III OSK 2180/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną funkcjonariusza CBA, uznając, że zwolnienie ze służby na podstawie wniesienia aktu oskarżenia o umyślne przestępstwo było uzasadnione, nawet jeśli wyrok uniewinniający nie był prawomocny w momencie wydania decyzji.
Funkcjonariusz CBA został zwolniony ze służby po wniesieniu aktu oskarżenia o przekroczenie uprawnień i przetwarzanie danych osobowych. Szef CBA uznał, że zarzucane czyny podważają zaufanie społeczne i nieskazitelną postawę moralną wymaganą od funkcjonariusza. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał to rozstrzygnięcie, stwierdzając, że decyzja o zwolnieniu miała charakter uznaniowy, ale nie dowolny, i była uzasadniona, mimo późniejszego wyroku uniewinniającego, który nie był prawomocny w momencie wydania decyzji o zwolnieniu.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej funkcjonariusza Centralnego Biura Antykorupcyjnego (CBA), P. M., od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Szefa CBA o zwolnieniu ze służby. Funkcjonariusz został zwolniony na podstawie art. 64 ust. 2 pkt 5 ustawy o CBA, który przewiduje możliwość zwolnienia w przypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego. Szef CBA uzasadnił decyzję tym, że zarzucane czyny (przekroczenie uprawnień i przetwarzanie danych osobowych) podważają zaufanie społeczne do służby oraz nieskazitelną postawę moralną wymaganą od funkcjonariusza. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że decyzja Szefa CBA była uzasadniona, podkreślając uznaniowy, lecz nie dowolny charakter zwolnienia, oraz fakt, że wyrok uniewinniający wydany przez sąd karny nie był prawomocny w dacie wydawania decyzji o zwolnieniu. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, oddalił ją. Sąd uznał, że zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego nie były zasadne. W szczególności, sąd podkreślił, że zarzut naruszenia prawa materialnego nie może służyć kwestionowaniu ustaleń faktycznych, a zarzut naruszenia przepisów postępowania procesowego nie mógł być skutecznie podniesiony w odniesieniu do przepisów regulujących samo rozstrzygnięcie sądu, a nie sposób dochodzenia do niego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby na podstawie wniesienia aktu oskarżenia o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego jest dopuszczalna i uzasadniona, nawet jeśli wyrok uniewinniający nie jest prawomocny w momencie wydawania decyzji o zwolnieniu, pod warunkiem, że decyzja ma charakter uznaniowy, ale nie dowolny, i uwzględnia całokształt okoliczności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepis art. 64 ust. 2 pkt 5 ustawy o CBA daje przełożonemu uznaniową możliwość zwolnienia funkcjonariusza po wniesieniu aktu oskarżenia. Uznaniowość ta nie oznacza dowolności. Organ musi ocenić całokształt okoliczności, w tym wagę czynu, jego związek ze służbą oraz wpływ na wizerunek CBA. Fakt wniesienia aktu oskarżenia o umyślne przestępstwo, nawet jeśli późniejszy wyrok jest uniewinniający, może uzasadniać zwolnienie, jeśli podważa zaufanie do funkcjonariusza i służby, a decyzja jest należycie uzasadniona.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (11)
Główne
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa o CBA art. 64 § ust. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa o CBA art. 48 § pkt 3
Ustawa z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.k. art. 231 § § 1
Kodeks karny
u.o.d.o. art. 107 § ust. 1
Ustawa o ochronie danych osobowych
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza CBA na podstawie wniesienia aktu oskarżenia o umyślne przestępstwo jest uzasadniona, nawet jeśli wyrok uniewinniający nie jest prawomocny w momencie wydania decyzji. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może służyć kwestionowaniu ustaleń faktycznych. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. nie może być podstawą skargi kasacyjnej w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego (art. 64 ust. 2 pkt 5 ustawy o CBA) poprzez błędne uznanie, że zwolnienie ze służby mieści się w granicach uznania administracyjnego. Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) poprzez oddalenie skargi, mimo wadliwości postępowania organów administracji.
Godne uwagi sformułowania
Uznaniowość decyzji o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza służby mundurowej nie oznacza dowolności. Każdy funkcjonariusz CBA, aby mógł skutecznie wykonywać obowiązki służbowe w macierzystej formacji, musi pozostawać poza wszelkimi podejrzeniami o jakiekolwiek zachowania sprzeczne z prawem. Samo przedstawienie funkcjonariuszowi zarzutów popełnienia umyślnych przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego, a zwłaszcza przestępstw mających związek z pełnioną służbą, może nasuwać uzasadnione wątpliwości co do zachowania przymiotu do dalszego pozostania w służbie. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może służyć kwestionowaniu ustaleń faktycznych.
Skład orzekający
Olga Żurawska - Matusiak
przewodniczący
Rafał Stasikowski
sprawozdawca
Kazimierz Bandarzewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie uznaniowego charakteru decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza służb mundurowych w przypadku wniesienia aktu oskarżenia, nawet przed prawomocnym zakończeniem postępowania karnego. Interpretacja dopuszczalnych podstaw skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariusza CBA i przepisów ustawy o CBA. Interpretacja art. 145 p.p.s.a. jako podstawy skargi kasacyjnej jest ogólna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego zwolnienia funkcjonariusza służb specjalnych po postawieniu zarzutów, co ma znaczenie dla bezpieczeństwa państwa i zaufania publicznego. Interpretacja przepisów proceduralnych jest również istotna dla praktyków.
“Czy można zwolnić funkcjonariusza CBA, zanim zapadnie prawomocny wyrok? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 2180/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-09-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-09-05 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Kazimierz Bandarzewski Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący/ Rafał Stasikowski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane II SA/Wa 3272/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-03-31 Skarżony organ Inne Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 174 pkt 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2006 nr 104 poz 708 art. 64 ust. 2 pkt 5 Ustawa z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 20 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3272/21 w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego z dnia 30 lipca 2021 r., nr 3534/21 w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z 31 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3272/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. M. na decyzję personalną Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego z 30 lipca 2021 r., nr 3534/21, w przedmiocie zwolnienia ze służby. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: P. M. został przyjęty do służby w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym 1 sierpnia 2008 r. na stanowisko Inspektora w ówczesnym Zarządzie Operacji Regionalnych CBA w [...], zaś od 22 października 2020 r. pełnił służbę na stanowisku Starszy Agent w Wydziale VI Operacyjno-Śledczym Delegatury CBA w [...]. W dniu 28 października 2020 r. prokurator Prokuratury Rejonowej w Rawie Mazowieckiej, uwzględniając dane zebrane w sprawie o sygn. akt PR 1 Ds. 1578.2019, przedstawił ww. funkcjonariuszowi zarzut o to że: w okresie od 2 kwietnia 2019 r. do 27 kwietnia 2019 r., jako funkcjonariusz CBA, przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że wbrew przepisom ustawy przetwarzał dane osobowe: dwóch osób o danych P. K., dwóch osób o danych M. K. w postaci ich dat urodzenia, adresów zamieszkania, numerów dokumentów tożsamości, stanu cywilnego, nadto przetwarzał dane dotyczące pojazdów mechanicznych o wskazanych numerach rejestracyjnych, pozyskując bez uprawnienia dane osobowe ww. osób i dane dotyczące ww. pojazdów za pośrednictwem innej osoby z Centralnej Ewidencji Ludności i Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz opracowywał i przechowywał powyższe dane osobowe i dane dotyczące pojazdów w zbiorze utworzonym poza wiedzą i kontrolą osób wyznaczonych do nadzoru nad postępowaniem z danymi osobowymi, przy czym działał na szkodę interesu publicznego i interesu prywatnego ww. osób, Zakładu R. sp. z o.o. z siedzibą w G. i A. A., tj. o czyn z arf. 231 § 1 Kodeksu karnego i art. 107 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych w zw. z art. 11 § 2 k.k. W dniu 17 listopada 2021 r. treść wymienionego postanowienia ogłoszono funkcjonariuszowi. Decyzją personalną Nr 4562/20 z 15 grudnia 2020 r. Szef CBA zawiesił funkcjonariusza w czynnościach służbowych z dniem 16 grudnia 2020 r. na okres 3 miesięcy. Następnie decyzją personalną Nr 237/21 z 17 marca 2021 r. Szef CBA przedłużył okres zawieszenia w czynnościach służbowych do 16 czerwca 2021 r., a później kolejną decyzją personalną Nr 2882/21 z 15 czerwca 2021 r. przedłużył okres zawieszenia w czynnościach służbowych do 31 lipca 2021 r. W dniu 13 lipca 2021 r. do Biura Kadr i Szkolenia CBA wpłynęło pismo z Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi IV Wydział Kamy z 6 lipca 2021 r., sygn. akt IV K 14/21, z którego wynika, że w sprawie z oskarżenia Prokuratury Rejonowej w Rawie Mazowieckiej przeciwko funkcjonariuszowi - o przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. i art. 107 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych w zw. z art. 11 § 2 k.k. - akt oskarżenia został wniesiony do sądu w dniu 30 grudnia 2020 r. Decyzją personalną z 30 lipca 2021 r. Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego zwolnił skarżącego ze służby. W uzasadnieniu podkreślił, że wniesienie aktu oskarżenia do sądu przez prokuratora uruchamia etap postępowania sądowego i jest w swej istocie skonkretyzowanym wnioskiem o ukaranie określonej osoby za dany czyn. Wskazał, iż art. 64 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 1921; dalej "ustawa o CBA") przewiduje, że "funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku wniesienia aktu oskarżenia w przypadku umyślnego przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego". Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że podejmowane na jego podstawie decyzje mają charakter uznaniowy, przy czym ustawodawca określił, w jakich warunkach może dojść do jego zastosowania. Ocena sprawy w tym zakresie należy do przełożonego właściwego w sprawach osobowych tj. do Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego, który w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego jest uprawniony do zwolnienia funkcjonariusza CBA przed zakończeniem postępowania karnego, już na etapie wniesienia aktu oskarżenia do sądu w przypadku umyślnego przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego. W ocenie organu rodzaj zarzucanych przestępstw uniemożliwia pozostanie wymienionego funkcjonariusza w służbie. Z posiadaniem statusu funkcjonariusza publicznego wiąże się szczególny stopień społecznego zaufania. Służba publiczna, jaką jest służba w CBA, rodzi po stronie funkcjonariuszy szczególny obowiązek przestrzegania przepisów prawa. Ponadto, zgodnie z art. 48 pkt 3 ustawy o CBA służbę w CBA może pełnić osoba wykazująca nieskazitelną postawę moralną, obywatelską i patriotyczną. Tymczasem rodzaj zarzucanych skarżącemu przestępstw - świadczących o wykorzystaniu pełnionej funkcji publicznej dla realizacji własnych zamierzeń, które nie były związane z powierzonymi przez przełożonych obowiązkami służbowymi - a w szczególności okoliczności ich popełnienia, wskazują nie tylko na brak poszanowania porządku prawnego, ale także o samowoli funkcjonariusza oraz całkowitej ignorancji pragmatyki i procedur obowiązujących w CBA. W ocenie organu fakt bezprawnego przetwarzania przez funkcjonariusza publicznego danych osobowych obywateli, niezaprzeczalnie podważa zaufanie społeczne do CBA. Wszczęcie oraz prowadzenie przeciwko funkcjonariuszowi CBA postępowania karnego, a następnie wniesienie do sądu karnego aktu oskarżenia o przestępstwa umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, jak również waga i rodzaj naruszonych obowiązków, powodują, że w ocenie Szefa CBA skarżący utracił określoną w art. 48 pkt 3 ustawy o CBA przesłankę niezbędną do pełnienia służby (posiadanie nieskazitelnej postawy moralnej, obywatelskiej i patriotycznej). W opinii Szefa CBA przedłużający się okres bezczynności zawodowej funkcjonariusza wpływał również ujemnie na wykonywanie zadań w Wydziale VI Delegatury CBA w Warszawie, dezorganizując i utrudniając wykonywanie ustawowych działań, a także wpływa demoralizująco na pozostałych funkcjonariuszy. Pomimo upływu ponad pół roku funkcjonariusz nie oczyścił się z zarzutów, a nadto w sprawie w dniu 30 grudnia 2020 r. prokurator Prokuratury Rejonowej w Rawie Mazowieckiej przekazał akt oskarżenia przeciwko niemu do Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia IV Wydział Kamy. W przekonaniu Szefa CBA dotychczasowy przebieg służby funkcjonariusza nie stworzył wystarczającej przeciwwagi do tego, by mógł on dalej pozostawać w szeregach funkcjonariuszy CBA. Według Szefa CBA indywidualny interes funkcjonariusza wyrażający się w pozostawieniu go w służbie, nie może w tym przypadku uzyskać przewagi nad interesem i dobrym imieniem służby. Szef CBA, działając na podstawie art. 64 ust. 2 pkt 5 ustawy o CBA, zwolnił skarżącego ze służby w CBA z dniem 31 lipca 2021 r. Decyzji tej nadał rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na ważny interes społeczny, tożsamy z interesem służby, przejawiający się koniecznością niezwłocznego wywołania skutku prawnego określonego w niniejszej decyzji i zwolnienia funkcjonariusza ze służby z dniem 31 lipca 2021 r. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skarżący. Dnia 20 grudnia 2021 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi IV Wydział Karny w sprawie o sygn. akt IV K 14/21 wydał wyrok uniewinniający skarżącego od zarzucanych mu czynów. Wyrok jest nieprawomocny. W odpowiedzi na skargę Szef CBA wniósł o jej oddalanie. Oddalając skargę, sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza ma w przypadku wystąpienia przesłanek fakultatywnego zwolnienia ze służby charakter uznaniowy, co jak zauważył NSA na tle spraw związanych ze zwolnieniem funkcjonariuszy Służby Celnej, oznacza, że "fakultatywne zwolnienie ze służby zostało pozostawione uznaniu przełożonego, który biorąc pod uwagę całokształt okoliczności, podejmuje decyzję czy skorzystać z prawnej możliwości rozwiązania stosunku służbowego z funkcjonariuszem" (wyrok NSA z 5 kwietnia 2011 r., I OSK 1757/10; CBOSA). Uznaniowość decyzji o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza służby mundurowej nie oznacza dowolności. Przełożony, podejmując się oceny czy istnieją przesłanki zwolnienia z powodu wystąpienia przesłanek fakultatywnych, powinien dokonać dwóch działań: potwierdzić zaistnienie takiej przesłanki oraz zgodnie z wyrażoną w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze. zm.; dalej "k.p.a.") zasadą uwzględniania słusznego interesu obywateli oraz słusznego interesu strony uwzględnić dwie wartości - interes społeczny i słuszny indywidualny interes funkcjonariusza. Sąd ten przywołał art. 64 ust. 2 pkt 5 ustawy o CBA. Wskazał, że w razie wystąpienia przesłanek z tego przepisu organ, wydając decyzję o zwolnieniu, powinien wziąć pod uwagę stopień społecznego niebezpieczeństwa popełnionego czynu, związek czynu z wykonywanymi czynnościami służbowymi oraz wpływ wniesienia aktu oskarżenia na wizerunek CBA i wykonywane przez tę służbę zadania. Zdaniem sądu organ zbadał te przesłanki i w sposób dostateczny wyjaśnił podstawy wydania zaskarżonej decyzji. Na aprobatę zasługuje przede wszystkim pogląd, że każdy funkcjonariusz CBA, aby mógł skutecznie wykonywać obowiązki służbowe w macierzystej formacji, musi pozostawać poza wszelkimi podejrzeniami o jakiekolwiek zachowania sprzeczne z prawem. Samo przedstawienie funkcjonariuszowi zarzutów popełnienia umyślnych przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego, a zwłaszcza przestępstw mających związek z pełnioną służbą, może nasuwać uzasadnione wątpliwości co do zachowania przymiotu do dalszego pozostania w służbie. Oceny tej nie zmienia wydanie w dniu 20 grudnia 2021 r. przez Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi IV Wydział Karny w sprawie sygn. akt IV K 14/21 wyroku uniewinniającego skarżącego od zarzucanych mu czynów. Wyrok ten nie był bowiem prawomocny w dacie orzekania przez organ. W ocenie sądu pierwszej instancji organowi w niniejszej sprawie nie można zatem skutecznie zarzucić arbitralnej i dowolnej oceny, co do zaistnienia podstaw do rozwiązania stosunku służbowego w trybie przewidzianym w art. 64 ust. 2 pkt 5 ustawy o CBA. Zdaniem sądu organy wykazały, że skarżący przez wniesienie przez aktu oskarżenia utracił przymiot konieczny do pozostania w szeregach CBA i w sposób dostateczny wyjaśniły podstawy decyzji o zwolnieniu ze służby. Oceny tej nie może zmienić dotychczasowa wzorowa służba skarżącego i posiadanie przez niego dobrej opinii (por. np. wyrok NSA z 27 listopada 2014 r., I OSK 1715/13, CBOSA). Zaskarżona decyzja personalna nie jest dowolna, a nadany mu rygor natychmiastowej wykonalności jest uzasadniony. Interes skarżącego, choć zrozumiały, nie przeważa w tej sprawie nad interesem służby. Mając powyższe na względzie, sąd pierwszej instancji oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej "p.p.s.a."). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący, zaskarżając wyrok w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Nadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz zrzekł się rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 64 ust. 2 pkt 5 ustawy o CBA poprzez jego zastosowanie i błędne uznanie, że na gruncie niniejszej sprawy zwolnienie ze służby mieści się w granicach uznania administracyjnego; 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo wykazania przez skarżącego, że postępowanie organów administracji dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie i w konsekwencji prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie. Nie zażądał przeprowadzenia w sprawie rozprawy. Niniejsza sprawa zastała rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., bowiem skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, zaś organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną nie zażądał jej przeprowadzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w zakresie wyznaczonym przez podstawy skargi kasacyjnej. W skardze kasacyjnej podniesiony zostały dwa zarzuty. Ich rozpoznanie wymaga jednak poczynienia szeregu uwag natury ogólnej. Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny nie może zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2015 r., II GSK 2140/13), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że nie ma on obowiązku formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej. Do autora skargi kasacyjnej należy bowiem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył sąd pierwszej instancji, określenie sposobu naruszenia prawa i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało jego niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w odniesieniu do prawa materialnego, a w przypadku podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – dodatkowo wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd pierwszej instancji. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09). Naczelny Sąd Administracyjny tylko wtedy może uczynić zadość temu obowiązkowi, gdy wnoszący skargę kasacyjną poprawnie określi, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało (por. podobnie wyroki NSA: z 7 stycznia 2010 r., II FSK 1289/08; z 22 września 2010 r., II FSK 764/09; z 16 lipca 2013 r., sygn. akt II FSK 2208/11), a także w odniesieniu do podstawy formalnej – uprawdopodobnienie istotnego wpływu naruszenia na wynik postępowania. Prawidłowo skonstruowany zarzut powinien następnie zostać uzasadniony. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej, zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. W odniesieniu do zarzutu naruszenia prawa procesowego konieczne jest dodatkowo uprawdopodobnienie, iż naruszenia których dopuścił się sąd mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. na treść zaskarżonego wyroku. Zarzuty w podniesionej skardze kasacyjnej nie spełniają wszystkich wymogów przewidzianych przez przepisy prawa, jednak możliwe jest odniesienie się do ich treści, gdyż wola autora skargi kasacyjnej może zostać ustalona na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej. W odniesieniu do zarzutu pierwszego z treści uzasadnienia wynika, że podniesiony został zarzut błędnego zastosowania przepisu prawa materialnego przez najogólniej mówiąc instrumentalne potraktowanie przepisów, co po pierwsze miało przejawiać się w niezwróceniu przez sąd uwagi na fakt, że to sam organ był inicjatorem wszczęcia postępowania przygotowawczego przez prokuratora, po drugie sąd nie zwrócił uwagi, że postępowanie przed organem było ubogie, po trzecie organ zasięgnął ubogich informacji od prokuratury i sądu karnego na etapie wydawania decyzji. Okoliczności te powinny były skłonić sąd do wnikliwej oceny działania organu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozwinięcie zarzutu pierwszego w treści uzasadnienia skargi kasacyjnej wskazuje jednoznacznie, iż autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z poprawnością ustaleń faktycznych dokonanych przez organ i przyjętych jako własne przez sąd pierwszej instancji za podstawę wyrokowania. W zarzucie pierwszym jako naruszony wskazano przepis art. 64 ust. 2 pkt 5 ustawy o CBA. W uzasadnieniu wskazano także przepisy art. 54 ust. 1 i 3 tej samej ustawy, choć nie wskazano czy przepisy te zostały naruszone, na czym i w jaki sposób miałoby dojść do ich naruszenia, co uprawnia przyjęcie, iż nie zarzucono ich naruszenia. Zgodnie z art. 64 ust. 2 pkt 5 ustawy o CBA funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku wniesienia aktu oskarżenia w przypadku umyślnego przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego. Przepis ten ma bez wątpliwości charakter materialny. Przypomnieć należy, że uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli błędnie dopatrzył się tożsamości stanu faktycznego ustalonego w sprawie ze stanem faktycznym zawartym w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może następować przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyroki NSA: z 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12; z 6 marca 2013 r., II GSK 2327/1). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyroki NSA: z 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11; z 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11). Jeżeli skarżący uważa, że w rozpoznawanej sprawie ustalenia faktyczne są błędne, gdyż jak to wskazuje, sąd miał nie zwrócić uwagi na określone okoliczności faktyczne sprawy, a to, że to sam organ był inicjatorem wszczęcia postępowania przygotowawczego przez prokuratora, że postępowanie przed organem było ubogie oraz że organ zasięgnął ubogich informacji od prokuratora i sądu karnego na etapie wydawania decyzji, to winien podnieść zarzut formalny, który służy wzruszaniu ustaleń faktycznych. Z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika bowiem, iż autor skargi kasacyjnej uznaje ustalenia faktyczne za błędne, gdyż nie zostały przeprowadzone wszystkie konieczne dowody, a te które zostały przeprowadzone oceniono niewłaściwie. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy - jak to miało miejsce w realiach niniejszej sprawy, zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami bezpodstawnymi (por. wyroki NSA: z 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12, LEX nr 1372071; z 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; z 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09; z 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09, LEX nr 745674). W związku z tym, że okoliczności faktyczne sprawy mogły być skutecznie zakwestionowane zarzutami naruszenia przepisów postępowania, a podniesiony w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania również nie mógł odnieść skutku, zarzut pierwszy uznać należało za pozbawiony podstaw. W zarzucie drugim autor skargi kasacyjnej ograniczył się do podniesienia zarzutu naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., zaś z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika jego rozwinięcia o inne przepisy. Zarzut ten jest nieuzasadniony z dwóch względów. Po pierwsze, wymieniony w hipotezie art. 145 § 1 pkt lit. c p.p.s.a. sposób postępowania sądu pierwszej instancji, tj. jego kompetencja orzecznicza, nie obejmuje swym zakresem oddalenia skargi, gdyż to następuje wyłącznie na podstawie art. 151 p.p.s.a. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. następuje natomiast uchylenie decyzji lub postanowienia organu przez sąd. Po drugie, oddalenie przez sąd pierwszej instancji skargi jest zawsze konsekwencją zastosowania przepisów postępowania sądowego, a przepisy określające sposób rozstrzygnięcia sprawy przez sąd nie są przepisami regulującymi proces dochodzenia do rozstrzygnięcia. Tak więc przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jest przepisem regulującym sposób rozstrzygnięcia sprawy, czyli wynik, a nie sposób postępowania sądu przed określeniem wyniku tego postępowania. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że podstawą skargi kasacyjnej wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. mogą być jedynie przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, a nie przepisy regulujące samo rozstrzygnięcie. (por. wyroki NSA: z 21 stycznia 2005 r., FSK 1369/04; z 16 lutego 2005 r., FSK 1471/04; z 8 lutego 2007 r., FSK 1412/06), gdyż tylko na etapie dochodzenia do wyniku postępowania sąd może popełnić błędy procesowe, np. polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego, czy błędnej ocenie dowodów i w konsekwencji błędnym ustaleniu faktów. W tej sytuacji zarzut naruszenia wyłącznie przepisów regulujących kompetencje orzeczniczą sądu jest co do zasady a limine nieskuteczny. Z tych względów zarzut drugi nie zasługiwał na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI