III OSK 2181/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-12-10
NSAAdministracyjneWysokansa
szkolnictwo wyższestypendium Rektoraprawo o szkolnictwie wyższympostępowanie administracyjnesądownictwo administracyjneuchylenie decyzjizasady ogólne KPApewność obrotu prawnegozaufanie do organów państwapraworządność

Podsumowanie

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając jego uzasadnienie za wadliwe, i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, podkreślając potrzebę prawidłowej wykładni przepisów dotyczących uchylania decyzji o stypendiach.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Rektora Uniwersytetu od wyroku WSA, który uchylił decyzję o uchyleniu stypendium Rektora. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną, wskazując na naruszenie przez WSA prawa materialnego (błędna wykładnia art. 86 ust. 4 P.s.w.n.) oraz przepisów postępowania (wadliwe uzasadnienie wyroku, naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a.). Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo zinterpretował uprawnienia Rektora do uchylania decyzji niezgodnych z prawem i nie uzasadnił wystarczająco swojego rozstrzygnięcia, opierając się na ogólnych zasadach postępowania. W konsekwencji NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną Rektora Uniwersytetu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Poznaniu, który uchylił decyzję Rektora o uchyleniu decyzji o przyznaniu stypendium Rektora studentce J. M. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną. Kluczowym zarzutem było naruszenie przez WSA prawa materialnego, a konkretnie błędna wykładnia art. 86 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (P.s.w.n.). WSA błędnie przyjął, że Rektor nie może uchylić decyzji komisji stypendialnej niezgodnej z prawem, jeśli niezgodność wynika z działań pracowników uczelni. NSA podkreślił, że przepis ten nie wymaga ustalania winy pracownika, a jedyną podstawą do uchylenia decyzji jest jej niezgodność z prawem. Ponadto, NSA zarzucił WSA naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 141 § 4 P.p.s.a., z powodu wadliwie skonstruowanego uzasadnienia wyroku. Sąd pierwszej instancji nie wskazał konkretnych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.) uzasadniających uchylenie decyzji, opierając się jedynie na ogólnych zasadach (zaufanie obywateli do organów państwa, praworządność, pewność obrotu prawnego), nie wyjaśniając ich zastosowania do stanu faktycznego sprawy. Brak szczegółowego uzasadnienia uniemożliwił kontrolę instancyjną. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, nakazując sądowi pierwszej instancji wnikliwą ocenę decyzji, kontrolę zastosowania przepisów prawa materialnego oraz wskazanie właściwej podstawy prawnej rozstrzygnięcia. NSA odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, uznając, że przyczyną uwzględnienia skargi było wadliwe orzeczenie WSA.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, Rektor może uchylić decyzję niezgodną z prawem niezależnie od tego, kto spowodował wadliwość decyzji.

Uzasadnienie

Przepis art. 86 ust. 4 P.s.w.n. przyznaje Rektorowi uprawnienie do uchylenia każdej decyzji komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej niezgodnej z przepisami prawa, bez względu na przyczyny tej wadliwości czy podmioty za nią odpowiedzialne. Jedyną podstawą jest niezgodność decyzji z prawem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

P.s.w.n. art. 86 § ust. 4

Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Rektor, w drodze decyzji administracyjnej, uchyla decyzję komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej niezgodną z przepisami prawa. Nie ma znaczenia, kto spowodował wadliwość decyzji.

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów, stanowisk stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Wadliwe uzasadnienie stanowi podstawę do uchylenia wyroku.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

K.p.a. art. 6

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

K.p.a. art. 7

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności.

K.p.a. art. 8 § § 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

P.s.w.n.

Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Dotyczy przyznawania stypendiów.

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.

P.p.s.a. art. 207 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA dokonał błędnej wykładni art. 86 ust. 4 P.s.w.n., ograniczając uprawnienia Rektora do uchylania wadliwych decyzji. Uzasadnienie wyroku WSA było wadliwe, nie spełniało wymogów art. 141 § 4 P.p.s.a., opierając się na ogólnych zasadach bez wskazania konkretnych przepisów i ich zastosowania.

Godne uwagi sformułowania

Rektor, w drodze decyzji administracyjnej, uchyla decyzję komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej niezgodną z przepisami prawa. Uzasadnienie wyroku powinno stanowić logiczną, zwartą całość, a jednocześnie powinno być syntezą stanowiska sądu. brak wskazania na wyraźne podstawy prawne, jakie Sąd przyjął za podstawy swojego orzekania, to stanowi to istotną wadę ponieważ w istocie nie pozwala na przeprowadzenie kontroli zaskarżonego wyroku

Skład orzekający

Mirosław Wincenciak

przewodniczący

Kazimierz Bandarzewski

sprawozdawca

Artur Kuś

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja uprawnień Rektora do uchylania decyzji stypendialnych oraz wymogów formalnych uzasadnienia wyroków sądów administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z Prawem o szkolnictwie wyższym i nauce oraz procedurą administracyjną.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy stypendiów studenckich i pokazuje, jak błędy proceduralne organów uczelni oraz sądu mogą wpływać na rozstrzygnięcie. Jest to ciekawe dla studentów, prawników akademickich i administracyjnych.

Błąd sądu uchylił wyrok w sprawie stypendium. Jakie zasady musi spełniać uzasadnienie wyroku?

Sektor

edukacja

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III OSK 2181/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
II SA/Po 221/24 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2024-05-29
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 742
art.86 ust.4
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art.141 §4, art.145 §1 pkt 1, art.145 §1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art.6, art.7, art.8 §1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Artur Kuś Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rektora Uniwersytetu [...] w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Po 221/24 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu stypendium 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 29 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Po 221/24, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. M. (dalej skarżąca) na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w [...] (dalej Rektor lub organ) z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu stypendium, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] listopada 2023 r., nr [...] (pkt 1), umorzył postępowanie administracyjne (pkt 2), a także zasądził od Rektora Uniwersytetu [...] w [...] na rzecz J. M. kwotę 697 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 3).
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że mając na uwadze pewność obrotu prawnego jak również ogólne zasady postępowania w tym zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa uznał, iż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja nie mogą się ostać w obrocie prawnym.
W rozpoznawanej sprawie zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wskazać należy, na co słusznie zwróciła uwagę skarżąca, iż wniosek w zakresie terminowości i zdobytych punktów podlegał ocenie Prodziekana ds. studiów. Skarżąca dodatkowo podniosła, iż w tym zakresie wniosek nie był uzupełniany przez studenta, a przez Dziekanat. Powyższe niejako potwierdza § 23 ust. 5 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] w [...] wskazujący na obowiązek studenta dostarczenia dokumentów potwierdzających osiągnięcia naukowe, artystyczne lub sportowe ale nie wyników w nauce. Ponadto okoliczności nie były również kwestionowane przez organ czy to w toku postępowania administracyjnego czy też w odpowiedzi na skargę.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że takie potwierdzenie dokonał Prodziekan, o czym świadczy podpis i pieczęć na wniosku. Przy czym należy mieć również na uwadze, że ten sam podmiot tj. Prodziekan ds. studiów w dniu 23 lutego 2022 r., a więc na prawie 10 miesięcy przed złożeniem wniosku o przedmiotowe stypendium wyraził zgodę na warunkowy wpis na drugi semestr studiów z obowiązkiem powtórzenia niezliczonych przedmiotów w trzecim semestrze. Tym samym w dniu potwierdzania terminowości i uzyskanych wyników w nauce Prodziekan ds. studiów miał wiedzę o kwestii warunkowego zaliczenia. Pomimo powyższego organ ten, znając zasady przyznawania stypendium Rektora, dokonał potwierdzenia terminowości i wyników w nauce. Natomiast sama Komisja Stypendialna mając na uwadze wskazaną i potwierdzoną przez uprawniony do tego podmiot tj. przez Prodziekana średnią ocen powyższego już nie weryfikował. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż to nie na skutek błędu Komisji Stypendialnej, a wyłącznie na skutek uchybień ze strony Prodziekana ds. studentów, który w takiej sytuacji nie powinien potwierdzać terminowego zaliczenia roku studiów, doszło do przyznania stypendium Rektora.
Oceniając przebieg postepowania Sąd uznał, że uchylenie w takiej sytuacji decyzji Komisji Stypendialnej stanowi naruszenie zasady zaufania, praworządności i pewności obrotu prawnego. To podmiot przyznający stypendium, a na gruncie niniejszej sprawy przede wszystkim podmioty współdziałające winny w toku rozpoznawania sprawy dołożyć wszelkich starań aby fakty zostały w sposób należyty ustalone w szczególności, że w kwestii terminowości i średniej ocen to nie skarżąca, a wyłącznie uprawniona jednostka Uczelni dokonuje stosownych adnotacji na wniosku na które skarżąca nie ma wpływu. Obowiązki studenta w zakresie wypełniania wniosku o przyznanie stypendium Rektora, zgodnie z postanowieniami Regulaminu, powyższego nie obejmuje. Zupełnie z inną sytuacją mielibyśmy do czynienia gdyby to skarżąca wprowadziła organy w błąd, a organ wniosku w tym zakresie by nie zweryfikował czy też w sytuacji, gdyby Komisja Stypendialna przyznała stypendium, pomimo adnotacji o braku terminowego zaliczenia studiów. Natomiast na gruncie niniejszej sprawy błędne przyznanie i wypłacanie stypendium Rektora wynika wyłącznie z działań organów uczelni, a skutki próby naprawy tych uchybień na gruncie niniejszej sprawy nie powinny obciążać skarżącej.
W ocenie Sądu z uwagi na powyższe uchybienia organu i brak możliwości ich naprawienia w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 86 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742 z późn. zm.) zwanej dalej P.s.w.i.n. bez naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa czy też zasady pewności prawa i trwałości decyzji uzasadniało umorzenie wszczętego postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Rektor, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 86 ust. 4 P.s.w.n. poprzez błędną wykładnię tego przepisu, zgodnie z którą Rektor w drodze decyzji administracyjnej nie może uchylić decyzji Komisji Stypendialnej lub Odwoławczej Komisji Stypendialnej niezgodnej z przepisami prawa, jeżeli niezgodność wynika z działań pracowników organu, podczas gdy przepis art. 86 ust. 4 P.s.w.n. przyznaje Rektorowi uprawnienie do uchylenia każdej decyzji Komisji Stypendialnej lub Odwoławczej Komisji Stypendialnej niezgodnej z przepisami prawa, niezależnie od przyczyn tej wadliwości oraz podmiotów za nią odpowiedzialnych;
II. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a. poprzez wadliwe skonstruowanie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, polegające na niewskazaniu szczegółowych okoliczności przemawiających za uwzględnieniem skargi, a także na uchyleniu się od dokonania szczegółowego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, w szczególności w sytuacji podzielenia merytorycznego stanowiska organu dotyczącego braku podstaw prawnych do przyznania skarżącej stypendium Rektora oraz w sytuacji oparcia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przy rozstrzygnięciu sprawy na ogólnych zasadach postępowania administracyjnego;
2) art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej i poprzedzającą ją decyzji pomimo braku spełnienia chociażby jednej z przesłanek określonych tym przepisem tj.: naruszenia przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przez organ przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
3) na wypadek nieuwzględnienia zarzut naruszenia art. 145 § 1 P.p.s.a., jako przepisu o charakterze wynikowym, zarzucono naruszenie art. 145 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7 i 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) zwanej dalej K.p.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej i poprzedzającą ją decyzji z uwagi na "pewność obrotu prawnego" i pomimo braku spełnienia chociażby jednej z przesłanek określonych tym przepisem tj. naruszenia przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przez organ przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zaskarżonego wyroku w całości i ponowne rozpoznanie sprawy na tym samym posiedzeniu, a także wydanie na tym posiedzeniu wyroku oddalającego skargę w całości. W przypadku nieuwzględnienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu powyższego wniosku wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Jednocześnie Rektor wniósł o zasądzenie zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, a także zrzekł się rozprawy w sprawie.
W odpowiedź na skargę kasacyjną J. M. wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała.
Sprawa podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała jej przeprowadzenia.
Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna jest zasadna.
W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 819/11; wyrok NSA z 26 marca 2010 r. sygn. akt II FSK 1842/08; wyrok NSA z 4 czerwca 2014 r. sygn. akt II GSK 402/13; wyrok NSA z 17 lutego 2023 r. sygn. akt II GSK 1458/19; wyrok NSA z 1 marca 2023 r. sygn. akt I FSK 375/20). Tym niemniej okoliczności danej sprawy mogą przemawiać za koniecznością rozpoznania w pierwszej kolejności zarzutu naruszenia prawa materialnego. Powyższe może mieć miejsce szczególnie wówczas, gdy prawidłowa wykładnia przepisów prawa materialnego determinuje zakres postępowania dowodowego, jakie winno zostać przeprowadzone przez organ administracji, albo gdy interpretacja ta w inny sposób rzutuje na wywiązanie się przez organ z obowiązków o charakterze procesowym (wyrok NSA z 12 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 597/11. Sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie.
Strona skarżąca kasacyjnie zasadnie podnosi zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 86 ust. 4 P.s.w.n. polegającej na przyjęciu, że Rektor w drodze decyzji administracyjnej nie może uchylić decyzji Komisji Stypendialnej lub Odwoławczej Komisji Stypendialnej niezgodnej z przepisami prawa, jeżeli niezgodność wynikała z działań pracowników organu.
Zgodnie z powołanym przepisem rektor, w drodze decyzji administracyjnej, uchyla decyzję komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej niezgodną z przepisami prawa. Art. 86 ust. 4 P.s.w.n. nie określa, aby zakres hipotezy normy prawnej zawartej w tym przepisie obejmował ustalanie, kto spowodował wydanie decyzji niezgodnej z przepisami prawa ani też, aby miało znaczenie przy dopuszczalności stosowania tego przepisu naruszenie przepisów prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania. Jedyną podstawą do uchylenia już wydanej decyzji na podstawie art. 86 ust. 4 P.s.w.n. jest to, że została ona wydana niezgodnie z przepisami prawa. Tym samym przepis ten kreuje odrębny tryb wzruszania decyzji administracyjnych. Każda decyzja komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej może być przez rektora danej uczelni uchylona, jeżeli jest niezgodna z przepisami prawa.
Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w zakresie obejmującym art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. jest niezasadny z tego powodu, że Sąd pierwszej instancji wyjaśniając podstawę prawną wydania zaskarżonego wyroku nie wskazał na art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., ale na art. 145 § 1 pkt 2 tejże ustawy. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Mimo powołania się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie stwierdził nieważności zaskarżonej decyzji, ale uchylił ją tak jak i poprzedzającą ją decyzję tego samego organu. Istnieje więc niezgodność między podstawą prawną uzasadniającą rozstrzygniecie (sentencję wyroku) i samą sentencją.
Natomiast wbrew argumentacji strony skarżącej kasacyjnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji było naruszenie zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, praworządności i zasady pewności obrotu prawnego. Jednakże wadą zaskarżonego wyroku, skutecznie podniesioną w skardze kasacyjnej, jest brak wskazania na te przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, które zawierają te zasady oraz przede wszystkim brak uzasadnienia, dlaczego przepisy zawierające te zasady zostały naruszone w wydanych w tej sprawę decyzjach. Jeżeli Sąd pierwszej instancji podniósł, że Rektor Uniwersytetu [...] w [...] naruszył zasadę praworządności, to powinien dokonać nie tylko wykładni tej zasady, ale i zastosować ją do stanu faktycznego tej sprawy. Także i zasada pewności obrotu prawnego oraz zasada zaufania nie zostały poddane interpretacji w zakresie ich naruszenia w tej sprawie. Sąd pierwszej instancji powinien wskazać, czy uzasadnionym jest pozostawienie w obrocie prawnym wadliwej – co także przyznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu – decyzji w obrocie prawnym. Co najwyżej można uznać, że Sąd pierwszej instancji ocenił naruszenie zasady zaufania do organu administracyjnego objętej treścią art. 8 § 1 K.p.a., jednakże należało dodatkowo wyjaśnić, czy kierując się tą zasadą organ nie przestrzegał proporcjonalności, bezstronności lub równego traktowania. Należało też ocenić, czy zasada budowania zaufania może w okolicznościach tej sprawy uzasadniać pozostawienie w obrocie prawnym decyzji naruszającej przepisy prawa materialnego. Brak wyjaśnienia zastosowania art. 6 i art. 8 § 1 K.p.a. stanowi niewątpliwie wadę zaskarżonego wyroku, trafnie podniesioną w zarzutach skargi kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji nie wskazał także, z jakiego przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego wyinterpretował zasadę pewności obrotu prawnego i jakie znaczenie miała ta zasada przy uchylaniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.
Powyższe prowadzi do uznania za zasadny także i zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe skonstruowanie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, polegające na niewskazaniu okoliczności przemawiających za uwzględnieniem skargi, a także na uchyleniu się od dokonania uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, w szczególności w sytuacji podzielenia merytorycznego stanowiska organu dotyczącego braku podstaw prawnych do przyznania skarżącej studentce stypendium Rektora oraz w sytuacji oparcia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przy rozstrzygnięciu sprawy na ogólnych zasadach postępowania administracyjnego.
Zgodnie z treścią art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
Zaskarżony wyrok zawiera zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze i stanowiska strony przeciwnej, natomiast wadliwy jest w zakresie przedstawienia podstawy rozstrzygnięcia i jej uzasadnienia. Zgodnie z niebudzącym wątpliwości stanowiskiem sądów administracyjnych uzasadnienie wyroku powinno stanowić logiczną, zwartą całość, a jednocześnie powinno być syntezą stanowiska sądu. Tym samym treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i w razie ewentualnej kontroli instancyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem kwestii zgodności lub niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, aby poddawało się ono kontroli (por. wyrok NSA z 22 października 2025 r. sygn. akt I GSK 132/23; wyrok NSA z 15 października 2025 r. sygn. akt I GSK 1079/22).
Jeżeli uzasadnienie danego wyroku nie zawiera wskazania na wyraźne podstawy prawne, jakie Sąd przyjął za podstawy swojego orzekania, to stanowi to istotną wadę ponieważ w istocie nie pozwala na przeprowadzenie kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie oceny naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania lub przepisów postępowania. Tym samym brak wskazania na konkretne przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego uzasadniające uchylenie w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonej decyzji Rektora Uniwersytetu [...] w [...] i poprzedzającej ją decyzji tego organu, jak również brak wykładni powołanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego skutkuje brakiem możliwości przeprowadzenia kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie oceny podstaw do uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, a tym samym uzasadnia na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.
W ponownie prowadzonym postępowaniu Sąd pierwszej instancji winien dokonać wnikliwej oceny zaskarżonej decyzji i po stwierdzeniu, że stan faktyczny został poprawnie ustalony skontrolować poprawność zastosowanych przepisów prawa materialnego, kierując się wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu tego wyroku. W każdym przypadku Sąd pierwszej instancji powinien wskazać właściwą podstawę prawną w zakresie treści rozstrzygnięcia. Uznając ewentualnie - czego w tej sprawie na tym etapie rozpoznania nie przesądza Naczelny Sąd Administracyjny - że zaskarżona decyzja lub zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja tego samego organu naruszają prawo, Sąd pierwszej instancji winien wskazać podstawę prawną takiego rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem.
W punkcie drugim Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości na rzecz strony skarżącej kasacyjnie. W tej bowiem sprawie wyłączną przyczyną sprawiającą, że skarga kasacyjna została uwzględniona było wadliwe orzeczenie Sądu pierwszej instancji, który nie uzasadnił prawidłowo zaskarżonego wyroku.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę