III OSK 2190/22

III OSK 2190/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Sławomir Wojciechowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Administracyjne postępowanie
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 931/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-02-25
Skarżony organ
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1112
art. 74 ust. 3
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 58 § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (spr.) sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 8 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 931/21 w sprawie ze skargi M.K. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 12 kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek S.T. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 25 lutego 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 931/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi M.K. (dalej także jako: "skarżąca", "skarżąca kasacyjnie") na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej także jako: GDOŚ", "organ II instancji", "organ odwoławczy") z dnia 12 kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminy i stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania: oddalił skargę.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:
Decyzją z dnia 24 lipca 2020 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] (dalej także jako: "RDOŚ", "organ I instancji"), działając na wniosek J.S. na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2020 r. poz. 283, ze zm.; dalej jako: "ustawa OOS"), określił środowiskowe uwarunkowania realizacji ww. przedsięwzięcia.
W dniu 2 grudnia 2020 r. skarżąca złożyła do GDOŚ wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wraz z wnioskiem strona złożyła również odwołanie od przedmiotowej decyzji. Jako przyczynę uchybienia terminu skarżąca wskazała brak wiedzy o prowadzonym postępowaniu w sprawie środowiskowych uwarunkowań. Dopiero podczas wizyty w Urzędzie Miasta [...] w dniu 30 listopada 2020 r. dowiedziała się o wydanej w dniu 24 lipca 2020 r. decyzji. Skarżąca wskazała, że jest właścicielką działki bezpośrednio sąsiadującej z inwestycją. Strona podniosła, że w obwieszczeniach Urzędu Miasta [...] nie było informacji o prowadzonym postępowaniu, a zwykły obywatel nie ma obowiązku codziennie studiować obwieszczeń na stronach Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.
Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2021 r., nr [...] organ odwoławczy (GDOŚ) orzekł o odmowie przywrócenia terminu skarżącej do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji (RDOŚ) z dnia 24 lipca 2020 r., nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn.: "[...]" i stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że decyzja RDOŚ z dnia 24 lipca 2020 r. została doręczona stronom poprzez obwieszczenie, na podstawie art. 49 § 1 k.p.a. w związku z art. 74 ust. 3 ustawy OOS. Obwieszczenie RDOŚ z dnia 24 lipca 2020 r., znak: [...], informujące strony o wydaniu powyższej decyzji, zostało upublicznione:
— w dniu 27 lipca 2020 r. w Biuletynie Informacji Publicznej Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w [...];
— w dniu 27 lipca 2020 r. na tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego w [...].
W myśl art. 49 § 1 k.p.a., decyzja RDOŚ z dnia 24 lipca 2020 r., została doręczona stronom postępowania w dniu 10 sierpnia 2020 r. Czternastodniowy termin na wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji, zgodnie z art. 57 § 1 k.p.a., upłynął w dniu 24 sierpnia 2020 r.
GDOŚ stwierdził, że zgodnie z treścią art. 58 k.p.a., uwzględnienie złożonego przez stronę wniosku o przywrócenie terminu może wystąpić tylko przy kumulatywnym spełnieniu przesłanek tego artykułu.
— złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz dokonania czynności, której uchybiono (art. 58 § 2);
— dochowania siedmiodniowego terminu na złożenie wniosku, od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 58 § 2), z tym, że w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, zgodnie z art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z Zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COV1D-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 t. poz. 1842, ze zm.), dalej jako ustawa o C0VID-19, w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu;
--- uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu (art. 58 § 1).
Rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu, organ odwoławczy stwierdził, że przyczyna uchybienia terminu w przypadku skarżącej ustała w dniu 30 listopada 2020 r., a biorąc pod uwagę, że wniosek o przywrócenie terminu złożyła 2 grudnia 2020 r., to należało uznać, że dochowany został termin z art. 59 § 2 k.p.a. w związku z art. 15zzzzzn2 .
GDOŚ wskazał, że skarżąca jako okoliczności uniemożliwiające wniesienie odwołania w ustawowym terminie wskazała brak wiedzy o prowadzonym przez RDOŚ postępowaniu dotyczącym wydania omawianej decyzji, co odebrało jej możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym, składania wniosków oraz złożenia odwołania od decyzji. Skarżąca podkreśliła, że: "nie były mi znane zamierzenia inwestora dotyczące wycinki ok. 60 a lasu i prowadzenia na tym terenie działalności deweloperskiej w postaci budowy 14 budynków jednorodzinnych (dwulokalowych) w zabudowie bliźniaczej". Strona podniosła również, że: "w obwieszczeniach Urzędu Miasta [...] (a na terenie [...] znajduje się las, którego ta decyzja dotyczy) nie było informacji o prowadzonym przez Państwa Urząd postępowaniu, a zwykły obywatel nie ma obowiązku codziennie studiować obwieszczeń na stronach Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...]".
W ocenie GDOŚ, powyższe okoliczności nie stanowią przesłanki wskazującej na brak winy skarżącej w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania od omawianej decyzji. Jak wynika z akt sprawy, w tym z pism Urzędu Miejskiego w [...] i zawiadomień RDOŚ, obwieszczenia o poszczególnych czynnościach podejmowanych przez organ I instancji były upubliczniane w sposób praktykowany przez te urzędy. Pismem z dnia 8 kwietnia 2020 r. RDOŚ zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie. Nie budzi również wątpliwości, że decyzja RDOŚ z dnia 24 lipca 2020 r., została doręczona stronom postępowania, w tym również M.K., zgodnie z obowiązującymi w dacie jej wydania przepisami prawa.
Z akt sprawy wynika również, że zawiadomienia o czynnościach podjętych w przedmiotowej sprawie przez RDOŚ były upubliczniane nie tylko w BIP i na tablicy ogłoszeń organu I instancji, ale również na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Miejskiego w [...]. Ponadto, pismem z dnia 8 kwietnia 2020 r. RDOŚ zwrócił się do inwestora o wywieszenie obwieszczenia dotyczącego wszczęcia przedmiotowego postępowania, w pobliżu miejsca planowanej realizacji przedsięwzięcia. Pismem z dnia 22 czerwca 2020 r. J.S. zadeklarował, że zawiadomienie organu I instancji z dnia 8 kwietnia 2020 r., było wywieszone w widocznym miejscu w pobliżu miejsca realizacji przedsięwzięcia, w okresie od 11 kwietnia 2020 do 17 czerwca 2020 r.
W opinii GDOŚ, uchybienie terminu nastąpiło zatem z winy M.K., ponieważ skarżąca miała obiektywną możliwość zapoznania się z obwieszczeniami upublicznianymi przez RDOŚ, a także przez Urząd Miejski w [...]. GDOŚ nie zgodził się z tezą M.K., że w przedmiotowej sprawie strony postępowania powinny zostać bezpośrednio zawiadomione o jego wszczęciu. Tego typu działanie nie jest bowiem obligatoryjne w świetle cytowanych wyżej przepisów art. 49 § 1 k.p.a. w związku z art. 74 ust. 3 ustawy OOS. Organ odwoławczy podkreślił, że – co znajduje potwierdzenie zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych – nieznajomość prawa nie stanowi braku winy strony w niedochowaniu terminu (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2016, str. 332 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt: I OZ 865/10).
Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że skoro decyzja RDOŚ z 24 lipca 2020 r. została doręczona stronom postępowania w dniu 10 sierpnia 2020 r., a termin na wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji upłynął w dniu 24 sierpnia 2020 r , to odwołanie M.K., które zostało złożone w dniu 2 grudnia 2020 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu. Biorąc pod uwagę, że organ odwoławczy nie znalazł podstaw do jego przywrócenia, na podstawie art. 134 Kpa, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji RDOŚ z dnia 24 lipca 2020 r.
Skarżąca wniosła skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, jako bezzasadnej. Organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Uczestnik postępowania – inwestor S.T. wyraził swoje stanowisko w sprawie, wskazując na skuteczność i prawidłowość zawiadamiania stron o toczącym się postępowaniu i wydanych w jego toku orzeczeniach i wniósł o oddalenie skargi.
Przywołanym na wstępie wyrokiem z dnia 25 lutego 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 931/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając argumentacja organu odwoławczego.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła skarżąca zaskarżając go w całości i zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1) art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), w zw. z art. 3 § 1 pkt 1 w zw. z art. 133 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zw. z art. 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a w zw. z art. 77 § 1 i art. 78 § 1, art. 7, art. 8, art. 10, art. 11, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., art. 49 § 1 k.p.a. tj. przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r., o udostępnianiu informacji o środowisku, jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, polegające na tym, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał wadliwej kontroli zaskarżonego postanowienia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i wadliwie rozpoznał skargę, pomimo, że postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 12 kwietnia 2021r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zostało wydane z naruszeniem szeroko pojętego interesu strony, gdyż:
(-) Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2021r. nr [...], odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia 24 lipca 2020r. nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia "wyłączenie, z produkcji leśnej gruntów leśnych zlokalizowanych na działkach oznaczonych nr ewid. gruntu: [...] obręb [...] w [...] wskazując, iż organ dopełnił wszelkich obowiązków w zakresie zawiadomienia skarżącej jako strony w przedmiotowym postępowaniu, podczas gdy skarżąca o decyzji z dnia 24.07.2020r. [...] dowiedziała się dopięło w dniu 30.11.2020r. w trakcie zapoznawania się w Urzędzie Miasta z materiałem zgromadzonym iw toku postępowania o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie 14 budynków mieszkalnych jednorodzinnych, skarżąca uprzednio nie miała żadnej wiedzy o toczącym się postępowaniu wskutek czego w dniu 01.12.2020r. a więc w terminie siedmiu dni od dnia powzięcia wiedzy o wydaniu decyzji z dnia 24.07.2020r., przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem od decyzji z uwagi na brak realnej możliwości do jego wniesienia w ustawowym terminie z przyczyn od niej niezależnych;
(-) zarówno organ prowadzący postępowanie administracyjne Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...], a następnie Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrując wniosek skarżącej w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 24.07.2020r. nie uwzględnili nadzwyczajnych okoliczności dotyczących okresu w którym została wydana decyzja z dnia 24.07.2020r. a mianowicie tego, iż zarówno w Polsce jak i na całym świecie panowała pandemia COVID -19, na obywateli zostały nałożone liczne ograniczenia związane z zakazem przemieszczenia w celu zminimalizowania ryzyka zakażenia i potencjalnego zarażenia wirusem, powyższe obostrzenia dotyczyły również załatwiania spraw w Urzędach czy w innych placówkach użyteczności publicznej, stąd dostęp do Urzędu Miasta [...], w którym miało zostać wywieszone obwieszczenie o wydaniu decyzji z dnia 24.07.2020r. w formie obwieszczenia był również ograniczony co wynikało z samej treści rekomendacji zamieszczonej na internetowej stronie Urzędu Miasta [...], z której treści wynikało, iż od 25 marca 2020r. interesanci byli przyjmowani w Urzędzie wyłącznie w sprawach zgłoszenia urodzenia oraz zgonu po wcześniejszym kontakcie telefonicznym z Urzędem, owszem od 26 maja 2020r. Urząd Miasta [...] przywrócił bezpośrednią obsługę interesantów, niemniej jednak w dalszym ciągu rekomendacją zamieszczoną na stronie internetowej Urzędu Miejskiego w [...] było załatwianie spraw drogą telefoniczną, internetową z uwagi na fakt, iż był to okres początku epidemii w Polsce (kwiecień - sierpień 2020r.), nie wiadomo z jaką chorobą populacja zmagała się, panował ogólny strach w społeczeństwie przed potencjalnym zakażeniem COVID-19, ludzie ograniczali swoje wizyty w urzędach czy też innych instytucjach użytku publicznego do minimum, nie było dostępnej żadnej szczepionki jak i skutecznego lekarstwa na COVID - 19 trudno zatem wymagać od skarżącej, aby okresie epidemii co tydzień udawała się do Urzędu i sprawdzała wywieszone tam obwieszczenia, tym bardziej, że skarżąca z zawodu jest lekarzem, a zatem przestrzega jak nikt inny zaleceń i rekomendacji dotyczących wskazań zdrowotnych i tak było w przypadku zaleceń dotyczących ograniczenia przemieszczania się i rekomendacji załatwiania spraw drogą telefoniczną, elektroniczną w Urzędzie Miasta [...], czego zarówno organ prowadzący postępowanie administracyjne jak i WSA w Warszawie nie uwzględnili jako przeszkody nie możliwej do przezwyciężenia, która uniemożliwiła skarżącej powzięcie informacji o wydanej decyzji z dnia 24.07.2020r., a w takich kategoriach należało rozpatrywać stan epidemii związany z nową chorobą COVID - 19 wskutek, której śmierć ponosiło tysiące osób;
(-) to na Urzędzie Miasta [...] po uprzednim zaleceniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] spoczywało powiadomienie skarżącej jako strony postępowania w sposób zwyczajowo przyjęty po pierwsze o toczącym się postępowaniu, a następnie o wydanej decyzji z dnia 24.07.2020r., Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] polecił, aby Urząd Miejski w [...] zamieścił stosowne obwieszczenie w Urzędzie oraz w pobliżu miejsca realizacji przedsięwzięcia co nie zostało zrealizowane, albowiem w okresie kiedy miało zostać umieszczone obwieszczenie o zgromadzeniu całości materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji z dnia 24.07.2020r., a następnie już po wydaniu decyzji z dnia 24.07.2020r. przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] dostęp petenta do Urzędu Miasta [...] został ograniczony, a sprawy urzędowe do dnia 26 maja 2020r. były załatwiane droga internetową i telefoniczną, nie ulega wątpliwości w ślad za powyższym, iż organ winien obwieszczenie o zgromadzeniu całości materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, a następnie obwieszczenie o wydaniu decyzji z dnia 24.07.2020. zamieścić przede wszystkim na stronie internetowej Urzędu Miasta [...], natomiast w toku postępowania mowa jest jedynie o wywieszeniu obwieszczenia na tablicy ogłoszeń w budynku Urzędu Miasta w [...], co biorąc pod uwagę zalecenia co do załatwiania spraw urzędowych drogą telefoniczną czy mailową jest niekonsekwencją i stanowi pominięcie szeroko rozumianych interesów strony w zakresie zawiadomienia jej o wydaniu decyzji; kontrola prawidłowości dokonania skutecznego zawiadomienia należała do obowiązków RDOŚ w [...], czego nie dokonano,
(-) skarżąca nie została skutecznie zawiadomiona przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] o samym wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych i uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia wyłączenia z produkcji leśnej gruntów leśnych stąd obiektywnie należy zważyć, iż strona skarżąca nie mogła monitorować czasookresu wydania decyzji w sprawie i w terminie wnieść od niej odwołania;
(-) obowiązek zamieszczenia informacji odnośnie toczącego się postępowania przed Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska poprzez umieszczenie informacji o toczącym się postępowaniu w pobliżu realizacji przedsięwzięcia nie został również spełniony przez Urząd Miejski w [...] albowiem za wywiązanie się z ww. zalecenia nie można traktować "zapewnień" inwestora J.S. dotyczących zadeklarowania wywieszenia zawiadomienia organu I instancji z dnia 8 kwietnia 2020r., które miało rzekomo zostać wywieszone w widocznym miejscu w pobliżu miejsca realizacji przedsięwzięcia w okresie od kwietnia 2020r. do 17 czerwca 2020r., na pewno o powyższym nie świadczą fotografie załączone do odpowiedzi na skargę przez pełnomocnika inwestora J.S., albowiem nie widnieje na nich data kiedy zostały one wykonane, a skarżącą z całą stanowczością podkreśla, iż żadna informacja w miejscu widocznym nie została zamieszczona, nadto obowiązek zamieszczenia ww. informacji spoczywał na organie Urzędzie Miasta [...], a nie na inwestorze tym bardziej, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska zwracał się wprost do Urzędu Miasta o zamieszczenie takiego obwieszczenia, nadto w orzeczeniu jest mowa jedynie o tym, iż inwestor miał rzekomo wywiesić pismo z dnia 8 kwietnia 2020r. w widocznym miejscu w pobliżu miejsca realizacji przedsięwzięcia natomiast kwestia wywieszenia samej decyzji z dnia 24.07.2020r. nie została już podniesiona, powyższe świadczy o tym, iż decyzja z dnia 24.07.2020r. wydana przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska nie została skutecznie doręczona skarżącej i uniemożliwiła jej wniesienie odwołania zagwarantowanego przepisami prawa;
(-) wbrew twierdzeniom WSA, iż nieprawidłowości dotyczące przebiegu postępowania w sprawie wydania decyzji RDOŚ w [...] z dnia 24 lipca 2020r. w zakresie informowania stron postępowania o podejmowanych w jego toku przez organ czynności w tym kwestia zamieszczenia przez inwestora w miejscu planowanej realizacji inwestycji zawiadomienia RDOŚ w [...] z dnia 8 kwietnia 2020r. o wszczęciu postępowania wykraczają poza zakres postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a tym samym nie mogą być oceniane w jego toku stanowią związek przyczynowo - skutkowy miedzy zaistniałym stanem, albowiem skoro organ nie dopełnił obowiązku skutecznego poinformowania skarżącej o toczącym się postępowaniu co w konsekwencji wpłynęło na zaniechanie czynnego uczestnictwa skarżącej w toku postępowania, skutkiem czego było brak możliwości zaskarżenia niekorzystnej dla skarżącej decyzji z dnia 24.07.2020r.;
(-) wszystkie wskazane okoliczności miały charakter szczególny, sytuacja na świecie była nadzwyczajna (brak możliwości swobodnego załatwiania spraw), a zatem regulacje określone wat. 49 § 1 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r., o udostępnianiu informacji o środowisku, jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, winny zostać wyłączone na ten czas, zaś strony postępowania winimy być informowane w sposób korespondencyjny, czy poprzez opublikowanie tych informacji na stronie internetowej Urzędu Miejskiego w [...] – [...].bip.gov.pl (tak jak to miało miejsce w innych sprawach) – czego w sprawie skarżącej nie dokonano;
(-) ponadto wskazuję na niekonsekwentne stanowisko Sądu, albowiem WSA wyznaczył rozprawę niejawną, uzasadniając to sytuacją pandemii i ryzykiem zakażenia, natomiast w orzeczeniu przyjmując za słuszne stanowisko organu I instancji wymaga od strony regularnego uczęszczania do urzędu, celem zapoznania się z informacjami tam umieszczonymi, tym bardziej, ze czasokres związany z wszczęciem postępowania i wydaniem decyzji przypadał na rok 2020r., kiedy zagrożenie zakażeniem chorobą COVID-19 było znacznie wyższe niż w dacie rozprawy tj. luty 2022 r., gdy przeważająca część społeczeństwa posiadała odporność nabytą w wyniku przechorowania bądź szczepienia;
2) art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), w zw. z art. 3 § 1 pkt 1 w zw. z art. 133 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a w zw. z art. 151 p.p.s.a polegające na tym, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał wadliwej kontroli zaskarżonego postanowienia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i wadliwie rozpoznał skargę poprzez nierozpoznanie istoty sprawy, na skutek pominięcia zarzutów skargi skarżącej a dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego, przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a., mających istotny wpływ na rozpoznanie sprawy, a mianowicie art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez nieuprawnione przyjęcie przez Sąd I instancji, iż całokształt okoliczności sprawy dowodzi jednoznacznie, iż skarżąca nie wykazała, że znalazła się w sytuacji nie do przezwyciężenia, która uniemożliwiła jej powzięcie informacji o wydanej decyzji, a następnie jej terminowe zaskarżenie podczas gdy:
(-) prawidłowa analiza okoliczności przedmiotowej sprawy dowodzi jednoznacznie, iż skarżąca zgodnie z przesłankami wynikającymi z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. spełniła wszystkie cztery przesłanki warunkujące uprawnienie strony do skutecznego przywrócenia terminu do dokonania czynności, skarżąca d skardze skierowanej do WSA w Warszawie z dnia 05.05.2021r. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 12.04.2021r. przytoczyła okoliczności w oparciu, o które organ winien uwzględnić jej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i następnie je rozpoznać;
(-) nie ulega wątpliwości, iż skarżąca wbrew temu co wywodzi WSA w Warszawie wykazała, iż znalazła się w sytuacji nie do przezwyciężenia, która uniemożliwiła jej powzięcie informacji o wydanej decyzji przez RDOŚ w [...] z dnia 24.07.2020r. i następnie jej zaskarżenie albowiem skarżąca o istnieniu decyzji z dnia 24.07.2020r. [...] dowiedziała się dopiero w dniu 30.11.2020r. w trakcie zapoznawania się w Urzędzie Miasta z materiałem zgromadzonym w toku postępowania o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie 14 budynków mieszkalnych jednorodzinnych, skarżąca uprzednio nie miała żadnej wiedzy o toczącym się postępowaniu przed RDOŚ w [...] wskutek czego w dniu 01.12.2020r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania składając jednocześnie samo odwołanie, a więc w terminie siedmiu dni od dnia powzięcia wiedzy o wydaniu decyzji z dnia 24.07.2020r.praez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem od decyzji z uwagi na brak realnej możliwości do jego wniesienia w ustawowym terminie z przyczyn od niej niezależnych
(-) zarówno organ prowadzący postępowanie administracyjne Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...], a następnie Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrując wniosek skarżącej w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 24.07.2020r. nie uwzględnili nadzwyczajnych okoliczności dotyczących okresu, w którym została wydana decyzja z dnia 24.07.2020r. a mianowicie tego, iż zarówno w Polsce jak i na całym święcie panowała pandemia COVID -19, na obywateli zostały nałożone liczne ograniczenia związane z zakazem przemieszczenia w celu zminimalizowania ryzyka zakażenia i potencjalnego zarażenia wirusem, powyższe obostrzenia dotyczyły również załatwiania spraw w urzędach czy w innych placówkach użyteczności publicznej, stąd dostęp co Urzędu Miasta [...] w którym miało zostać wypieszczone obwieszczenie o wydaniu decyzji z dnia 24.07.2020r. w formie obwieszczenia był również ograniczony co wynikało z samej treści rekomendacji zamieszczonej na internetowej stronie Urzędu Miasta [...] z której treści wynikało, iż od 25 marca 2020r. interesanci byli przyjmowani w Urzędzie wyłącznie w sprawach zgłoszenia urodzenia oraz zgonu po wcześniejszym kontakcie telefonicznym z Urzędem, owszem od 26 maja 2020r. Urząd Miasta [...] przywrócił bezpośrednią obsługę interesantów niemniej jednak dalszym ciągu rekomendacją zamieszczoną na stronie internetowej Urzędu Miejskiego w [...] było załatwianie spraw drogą telefoniczną, internetową z uwagi na fakt, iż był to okres początku epidemii w Polsce (kwiecień - sierpień 2020r.), nie wiadomo z jaką chorobą populacja zmagała się , panował ogólny strach w społeczeństwie przed potencjalnym zakażeniem COVID-19 ludzie ograniczali swoje wizyty w Urzędach czy też innych instytucjach użytku publicznego do minimum, nie było dostępnej żadnej szczepionki jak i skutecznego lekarstwa na COVID - 19 trudno zatem wymagać od skarżącej aby w okresie epidemii co tydzień udawała się do Urzędu i sprawdzała wywieszone tam obwieszczenia, tym bardziej, że skarżąca z zawodu jest lekarzem, a zatem przestrzega jak nikt inny zaleceń i rekomendacji dotyczących wskazań zdrowotnych i tak było w przypadku zaleceń dotyczących ograniczenia przemieszczania się i rekomendacji załatwiania spraw drogą telefoniczną | elektroniczną w Urzędzie Miasta [...] czego zarówno organ prowadzący postępowanie administracyjne jak i WSA w Warszawie nie uwzględnili jako przeszkody nie możliwej do przezwyciężenia, która uniemożliwiła skarżącej powzięcie informacji o wydanej decyzji z dnia 24.07.2020r., a w takich kategoriach należało rozpatrywać stan epidemii związany z nową chorobą COVID - 19 wskutek której śmierć ponosiło tysiące osób;
(-) organ administracyjny jest niekonsekwentny w swoim stanowisku, a co zostaje powielone przez Sąd. albowiem organ wskazuje, że skarżąca spełniła trzy przesłanki z czterech w zakresie złożonego wniosku o przywrócenie terminu w tym dochowała terminu do wniesienia wniosku i dopełniła wraz z, nim czynności, a zatem uznać należy, że datą, kiedy skarżąca dowiedziała się o istnieniu decyzji jest 30.11.2020r., skoro organ wskazuje, że dochowała 7-dniowego terminu od powzięcie wiedzy o przedmiotowej decyzji, konkludując takiej wiedzy nie posiadała w dniu 24.07.2020r., jak przyjmuje organ, a zatem wszelkie przesłanki przewidziane w art. 58 § 1 i 2 k.p.a.
Wskazując na powyższe zarzuty kasacyjne skarżąca wniosła o uchylenie wyroku w całości, uchylenie postanowienia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 12 kwietnia 2021 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych. Ponadto skarżąca wniosła o przeprowadzenie rozprawy w przedmiocie rozpoznania skargi kasacyjnej. Nadto wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z obwieszczenia z dnia 12 maja 2020r., RDOŚ w [...] nr [...] nr [...] na wykazanie faktu tego rodzaju, że Urząd Miasta w innych postępowaniach opublikował obwieszczenie o toczącym się postępowaniu zarówno na tablicy ogłoszeń w budynku Urzędu Miasta jak i również na stronie internetowej Urzędu Miejskiego w [...] – [...], bip.gov.pl, na wykazanie faktu tego, że organ miał możliwość zamieszczenia informacji o toczącym się postępowaniu na stronie BIP czego zaniechał, a co winien zrealizować w szczególności mając na względzie specyficzny okres pandemii na przełomie marca 2020r. sierpnia 2020r. związanej z rozprzestrzenianiem się COVID-19, a zatem tym bardziej w tym okresie winien zamieścić stosowne obwieszczenie na stronie BIP o wszczęciu postępowania i kolejno o wydaniu decyzji z dnia 24.07.2020r., podczas kiedy organ zaniechał powyższych czynności, rekomendując jednocześnie załatwianie wszelkich urzędowych spraw drogą elektroniczną.
W uzasadnieniu przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania S.T. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od skarżącej na rzecz S.T. zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne.
Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Oznacza to, że jeżeli – tak jak w rozpoznawanej sprawie – nie zachodzi nieważność postępowania zakres postępowania kasacyjnego wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Jak już wyżej wskazano z przytoczonych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Dalej, wskazać należy, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA).
Na wstępie wskazać jednoznacznie należy, że z uwagi na brzmienie art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. W realiach rozpatrywanej sprawy konstrukcja zarzutów naruszenia przepisów postępowania, mających – w ocenie skarżącej kasacyjnie – istotny wpływ na wynik sprawy, sformułowanych we wstępnej części w sposób wysoce nieprofesjonalny, sprowadza się do ich sformułowania w sposób modułowy, poprzez swoiste połączenie wielu przepisów. W takiej sytuacji autor skargi kasacyjnej winien wykazać, w jaki sposób Sąd pierwszej instancji naruszył każdy z tych przepisów oraz na czym opiera się twierdzenie, że wszystkie te naruszenia pozostają w takim skorelowaniu, które uzasadnia zespolenie ich w jednym zarzucie. W treści rozpatrywanej skargi kasacyjnej jej autor zamieścił swoisty moduł zawierający wiele różnych regulacji, tj. w ramach zarzutu z pkt 1 petitum skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie: art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 pkt 1 w zw. z art. 133 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a w zw. z art. 77 § 1 i art. 78 § 1, art. 7, art. 8, art. 10, art. 11, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., art. 49 § 1 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r., o udostępnianiu informacji o środowisku, jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz w ramach zarzutu z pkt 2 petitum skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie: art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 pkt 1 w zw. z art. 133 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a w zw. z art. 151 p.p.s.a.
W orzecznictwie sądów administracyjny podnosi się, że w przypadku przedstawienia swoistej, niespójnej zbitki przepisów – szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, bez wskazania konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe. Pogląd taki był wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. w tej materii m.in wyroki z dnia: 18 października 2011 r.; sygn. akt II FSK 797/10; 20 stycznia 2022 r.; sygn. akt III FSK 2147/21 oraz z dnia 14 lipca 2022 r.; sygn. akt III OSK 1434/21) i Sąd w składzie rozpoznającym wniesioną skargę kasacyjną w pełni ten pogląd aprobuje. W związku z powyżej przedstawionym, znacznym mankamentem formalnym wniesionego środka odwoławczego przypomnieć należy, że prawidłowe sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzuty są usprawiedliwione.
Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116; wyrok NSA z dnia 29 listopada 2022 r., I OSK 931/22). W związku z nieskutecznością podniesionych przez autora skargi kasacyjnej zarzutów w oparciu o drugą podstawę kasacyjną, wskazać należy, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania służą, m.in. kwestionowaniu ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy, co oznacza, że brak tego rodzaju zarzutów w niniejszej sprawie powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjmuje, jako niezakwestionowany punkt odniesienia, stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez Sąd I instancji.
Zauważyć również należy, że przedmiotowe zarzuty skargi kasacyjnej zostały sformułowane w sposób niestaranny, zaś od zawodowego (profesjonalnego) pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata szczególnie wymaga się poprawności również w zakresie normatywnej stylizacji skargi kasacyjnej. W sytuacji, gdy określona jednostka redakcyjna aktu prawnego (np. artykuł) dzieli się na kilka mniejszych jednostek (np. paragrafy, ustępy, punkty, litery), to przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy dokładne wskazanie tych przepisów prawa, które – zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną – zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony, gdy wskazuje ona jaki naruszono konkretny przepis, z podaniem numeru konkretnej jednostki redakcyjnej aktu prawnego. Tylko tak sprecyzowany zarzut pozwala ustalić granice zaskarżenia (vide: postanowienie SN z 7 kwietnia 1997 r., III CKN 29/97, OSNC 1997 nr 6-7, poz. 96; wyrok NSA z 29 stycznia 2008 r., I OSK 2034/06, CBOSA; postanowienie NSA z 10 maja 2011 r., II OSK 2520/10, CBOSA).
Dla uporządkowania zarzutów skargi kasacyjnej wskazać należy, że autor skargi kasacyjnej zarzucił w sposób następujący naruszenie przepisów postępowania – i tak:
- "art. 3 § 1 pkt 1 [p.p.s.a.]" – ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami nie zawiera takiego przepisu, art. 3 p.p.s.a. dzieli się na § 1, § 2, § 2a i § 3, zaś tylko § 2 dzieli się dalej na mniejsze jednostki redakcyjne;
- "art. 133 [p.p.s.a.]" – autor skargi kasacyjnej pominął, że przedmiotowy przepis dzieli się na § 1, § 2 i § 3;
- "art. 138 § 1 pkt 1 [p.p.s.a.]" – ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami nie zawiera takiego przepisu, art. 138 p.p.s.a. stanowi samodzielną jednostkę redakcyjną w postaci artykułu; nawet jeśli kasator miał na myśli k.p.a. to sformułował zarzut w ciągu przepisów p.p.s.a. i dopiero dalej wskazywał na przepisy k.p.a.;
- "art. 145 § 1 pkt c [p.p.s.a.]" – ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami nie zawiera takiego przepisu, art. 145 p.p.s.a. dzieli się na § 1, § 2 i § 3, zaś tylko § 1 dzieli się dalej na mniejsze jednostki redakcyjne;
- "art. 8 [k.p.a.]" – autor skargi kasacyjnej pominął, że przedmiotowy przepis dzieli się na § 1 i § 2;
- "art. 10 [k.p.a.]" – autor skargi kasacyjnej pominął, że przedmiotowy przepis dzieli się na § 1, § 2 i § 3.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedmiotowe zarzuty zostały sformułowane w sposób nie pozwalający Sądowi na jego rozpatrzenie. Wskazane przepisy albo zostały błędnie wskazane (i w rezultacie taka podstawa prawna nie istnieje) albo dzielą się na oznaczone jednostki redakcyjne. W petitum skargi kasacyjnej – wbrew dyspozycji art. 176 pkt 2 p.p.s.a. – nie wskazano, której jednostki redakcyjnej powołanych przepisów miałby naruszyć Sąd pierwszej instancji. W uzasadnieniu kasacji również nie zostało sprecyzowane, jakie jednostki redakcyjne zostały przez Sąd pierwszej instancji naruszone, a zatem tak sformułowane zarzuty uchylają się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Powyższe sformułowanie zarzutów kasacyjnych wiąże sąd odwoławczy, zaś związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować (por. wyrok NSA z 17 listopada 2023 r., I GSK 831/20, CBOSA).
Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę prawną Sądu I instancji, że w niniejszej sprawie skarżąca spełniła trzy przesłanki niezbędne do przywrócenia terminu, tj. wniosła prośbę (wniosek) o przywrócenie terminu, dochowała terminu do wniesienia wniosku i dopełniła wraz z nim czynności, dla której był ustanowiony termin. Sporną kwestią było natomiast uprawdopodobnienie przez skarżącą braku winy w uchybieniu terminu. Jako przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania skarżąca wskazała, że nie miała wiedzy o wydanej decyzji, z powodu niewłaściwego sposobu informowania stron o toczącym się postępowaniu, w tym braku stosownych informacji o toczącym się postępowaniu i wydaniu decyzji I instancji w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w [...].
Wskazać należy, że ciężar wykazania braku winy w niedochowaniu terminu do dokonania czynności procesowej, w tym wniesienia odwołania od decyzji, przez wskazanie, że przeszkoda, która wystąpiła, miała charakter niemożliwej do przezwyciężenia dla osoby prawidłowo dbającej o swoje interesy, spoczywa na wnioskodawcy, tj. stronie postępowania, a nie na organie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 października 2024 r., sygn. akt II GSK 206/23, z 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GSK 1510/23, z 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt II OSK 405/23). Odnotować przy tym wypada, że art. 58 § 1 KPA nie wymaga, aby brak winy w niedochowaniu terminu był przedmiotem dowodu. Zgodnie bowiem z tym przepisem okoliczności przemawiające za przywróceniem terminu muszą zostać uprawdopodobnione, tj. wykazanie określonej okoliczności w sposób niedający pewności, ale wskazujący wyłącznie na określone prawdopodobieństwo ich wystąpienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 kwietnia 2024 r., sygn. akt I OSK 701/23). Podkreślenia jednakże wymaga, że uprawdopodobnienie, choć zwolnione jest od rygorów formalnych udowodnienia, nie oznacza, że zaistniałe okoliczności nie powinny w sposób przekonujący, spójny i logiczny świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1141/20). Zaznaczenia jednocześnie wymaga, że nie chodzi tu o każde prawdopodobieństwo wystąpienia danej okoliczności związanej z twierdzeniem o braku winy strony, ale o prawdopodobieństwo odpowiednio wysokie, pozwalające uznać, w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego, że twierdzenia strony co do tej okoliczności są bardziej wiarygodne niż wersja przeciwna (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 września 2023 r., sygn. akt II OSK 3006/20).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że zgodnie z art. 74 ust. 3 ustawy środowiskowej (brzmienie przepisu tożsame w dacie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz w dacie wydania zaskarżonej decyzji), jeżeli liczba stron postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub innego postępowania dotyczącego tej decyzji przekracza 10, stosuje się art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 49 § 1 k.p.a. (brzmienie przepisu tożsame w dacie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz w dacie wydania zaskarżonej decyzji), jeżeli przepis szczególny tak stanowi, zawiadomienie stron o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej może nastąpić w formie publicznego obwieszczenia, w innej formie publicznego ogłoszenia zwyczajowo przyjętej w danej miejscowości lub przez udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej właściwego organu administracji publicznej.
Wskazać należy, że obowiązek niezwłocznego udostępnienia na okres 14 dni treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej obsługującego go urzędu, został wprowadzony w art. 85 ust. 3 ustawy środowiskowej z dniem 13 maja 2021 r. na podstawie ustawy z dnia 30 marca 2021 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 784). Do tej daty organ miał jedynie obowiązek podania do publicznej wiadomości informacje o wydanej decyzji i o możliwościach zapoznania się z jej treścią oraz z dokumentacją sprawy, w tym z uzgodnieniem dokonanym z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska oraz opinią organu, o którym mowa w art. 78. To właśnie art. 85 ust. 3 ustawy środowiskowej, a nie art. 49 k.p.a. stanowi podstawę o umieszczeniu informacji o wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia w Biuletynie Informacji Publicznej. Z powyższego wynika jednoznacznie, że w dacie wydania decyzji organ nie miał obowiązku zamieszczana jej treści w Biuletynie Informacji Publicznej.
W konsekwencji argumentacja skarżącej, iż nie miała wiedzy o wydanej decyzji, z powodu niewłaściwego sposobu informowania stron o toczącym się postępowaniu, w tym braku stosownych informacji o toczącym się postępowaniu i wydaniu decyzji I instancji w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w [...] nie zasługuje na uwzględnienie i w żaden sposób nie stanowi o braku winy skarżącej w uchybieniu terminu.
Natomiast argumentacja skarżącej, że z uwagi na pandemię COVID-19 miała utrudniony kontakt z urzędem, co uniemożliwiło podejmowanie działań jest całkowicie chybiona. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z orzecznictwem sądowym uznanie pandemii za przypadek wyjątkowy oznaczałoby w istocie obowiązek przywracania terminu do dokonania określonej czynności niemalże w każdym przypadku uchybienia terminu w okresie trwania pandemii, co stałoby w sprzeczności z ideą instytucji przywrócenia terminu. Dlatego powoływanie się na niesprecyzowane trudności organizacyjne spowodowane pandemią bez szczególnego opisu prób podjętych działań nie może skutkować przywróceniem terminu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 października 2024 r., sygn. akt II GSK 119/23). Sytuacja spowodowana pandemią nie była także okolicznością o wymiarze indywidualnym, dotyczącym tylko skarżącą, ale sytuacją ogólnokrajową (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 października 2024 r., sygn. akt II GSK 205/23), podczas gdy uprawdopodobnienie braku winy będzie miało miejsce wówczas, gdy zostanie wykazany konkretny związek pomiędzy stanem pandemii a uchybieniem terminu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 247/24).
Wobec braku przywołania przez skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienie odwołania od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach konkretnych argumentów Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że zaskarżone postanowienie organu jest prawidłowe i w niniejszej sprawie nie było podstaw do jego przywrócenia terminu.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj.: art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. art. 80 k.p.a. wskazać należy, że skarżąca kasacyjnie powołała się na przepisy statuujące zasadę prawdy materialnej oraz regulujące ocenę dowodów (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Z treści zarzutów wynika, że – zdaniem skarżącej kasacyjnie – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał wadliwej kontroli zaskarżonego postanowienia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i wadliwie rozpoznał skargę, pomimo, że postanowienie organu odwoławczego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zostało wydane z naruszeniem szeroko pojętego interesu strony.
Stosownie do przytoczonego w podstawie kasacyjnej art. 77 § 1 k.p.a., na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy niezbędnego do jej wyjaśnienia. Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ administracji publicznej powinno być zakończone po zbadaniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla danej sprawy, których zakres określają przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie. Z kolei w uzasadnieniu decyzji organ powinien m.in. wskazać dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.). Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej są również zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).
Rozpatrzenie całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie było związane z zasadą swobodnej oceny dowodów, która była dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, poprzez analizę dokumentów zawartych w aktach administracyjnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanych rozstrzygnięć. Po wnikliwej analizie materiału sprawy i procedur poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia, trafnie stwierdził, że organ prowadzący kontrolowane postępowanie wypełnił zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Przyjęta w sprawie faktyczna podstawa rozstrzygnięć ustalona została z uwzględnieniem wymogów wynikających z przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ ustalił wszystkie istotne do załatwienia sprawy okoliczności faktyczne i prawne, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ma walor kompletności, zaś jego ocena nie nosi znamion dowolności. Na gruncie reguł i norm procesowych wyprowadził logicznie uprawnione i merytorycznie trafne wnioski. W tych okolicznościach zgodzić należy się z Sądem I instancji, który w całości podzielił ustalenia organu i wyrażoną przez niego ocenę prawną stanu faktycznego.
Jako bezzasadny uznać również należy zarzut naruszenia przez Sąd I instancji dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Wymaga podkreślenia, że art. 134 § 1 p.p.s.a. można naruszyć wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (zob. w tej materii m.in.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 kwietnia 2013 r.; sygn. akt I GSK 1151/11 oraz z dnia 18 sierpnia 2020 r.; sygn. akt I OSK 848/20), a także wtedy gdy sąd pierwszej instancji rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy (zob. w tej materii m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 26 września 2024 r.; sygn. akt III OSK 4/23 oraz z dnia 28 czerwca 2022 r.; sygn. akt II GSK 356/19). Żadna z powyższych okoliczności nie miała miejsca w realiach rozpatrywanej sprawy. Równocześnie należy podkreślić, że za pomocą zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować ocen prawnych zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, tj. nie można skutecznie kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i poglądów wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ani prawidłowości oceny materiału dowodowego sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 450/15).
Dlatego zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie mogły przynieść zamierzonego i oczekiwanego przez skarżącą kasacyjnie rezultatu.
Nadmienić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie dopuścił dowodu z dokumentów, które zostały załączone do skargi kasacyjnej, ponieważ przedmiotowe dokumenty nie miały istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Jak wskazano na wstępie, przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych we wniesionym środku odwoławczym. W rekapitulacji przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.
Skoro więc podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co z kolei skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do orzeczenia o zasądzeniu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, o co wnosił S.T., bowiem nie jest stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym, lecz uczestnikiem tego postępowania. Należy zaznaczyć, że w art. 199 p.p.s.a. jest mowa jedynie o stronach ponoszących koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Również przepis szczególny, do którego odsyła art. 199 p.p.s.a., nie przewiduje zwrotu tych kosztów uczestnikowi postępowania (por. wyrok NSA z 16.04.2019 r., II GSK 739/17, LEX nr 2680200).