. Już sam ten fakt powoduje, iż wniosek strony o zmianę/uchylenie decyzji w trybie art. 155 K.p.a. nie mógł zostać rozpatrzony pozytywnie. Organ skarżący kasacyjnie podniósł również, że wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonym wyroku WSA w Łodzi, organ nie ograniczył się do stwierdzenia, że przedmiotowa decyzja jest decyzją związaną. KWP podkreślił, że szeroko uzasadnił, dlaczego na skutek zastosowania trybu z art. 155 K.p.a. nie mógł wydać innej decyzji - byłoby to bowiem sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa. Nadto, powołując treść art. 7 K.p.a. KWP podkreślił, że wbrew twierdzeniu Sądu I instancji, nie naruszył tego przepisu, ponieważ rozpatrzył możliwość wydania innej decyzji i doszedł do uzasadnionego wniosku, iż w świetle obowiązującego prawa i też orzecznictwa sądowoadministracyjnego jest to niemożliwe. Wobec powyższego organ skarżący kasacyjnie stwierdził, że naruszenia, których dopuścił się WSA w Łodzi miały istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby bowiem Sąd prawidłowo ocenił uzasadnienia decyzji organów obu instancji, mógłby stwierdzić, iż organy Policji orzekające w sprawie w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeanalizowały stan faktyczny i obowiązujące przepisy prawa, a w konsekwencji prawidłowo rozpatrzyły sytuację skarżącego i zasadnie stwierdziły, iż w niniejszej sprawie nie mogła zostać wydana decyzja innej treści. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) - zwanej dalej: P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała, z tego też względu przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a. I tak przepis art. 174 pkt 1 P.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie: dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący kasacyjnie powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuca wyrokowi Sądu I instancji wyłącznie naruszenie przepisów postępowania, jednak zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty te nie są uzasadnione. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn.zm.) – zwanej dalej K.p.a. poprzez uwzględnienie skargi, podczas gdy zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa administracyjnego art. 155 K.p.a. co do zasady może mieć zastosowanie wyłącznie do decyzji uznaniowych, natomiast przedmiotem wniosku skarżącego była decyzja o charakterze związanym, wyjaśnić należy, że dokonując analizy doktryny oraz orzecznictwa dotyczących art. 155 K.p.a. można wyróżnić dwa nurty. Według jednego z nich, art. 155 K.p.a. może być stosowany zasadniczo tylko do decyzji o charakterze uznaniowym, a nie do decyzji związanych (patrz: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 3287/17 oraz z dnia 2 października 2019 r. sygn. akt II OSK 2507/18, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowczą tezę, że instytucja odwołalności dotyczy tylko decyzji uznaniowych (i nie może być stosowana do decyzji związanych) uznaje się za zbyt daleko idące uogólnienie. Przede wszystkim podkreśla się, że reguła taka nie wynika z normatywnej treści art. 155 K.p.a., jest także poddana krytyce w literaturze (zob. w tej mierze np.: A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 2023, wyd. el. Lex, komentarz odpowiednio do art. 154, teza 6 i do art. 155). Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w tym składzie podkreśla, że stosowanie art. 155 K.p.a. powinno być zawsze skoncentrowane na zindywidualizowanym do okoliczności konkretnej sprawy badaniu przesłanek wprost w nim wyrażonych, a więc na tym, czy zmianie bądź uchyleniu decyzji nie sprzeciwiają się przepisy szczególne i czy taka zmiana lub uchylenie znajduje poparcie w interesie społecznym lub słusznym interesie strony (por. np. wyroki NSA z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 1265/10; z dnia 30 listopada 2011 r. sygn. akt II OSK 2404/10; z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt II GSK 2127/11; z dnia 20 października 2017 r. sygn. akt II OSK 1457/17; z dnia 27 lipca 2021 r. sygn. akt II GSK 180/21; z dnia 10 lutego 2022 r. sygn. akt II GSK 2660/21; z dnia 24 lutego 2022 r. sygn. akt II GSK 2673/21; z dnia 9 lutego 2023 r. sygn. akt II OSK 2851/21, z dnia 20 października 2017 r. sygn. akt II OSK 1457/17). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym opowiada się za tą ostatnią koncepcją, która aktualnie w orzecznictwie ma charakter dominujący. Podsumowując zatem powyższą część rozważań należy stwierdzić, że o ile w odniesieniu do wielu decyzji o charakterze związanym ich zmiana lub uchylenie rzeczywiście mogą jawić się, jako trudne do obrony w kontekście przesłanek interesu społecznego lub słusznego interesu strony, bądź ze względu na zagrożenie zaistnienia stanu naruszającego prawo, to jednak nie jest to wystarczająca podstawa do wywiedzenia generalnej reguły o niestosowaniu instytucji odwołalności do wszystkich decyzji związanych. Reguły takiej nie można by wówczas bezrefleksyjnie odnosić do wszystkich spraw, bez względu na ich specyfikę. Z powyższych względów NSA orzekający w tym składzie, uznał omawiany zarzut skargi kasacyjnej za bezzasadny. Podkreślić należy, że istotą postępowania prowadzonego na podstawie art. 155 K.p.a. jest ocena, czy w danej sprawie administracyjnej, a więc w ustalonym w niej stanie faktycznym i prawnym, istnieją szczególne przesłanki, wskazane przez ustawodawcę, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej, bez ograniczenia oceny jedynie do ustalenia, że żądanie zmiany lub uchylenia dotyczy decyzji związanej. W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nieuzasadniony zatem jest również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 155 K.p.a. i w zw. z art. 7 K.p.a., poprzez uwzględnienie skargi i przyjęcie, iż w zaistniałym stanie faktycznym organ winien zastosować tryb przewidziany w art. 155 K.p.a., ponieważ odmawiając jego zastosowania nie rozpatrzył możliwości zmiany lub uchylenia decyzji, uzasadniając odmowę jedynie faktem, że decyzja będąca przedmiotem wniosku skarżącego była decyzją związaną, podczas gdy organy pierwszej i drugiej instancji przeanalizowały zaistniały stan faktyczny i wskazały w uzasadnieniu, iż wydanie decyzji zgodnie z żądaniem skarżącego doprowadziłoby do stanu naruszenia prawa. W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy granic rozpoznania sprawy oraz zakresu uzasadnienia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Zdaniem organu skarżącego kasacyjnie, a wbrew ocenie Sądu I instancji, zaskarżoną decyzję oparł nie tylko na stwierdzeniu, że żądanie zmiany lub uchylenia dotyczy decyzji związanej, ale w uzasadnieniu decyzji ustalił on również stan faktyczny sprawy, wskazując dlaczego wydanie decyzji zgodnej z żądaniem skarżącego doprowadziłoby do stanu naruszenia prawa. Odnosząc się do ww. stanowiska organu Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że wprawdzie w zaskarżonej decyzji przedstawiony został stan faktyczny sprawy, jednak został on powtórzony z rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji w S. z dnia 26 kwietnia 2010 r. nr 96/2010, czyli decyzji objętej wnioskiem skarżącego o jego zmianę lub uchylenie. Natomiast analiza uzasadnień zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że ograniczają się one jedynie do wykazania, że decyzja z dnia 26 kwietnia 2010 r. jest decyzją związaną, a zatem nie może być uchylona bądź zmieniona w trybie art. 155 K.p.a. Przytoczenie stanu faktycznego ustalonego w rozkazie personalnym z 2010 r. nie zostało poddane przez organy Policji rozważaniom poprzez pryzmat możliwości jego zmiany lub uchylenia w trybie art. 155 K.p.a., co oznacza, że organy nie rozważyły czy przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie ww. decyzji, jak też czy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przypomnieć należy, że ustalenie, że decyzja związana nie podlega zmianie lub uchyleniu, ponieważ naruszać to będzie prawo, nie może przybierać charakteru abstrakcyjnego. Poprawność tego ustalenia zależy bowiem od konkretnego przypadku, w ocenie którego rozważenia wymaga to, czy zmiana lub uchylenie decyzji związanej doprowadzi faktycznie do stanu sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym, jak też naruszać będzie słuszny interes strony, bądź będzie stać w sprzeczności z interesem społecznym. Takich rozważań w zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji zabrakło, co wykazał Sąd I instancji, zatem zarzuty skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nieuzasadnione. Rozpoznając sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę zarówno wskazania zawarte w wyroku Sądu I instancji, jak też wywody zawarte w niniejszym wyroku, a więc wykaże, że uchylenie decyzji z dnia 26 kwietnia 2020 r. będzie naruszać słuszny interes strony, bądź będzie stać w sprzeczności z interesem społecznym, jak też, że zmiana lub uchylenie decyzji związanej doprowadzi faktycznie do stanu sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI