III OSK 2179/24

III OSK 2179/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Kotulski
Wojciech Jakimowicz /sprawozdawca/
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Łd 134/23 - Wyrok WSA w Łodzi z 2024-03-22
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 14 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: starszy asystent sędziego Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 marca 2024 r., sygn. akt II SAB/Łd 134/23 w sprawie ze skargi M. R. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 22 marca 2024 r., sygn. akt II SAB/Łd 134/23 oddalił skargę M. R. (dalej także jako: skarżąca) na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. (dalej także jako: organ) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Skarżąca pismem z dnia 1 sierpnia 2023 r., na podstawie art. 2 w związku z art. 15 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wniosła do organu o udostępnienie informacji publicznej w zakresie odpowiedzi na poniższe pytania:
1. ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce?;
2. na jakiej ustawowej podstawie prawnej tworzona jest lista osób uchylających się od obowiązkowych szczepień ochronnych?;
3. jakie są statystyki szczepień wykonanych u osób narodowości ukraińskiej za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu;
4. kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce i kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?;
5. ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?;
6. ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?;
7. ile dzieci i dorosłych ogółem zmarło w wyniku zakażenia chorobą zakaźną wymienioną w § 2 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?;
8. ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat i jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne oraz za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?;
9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie; czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny, nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?;
10. w jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem, skarżąca wniosła o wymienienie konkretnych badań, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności;
11. czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne oraz czy zaleca przymuszanie do szczepień, jeśli tak to w jakiej formie?;
12. w jaki sposób można ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania?;
13. czy prawdą jest, że poziom zachorowań na choroby zakaźne ogółem w społeczeństwie na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci zmniejszył się przede wszystkim z powodu dostępu do czystej wody, urządzeń sanitarnych i środków higienicznych, utrzymywania i rozbudowy kanalizacji, właściwego obchodzenia się z żywnością czy edukacji w zakresie właściwych praktyk higienicznych?
W odpowiedzi na wniosek skarżącej złożony w trybie dostępu do informacji publicznej organ w piśmie z dnia 16 sierpnia 2023 r.:
1. wskazał, że informacje żądane w pierwszym pytaniu wniosku nie stanowią w jego ocenie informacji publicznej, bowiem dotyczą wiedzy z zakresu medycyny, a Państwowa Inspekcja Sanitarna nie zajmuje się analizą długości okresów utrzymywania odporności po podaniu szczepionek, wobec czego nie posiada tych informacji, jednak poinformował jednocześnie, że informacje dotyczące szczepionek przeciw wskazanym chorobom znajdują się na stronie Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny w Warszawie i podał dokładny adres ww. strony internetowej;
2. w odpowiedzi na drugie pytanie powołał się na art. 17 ust. 8 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz § 13 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych;
3. odnosząc się do pytania trzeciego poinformował, że nie prowadzi statystyk dotyczących wykonywanych szczepień wśród osób narodowości ukraińskiej;
4. nawiązując do czwartego pytania wskazał, że do jego zadań nie należy ustalanie listy przeciwwskazań do podania szczepionek, a przeciwwskazania te są określane w załączonych do preparatów szczepionkowych ulotkach oraz w Charakterystyce Produktu Leczniczego oraz przywołał adresy stron internetowych, pod którymi można znaleźć ww. informacje, szczegółowo wyjaśniając ponadto skarżącej jakie organy prowadzą ocenę bezpieczeństwa szczepień, jakie są prowadzone w tym zakresie analizy i jakie są procedury dopuszczenia szczepionek do obrotu, a także jak wygląda proces rejestracji szczepionki;
5. w odpowiedzi na piąte pytanie poinformował, że w Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Ł. w okresie ostatnich pięciu lat nałożono jedną grzywnę na lekarza za niezgłoszenie niepożądanego odczynu poszczepiennego;
6. odnosząc się do pytania szóstego wskazał, że nie prowadzi rejestru zgonów dzieci i dorosłych do 19 roku życia, które wystąpiły do 4 tygodni od szczepienia, jednak prowadzi rejestr zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych i w oparciu o ww. spis poinformował, że nie odnotował w ciągu ostatnich pięciu lat zgłoszenia ciężkiego niepożądanego odczynu poszczepiennego zakończonego śmiercią;
7. w odpowiedzi na pytanie siódme podał, że w latach 2018-2022 oraz od początku 2023 roku do dnia sporządzenia niniejszego pisma na terenie działania Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. zarejestrowano 13 zgonów w wyniku zachorowania na gruźlicę, 2 na inwazyjne zakażenie Haemophilus influenzae typu b, 10 na inwazyjne zakażenia Streptococcus pneumonia i 1 na ospę wietrzną, a z powodu pozostałych chorób wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych zgonów nie odnotowano;
8. w nawiązaniu do pytania ósmego wskazał, że w latach 2018-2022 oraz od początku 2023 roku do dnia sporządzenia niniejszego pisma na terenie działania Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. zarejestrowano 24 ciężkie niepożądane odczyny poszczepienne i wymienił szczepionki po podaniu których odczyny te wystąpiły oraz podał jednocześnie, że nie posiada informacji na temat odszkodowań wypłaconych z tytułu niepożądanych odczynów poszczepiennych;
9. co do pytania dziewiątego uznał, że nie odnosi się ono do informacji publicznej, ponieważ odpowiedź na nie stanowiłoby ocenę i interpretację obowiązującego prawa przez organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej, podczas gdy informacje o prawie, jego stosowaniu i interpretacji nie podlegają udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej;
10. informacje żądane w pytaniu dziesiątym także uznał za nieposiadające waloru informacji publicznej, gdyż odnoszą się do wiedzy z zakresu medycyny, jednak poinformował przy tym skarżącą, że w świetle obowiązujących przepisów bezsporne jest, że o realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do ich podania dziecku decyduje lekarz, po uprzednim wykonaniu badania stanu zdrowia oraz uzyskaniu niezbędnych informacji od rodziców dziecka, a następnie wskazał, że to lekarz przeprowadza badanie zgodnie z posiadaną wiedzą oraz obowiązującymi procedurami, dodając, że do obowiązków lekarza należy ocena bezpieczeństwa przeprowadzenia szczepienia, a ze strony opiekuna prawnego mogą wynikać ewentualne przeciwwskazania do szczepień, inne niż te, które zostaną stwierdzone w toku badania kwalifikacyjnego; organ dodał, że żaden przepis ustawy nie nakłada na lekarza obowiązku przeprowadzania testów, np. na ewentualne alergie na substancje znajdujące się w szczepionkach, a w przypadku uzyskania informacji o alergii dziecka na konkretne składniki, organ podkreślił, że do lekarza posiadającego takie szczególne informacje będzie należało upewnienie się, czy ten składnik wchodzi w skład szczepionki;
11. informacje z jedenastego pytania również w ocenie organu nie stanowią informacji publicznej;
12. zdaniem organu odpowiedź na pytanie dwunaste także nie pozostaje w kompetencji organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej i dotyczy udzielenia porady prawnej;
13. dane żądane w pytaniu trzynastym również w ocenie organu nie dotyczą informacji publicznej, a ponadto organ wskazał, że zagadnienie to nie pozostaje w jego kompetencji, a adresatem pytania może być Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny.
W piśmie z dnia 15 listopada 2023 r. skarżąca wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność organu w zakresie nieudostępnienia informacji publicznej, o którą wnioskowała w piśmie z dnia 1 sierpnia 2023 r. i zarzucając naruszenie art. 4 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku z dnia 1 sierpnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej i udzielenia żądanej informacji, orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości na podstawie art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że do dnia sporządzenia skargi nie udostępniono jej innych informacji niż te wskazane w odpowiedzi organu z dnia 16 sierpnia 2023 r., a które to w ocenie skarżącej są niewystarczające do tego, by móc uznać, że organ zrealizował ciążący na nim obowiązek udzielenia informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że skarżąca nie wyjaśniła, w jakim zakresie jest niezadowolona z uzyskanej informacji. W ocenie organu w piśmie z dnia 16 sierpnia 2023 r. udzielono skarżącej szczegółowej odpowiedzi na zadane przez nią pytania, wychodząc nawet poza zakres objęty pytaniami oraz poza zakres zgromadzonych przez organ informacji. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 stycznia 2019 r., sygn. akt II SAB/Łd 171/18 organ podkreślił, że informacji publicznej nie stanowią, m.in. informacje o procedurze zbierania informacji o sytuacji epidemiologicznej, jak i o podmiotach uczestniczących w tej procedurze. Poza zakres pojęcia informacji publicznej wykracza także zdaniem organu jego wiedza w zakresie literatury medycznej dotyczącej szczepień ochronnych oraz prawa krajowego obowiązującego w innych niż Polska krajach Unii Europejskiej. Organ podkreślił jednak, że poza przekazaniem stosownych informacji posiadających walor informacji publicznej, poinformował skarżącą gdzie można znaleźć informacje, których nie posiada.
Organ dodał, że wszelkie działania skarżącej, w tym kierowanie do organu kolejnych wniosków o udostępnienie informacji publicznej, czy wniesienie niniejszej skargi, ma – jego zdaniem – na celu odwrócenie uwagi od istoty sprawy, tj. faktu, że skarżąca do tej pory nie spełniła ciążącego na niej ustawowego obowiązku szczepień.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 22 marca 2024 r., sygn. akt II SAB/Łd 134/23 oddalił skargę M. R. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wyjaśnił na wstępie, że w sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje zarówno w przypadku braku reakcji podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, wymaganego przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, jak i wówczas, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu na jej zasadach. Na gruncie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej o bezczynności organu można mówić, o ile wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia, który to pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy wobec braku realizacji obowiązku jej udostępnienia w formie i terminach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że w przedmiotowej sprawie bezsporny pozostaje fakt, iż wniosek o udzielenie informacji publicznej został skierowany do podmiotu, tj. Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł., który zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej był zobowiązany do jej udzielenia w zakresie, w jakim był on dysponentem żądanej informacji.
Sąd I instancji zauważył także, że jak wynika z akt sprawy oraz treści skargi organ udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącej pismem z dnia 16 sierpnia 2023 r. w ustawowym terminie, przed wniesieniem skargi do tutejszego sądu. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ponad wszelką wątpliwość organ nie zlekceważył wniosku skarżącej i nie pozostał wobec niego bierny, jednak skarżąca zarzuca, że informacje zwarte w piśmie organu są niewystarczające. Sąd I instancji podkreślił przy tym, że organ udzielił odpowiedzi na wszystkie pytania strony (1-13), nawet te, które nie stanowiły żądania udzielenia informacji publicznej.
W rezultacie przeanalizowania wniosku o udostępnienie informacji, odnosząc się do charakteru żądanej informacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Pod pojęciem informacji publicznej mieszczą się zatem wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów, przy czym oceny tej należy dokonywać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy. Powyższe oznacza, że nie wszystko to, o co się wnioskodawcy zwracają do organów władzy publicznej stanowi informację publiczną w rozumieniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Sąd I instancji wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych za informację publiczną uznaje się co do zasady informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w związku z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podkreślił więc, że informację publiczną stanowią przede wszystkim informacje dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, wynikające z prowadzonych przez państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych oraz wojewódzkich inspektorów sanitarnych rejestrów zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz § 8 i nast. rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania. Źródłami danych do wskazanych rejestrów są w tym zakresie obowiązkowo zgłaszane przez lekarzy lub felczerów rozpoznane odczyny poszczepienne (art. 21 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania). W związku z tym Sąd I instancji zaznaczył, że spośród informacji dotyczących nadzoru sprawowanego nad wykonywaniem obowiązkowych szczepień ochronnych, charakter informacji publicznej może mieć więc tylko tego rodzaju informacja, jaką organy inspekcji sanitarnej posiadają na podstawie przekazanych im sprawozdań.
Odnosząc się do punktu pierwszego wniosku, w którym skarżąca zawarła pytanie dotyczące okresu utrzymywania się odporności po podaniu szczepionki przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce, Sąd I instancji stwierdził, że organ słusznie zauważył, że pytanie to nie dotyczy informacji publicznej, lecz wiedzy z zakresu medycyny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zauważył jednak, że organ jednocześnie wskazał, że informacje dotyczące szczepionek przeciw wskazanym chorobom znajdują się na stronie Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny w Warszawie - w Portalu Szczepienia.info, w zakładce Wszystko o szczepieniach. Co więcej, organ podał także dokładny adres strony internetowej. Skoro zatem żądana informacja nie posiadała cech informacji publicznej, o czym organ poinformował stronę, to w takiej sytuacji w ocenie Sądu I instancji nie sposób uznać stawianego mu zarzutu bezczynności za zasadny.
Z kolei nawiązując do punktu drugiego wniosku, w którym skarżąca wniosła o wyjaśnienie, na jakiej ustawowej podstawie prawnej tworzona jest lista osób uchylających się od obowiązkowych szczepień ochronnych, Sąd I instancji uznał, że pytanie to można zakwalifikować jako informację z zakresu informacji publicznej, bowiem dotyczy informacji o szeroko rozumianej działalności i kompetencjach organu (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o dostępie do informacji publicznej). Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi organ udzielił informacji w tym zakresie zgodnie z wnioskiem.
W odniesieniu do punktu trzeciego wniosku, w którym skarżąca zadała pytanie jakie są statystyki szczepień wykonanych u osób narodowości ukraińskiej za ostatnie 5 lat na terenie działania organu, Sąd I instancji stwierdził, że pytanie to można zakwalifikować jako pytanie dotyczące udzielenia informacji publicznej, bowiem dotyka ono materii zasad funkcjonowania organu, w tym informacji o prowadzonych rejestrach i ewidencjach (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. f ustawy o dostępie do informacji publicznej). Jak zauważył jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, organ w odpowiedzi na to pytanie poinformował skarżącą, że nie prowadzi statystyk dotyczących wykonywanych szczepień wśród osób narodowości ukraińskiej, a więc trudno jest zatem zarzucić mu bezczynność w tym zakresie. Sąd I instancji podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że w sytuacji, gdy organ nie posiada wnioskowanej informacji uwolnienie się od zarzutu bezczynności następuje poprzez udzielenie wnioskodawcy wyjaśnień, iż nie jest w posiadaniu danej informacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że w punkcie czwartym wniosku skarżąca zadała pytanie kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce i kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia, zaś organ w odpowiedzi na to pytanie wyjaśnił skarżącej, że nie stanowi ono informacji publicznej dotyczącej jego działalności, bowiem do jego zadań nie należy ustalanie listy przeciwwskazań do podania szczepionek wskazując jednocześnie, że przeciwwskazania do podania preparatów szczepionkowych są określone w załączonych do nich ulotkach oraz w Charakterystyce Produktu Leczniczego, a odpowiedzialność za ich treść ponosi autor ulotki, czyli producent szczepionki. Organ jednocześnie podał skarżącej adresy stron internetowych, pod którymi można znaleźć powołane informacje i w szczegółowy sposób wyjaśnił jakie organy prowadzą ocenę bezpieczeństwa szczepień, jakie są prowadzone w tym zakresie analizy i jakie są procedury dopuszczenia szczepionek do obrotu i jak wygląda proces rejestracji szczepionki, podkreślając jednocześnie, że innych informacji nie posiada. W ocenie Sądu I instancji nie sposób uznać zatem, aby organ pozostawał bezczynny w zakresie żądanej informacji, skoro nie dotyczyła działalności organu, a mimo to organ udostępnił skarżącej informacje jakimi w danym temacie dysponuje.
Analizując punkt piąty wniosku, który dotyczył liczby nałożonych grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich pięciu lat na terenie działania organu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że pytanie w tym zakresie stanowiło informację o szeroko rozumianej działalności i kompetencjach organu (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o dostępie do informacji publicznej). Organ prawidłowo zatem udzielił skarżącej informacji zgodnie z wnioskiem podając, że w okresie ostatnich pięciu lat nałożono jedną grzywnę na lekarza za niezgłoszenie niepożądanego odczynu poszczepiennego.
Jako pytanie dotyczące informacji publicznej Sąd I instancji zakwalifikował także to sformułowane przez skarżącą w punkcie szóstym wniosku dotyczące wskazania ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do czterech tygodni od szczepienia na terenie działania urzędu w ciągu ostatnich pięciu lat. Jak wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi informacja ta dotyczy zasad funkcjonowania organu, w tym informacji o prowadzonych rejestrach i ewidencjach (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. f ustawy o dostępie do informacji publicznej). Organ, podobnie jednak jak w przypadku punktu trzeciego wniosku, poinformował skarżącą, że nie posiada informacji w tym zakresie, bowiem nie prowadzi rejestru zgonów dzieci i dorosłych do 19 roku życia, które wystąpiły do czterech tygodni od szczepienia i dodał jednocześnie, że na podstawie art. 21 ust. 3 i 4 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi prowadzi rejestr zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych i w oparciu o wyżej wymieniony spis wskazał, że nie odnotował w ciągu ostatnich pięciu lat zgłoszenia ciężkiego niepożądanego odczynu poszczepiennego zakończonego śmiercią. W związku z tym Sąd I instancji uznał, że w odniesieniu do powyższego pytania zarzut bezczynności nie jest zasadny wobec tego, że organ żądanej informacji nie posiada.
Odnosząc się do punktu siódmego wniosku, Sąd I instancji wskazał, że skarżąca zawarła w nim pytanie dotyczące liczby dzieci i dorosłych, które zmarły w wyniku zakażenia chorobą zakaźną wymienioną w § 2 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych na terenie działania urzędu w ciągu ostatnich 5 lat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że pytanie to można zakwalifikować jako pytanie o informację publiczną, bowiem jest to pytanie z zakresu zasad funkcjonowania organu, w tym informacji o prowadzonych rejestrach i ewidencjach (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. f ustawy o dostępie do informacji publicznej) i zauważył jednocześnie, że organ w odpowiedzi na nie udzielił informacji zgodnie z wnioskiem strony. Podobnie zresztą jak w odpowiedzi na punkt ósmy wniosku, na podstawie którego skarżąca zażądała udzielenia informacji na temat tego ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania urzędu w ciągu ostatnich 5 lat, jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne oraz za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie, które to Sąd I instancji także uznał za dotyczące zasad funkcjonowania organu, w tym informacji o prowadzonych rejestrach i ewidencjach (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. f ustawy o dostępie do informacji publicznej).
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że organ słusznie wskazał, że pytanie z punktu dziewiątego wniosku, tj. "Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny, nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?", nie stanowiło informacji publicznej, lecz stanowiło żądanie udzielenia opinii prawnej w zakresie wykładni przepisów prawa, a w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że wykładnia przepisów prawa, jak też ocena ich zastosowania, czyli swego rodzaju opinia prawna, nie stanowi informacji publicznej. Sąd I instancji stwierdził, że zarzut bezczynności w zakresie stawianego pytania nie jest tym samym zasadny.
Odnosząc się do punktu dziesiątego wniosku, tj. pytania w jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem i prośby o wymienienie konkretnych badań, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że organ słusznie zauważył, że pytanie to nie dotyczy informacji publicznej, lecz wiedzy z zakresu medycyny. Jednak Sąd I instancji zauważył, że mimo to organ udzielił skarżącej takich informacji, które sam posiadał.
Pytania z zakresu informacji publicznej nie stanowiło w ocenie Sądu I instancji, co słusznie zauważył organ, to sformułowane przez skarżącą w punkcie jedenastym wniosku, tj. pytanie "Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?". Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi treść pytania wskazuje, że skarżąca domagała się w istocie dokonania subiektywnej oceny działalności WHO, a wobec braku posiadania przez wspominaną informację waloru informacji publicznej, nie sposób stwierdzić, aby organ był bezczynny wobec wniosku skarżącej w tym zakresie.
Ponadto, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że organ słusznie ocenił, że pytanie zadane przez skarżącą w punkcie dwunastym wniosku, dotyczące możliwości ubiegania się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania, w istocie zmierza do uzyskania porady prawnej, a nie uzyskania informacji publicznej. Prawidłowo organ także stwierdził, że pytanie z punktu trzynastego wniosku, tj. "czy prawdą jest, że poziom zachorowań na choroby zakaźne ogółem w społeczeństwie na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci zmniejszył się przede wszystkim z powodu dostępu do czystej wody, urządzeń sanitarnych i środków higienicznych, utrzymywania i rozbudowy kanalizacji, właściwego obchodzenia się z żywnością czy edukacji w zakresie właściwych praktyk higienicznych?", nie znajduje oparcia w ustawie o dostępnie do informacji publicznej, bowiem dotyczy dokonania przez organ subiektywnej oceny przyczyn zmniejszenia zachorowalności na choroby zakaźne na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci.
W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że poza pytaniami zawartymi w punktach 2, 3, 5, 6, 7, 8, na które organ – co należy podkreślić - udzielił informacji, pozostałe pytania nie dotyczą informacji publicznej, bowiem nie dotykają działalności Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi dotyczą one ewentualnie posiadanej przez organ (pracowników organu) wiedzy, świadomości czy umiejętności. Co więcej, Sąd I instancji podkreślił, że tym bardziej informacji publicznej nie stanowią pytania dotyczące poglądów organu na określone kwestie, gdyż informacja publiczna dotyczy wyłącznie sfery faktów, nie zaś domysłów czy poglądów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zaznaczył, że poza zakresem pojęcia informacji publicznej mieści się również wiedza organu o zapisach prawa krajowego i ich właściwej interpretacji. Ponadto, jak zauważył Sąd I instancji z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie wynika, by w trybie i na zasadach przewidzianych w tej ustawie organ był zobowiązany udzielać porad prawnych lub medycznych. Mimo jednak braku waloru informacji publicznej organ nie pozostawał bierny wobec stawianych mu pozostałych pytań i dzielił się ze stroną posiadaną w tym zakresie wiedzą, ewentualnie wskazywał na źródła tej wiedzy.
Reasumując, Sąd I instancji podkreślił, że przy rozpoznaniu skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej rola sądu jest stosunkowo ograniczona, bowiem sprowadza się do oceny czy wniosek o udostępnienie informacji publicznej podlegał rozpatrzeniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz czy został załatwiony przez jego adresata w prawem przewidzianej formie. Wobec tego sformułowany przez skarżącą zarzut udzielenia stronie informacji innej niż ta, której oczekiwała, a także przedstawienie informacji niebędącej pełną odpowiedzią na wniosek strony, nie jest zatem zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zasadny i nie świadczy o bezczynności organu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca i zaskarżając ten wyrok w całości oraz wnosząc o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez ich niezastosowanie dla oceny działania organu, skutkujące uznaniem, że organ udostępnił skarżącej informacje publiczne, zgodnie z jej wnioskiem, podczas gdy organ administracji publicznej nie udzielił pełnych odpowiedzi na pytania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca kasacyjnie podniosła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zaniechał przeprowadzenia dokładnej analizy odpowiedzi organu na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, mimo że obowiązkiem Sądu I instancji było zbadanie całości sprawy, w tym okoliczności niepodniesionych przez skarżącą, co wynika z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ocenie strony skarżącej kasacyjnie sprostanie ww. obowiązkowi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi doprowadziłoby do konstatacji, że udzielone przez organ odpowiedzi są niepełne, a więc organ pozostaje w niniejszej sprawie w bezczynności.
Strona skarżąca kasacyjnie podkreśliła także, że nie jest wystarczające samo stwierdzenie nieposiadania żądanych informacji przez organ, ale konieczne jest wyjaśnienie przyczyn takiego stanu rzeczy.
Ponadto, strona skarżąca kasacyjnie powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt II SAB/Sz 51/12 podkreśliła, że w orzecznictwie sądów administracyjnych identycznie jak bezczynność w udzieleniu informacji publicznej traktuje się przedstawienie informacji niepełnej czy nieadekwatnej do treści wniosku.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od skarżącej kasacyjnie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych podkreślając, że udzielił wyczerpujących odpowiedzi na wszystkie zadane przez skarżącą pytania, nawet te, które nie stanowiły informacji publicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia prawa materialnego, na podstawie którego strona skarżąca kasacyjnie wytknęła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi naruszenie art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 902) – dalej: u.d.i.p, poprzez ich niezastosowanie dla oceny działania organu, skutkujące uznaniem, że organ udostępnił skarżącej informację publiczną, zgodnie z jej wnioskiem, podczas gdy w ocenie skarżącej kasacyjnie organ nie udzielił pełnych odpowiedzi na pytania. Zarzut ten nie mógł jednak odnieść skutku.
Przechodząc do oceny powyższego zarzutu sformułowanego w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada lub nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091).
W związku z treścią omawianego zarzutu naruszenia prawa materialnego sformułowanego jako zarzut niezastosowania art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 p.p.s.a. formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy "pominięcie" (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2008 r., I OSK 1807/07, LEX nr 525973; wyrok NSA z dnia 14 maja 2007 r., I OSK 1247/06, LEX nr 342527; wyrok NSA z dnia 28 marca 2007 r., I OSK 31/07, LEX nr 327781; postanowienie NSA z dnia 2 marca 2012 r., I OSK 294/12, LEX nr 1136684). Zgodnie jednak z dominującym poglądem wyrażanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej możliwe jest również kwestionowanie niezastosowania określonego przepisu prawa, z tym jednak zastrzeżeniem, że jeżeli strona skarżąca kasacyjnie podnosi w skardze kasacyjnej, że Sąd rozpoznający sprawę zastosował nie ten przepis prawa materialnego, który powinien być zastosowany, to powinna wskazać przepis właściwy jako podstawę materialną rozstrzygnięcia i uzasadnić, dlaczego ten właśnie przepis powinien lec u podstaw kwestionowanego rozstrzygnięcia, tj. dlaczego powinien być zastosowany (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2004 r., OSK 121/04, Lex 120212; wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2005 r., II OSK 299/05, LEX nr 190971; wyrok NSA z dnia 15 marca 2011 r., II OSK 323/10, LEX nr 1080252). Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w postaci pozytywnej, czyli zarzucenia zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, a także w postaci negatywnej, czyli zarzucenia niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana, wymaga należytej precyzji w jego konstruowaniu w konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 3 października 2013 r., II FSK 1020/12, LEX nr 1382183). Niezastosowany przez sąd w procesie kontroli przepis prawa materialnego może stanowić podstawę skargi kasacyjnej, jeżeli w konkretnym stanie faktycznym istniały podstawy do dokonania subsumcji (zob. B. Dauter: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, teza 5, Lex 2013; wyrok NSA z dnia 16 marca 2011 r., II GSK 400/10, LEX nr 1080145), a sąd nie dostrzegając właściwej podstawy oparł swoje rozstrzygnięcie na podstawie niewłaściwej. Należy zatem stwierdzić, że nie dyskwalifikowałoby omawianego zarzutu skargi kasacyjnej wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie na niezastosowanie określonych przepisów jedynie wtedy, gdyby strona skarżąca kasacyjnie jednocześnie wskazała przepisy, które w jej przekonaniu zostały wadliwie zastosowane zamiast przepisów przez nią wskazywanych wraz z podaniem uzasadnienia tego stanowiska. Jednak wymogu tego skarga kasacyjna nie spełnia, co tym samym czyni podnoszony zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. nieskutecznym.
Przede wszystkim jednak o nieskuteczności omawianego zarzutu naruszenia art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. świadczy jego treść, która ewidentnie wskazuje na to, że strona skarżąca kasacyjnie na podstawie zarzutu niezastosowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. kwestionuje ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy upatrując wadliwości działania Sądu w niewłaściwej ocenie treści konkretnego dokumentu i płynących stąd konsekwencjach, tj. ocenie odpowiedzi organu na wniosek skarżącej o udostępnienie informacji publicznej. Naruszenia ww. przepisów strona skarżąca kasacyjnie upatruje bowiem w błędnym w jej ocenie przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, że organ udzielił pełnej i wystarczającej odpowiedzi na zadane przez skarżącą pytania. W związku z tym należy podkreślić, że zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Jeżeli strona skarżąca kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie (czy niezastosowanie) jest co najmniej przedwczesny, zaś zarzut naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię – niezasadny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051). Dlatego też omawiany zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. okazał się niezasadny przede wszystkim z tego powodu.
Skoro podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut okazał się nieskuteczny, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
W zakresie wniosku organu o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do ich zasądzenia. Zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ, jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. Niemniej jednak do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie (art. 205 § 1 p.p.s.a.). Sąd powinien każdorazowo rozważyć, czy czynność, która spowodowała koszty była w ujęciu obiektywnym potrzebna do realizacji praw strony oraz czy i do jakiego poziomu poniesione koszty stanowiły także z obiektywnego punktu widzenia wydatek konieczny (zob. postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2008 r., I OZ 498/08, LEX nr 494311). W okolicznościach niniejszej sprawy organ nie poniósł kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym, a złożona przez niego odpowiedź na skargę kasacyjną została sporządzona osobiście przez Zastępczynię Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł.