III OSK 2176/22

Naczelny Sąd Administracyjny2022-10-18
NSAAdministracyjneŚredniansa
stosunki wodneprawo wodnezmiana stanu wody na gruncieurządzenia zapobiegające szkodomskarga kasacyjnapostępowanie sądowoadministracyjnek.p.a.p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej nakazu wykonania rowu, uznając, że zarzuty skargi były wadliwie sformułowane.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej P.P. od wyroku WSA w Rzeszowie, który oddalił sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie. Decyzja SKO uchyliła decyzję Wójta nakazującą wykonanie rowu na działkach, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. NSA oddalił skargę kasacyjną, wskazując na wadliwe sformułowanie zarzutów skargi kasacyjnej, które nie spełniały wymogów formalnych.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej P.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który oddalił sprzeciw skarżącego od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie. SKO uchyliło decyzję Wójta Gminy K. nakazującą wykonanie rowu na działkach ewidencyjnych, uznając ją za nieskuteczną i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał na istotne wątpliwości dotyczące wpływu zmiany stosunków wodnych na działkach na sąsiednie grunty oraz na rozbieżności w opiniach biegłych. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 64e ppsa w związku z art. 138 § 2 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzuty skargi kasacyjnej zostały wadliwie sformułowane i nie spełniają wymogów formalnych, co uniemożliwiało merytoryczne rozpoznanie sprawy. Sąd podkreślił, że zarzut naruszenia przepisów postępowania wymaga precyzyjnego wskazania naruszonych przepisów i wykazania ich istotnego wpływu na wynik sprawy, a zarzut naruszenia przepisu wynikowego (art. 138 § 2 kpa) nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zarzuty skargi kasacyjnej zostały wadliwie sformułowane, co uniemożliwiło merytoryczne rozpoznanie sprawy.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że zarzut naruszenia przepisów postępowania wymaga precyzyjnego wskazania naruszonych przepisów i wykazania ich istotnego wpływu na wynik sprawy, a zarzut naruszenia przepisu wynikowego (art. 138 § 2 kpa) nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (13)

Główne

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151a § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 64e

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.w. art. 234 § ust. 3

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

p.w. art. 16 § pkt 65 lit. a

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

p.w. art. 191

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

k.p.a. art. 105 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.w. art. 29 § ust. 3

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

p.p.s.a. art. 182 § § 2a i § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wadliwe sformułowanie podstaw skargi kasacyjnej, które nie spełnia wymogów formalnych Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Godne uwagi sformułowania

Zastosowanie dyspozycji art. 138 § 2 zdanie pierwsze kpa jest zatem uwarunkowane przesłankami procesowymi. Zarzut naruszenia przepisu wynikowego, jakim jest przepis art. 138 § 2 kpa, jest zawsze następstwem naruszenia innych przepisów.

Skład orzekający

Piotr Korzeniowski

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty formułowania skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zwłaszcza w kontekście zarzutów naruszenia przepisów postępowania."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy głównie kwestii formalnych skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej stosunków wodnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 3/10

Sprawa ma znaczenie głównie proceduralne, skupiając się na wadach skargi kasacyjnej, a nie na merytorycznych aspektach problemu stosunków wodnych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2176/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Korzeniowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
II SA/Rz 456/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2022-05-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 174 pkt 2, art. 64e i art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 18 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 456/22 w sprawie ze sprzeciwu P.P. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 15 marca 2022 r. nr SKO.4171.1.75.2022 w przedmiocie nakazu wykonania rowu na działkach oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 maja 2022 r., sygn.. akt II SA/Rz 456/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił sprzeciw P. P. wniesiony od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania rowu na działkach.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podał, że zaskarżoną sprzeciwem decyzją z dnia [...] marca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie na podstawie art. 138 § 2 kpa oraz art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 2233, ze zm., dalej: p.w.), po rozpatrzeniu odwołania: M. L., G. R. oraz odwołania K. F. i Ł. F., uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] nakazującą K. F. i Ł. F. wykonanie rowu na działkach ewidencyjnych [...] i [...] w terminie do 30 czerwca 2023 r., a w pozostałym zakresie umorzyło postępowanie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Jak wskazał Sąd I instancji, postępowanie zostało wszczęte na wniosek A. S. z dnia 8 października 2018 r., który zwrócił się do Wójta Gminy K. o wszczęcie postępowania w sprawie naruszania stosunków wodnych w obrębie działki nr. ewid. [...], położonej przy ul. B. w K. Następnie wniosek w przedmiotowej sprawie złożyli współwłaściciele nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...], tj. M. L., G. R., D. L., A. O., M. P., B. H. oraz B. G. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji, sprawa była już dwukrotnie przedmiotem rozstrzygnięcia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie. SKO decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Następnie SKO w Krośnie decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...], uchyliło decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] nakazującą K. F. i Ł. F. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom poprzez wykonanie na działce nr ewid. [...] kolektora z PCV wraz z urządzeniami współtowarzyszącymi. W dalszej kolejności, decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] Wójt Gminy K. nakazał K. F. i Ł. F. wykonanie rowu na działkach o numerach ewidencyjnych [...] i [...], wzdłuż granicy z działką o nr ewidencyjnym [...], oznaczonego na załączniku nr 1 do niniejszej decyzji jako rów "R3" i po odtworzeniu rowu "R2" połączenie go z tym rowem. Rów "R3" powinien mieć następujące parametry: głębokość co najmniej 0,25 m, szerokość w dnie 0,30 m, nachylenie skarpy 1:1 (pkt 1). Termin wykonania czynności ustalono do dnia 30 czerwca 2023 r. (pkt 2). Natomiast w pozostałym zakresie postępowanie administracyjne umorzono (pkt 3). W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że przedmiotem postępowania było ustalenie stanu wody na działkach, zlokalizowanych w K., przy ulicy B., o nr ewidencyjnych [...], [...], [...] (należących do E. P. i P. P.), jak również na działkach o nr [...], [...], [...] (których właścicielami są K. F. oraz Ł. F.), oraz ich wpływu na grunty sąsiednie obejmujące działki o nr [...], [...], [...] (stanowiące własność A. S.), jak też na działkę o nr [...], której współwłaścicielami są: M. L., D. L., G. R., E. J., A. O., M. P., B. H. i B. G. W pierwszej kolejności organ I instancji ustalił pierwotne kierunki spływu wód opadowych na badanym obszarze. Pierwotnie wody opadowe spływały naturalnie z zachodu, południowego — zachodu oraz z południa zgodnie z naturalnym spadkiem terenu do działki o nr ewidencyjnym [...], gdzie w najniższych miejscach stagnowały. Natomiast do działki o nr ewidencyjnym [...] wody opadowe dopływały z zachodu i południowego - zachodu i dalej zasilały działki o nr [...] i [...]. Po czym w rejonie działki o nr ewidencyjnym [...] i w północnej części działki nr [...] woda stagnowała. Do działki o nr ewidencyjnym [...] wody opadowe dopływały z południa i spływały na działkę położoną niżej o nr [...] i dalej powierzchniowo część wody spływała na niżej położoną działkę o nr ewidencyjnym [...]. Następnie część wody zatrzymywała się na tej działce ze względu na małe spadki terenu, a część wody spływała na działkę o nr ewidencyjnym [...]. Natomiast na działkę o nr ewidencyjnym [...] wody opadowe spływały pierwotnie z południowego zachodu od strony działek o nr ewidencyjnych [...] i [...] oraz z południa od strony działki o nr [...]. Ze względu na to, że na działkach od strony ul. B. występują niewielkie spadki terenu wynoszące ok. 0,5%, to duża część wody opadowej pierwotnie stagnowała na działkach o nr [...], [...], [...], [...] w granicach rzędnych terenu 290,40 – 290,60 m n.p.m. Ustalono również, że pierwotnie obszary podmokłe i zastoiska wody znajdowały się na działkach o nr [...], [...], [...], [...], [...]. Obszar ten został sklasyfikowany jako łąki i pastwiska. Na tym terenie wody gruntowe występują bardzo płytko, a istniejące warunki gruntowo-wodne oraz fakt, że są to tereny najniżej położone, powodowały tworzenie się miejsc grząskich ze stagnującą wodą opadową po każdych opadach deszczu. Następnie organ I instancji ustalił, że w czerwcu 2013 r. na działkach o nr [...] i [...] rozpoczęto budowę domu mieszkalnego jednorodzinnego, wolnostojącego, parterowego, bez podpiwniczenia, o powierzchni zabudowy 151,28 m2. W lipcu 2017 r. na tych działkach wykonano drenaż opaskowy wokół ław fundamentowych budynku mieszkalnego oraz izolację poziomą i pionową ław. Obszar wokół budynku został nasypany ziemią, a na powierzchni ok. 290 m2 teren został podniesiony w stosunku do stanu pierwotnego o ok. 24 cm (od rzędnych 290,50 m n.p.m. do rzędnych 290,74 m n.p.m.). Wokół budynku odprowadzana jest woda gruntowa drenażem opaskowym przez studzienkę rewizyjną wpustem do przydrożnego rowu. Podniesienie terenu na działkach o nr ewidencyjnych [...] i [...] przez właścicieli terenu oraz zasypanie przez nich rowu pomiędzy działkami o nr ewidencyjnych [...] i [...] (oznaczonego jako rów "R2") zmieniło lokalne kierunki i natężenie spływu wód opadowych na działkach o nr ewidencyjnych [...], [...], [...], [...] ze szkodą dla tych działek. Szkoda polega na tym, że wody opadowe spływające pierwotnie na działki ewidencyjne [...] i [...] oraz do rowu "R2" częściowo stagnowały na działkach o nr ewidencyjnych [...] i [...], a częściowo spływały rowem "R2" do przydrożnego rowu. W wyniku podniesienia terenu na działce o nr [...] miejsce stagnowania wód opadowych zostało przesunięte na północną część działki o nr [...], a wody spływające pierwotnie rowem "R2" stagnują obecnie bezpośrednio w rowach i bruzdach odprowadzających wodę z działek o nr ewidencyjnych [...], [...] i [...]. Szkoda wyraża się w ograniczonej możliwości użytkowania tych gruntów na skutek okresowego stagnowania wody opadowej na tych działkach. Organ I instancji stwierdzając, że nastąpiła zmian stanu wody na gruncie ze szkodą dla działki o nr ewidencyjnym [...], uznał za niezbędne wykonanie odprowadzenia stagnujących wód z działki o nr ewidencyjnym [...]. Właściciel działki o nr ewidencyjnym [...] zobowiązany został do wykonania rowu "R3" biegnącego przez działkę o nr ewidencyjnym [...] i [...] przy granicy z działką o nr ewidencyjnym o nr [...] po odtworzeniu rowu "R2". Natomiast w odniesieniu do rowu "R2" Wójt Gminy K. uznał się za organ niewłaściwy do wydania rozstrzygnięcia w sprawie odtworzenia tego rowu, gdyż rów "R2" jest urządzeniem wodnym, o którym mowa w art. 16 pkt 65 lit. a ustawy Prawo wodne. W takiej sytuacji nie ma zastosowania art. 234 Prawa wodnego, tylko art. 191 tej ustawy. Organem właściwym do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie odtworzenia rowu "R2" jest Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Krośnie. W związku z faktem, że kierowane przez jedną ze stron postępowania (A. S.) wnioski dotyczyły nie tylko naruszenia stosunków wodnych, ale również odtworzenia rowu "R2", to Wójt Gminy K. zawiadomił wnioskodawcę, że w sprawie dotyczącej odtworzenia rowu "R2" powinien wnieść odrębne podanie do ww. organu Wód Polskich. Termin wykonania urządzeń organ I instancji ustalił do 30 czerwca 2023 r. ze względu na to, że wykonanie rowu "R3" może nastąpić dopiero po odtworzeniu rowu "R2". Poza tym, uzyskanie pozwolenia wodno-prawnego na wykonanie rowu "R3" jest również czasochłonne. Zatem termin określony w decyzji powinien być wystarczająco długi, aby umożliwić właściwe wykonanie urządzeń i uzyskanie niezbędnych zezwoleń. W ocenie organu I instancji zaszły podstawy do umorzenia postępowania w oparciu o art. 105 § 1 kpa z uwagi na jego bezprzedmiotowość w części dotyczącej niewłaściwego utrzymania urządzenia wodnego (tj. rowu "R2") przez Państwo K. i Ł. F. W toku postępowania ustalono również, że na działkach o nr ewidencyjnych [...], [...], [...], należących do P. P. teren został podniesiony odpowiednio o ok. 70 cm, 30 cm oraz 10-20 cm. Na wszystkich działkach teren został wyrównany w ten sposób, że na działce o nr [...] spływ wód opadowych następuje ze wschodu do środka działki, a na działce o nr [...] spływ wód opadowych występuje ze wszystkich stron działki do jej środka. Wobec czego właściciel działek o nr [...], [...], [...] zagospodarował wody opadowe na własnych działkach. W wyniku podniesienia terenu i wykonania ogrodzenia z betonową podmurówką P. P. zatrzymał wody opadowe spływające od strony południowo-zachodniej i zachodniej w stronę działek o nr [...], [...], [...], a jednocześnie zablokował naturalny i pierwotny spływ wód opadowych z zachodu i południowego zachodu na dalsze działki o nr [...], [...] i [...]. Wobec czego stwierdzono, że wykonana budowa domu i podniesienie terenu na działkach o nr ewidencyjnych [...], [...], [...] zmieniły lokalne kierunki i natężenia spływu wód opadowych na tych działkach i po zachodniej ich stronie z korzyścią dla działek sąsiednich o nr [...], [...] oraz [...], znajdujących się po wschodniej stronie, bez szkody dla tych działek. Na wskazanych działkach został obecnie ograniczony dopływ wód opadowych od strony zachodniej i południowo-zachodniej w stosunku do pierwotnego stanu. Organ I instancji wyjaśnił również, że postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działkach o nr ewidencyjnych [...], [...] i [...] toczyło się przed Wójtem Gminy K. pomiędzy A. S., a K. oraz Ł. F. oraz E. i P. P.. W toku tego postępowania Wójt Gminy K. wydał decyzję nr [...] umarzającą postępowanie. W treści uzasadnienia decyzji wyjaśniono, że organ nie stwierdził naruszenia stosunków wodnych na ww. działkach. Zdaniem organu I instancji zaistniała tożsamość przedmiotowej sprawy ze sprawą zakończoną decyzją nr [...].
Sąd I instancji wskazał, że Kolegium rozpoznając odwołanie M. L. i G. R. od powyższej decyzji, w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji stwierdziło, że sformułowanie sentencji zaskarżonej decyzji, po pierwsze, narusza art. 234 ust. 3 p.w., ponieważ nie prowadzi do wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom na działce nr [...]. Jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy opinii sporządzonej przez biegłego z zakresu gospodarki wodnej J. K. (s. 10), urządzeniem zapobiegającym szkodom jest rów "R3" wraz z rowem "R2", które odprowadzają wodę do przydrożnego rowu Natomiast wykonanie jedynie rowu "R3" nie zapobiegnie szkodom na gruncie, gdyż sam rów "R3" nie odprowadzi nadmiaru wody. Po drugie, skutki zaskarżonej decyzji, polegające na powstaniu urządzenia zapobiegającego szkodom na działce [...], uzależnione są w istocie od ziszczenia się warunku (zdarzenia przyszłego, niepewnego) jakim jest odtworzenie rowu "R2". Natomiast na K. i Ł. F. nie ciąży prawny obowiązek odtworzenia rowu "R2", a taki obowiązek może nałożyć na nich jedynie inny organ (tzn. Państwowe Gospodarstwo Wody Polskie) w odrębnym postępowaniu. Te przeszkody prawne powodują, że obowiązek nałożony zaskarżoną decyzją na Państwo F. jest nieskuteczny, skoro odtworzenie rowu "R3" i jego połączenie z rowem "R2" uzależnione jest od wcześniejszego (niepewnego) odtworzenia rowu "R2", co do którego nie ma jeszcze rozstrzygnięcia prowadzonego w odrębnym postępowaniu i przed innym organem. Już tylko ta okoliczność powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, bowiem realizacja obowiązku określonego w sentencji decyzji (tj. wykonania samego rowu "R3") może nie doprowadzić do oczekiwanego rezultatu niniejszego postępowania, tj. zapobieżeniu szkodzie dokonanej wskutek zmiany stanu wody na gruncie. Odnośnie rowu "R2" Kolegium uznało, że jest on urządzeniem wodnym w myśl art. 16 pkt 65 lit. a p.w. Z akt sprawy (tj. zeznań świadków L. S., k. 125, M. S., k. 105, jak również opinii biegłego J. K.) wynika, że na działce nr [...] wzdłuż granicy z działką o nr [...] został wykonany w roku 1973 rów o głębokości ok. 25 cm i szerokości ok. 30 cm. Rów ten oznaczono w opinii jako rów "R2". Rów odprowadzał wody opadowe do przydrożnego rowu oznaczonego w opinii jako "R1". Okoliczność ta wskazuje, że rów "R2" służył kształtowaniu zasobów wodnych i stanowił urządzenie wodne. Rów został zasypany, co świadczy o jego nienależytym utrzymaniu. W takiej sytuacji organem właściwym do przywrócenia funkcji rowu "R2" jest Dyrektor Zarządu Zlewni w Krośnie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Zatem Wójt Gminy K. zasadnie uznał się za niewłaściwym w sprawie przywrócenia funkcji rowu "R2", o czym poinformował stronę pismem z dnia 20 grudnia 202 1r. (k. 178). Kolegium przyjęło, że doszło do naruszenia stosunków wodnych na działkach nr [...] i [...], co szkodliwie wpływa na działkę nr [...]. W sporządzonej opinii biegły z zakresu gospodarki wodnej J. K. wskazał, jako sposób zapobiegający szkodom na działce nr [...], nakazanie właścicielom działek o nr [...] i [...] wykonanie rowu biegnącego przez działki nr [...] i [...] przy granicy z działką o nr [...] (oznaczonego w opinii jako rów "R3") i połącznie go z rowem "R2". Jednak z uwagi, że zaproponowane przez biegłego rozwiązanie wiąże się z odtworzeniem rowu "R2", co nie leży w kompetencjach Wójta Gminy K., a nakazanie wykonania samego rowu "R3" powoduje nieskuteczność takiego rozstrzygnięcia, to takie rozwiązanie nie mieści się w dyspozycji art. 234 ust. 3 p.w. W takiej sytuacji organ I instancji winien ustalić, czy istnieje możliwość wykonania innego urządzenia, które zapobiegnie szkodom na działce nr [...] lub czy istnieje możliwość przywrócenia stanu poprzedniego, czego organ nie uczynił. Kolegium wskazało, że organ I instancji zignorował zalecenia Kolegium zawarte w decyzji z dnia 26 listopada 2020 r., aby przy ponownym rozpatrywaniu sprawy rozważyć możliwość przywrócenia stanu poprzedniego, ponieważ obniżyć teren oraz przywrócić istniejące wcześniej odpływy można również na zabudowanych działkach. Kolegium zwróciło uwagę na ustalenia biegłego J. K., zawarte w wykonanej przez niego opinii, dotyczące wpływu zmiany stosunków wodnych na działkach nr [...], [...], [...] na sąsiednie grunty. Biegły stwierdził, że wykonana budowa domu, podniesienie i ogrodzenie terenu na wzmiankowanych działkach zmieniły lokalne kierunki i natężenie spływu wód opadowych na tych działkach i po zachodniej ich stronie z korzyścią dla działek sąsiednich o nr [...], [...] i [...] znajdujących się po wschodniej stronie, bez szkody dla tych działek. Na powyższych działkach obecnie został ograniczony dopływ wód opadowych od strony zachodniej i południowo-zachodniej w porównaniu do stanu pierwotnego (s. 8). W aktach sprawy znajduje się również opinia sporządzona przez innego biegłego z zakresu gospodarki wodnej T. B., którego ustalenia są całkowicie odmienne. Biegły, w oparciu o analizę warunków w terenie stwierdził, że nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie, tj. działce o nr [...], spowodowana nadsypaniem terenu na działkach o nr [...], [...] oraz [...] i [...], na których wykonano budynki mieszkalne, jednorodzinne wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Działania te przyczyniły się do zmiany kierunku spływu wód opadowych oraz roztopowych na działkach o nr [...], [...] i [...] w stronę działki o nr [...] (s. 15). Powstałych rozbieżności organ I instancji również nie wyjaśnił. Kolegium wskazało również, że w dniu 1 sierpnia 2017 r. zostało wszczęte postępowanie z wniosku A. S. Jego przedmiotem było naruszenie stosunków wodnych w obrębie nieruchomości oznaczonych numerami ewidencyjnymi działek: [...], [...], [...], [...], co spowodowało zalewanie wodami sąsiednich nieruchomości oznaczonych numerami ewidencyjnymi działek [...], [...] oraz [...]. Podmiotami uczestniczącymi w postępowaniu, oprócz A. S. będącego właścicielem działek o nr [...], [...], [...], byli: E. P. i P. P. (współwłaściciele działek o nr [...] i [...]) oraz K. F. i Ł. F. (współwłaściciele działek o nr [...] i [...]). Stan faktyczny sprawy dotyczył naruszenia stosunków wodnych spowodowanego wybudowaniem domów jednorodzinnych na działkach o numerach [...], [...], [...], [...] oraz podniesieniem gruntu na tych działkach. Sprawa zakończyła się wydaniem przez Wójta Gminy K. decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r. umarzającej postępowanie. Umorzenie postępowania nastąpiło po merytorycznym wyjaśnieniu sprawy. W toku postępowania ustalono, że nie doszło do naruszenia stosunków wodnych na gruncie, a przyczyną zastoju wody na działkach A. S. są warunki glebowe oraz odłogowanie gruntów. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Przepis ten stanowił, że jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Decyzja z dnia [...] grudnia 2017 r. jest ostateczna.
Niniejsza sprawa natomiast została wszczęta na wniosek A. S. pismem z dnia 8 października 2018 r. Postępowanie w odniesieniu do ww. wnioskodawcy dotyczy naruszenia stosunków wodnych w obrębie następujących działek: [...], [...], [...], [...], które szkodliwie wpływają na grunty wnioskodawcy (tj. działki o nr [...], [...] i [...]). Porównanie obu spraw wskazuje, że pokrywają się one pod względem podmiotowym, przedmiotowym i prawnym. Jednak stwierdzenie przez organ I instancji, że mamy do czynienia z tożsamością obu spraw jest zdaniem Kolegium przedwczesne. We wniosku z dnia 8 października 2018 r. A. S. podał jako przyczyny naruszenia stosunków wodnych na gruncie podwyższenie działek sąsiednich (w tym zakresie stan faktyczny jest zbieżny z postępowaniem z 2017 r.). Wyjaśnił również, że po wydaniu decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r. stan faktyczny uległ zmianie. Zatem Wójt Gminy K. winien wyjaśnić, z jakimi jeszcze zdarzeniami powstałymi po 27 grudnia 2017 r. wnioskodawca wiąże naruszenie stosunków wodnych na gruncie oraz ustalić czy miały one miejsce i kiedy. Dopiero te ustalenia pozwolą na stwierdzenie czy stan faktyczny obu spraw jest niezmieniony, a w konsekwencji czy mamy do czynienia z tożsamością obu spraw. Podsumowując Kolegium wskazało, że rozpatrując sprawę organ I instancji winien wyjaśnić:
1) czy wniosek A. S. z dnia 8 października 2018 r. o wszczęcie postępowania w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych dotyczy wyłącznie podwyższenia terenu działek [...], [...], [...] i [...], czy również innych zdarzeń powodujących zdaniem wnioskodawcy naruszenie stosunków wodnych na gruncie (a jak tak to czy miały one miejsce i kiedy);
2) możliwość przywrócenia stanu poprzedniego na zabudowanych działkach;
3) rozbieżności w opiniach biegłych co do charakteru wpływu zmiany stosunków wodnych na działkach o nr [...], [...], [...] na sąsiednie grunty (to znaczy, czy wpływ ten jest szkodliwy, czy też nie).
Sąd I instancji, rozpoznając sprzeciw P. P. od decyzji, podzielił stanowisko Kolegium co do konieczności wyjaśnienia istotnych wątpliwości dotyczących wpływu zmiany stosunków wodnych na działach nr [...], [...] i [...] na działki sąsiednie (nr [...], [...], [...], [...]). W ocenie Sądu I instancji Kolegium prawidłowo wskazało, że w tym zakresie istnieją istotne rozbieżności pomiędzy opiniami biegłych. Z jednej strony biegły J. K. stwierdził, że na działkach nr [...], [...] i [...] doszło do zmiany stosunków wodnych w wyniku nadsypania terenu, jednakże zmiana ta odbyła się z korzyścią dla gruntów sąsiednich. W opinii tej biegły w odniesieniu do działek nr [...], [...] i [...] stwierdził, że teren został podniesiony odpowiednio o 70 cm, 30 cm, i 10-20cm. Zmiana kierunku spływu wód opadowych nastąpiła ze zmianą dla gruntów sąsiednich, gdyż spływ w kierunku działek nr [...], [...] i [...] został zablokowany. Z kolei biegły T. B. ocenił, że w wyniku nadsypania terenu wody opadowe nie mają możliwości spływać powierzchniowo w kierunku ul. B. do rowu przydrożnego przebiegającego wzdłuż tej ulicy. W efekcie nastąpiło blokada odpływu ww. wód i powoduje to brak możliwości prowadzenia upraw na działce A. S.. W ocenie Sądu I instancji, wbrew twierdzeniom zawartym w sprzeciwie, rezygnacja biegłego T. B. w toku postępowania nie pozbawia waloru dowodowego sporządzonej przez niego opinii. Podlega ona swobodnej ocenie dowodowej na równi z innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie. Zestawienie ww. twierdzeń zawartych w opiniach biegłych powoduje, że mamy do czynienia z istotnymi wątpliwościami co do szkodliwości wpływu zmian stosunków wodnych na działkach należących do P. P. Są to wątpliwości, które dotyczą samego faktu zaistnienia przesłanek określonych w art. 234 ust. 3 p.w. Tego rodzaju istotne braki dostrzeżone w materialne dowodowym przez Kolegium nie były możliwe do usunięcia w trybie art. 136 kpa. Organ nie mógł bowiem we własnym zakresie przeprowadzić uzupełniającego postępowania dowodowego w tak kluczowej kwestii jaką jest wyjaśnienie rozbieżności w opiniach biegłych. Sąd uznał, że Kolegium prawidłowo dostrzegło braki w ustaleniach faktycznych i materiale dowodowym, które dotyczyły wyjaśnienia tożsamości sprawy w zakresie dotyczącym zmiany stanu wody na gruntach należących do P. i E. P. oraz Państwa F. oraz wpływu i szkodliwości tych zmian na grunty A. S. Sąd podzielił również stanowisko Kolegium odnośnie konieczności zbadania, czy pomiędzy sprawą wszczętą na wniosek A. S. z dnia 8 października 2018 r., a sprawa zakończoną decyzją Wójta Gminy K. z dnia [...] grudnia 2017 r. rzeczywiście zachodzi tożsamość przedmiotowa i podmiotowa. Ostateczna decyzja z dnia [...] grudnia 2017 r. dotyczyła zmiany stanu wody na gruntach stanowiących własność A. S. (tj. na działkach nr [...], [...], [...]) z powodu działań prowadzonych na działkach E. i P. P. oraz K. i Ł. F. Zdaniem Sądu, Kolegium zwróciło prawidłowo uwagę, że we wniosku z dnia 8 października 2018 r. A. S. wskazał, że po wydaniu decyzji z dnia [...] października 2017 r. stan faktyczny uległ zmianie. Zasadnie więc organ odwoławczy nakazał ustalić, z jakimi zdarzeniami, powstałymi po dniu 27 grudnia 2017 r. wnioskodawca wiąże naruszenie stosunków wodnych na gruncie oraz kiedy one miały miejsce. Zalecenie to jest zasadne również w świetle wskazań zawartych już w decyzji Kolegium z dnia [...] listopada 2020 r., w której organ odwoławczy zwracał uwagę na oświadczenia stron postępowania, z których wynikało, że stan na działkach Państwa P. ulega nadal modyfikacji w wyniku podsypania ziemi i postawienia ogrodzenia. W tej sytuacji, w ocenie Sądu I instancji, zasadnie Kolegium oceniło ustalenia organu I instancji o bezprzedmiotowości postępowania w zakresie naruszenia stosunków wodnych na działkach A. S., jako przedwczesne. Brak rozstrzygających ustaleń co do obszaru, na którym doszło do naruszenia stosunków wodnych w związku z działaniami na gruntach sąsiednich przesądza o konieczności ponownego rozpatrzenia postępowania przed organem I instancji. Organ I instancji umarzając postępowanie jako bezprzedmiotowe w części dotyczącej oddziaływania na działki A. S. nie wydał merytorycznego rozstrzygnięcia w tym zakresie. Z tego powodu Kolegium nie było uprawnione aby w ramach art. 136 kpa uzupełniać ustalenia co do zmiany okoliczności faktycznych zaistniałych po dniu 27 grudnia 2017 r. Ewentualne rozstrzygnięcie co do meritum w odniesieniu do A. S. musi bowiem zapaść na poziomie dwóch instancji. W tym zakresie należało uznać sprawę za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. Zdaniem Sądu, Kolegium prawidłowo również uznało, że obowiązek nałożony na Państwa F. względem działki nr [...] nie może zostać uznany za prawidłowy, gdyż nie gwarantuje zapobiegania szkodom na działce nr [...]. Jak wynika bowiem z opinii biegłego J. K., wykonanie rowu R3 ściśle powiązanie jest z odtworzeniem rowu R2, które wspólnie miałyby stanowić system odprowadzania wody gromadzonej na działce nr [...]. Wójt Gminy K. nakazał wykonanie rowu R3, a następnie połączenie go z odtworzonym rowem R2. Jednakże obowiązek odtworzenia rowu R2 nie został na właścicieli działek nr [...] i [...] nałożony. To powoduje, że nałożenie obowiązku połączenia rowu R3 z rowem R2 byłoby niemożliwe do wyegzekwowania. Jak ustalono w trakcie postępowania rów określany mianem R2 istniał pomiędzy ww. działkami od 1973 r. W trakcie budowy domu na działkach nr [...] i [...] został zasypany. Jak wskazano w opinii biegłego J. K., zasypanie ww. rowu w połączeniu z podniesieniem poziomu terenu na działkach nr [...] i [...] spowodowało szkodę na działkach sąsiednich ([...], [...], [...], [...]). W ocenie Sądu, trafnie Kolegium wskazuje, że nałożonego przez organ I instancji nakazu nie można uznać za skuteczny. Dotyczy on wykonania rowu R3, który dopiero po połączniu z rowem R2 ma pełnić funkcję w postaci odprowadzania wód powierzchniowych. Jednakże obowiązek odtworzenia rowu R2 na właściciel działek nr [...] i [...] nie został nałożony. Organ I instancji nałożył więc na właścicieli działek nr [...] i [...] obowiązek, który stanowi jedynie fragment zaproponowanego przez biegłego rozwiązania, które miałoby eliminować szkodliwe oddziaływanie powstałej zmiany stanu wody na gruncie. W tej sytuacji kluczowego znaczenia nabiera takie określenie obowiązku w ramach art. 235 ust 3 p.w., które rzeczywiście zapobiegnie szkodliwemu oddziaływaniu zmian stanu wody na gruncie i kierunku spływu wód na grunty sąsiednie. Za prawidłowe Sąd uznał zalecenie Kolegium aby zbadać, czy istnieje możliwość przywrócenia stanu poprzedniego na gruntach. W tym zakresie należy przyznać szczególną wagę ustaleniom dotyczącym przywrócenia istniejących wcześniej odpływów na zabudowanych działkach. Niewątpliwie ustalenia w tym zakresie winny być dokonane za pomocą dowodu z opinii biegłego. Na konieczność dokonania ustaleń dotyczących przywrócenia stanu poprzedniego Kolegium zwracało uwagę już w decyzji kasatoryjnej z dnia [...] listopada 2020 r. Mimo wiążących organ I instancji zaleceń, Wójt nie dokonał ustaleń w tym zakresie. W ocenie Sądu I instancji, przedstawione w zaskarżonej decyzji powody, dla których uchylono decyzję organu I instancji i sprawę przekazano do ponownego rozpoznania wskazują, że zakres spraw, jakie należy wyjaśnić jest na tyle istotny, że ma on decydujący wpływ na treść ostatecznego rozstrzygnięcia. Z uwagi na zakres koniecznych do wyjaśnienia kwestii, niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy, nie budzi również wątpliwości Sądu I instancji, że organ odwoławczy nie mógł we własnym zakresie merytorycznie zakończyć sprawy. Z tych przyczyn Sąd oddalił sprzeciw na podstawie art. 151a § 2 P.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł P. P., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji zgodnie z art. 185 § 1 ppsa oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 ppsa. Skargę kasacyjną oparto na podstawie kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 ppsa, zarzucając naruszenie art. 64e ppsa w związku z art. 138 § 2 kpa poprzez nieuchylenie wyrokiem decyzji organu II instancji w całości, pomimo spełnionych ku temu przesłanek, a w konsekwencji oddalenie sprzeciwu skarżącego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i stwierdził, że decyzja organu I instancji nie była obarczona uchybieniami wskazanymi przez organ odwoławczy, co czyniło złożony w sprawie sprzeciw w pełni uzasadniony i z tego względu, zdaniem skarżącego, zaskarżony wyrok powinien zostać uchylony w całości, a sprawa powinna zostać przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Z uwagi na brzmienie art. 182 § 2a i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), w świetle którego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym.
Zgodnie z art. 64e powołanej ustawy, rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 151a § 1 zdanie pierwsze powołanej ustawy, sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 tej ustawy). Zgodnie zaś z art. 138 § 2 kpa, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zastosowanie dyspozycji art. 138 § 2 zdanie pierwsze kpa jest zatem uwarunkowane przesłankami procesowymi. Pierwsza polega na tym, że doszło do naruszenia przepisów postępowania w trakcie postępowania zakończonego decyzją organu pierwszej instancji, zaś druga sprowadza się do tego, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Środkiem odwoławczym przysługującym stronie od wyroku wydanego po rozpoznaniu sprzeciwu jest skarga kasacyjna. Powinna ona odpowiadać wymogom określonym w art. 176 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 183 § 1 tej ustawy, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 tej ustawy przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 powołanej ustawy, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja w odniesieniu do prawa materialnego bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji. Sformułowanie podstaw kasacyjnych w prawidłowy sposób jest o tyle istotne, że - jak wyżej wskazano - stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zakreślonych w zarzutach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego przepisu. Określona w art. 183 § 1 tej ustawy zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP) – w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że systemowe odczytanie art. 176 i art. 183 powołanej ustawy prowadzi do wniosku, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznać merytorycznie zarzutów skargi, które zostały wadliwie skonstruowane. Jest to zgodne z poglądem, według którego przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 powołanej ustawy, obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny tylko wtedy może uczynić zadość temu obowiązkowi, gdy wnoszący skargę kasacyjną poprawnie określi, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało. Zarzut naruszenia przepisów postępowania wymaga dla swej skuteczności zarówno wskazania, w jaki sposób doszło do tego naruszenia, jak również jakie to naruszenie ma wpływ na wynik sprawy, jak bowiem wynika z art. 174 pkt 2 powołanej ustawy tylko takie uchybienie przepisów postępowania może stanowić podstawę zarzutu kasacyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie art. 174 pkt 2 omawianej ustawy, rozumieć należy bowiem istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Dla poprawności zarzutu naruszenia przepisów postępowania konieczne jest co do zasady wskazanie przepisów procedury sądowoadministracyjnej naruszonych przez sąd w powiązaniu z właściwymi przepisami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej. Przedmiotem zaskarżenia jest bowiem orzeczenie sądu, a nie akt lub czynność administracji publicznej.
Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 64e ppsa w powiązaniu z art. 138 § 2 kpa poprzez nieuchylenie wyrokiem decyzji organu II instancji. Taki sposób sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisów postępowania nie jest prawidłowy, nie spełnia on bowiem wymogu poprawności sformułowania zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak wyznaczonych granicach stwierdzić trzeba, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw. Wskazać trzeba, że dla poprawności zarzutu sformułowanego w ramach drugiej podstawy kasacyjnej konieczne jest co do zasady wskazanie przepisów procedury sądowoadministracyjnej naruszonych przez sąd w powiązaniu z właściwymi przepisami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej. Podstawą skargi kasacyjnej może być m.in. "naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", nie chodzi tutaj jednak o wszelkie naruszenia przepisów proceduralnych, ale o naruszenie przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów procedury sądowoadministracyjnej, uregulowanej przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co oczywiście może wiązać się z zarzutami naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w sposób pośredni. Ocena skuteczności zarzutów ich naruszenia uzależniona jest od wyszczególnienia przez wnoszącego skargę kasacyjną naruszonych – jego zdaniem – przepisów postępowania sądowego, a nie przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej. Przedmiotem zaskarżenia jest bowiem orzeczenie sądu, a nie akt lub czynność z zakresu administracji publicznej. Działanie sądu administracyjnego podlega regulacji ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.). Z tego punktu widzenia istotne jest zatem, aby skarżący zawarł w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów, które mogły być i były stosowane przez Sąd I instancji w procesie orzekania. Rolą sądu administracyjnego, rozstrzygającego w granicach sprawy i na podstawie akt sprawy jest bowiem przeprowadzenie procesu kontroli działania organu administracji z punktu widzenia jego zgodności z prawem. Proces ten obejmuje: kontrolę rekonstrukcji i zastosowania przez organy administracji publicznej norm proceduralnych określających prawne wymogi ustalania faktów, kontrolę sposobu prawnej kwalifikacji tych faktów, co odnosi się do materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia administracyjnego, w tym kontroli ich wykładni i zastosowania przez pryzmat przepisów ustaw procesowych określających prawne wymogi odnośnie do uzasadnienia decyzji administracyjnej, kontrolę konkretnego sposobu ustalenia w konkretnej sprawie faktycznych i prawnych podstaw rozstrzygnięcia.
Przede wszystkim wskazać należy, że podstawą rozstrzygnięcia Sądu I instancji był przepis art. 151a § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zarzutu jego błędnego zastosowania w skardze kasacyjnej nie podniesiono. Zarzucono natomiast naruszenie art. 64e ppsa w zw. z art. 138 § 2 kpa poprzez nieuchylenie wyrokiem decyzji organu odwoławczego, jednakże po pierwsze przypomnieć należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy "pominięcie". Należy się do tego poglądu przychylić z tym zastrzeżeniem, że niedyskwalifikowałoby zarzutu skargi kasacyjnej wskazanie na niezastosowanie określonego przepisu jedynie wtedy, gdyby strona skarżąca kasacyjnie jednocześnie wskazała przepis, który w jej przekonaniu został wadliwie zastosowany zamiast przepisu przez nią wskazywanego - wraz z podaniem uzasadnienia tego stanowiska. Wymogu tego skarga kasacyjna nie spełnia, również nie zostały należycie uzasadnione zarzuty kasacyjne postawione w jej petitum, a w świetle obowiązujących przepisów prawa uzasadnienie postawionych zarzutów jest równie ważne jak prawidłowe wskazanie podstaw kasacyjnych. Po wtóre z nieskutecznym zarzutem naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi połączono zarzut naruszenia przepisu art. 138 § 2 kpa, a więc przepisu o charakterze formalnym, kompetencyjnym, umożliwiającym organowi uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, przy zaistnieniu określonych w nim przesłanek (naruszenia przepisów postępowania, koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy o istotnym wpływie na rozstrzygnięcie). Zatem zastosowanie tego przepisu może nastąpić po stwierdzeniu przez organ uchybień w wyżej wymienionym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przyjęte w art. 138 § 2 kpa przesłanki dopuszczalności uchylenia się przez organ odwoławczy od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy odnoszone do naruszenia przepisów postępowania oraz sytuacji, gdy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, muszą być spełnione kumulatywnie. Wystąpienie tych przesłanek należy łączyć z brakiem ustalenia w sprawie stanu faktycznego sprawy, którego hipotetyczny stan faktyczny wyznacza norma prawa materialnego, na której podstawie organ I instancji rozstrzygnął sprawę. Mając powyższe na względzie, skoro zastosowanie art. 138 § 2 kpa może nastąpić po stwierdzeniu przez organ uchybień we wskazanym powyżej zakresie, to ograniczenie się w sformułowaniu podstaw skargi kasacyjnej do przywołania art. 64e ppsa w zw. z art. 138 § 2 kpa nie może prowadzić do uwzględnienia wniesionego środka zaskarżenia, jeżeli nie jest połączone ze wskazaniem przepisów, którym organ miał uchybić, wydając decyzję kasacyjną o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Naruszenie przepisu wynikowego, jakim jest przepis art. 138 § 2 kpa, jest zawsze następstwem naruszenia innych przepisów, co powoduje, że aby zarzut naruszenia art. 138 § 2 kpa mógł wywołać zamierzony skutek w postaci uwzględnienia skargi kasacyjnej, konieczne jest wskazanie tych przepisów postępowania, których zastosowanie zostało niewłaściwie ocenione przez Sąd I instancji. Zarzut naruszenia przepisów wynikowych nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej, chcąc powołać się na zarzut naruszenia tych przepisów jest zobowiązany bezpośrednio powiązać ten zarzut z naruszeniem innych konkretnych przepisów, którym, jego zdaniem, uchybił Sąd I instancji. Takiego powiązania rozpoznawana skarga kasacyjna nie zawiera w ramach powołanych w niej podstaw kasacyjnych, co uwzględniając zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego, uniemożliwiało poszukiwanie takich naruszeń w postępowaniu kasacyjnym z urzędu. Wskazanie w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisu art. 138 § 2 kpa bez jednoczesnego wskazania, którym przepisom organ uchybił, wydając decyzję kasacyjną o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji nie czyni zadość prawidłowo sformułowanemu zarzutowi skargi kasacyjnej. Skarżący kasacyjnie nie wskazał jakichkolwiek przepisów, którym uchybił jego zdaniem organ wydający decyzję kasacyjną. Zarzut naruszenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów nie mógł zatem prowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Wadliwość konstrukcyjna zarzutów doprowadziła do oddalenia skargi kasacyjnej jako niemającej usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI