III OSK 2180/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-05-10
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo wodnepozwolenie wodnoprawnecofnięcie pozwoleniainteres społecznyrzeczywistość prawnaNSAskarga kasacyjnagospodarka wodnaścieki

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że przepisy Prawa wodnego dotyczące cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego nie pozwalają na jego cofnięcie przed realizacją inwestycji, a interes społeczny nie został naruszony.

Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków. Skarżąca zarzucała błędną wykładnię przepisów Prawa wodnego, wskazując na potencjalne negatywne skutki dla jej nieruchomości oraz naruszenie interesu społecznego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że przepisy dotyczące cofnięcia pozwolenia (art. 415 i 417 Prawa wodnego) wymagają realizacji inwestycji lub udowodnienia negatywnych skutków, a w tej sprawie nie wykazano ani jednego, ani drugiego. Sąd podkreślił również, że zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mogą być skuteczne bez zakwestionowania ustaleń faktycznych.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M.W. od wyroku WSA w Białymstoku, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej odmawiającą cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego. Skarżąca kasacyjnie zarzucała naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów Prawa wodnego (art. 415 pkt 2 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 3 lit. a i art. 197 ust. 1 pkt 1 oraz art. 417 ust. 1 w zw. z art. 7 k.p.a.). Argumentowała, że pozwolenie wodnoprawne powinno zostać cofnięte lub ograniczone, ponieważ rów melioracyjny, przez który mają być odprowadzane ścieki, nie odpowiada warunkom pozwolenia, a ona, jako właścicielka części rowu, nie jest adresatem pozwolenia i nie będzie mogła go należycie utrzymywać, co grozi podtopieniami i szkodami. Podnosiła również, że naruszony został interes społeczny, a sąd pierwszej instancji nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że przepis art. 415 ust. 2 Prawa wodnego, dotyczący cofnięcia pozwolenia, może być zastosowany dopiero po wykonaniu urządzenia wodnego, gdyż ocena zgodności z warunkami pozwolenia i jego należytego utrzymania jest oceną następczą. W tej sprawie urządzenie wodne (wylot kanalizacji sanitarnej) nie zostało jeszcze wybudowane. Sąd stwierdził również, że przepis art. 417 ust. 1 Prawa wodnego, dotyczący interesu społecznego i względów gospodarczych, również nie znalazł zastosowania, ponieważ inwestycja nie została zrealizowana, a ewentualne naruszenia powstają w sferze domniemań, bez dowodów na ich wystąpienie. NSA podkreślił, że zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mogą być skuteczne bez zakwestionowania ustaleń faktycznych dokonanych przez sąd niższej instancji. Zarzut naruszenia przepisów proceduralnych (art. 134 § 1, art. 145 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a.) również nie został uwzględniony, gdyż sąd pierwszej instancji działał w granicach sprawy, a uzasadnienie wyroku spełniało wymogi formalne, mimo że skarżąca kasacyjnie nie zgadzała się z merytoryczną oceną sądu. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym ze względu na przepisy ustawy COVID-19.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, przepis ten może być zastosowany dopiero po wykonaniu urządzenia wodnego, gdyż ocena zgodności z warunkami pozwolenia i jego należytego utrzymania jest oceną następczą.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego na podstawie art. 415 ust. 2 Prawa wodnego wymaga, aby urządzenie wodne zostało wykonane, co pozwala na ocenę jego zgodności z warunkami pozwolenia i potrzebę jego utrzymania. Ocena ta jest następczym etapem realizacji pozwolenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.w. art. 415 § pkt 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne

Przepis może być zastosowany dopiero po wykonaniu urządzenia wodnego, gdyż ocena zgodności z warunkami pozwolenia i jego należytego utrzymania jest oceną następczą.

u.p.w. art. 417 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne

Wymaga udowodnienia naruszenia interesu społecznego lub ważnych względów gospodarczych; nie może być zastosowany przed realizacją inwestycji, gdy naruszenia są jedynie domniemane.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.w. art. 17 § ust. 1 pkt 3 lit. a

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne

u.p.w. art. 197 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Argumenty

Odrzucone argumenty

Obraza prawa materialnego przez błędną wykładnię przesłanek cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego (art. 415 pkt 2 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 3 lit. a i art. 197 ust. 1 pkt 1 u.p.w.) - sąd uznał, że cofnięcie jest możliwe dopiero po realizacji inwestycji. Obraza prawa materialnego przez błędną wykładnię pojęcia słusznego interesu społecznego (art. 417 ust. 1 u.p.w. w zw. z art. 7 k.p.a.) - sąd uznał, że interes społeczny nie został naruszony, gdyż inwestycja nie została zrealizowana. Naruszenie prawa procesowego (art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a.) - zarzuty dotyczące braku pełnego rozstrzygnięcia, braku odniesienia do stanu faktycznego i niewłaściwego uzasadnienia, które sąd uznał za nieskuteczne, gdyż skarżąca kasacyjnie kwestionowała merytoryczne rozstrzygnięcie, a nie braki formalne uzasadnienia.

Godne uwagi sformułowania

Ocena prawidłowości wykonania urządzenia wodnoprawnego i jego należytego utrzymania jest oceną następczą, a więc pojawiająca się w momencie realizacji pozwolenia wodnoprawnego. Zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego - aby był skuteczny - musi zostać oparty na wykazaniu, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumpcji, czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano skutecznie równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie.

Skład orzekający

Teresa Zyglewska

przewodniczący sprawozdawca

Kazimierz Bandarzewski

członek

Mirosław Wincenciak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego przed realizacją inwestycji oraz znaczenie ustaleń faktycznych dla skuteczności zarzutów naruszenia prawa materialnego w skardze kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku realizacji inwestycji i braku dowodów na naruszenie interesu społecznego. Interpretacja przepisów proceduralnych jest standardowa dla NSA.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii interpretacji przepisów Prawa wodnego i procedury kasacyjnej, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i wodnym.

Kiedy można cofnąć pozwolenie wodnoprawne? NSA wyjaśnia kluczowe przesłanki.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2180/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski
Mirosław Wincenciak
Teresa Zyglewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
II SA/Bk 472/19 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2019-09-12
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 2268
art. 415 pkt 2 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 3 lit. a i art. 197 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie: Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 września 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 472/19 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 25 kwietnia 2019 r., nr BI.RUZ.424.43.2018.AT w sprawie odmowy cofnięcia lub ograniczenia w całości pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 12 września 2019 r., II SA/Bk 472/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: Sąd I instancji) na skutek skargi M.W. (dalej: skarżąca kasacyjnie) na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 25 kwietnia 2019 r. nr BI.RUZ.424.43.2018.AT w przedmiocie odmowy cofnięcia lub ograniczenia w całości pozwolenia wodnoprawnego, oddalił skargę.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca kasacyjnie i w skardze kasacyjnej opartej na podstawie art. 174 p.p.s.a. zarzuciła wyrokowi:
1. obrazę prawa materialnego, która miała wpływ na treść zaskarżonego wyroku, wobec błędnej wykładni ustawowych przesłanek cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego, a mianowicie:
- art. 415 pkt 2 in fine w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 3 lit. a) w zw. z art. 197 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (dalej: u.p.w.) wobec błędnego przyjęcia, że nie zachodzą przesłanki do cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego zanim nie zostanie ono zrealizowane, gdyż obowiązek utrzymania rowu melioracyjnego w należytym stanie przez adresata pozwolenia wodnoprawnego aktualizuje się dopiero w momencie realizacji pozwolenia i wprowadzania ścieków, pomimo, że ustawowe określenie przesłanek cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego nie stwarzają takiego ograniczenia, co skutkowało niezastosowaniem powyższego uregulowania w niniejszym przypadku,
- art. 417 pkt 1 ustawy Prawo wodne w zw. z art. 7 k.p.a. wobec błędnej wykładnia pojęcia słusznego interesu społecznego i odniesienia go do sytuacji w której doszło już do negatywnych skutków korzystania z uprawnień przyznanych w pozwoleniu wodnoprawnym na okoliczną społeczność lub środowisko skutków i wykluczając następstwa przyszłych skutków realizacji takiego pozwolenia na nieruchomościach przez które przebiega rów melioracyjny, którym planowane jest odprowadzanie ścieków, na których będzie dochodzić do podtopień, co spowoduje znaczne szkody i uniemożliwi ich właścicielom i użytkownikom prawidłowe korzystanie z tych gruntów,
2. naruszenie prawa procesowego, która miało wpływ na treść decyzji organu pierwszej instancji a mianowicie art. 134 § 1 p,p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. wobec braku pełnego rozstrzygnięcia w granicach sprawy oraz braku w uzasadnieniu orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kompletnego odniesienia do stanu faktycznego przyjętego za postawę podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, a w konsekwencji braku uchylenia zaskarżonego wyroku oraz oddalenia skargi, pomimo wykazania, że na etapie postępowania administracyjnej nie został wszechstronnie rozpatrzony materiał dowodowy i należycie wyjaśniony stan faktyczny w zakresie skutków wydania pozwolenia [pic]wodnoprawnego przewidującego odprowadzanie ścieków poprzez rów melioracyjny przebiegający przez nieruchomość skarżącej, gdy urządzenie wodne odpowiada warunkom ustalonym w pozwoleniu, a adresat decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym nie będzie miał możliwości należytego utrzymania rowu melioracyjnego, jak też nie przeprowadzono dowodu z opinii biegłego z zakresu inżynierii ochrony środowiska w celu określenia skutków realizacji pozwolenia wodnoprawnego w zakresie oddziaływania odprowadzania ścieków rowem melioracyjnym przebiegającym poprzez podmokłe łąki, narażone na podtopienia.
W oparciu o przytoczone zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącej M.W. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego. Skarżąca kasacyjnie wniosła jednocześnie o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca kasacyjnie podniosła, że wbrew stanowisku Sądu I instancji przepis art. 415 u.p.w. z uwzględnieniem pkt. 2 nie wyłącza możliwości cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego przed rozpoczęciem przez adresata faktycznego odprowadzania ścieków, w szczególności w tej sytuacji, gdyż już z okoliczności sprawy wynika, że wskazany w pozwoleniu rów melioracyjny nie odpowiada warunkom przewidzianym w tym pozwoleniu, zaś adresat pozwolenia nie będzie miał możliwości utrzymywania rowu w należytym stanie, gdyż rów ten na odcinku, gdzie przebiega przez działkę nr geodezyjny [...] stanowi własność skarżącej kasacyjnie, która nie jest adresatem pozwolenia. Zdaniem skarżącej kasacyjnie nie może ona być obciążona wymaganiami przewidzianymi w pozwoleniu wodnoprawnym, zaś adresat decyzji nie ma możliwości spełnienia tego obowiązku. Z tego względu w ocenie skarżącej kasacyjnie jeszcze przed rozpoczęciem korzystania z pozwolenia i odprowadzaniem ścieków, istnieje możliwość określenia czy zachodzą przesłanki z art. 415 u.p.w. do cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego.
Dalej skarżąca kasacyjnie wskazała, że analogiczna sytuacja zachodzi w odniesieniu do zastosowania normy art. 417 ust. 1 u.p.w., która również nie jest ograniczona do przypadku oddziaływania urządzeń istniejących. W ocenie skarżącej kasacyjnie stanowisko Sądu I instancji wyrażone w uzasadnieniu w tym zakresie potwierdza, że istniały trudności faktyczne (dowodowe), które powinny być uzupełnione w toku postępowania o wiadomości specjalne, tj. opinię biegłego z zakresu inżynierii i ochrony środowiska. Zdaniem skarżącej w interesie społecznym jest zapobieganie takim przypadkom, gdy dojdzie do skażenia gruntów przez ściekł, a więc zbadanie i ocena skutków decyzji wodnoprawnej należy do obowiązków organów prowadzących postępowanie, niezależnie od tego, czy rozpoczęto odprowadzanie ścieków. Postępowanie, które nie odpowiada na zgłoszone przez skarżącą kasacyjnie zarzuty należy uznać za niepełne i wymagające uzupełnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Nie jest oparty na usprawiedliwionych podstawach zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 415 pkt 2 w zw. art. 17 ust. 1 pkt 3 lit. a i art. 197 ust.1 pkt 1 u.p.w. poprzez błędne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego zanim nie zostanie ono zrealizowane, pomimo, że ustawowe określenie przesłanek cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego nie stwarzają takiego ograniczenia. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że w ocenie skarżącej kasacyjnie wskazany w pozwoleniu wodnoprawnym rów melioracyjny nie odpowiada warunkom przewidzianym w pozwoleniu wodnoprawnym, a adresat pozwolenia wodnoprawnego nie będzie miał możliwości utrzymywania rowu w należytym stanie, gdyż rów ten przebiega przez działkę nr [...] stanowiącą własność M.W.. Powyższa konstrukcja zarzutu skargi kasacyjnej wskazuje, że skarżąca kasacyjnie kwestionuje prawidłowość wydania pozwolenia wodnoprawnego z dnia 28 listopada 2017 r. Przedmiotowa sprawa nie dotyczy oceny prawidłowości wydania decyzji z dnia 28 listopada 2017 r. przez Starostę Powiatu Białostockiego, lecz jest sprawa nową dotyczącą cofnięcia tego pozwolenia.
Zgodnie z art. 415 ust. 2 u.p.w. pozwolenie wodnoprawne może być cofnięte lub ograniczone bez odszkodowania jeżeli urządzenia wodne wykonane zostały niezgodnie z warunkami ustalonymi w pozwoleniu wodnoprawnym lub nie są należycie utrzymywane. Pozwolenie wodnoprawne z dnia 28 listopada 2017 r. dotyczy wykonania wylotu kanalizacji sanitarnej na działce nr [...], obręb Z., gm. G. odprowadzającej ścieki bytowe z mechaniczno – biologicznej oczyszczalni ścieków obsługującej ośrodek opieki zdrowotnej. Parametry dotyczące budowy tego wylotu oraz jakości ścieków zostały szczegółowo określone w tym pozwoleniu. Ponadto zobowiązano wnioskodawców do utrzymania urządzeń wodnych oraz oczyszczalni ścieków we właściwym stanie technicznym, do bieżącego utrzymania rowu, do którego odprowadzane będą ścieki komunalne na długości 50 m od wylotu w kierunku rzeki oraz ponoszenia odpowiedzialności materialnej w stosunku do osób trzecich za szkody wynikłe z niezgodnego użytkowania urządzeń wodnych i oczyszczalni ścieków. Stan faktyczny w sprawie nie został zakwestionowany, a co za tym idzie nie ulega wątpliwości, że urządzenie wodne w postaci wylotu kanalizacji sanitarnej nie zostało wybudowane. W konsekwencji na wnioskodawcach nie spoczywają dodatkowe obowiązki związane choćby z utrzymywaniem tego urządzenia wodnego w należytym stanie, czy też dotyczące bieżącego utrzymywania rowu.
Istotne w sprawie jest jednak to, że przepis art. 415 pkt 2 u.p.w. stanowi środek kontroli prawidłowości wykonania pozwoleń wodnoprawnych zgodnie z ustalonymi w nich warunkami. Logicznym więc jest, że do cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego w oparciu o powołany przepis może dojść dopiero w sytuacji, kiedy urządzenie wodne zostanie wykonane. Dopiero wówczas można bowiem ocenić, czy zostało ono wykonane zgodnie z warunkami zawartymi w pozwoleniu wodnoprawnym i dopiero wówczas powstaje kwestia utrzymania tego urządzania wodnego w należytym stanie. Nie można bowiem domniemywać, do czasu wykonania urządzenia wodnoprawnego, że ziści się przesłanka z art. 415 pkt 2 u.p.w. Ocena prawidłowości wykonania urządzenia wodnoprawnego i jego należytego utrzymania jest oceną następczą, a więc pojawiająca się w momencie realizacji pozwolenia wodnoprawnego. Wynika to wprost z literalnej treści przepisu, którego wykładnia nie budzi żadnych wątpliwości. Ponadto taka wykładnia jest zgodna z przedstawioną powyżej wykładnią celowościową.
Powyższe przesądza więc o niezasadności tego zarzutu skargi kasacyjnej.
Nie zasługuje na uwzględnienie także drugi z zarzutów skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia prawa materialnego, to jest art. 417 ust. 1 u.p.w. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez błędną wykładnię pojęcia słusznego interesu społecznego i odniesienia go do sytuacji, w której doszło już do negatywnych skutków korzystania z uprawnień przyznanych w pozwoleniu wodnoprawnym na okoliczną społeczność lub środowisko skutków wykluczających następstwa przyszłych skutków realizacji takiego pozwolenia na nieruchomości przez które przebiega rów melioracyjny, którym planowane jest odprowadzanie ścieków, na których będzie dochodzić do podtopień, co spowoduje znaczne szkody i uniemożliwi ich właścicielom prawidłowe korzystanie z tych gruntów.
Przepis art. 417 ust. 1 u.p.w. wskazuje dwie przesłanki cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego za odszkodowaniem. Pierwszą przesłanką jest interes społeczny, a drugą ważne względy gospodarcze. Pojęcie interesu społecznego nie zostało zdefiniowane w ustawie - Prawo wodne, lecz w świetle piśmiennictwa i innych ustaw oraz przepisów Konstytucji RP jest ono ochroną praw ogółu społeczeństwa przez ograniczenie prawa jednostki. Na podstawie art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z pojęciem interesu społecznego wiąże się interes publiczny, który jest pojęciem szerszym, obejmuje on również kwestie z szeroko rozumianej sfery funkcjonowania instytucji publicznych, w tym instytucji państwa (wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 listopada 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 1068/05). Interes publiczny w rozumieniu ustawy - Prawo wodne obejmuje swoim zakresem interes ludności, ochronę środowiska oraz ochronę korzystania z wód (por. M. Kałużny, Prawo wodne. Komentarz – komentarz do art. 417 u.p.w. LEX). Za naruszenie interesu społecznego można uznać pogorszenie jakości wody do celów spożycia lub wtedy, gdy emisje okażą się szkodliwe dla zdrowia i życia ludzi. Na względy gospodarcze będzie się można powołać zawsze wtedy, gdy emisje będą szkodliwe dla interesów majątkowych bądź będą powodować ograniczenie w korzystaniu ze środowiska (por. J. Kałużny, Prawo wodne. Komentarz – komentarz do art. 417 u.p.w. LEX).
Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że w rozpoznawanej sprawie nie można mówić o ziszczeniu się, którejkolwiek z przesłanek zawartych w art. 417 ust. 1 u.p.w. Po pierwsze inwestycja nie została zrealizowana, a co za tym idzie ewentualne naruszenie interesu społecznego albo ważnych względów gospodarczych powstaje w sferze domniemań. Brak jest jakichkolwiek dowodów, że takie okoliczności mają lub będą miały miejsce. Zauważyć należy, że zarzut skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest art. 417 ust. 1 u.p.w. Przypomnieć należy, że w drodze zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego nie można kwestionować wadliwości ustaleń stanu faktycznego sprawy. Tymczasem z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że naruszenia tego przepisu prawa materialnego skarżąca kasacyjnie upatruje w nieprzeprowadzeniu opinii biegłego z zakresu inżynierii ochrony środowiska. Zdaniem skarżącej kasacyjnie ma to zapobiec przypadkowi, w którym dojdzie do skażenia gruntów przez ścieki. Podkreślenia jednak wymaga, że w sprawie nie wykazano poprzez zarzut naruszenia stosowanych przepisów postępowania, że zaistniały lub mogą zaistnieć sytuacje, o których mowa w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, to jest choćby możliwość zanieczyszczania gleby w wyniku realizacji pozwolenia wodnoprawnego. Nie wykazano zaistnienia jakichkolwiek przesłanek świadczących o naruszeniu interesu społecznego albo zaistnienia ważnych względów gospodarczych przemawiających za ograniczeniem lub cofnięciem pozwolenia wodnoprawnego za odszkodowaniem.
Tym samym należy podnieść, iż w realiach tej sprawy skarżąca kasacyjnie nie zakwestionowała stosownym zarzutem naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego ustaleń stanu faktycznego dokonanych w sprawie. Postawiła jedynie zarzut naruszenia prawa materialnego za pomocą którego stara się podważyć ustalenia stanu faktycznego dokonane w sprawie. Tymczasem zarzut błędnego zastosowania przepisu prawa materialnego - aby był skuteczny - musi zostać oparty na wykazaniu, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano skutecznie równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie. Błędne zastosowanie przepisów materialnoprawnych zasadniczo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też dowiedzenia ich wadliwości (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 7 października 2020 r., I GSK 2145/19, z dnia 15 lipca 2021 r. III OSK 3642/21). Ustaleń faktycznych, co już wyżej zaznaczono, nie można zwalczać w drodze zarzutów sformułowanych w ramach podstawy, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 września 2020 r., I FSK 60/18), a tak postąpiono w tej sprawie, a to uzasadniało uznanie, że tak sformułowany zarzut skargi kasacyjnej w realiach tej sprawy z opisanych przesłanek nie mógł być uwzględniony.
Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z ar. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a.
Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że: "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną". Określa zatem granice rozpoznania skargi przez sąd I instancji. Natomiast granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu (por. wyroki NSA z: 11 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 610/06; 24 września 2021 r., sygn. akt I GSK 289/21; 3 listopada 2021 r., sygn. akt II OSK 3805/18; 8 grudnia 2022 r. sygn. akt III OSK 1961/21; opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd I instancji zaś, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozpoznając skargę, orzekał w granicach sprawy, gdyż oceniał legalność zaskarżonej decyzji w przedmiocie odmowy cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego. Wojewódzki Sad Administracyjny ocenił, wszystkie mające znaczenie w sprawie naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Okoliczność, że skarżąca kasacyjnie nie podziela zasadności tej oceny nie stanowi przesłanki do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a, albowiem w ramach zarzutu naruszenia tego przepisu nie można kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (por. wyroki NSA z:2 lipca 2015 r. sygn. akt I OSK 450/15; 28 grudnia 2021 r., sygn. akt I OSK 735/19; 9 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 109/22) ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (por. wyroki NSA z: 21 października 2010 r. sygn. akt I GSK 264/09; 25 marca 2011 r. sygn. akt I FSK 1862/09; 15 października 2015 r. sygn. akt I GSK 241/14).
W konsekwencji nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Powołany przepis jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wymienionych w jego treści warunków. Wyrok sądu I instancji nie będzie poddawał się kontroli sądowoadministracyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyroki NSA z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. II OSK 986/09, LEX nr 597986; z dnia 12 marca 2015 r., sygn. I OSK 2338/13, LEX nr 1675977). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Z wywodów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze i jaki stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Sąd I instancji w dostateczny sposób wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia. Natomiast z treści zarzutu i jego uzasadnienia wynika, że za jego pomocą autor skargi kasacyjnej w istocie kwestionuje zasadność merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Wskazać ponadto należy, że prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Sam fakt braku wyraźnego odniesienia się przez Sąd I instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie stanowi podstawy do uznania, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 21 września 2017 r., sygn. I GSK 1329/15, ONSAiWSA 2019, Nr 1, poz. 9). W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sposób umożliwiający dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku wyjaśnił, z jakich przyczyn uznał zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 p.p.s.a., albowiem artykuł ten składa się z wielu jednostek redakcyjnych, a w wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd I instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Wymogu tego nie spełnia skarga kasacyjna w odniesieniu do tego zarzutu.
Mając na względzie powyższe skarga kasacyjna jako nie posiadająca usprawiedliwionych podstaw prawnych została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
Sprawa – pomimo wniosku o rozpoznanie jej na rozprawie - skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), dalej: "ustawa COVID-19". Jak wynika natomiast z wyżej poczynionych rozważań biorąc pod uwagę gwarancję prawa do obrony, strona musi mieć zapewnione prawo do przedstawienia swojego stanowiska, tym samym odstępstwo od zachowania formy posiedzenia jawnego powinno nastąpić z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Biorąc zatem pod uwagę, że strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie należało przyjąć, iż standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Powyższe zaś przesądziło o przyjęciu, iż rozpoznanie przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym jest dopuszczalne.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI