III OSK 2162/21

III OSK 2162/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Małgorzata Masternak - Kubiak /sprawozdawca/
Małgorzata Pocztarek
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1112/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-09-04
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2081
art. 74 ust. 3
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 września 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 1112/19 w sprawie ze skargi T. P. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 28 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1112/19, oddalił skargę T. P. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 28 marca 2019 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji decyzją z dnia 19 grudnia 2018 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Krakowie – dalej: "RDOŚ", działając na wniosek PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z dnia 6 kwietnia 2018 r., określił środowiskowe uwarunkowania realizacji dla przedsięwzięcia pod nazwą: "Budowa nowej linii kolejowej [...]". Decyzja ta została doręczona stronom w formie publicznego ogłoszenia (na podstawie art. 49 K.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2081, ze zm.) - dalej: "ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku".
Obwieszczenie RDOŚ informujące strony o wydaniu powyższej decyzji, zostało upublicznione w dniu 20 grudnia 2018 r. na tablicach ogłoszeń: Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Krakowie, Urzędu Gminy w T., Urzędu Gminy B., Urzędu Gminy D., Urzędu Miasta w M. D., Urzędu Gminy M. D., zaś w dniu 21 grudnia 2018 r. na tablicach ogłoszeń: Urzędu Gminy G., Urzędu Miasta i Gminy W., Urzędu Miasta i Gminy w N., Urzędu Gminy R., Urzędu Gminy J. W świetle art. 49 K.p.a., decyzja RDOŚ z dnia 19 grudnia 2018 r. została doręczona stronom postępowania w dniu 3 stycznia 2019 r. Czternastodniowy termin na wniesienie odwołania od tej decyzji, zgodnie z art. 57 § 1 K.p.a., upłynął w dniu 17 stycznia 2019 r.
T. P. w dniu 12 lutego 2019 r. (data doręczenia osobistego) złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a równocześnie z wnioskiem wniósł odwołanie od przedmiotowej decyzji. Jednocześnie wyjaśnił, że o powyższej decyzji dowiedział się w dniu 4 lutego 2019 r., (w którym to dniu została mu doręczona kopia decyzji, wydana na jego wniosek z dnia 29 stycznia 2019 r.).
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wydając zaskarżone postanowienie wskazał, że przyczyna uchybienia terminu ustała wobec skarżącego najpóźniej w dniu 4 lutego 2019 r., czyli w dniu, kiedy skarżącemu została doręczona kopia decyzji RDOŚ. Zgodnie z art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W świetle tego przepisu, wniosek o przywrócenie terminu wniesiony przez skarżącego w dniu 12 lutego 2019 r., (data osobistego złożenia pisma), należy zatem uznać za wniesiony z uchybieniem terminu określonego w art. 58 § 2 K.p.a.
Na wskazane wyżej postanowienie T. P. złożył skargę.
W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. W uzasadnieniu wskazał, że wbrew zarzutom skargi RDOŚ nie miał obowiązku bezpośredniego doręczenia skarżącemu decyzji z dnia 19 grudnia 2018 r. ustalającej środowiskowe uwarunkowania realizacji dla przedsięwzięcia w postaci nowej linii kolejowej. W sprawie pozostaje poza sporem, że liczba stron postępowania przekraczała 20. W takim przypadku, zgodnie z art. 74 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, stosuje się przepis art. 49 K.p.a. Zawiadomienie w formie publicznego obwieszczenia (art. 49 K.p.a.) jest jedną z form doręczenia decyzji administracyjnych, obok doręczenia w formie doręczenia właściwego (art. 42 i 45 K.p.a.) oraz doręczenia zastępczego regulowanego art. 43 i 44 K.p.a. Zaistnienie okoliczności uzasadniających dokonanie doręczenia w formie publicznego obwieszczenia zwalnia organ z obowiązku doręczenia tej decyzji w innych formach, w tym przede wszystkim w formie doręczenia właściwego.
Nadto Sąd meriti podniósł, że skarżący otrzymał kopię decyzji RDOŚ w dniu 4 lutego 2019 r., co sam przyznał we wniosku o przywrócenie terminu (było to tzw. doręczenie informacyjne, nie zastępujące doręczenia warunkującego otwarcie terminu do złożenia odwołania). W realiach niniejszej sprawy 7 dniowy termin na złożenie podania o przywrócenie terminu upłynął w dniu 11 lutego 2019 r. Tymczasem podanie to zostało złożone w dniu 12 lutego 2019 r., czyli z uchybieniem tygodniowego terminu. Wniosek skarżącego nie mógł być zatem przez organ uwzględniony.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a.", jak w sentencji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł T. P. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucił:
I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
- art. 133 § 1 w zw. z art. 106 § 5 P.p.s.a., art. 135 P.p.s.a. i w zw. z art. 3, art. 74 ust. 3, art. 77 ust. 1 i art. 85 ust. 1-3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku w zw. z art. 49 K.p.a. poprzez wadliwe ustalenie, że obwieszczenie RODŚ z dnia 20 grudnia 2018 r. zostało odpowiednio upublicznione i doręczono skarżącemu we właściwy sposób kopię decyzji.
- art. 133 § 1 i art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 106 § 5 P.p.s.a., art. 141 § 4 P.p.s.a. i w zw. z art. 7 w zw. z art. 70, 77 § 1 i 80 K.p.a. oraz art. 3, 74 ust. 3 , 77 ust. 1 i art. 85 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku poprzez pominięcie wniosków dowodowych i oparcie rozstrzygnięcia na dokonanej przez organ administracji dowolnej ocenie dowodów i przyjęcie, że decyzja została ogłoszona w sposób zwyczajowo przyjęty dla właścicieli nieruchomości położonych w miejscowości Liplas pomimo braku ustaleń o źródłach zwyczaju oraz braku ustaleń w jaki sposób możliwe było zapoznanie się z obwieszczeniem przez osoby posiadające tam nieruchomości, a przebywające faktycznie w Krakowie, jak i pomimo braku faktycznych ustaleń czy, gdzie i jak długo faktycznie obwieszczenie zostało upublicznione oraz pomimo, że żadnych dowodów wskazujących na okoliczności dotyczące obwieszczenia Wojewódzki Sąd Administracyjny nie powołał;
- naruszenie 133 § 1 i art. 135 P.p.s.a. w związku z art. 49 K.p.a., w zw. z art. 3, 74 ust. 3, art. 77 ust. 1 i art. 85 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, art. 7, art. 32 ust. 1 i art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 lit. b zdanie drugie, art. 6 ust. 2-11 i art. 9 ust. 1-3 Konwencji z Aarhus o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, ratyfikowanej ustawą z 21 czerwca 2001 r. (Dz.U.2003.78.706), oraz art. 6 ust. 3-6 oraz art. 11 ust. 1-5 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz.U.UE.L.2012.26.1), poprzez oddalenie skargi w wyniku dokonania sprzecznej z Konwencjami i Dyrektywą niekorzystnej dla skarżącego wykładni powołanych wyżej przepisów prawa polskiego, poprzez brak zapewnienia T. P. efektywnej możliwości udziału w postępowaniu określającym wpływ inwestycji na środowisko jak i brak możliwości skutecznego zakwestionowania działań władz publicznych naruszających postanowienia prawa krajowego w dziedzinie środowiska, poprzez zamknięcie skarżącemu drogi do efektywnej procedury odwoławczej,
- naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. i w konsekwencji art. 151 P.p.s.a. poprzez:
a) oddalenie skargi w oparciu o przyjęcie, że nie było potrzeby doręczenia skarżącemu odpisu decyzji, pomimo, że zgłosił się on do postępowania właśnie w celu uzyskania możliwości otrzymania odpisu decyzji wraz z uzasadnieniem, w sytuacji gdy skarżący uzyskując informację o wszczęciu postępowania, nie miał możliwości dowiedzenia się o jego wyniku w inny sposób, albowiem faktycznie przebywał wówczas w Krakowie, gdzie obecnie mieszka;
b) przyjęcie, że skarżący otrzymując kopię decyzji we wskazanej przez WSA dacie, tj. w dniu 4 lutego 2019 r. mógł złożyć wniosek o przywrócenie terminu, w sytuacji gdy skarżący wówczas nie mógł mieć jeszcze świadomości, że uchybił terminowi, albowiem wówczas jeszcze pozostawał w wadliwym przekonaniu wywołanym przez organ administracyjny, że decyzja zostanie mu doręczona osobiście, co otworzy mu termin do zaskarżenia decyzji,
- naruszenie art. 58 § 1 K.p.c. poprzez odmowę przywrócenia terminu,
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji i brak nakazania: bądź umorzenia postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu, bądź przywrócenia terminu, mimo zasadności podniesionych w odwołaniu zarzutów zarówno naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy,
- naruszenie art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo jej zasadności i naruszenie w ten sposób także prawa do skutecznego środka odwoławczego.
II. naruszenie prawa materialnego, które również miało wpływ na wynika sprawy, poprzez dokonanie wykładni powołanych wyżej przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku w sposób naruszający art. 4, 5, 8, 80 ust. 3 tej ustawy, art. 6 ust. 2-11 i art. 9 ust. 1-3 Konwencji z Aarhus o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, ratyfikowanej ustawą z 21 czerwca 2001 r. (Dz.U.2003.78.706), a także art. 6 ust. 3-6 oraz art. 11 ust. 1-5 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz.U.UE.L.2012.26.1), oraz art. 13 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2.1 (Dz.U.1993.61.284) oraz naruszający protokół nr 1 do Rzymskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175), godzący w prawo społeczeństwa do udziału w postępowaniu dotyczącym ochrony środowiska i godzący w prawo do odpowiedniego środka ochrony prawnej i naruszający zasady państwa prawa i w poszanowanie prawa własności, o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175).
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano.
Na ich podstawie skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie odwołania w ten sposób, że uchylone zostanie postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 28 marca 2019 r., nakazując albo przywrócenie terminu albo też nadanie biegu odwołaniu skarżącego. Nadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania w tym zastępstwa procesowego wg norm.
Na wypadek podzielenia interpretacji powołanych przepisów skarżący kasacyjnie wniósł o skierowanie pytania prejudycjalnego do Europejskiego Trybunału Unii Europejskiej: "czy art. 49 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 i art. 85 ust. 1-3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, rozumiane w sposób wskazany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie są zgodne z powołanymi przepisami art. 6 ust. 3-6 oraz art. 11 ust. 1-5 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz.U.UE.L.2012.26.1), a także wchodzący w skład Praw podstawowych UE art. 13 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2.1 (Dz.U. 1993.61.284)."
Na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. skarżący kasacyjnie wniósł o rozpoznanie skargi na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie trzeba wskazać, że skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, pomimo wniosku o rozpoznanie jej na rozprawie. Nastąpiło to na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842) – dalej: "ustawa COVID" oraz zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej NSA. Sąd kasacyjny w obecnym składzie podzielił stanowisko przedstawione w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. II OPS 6/19 (ONSAiWSA 2021 r., nr 3, poz. 35), zgodnie z którym powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 P.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID-19 jest ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie istnieją takie okoliczności, które w stanie pandemii oraz w okresie jednego roku po jego zakończeniu nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Biorąc pod uwagę gwarancję prawa do obrony, strona musi mieć zapewnione prawo do przedstawienia swojego stanowiska, tym samym odstępstwo od zachowania formy posiedzenia jawnego powinno nastąpić z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, co oznacza, że standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym było więc dopuszczalne.
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi też żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Ze skargi kasacyjnej wynika, że jej autor oparł postawione w niej zarzuty na obydwu podstawach określonych w art. 174 P.p.s.a. Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to z zasady w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Ta zasada nie ma bezwzględnego charakteru. W rozpoznawanej sprawie zarzuty naruszenia prawa materialnego są powiązane z zarzutami naruszenia przepisów postępowania, dlatego wszystkie zarzuty zostaną rozpoznane łącznie.
Przede wszystkim, przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie było postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 28 marca 2019 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, wydane na podstawie art. 58 § 1 K.p.a., który to przepis nie został nawet powołany w ramach zarzutów kasacyjnych (zamiast tego autor skargi kasacyjnej powołał przepis art. 58 § 1 K.p.c, który nie istnieje). Zgodnie zaś z art. 58 § 1 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo orzekł, że przez uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony należy rozumieć okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli tej strony i uniemożliwiło dokonanie czynności procesowej w terminie. Chodzi zatem o wskazanie przeszkody, której strona nie była w stanie przezwyciężyć nawet przy dochowaniu najwyższej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przeszkoda, o której mowa musi mieć charakter nagły. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy należy zaliczyć przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Ponadto ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie.
W świetle tak zakreślonych przesłanek przywrócenia terminu, Sąd pierwszej instancji prawidłowo podzielił stanowisko organu, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Nie ulega wątpliwości, że w sprawie trafnie znalazł zastosowanie przepis art. 74 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, (w brzmieniu obowiązującym na datę wydania zaskarżonego postanowienia), w myśl którego, jeżeli liczba stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przekracza 20, stosuje się przepis art. 49 K.p.a. Stosownie zaś do treści art. 49 K.p.a. strony mogą być zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania, jeżeli przepis szczególny tak stanowi; w tych przypadkach zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia. A zatem w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej sposób zawiadamiania stron o czynnościach procesowych kompleksowo regulują przytoczone powyżej przepisy art. 74 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i art. 49 K.p.a. Postępowanie o wydanie decyzji środowiskowej, ze względu na swój potencjalnie szeroki zasięg jeżeli chodzi o strony postępowania, jest postępowaniem szczególnym, w którym ustawodawca przewidział możliwość skorzystania z instytucji uregulowanej w art. 49 k.p.a. Wskazana tu norma może znaleźć bowiem zastosowanie jedynie wówczas, gdy przepis szczególny na to pozwała, nie może być natomiast samoistną podstawą przyjęcia tej formy zawiadamiania stron postępowania o czynnościach procesowych.
Jak zatem wynika z powyższego, organ w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej, jeżeli liczba stron postępowania przekracza 20 miał obowiązek uwzględnić sposób powiadamiania stron o wszczęciu takiego postępowania, uregulowany w art. 74 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Na podstawie art. 49 K.p.a., strony są zawiadamiane o fakcie wydania decyzji środowiskowej przez organ i mogą zapoznać się z jej treścią.
W świetle art. 49 K.p.a. sam upływ czternastu dni, w ciągu których obwieszczenie było dostępne publicznie, oznacza, że czynność doręczenia uważa się za dokonaną ze skutkiem prawnym (zob. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. II OSK 2957/12, LEX nr 1637149). Bieg terminu, o którym mowa w przepisie art. 49 K.p.a., rozpoczyna się w dniu, w którym dokonano publicznego, w sensie dostępności dla osób zainteresowanych, udostępnienia decyzji administracyjnej (zob. wyrok NSA z 15 czerwca 2012 r., sygn. II OSK 847/12, LEX nr 1216776). W trybie art. 74 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku decyzja środowiskowa jest publicznie ogłoszona w dniu, w którym obwieszczenie zostało udostępnione w sposób umożliwiający zapoznanie się z nim potencjalnym stronom postępowania. Termin doręczenia decyzji środowiskowej należy obliczać od pierwszego dnia, w którym obwieszczenie zostało udostępnione do wiedzy publicznej w sposób zwyczajowo przyjęty (zob. postanowienie NSA z dnia 20 października 2011 r., sygn. II OSK 2136/11 , LEX nr 1070376).
Jak bezsporne wynika z akt sprawy decyzja z dnia 19 grudnia 2018 r. określająca środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia została doręczona stronom w formie publicznego ogłoszenia, na podstawie ww. przepisów, tj. art. 49 K.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Obwieszczenie RDOŚ z dnia 20 grudnia 2018 r. informujące strony o wydaniu powyższej decyzji, zostało upublicznione:
- w dniu 20 grudnia 2018 r. na tablicach ogłoszeń: Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Krakowie, Urzędu Gminy w T., Urzędu Gminy B., Urzędu Gminy D., Urzędu Miasta w M. D., Urzędu Gminy M. D.;
- w dniu 21 grudnia 2018 r. na tablicach ogłoszeń: Urzędu Gminy G., Urzędu Miasta i Gminy W., Urzędu Miasta i Gminy w N., Urzędu Gminy R., Urzędu Gminy J.
Zatem w świetle art. 49 K.p.a., decyzja z dnia 19 grudnia 2018 r. została doręczona stronom postępowania w dniu 3 stycznia 2019 r. Czternastodniowy termin na wniesienie odwołania od tej decyzji, zgodnie z art. 57 § 1 K.p.a., upłynął w dniu 17 stycznia 2019 r.
Jak prawidłowo wskazał organ, a w ślad za nim Sąd pierwszej instancji, przyjmując nawet najkorzystniejszy dla skarżącego wariant, że przyczyna uchybienia terminu ustała wobec niego najpóźniej w dniu 4 lutego 2019 r., czyli w dniu, kiedy skarżącemu została doręczona kopia przedmiotowej decyzji, to 7 dniowy termin na złożenie podania o przywrócenie terminu upłynął 11 lutego 2019 r. Tymczasem podanie to zostało złożone przez skarżącego w dniu 12 lutego 2019 r., czyli z uchybieniem tygodniowego terminu. Wniosek skarżącego nie mógł być zatem przez organ uwzględniony. W tej sytuacji podnoszone przez skarżącego zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie mogły odnieść skutku, gdyż jak trafnie wskazał Sąd meriti, wyżej wymieniony termin siedmiodniowy jest terminem, który nie podlega przywróceniu.
Jeśli natomiast chodzi o wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty powołane w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.) zauważyć należy, że podlegałyby one rozważeniu, gdyby przedmiotem skargi w tej sprawie była decyzja merytoryczna. W sytuacji zaś, gdy przedmiotem skargi było postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, odnoszenie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, które w tym postępowaniu stosowane nie były, uznać należy za bezprzedmiotowe.
Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że powołane w skardze regulacje zawarte w Konwencji z Aarhus o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, ratyfikowane ustawą z dnia 21 czerwca 2001 r. (Dz.U.2003.78.706), a także Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz.U.UE.L.2012.26.1), zostały implementowane do polskiego porządku prawnego – najpierw poprzez nowelizację ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2013 r., poz. 1232), a obecnie ustawą o udostępnianiu informacji o środowisku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego polskie ustawodawstwo realizuje dyrektywy wypływające z przywołanych aktów prawa międzynarodowego i unijnego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia przepisu art. 13 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności gwarantującego prawo do skutecznego środka odwoławczego do właściwego organu państwowego. Prawo takie zostało zagwarantowane skarżącemu, który skorzystał z możliwości wniesienia odwołania do organu wyższej instancji, jak również z prawa złożenia skargi do sądu administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł również podstaw do wystąpienia do bliżej nieokreślonego organu, powołanego w skardze kasacyjnej jako: "Europejski Trybunał Unii Europejskiej" z pytaniem prejudycjalnym. W tym miejscu wskazać należy, że skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym o wysokim stopniu sformalizowania, a jej sporządzenie zostało objęte ustanowionym w art. 175 § 1 P.p.s.a. przymusem adwokacko-radcowskim. Od profesjonalnego pełnomocnika oczekiwać należy w szczególności jasnego i zgodnego z wymaganiami stawianymi przez przepisy ustawy sporządzenia skargi kasacyjnej.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji wyroku.