III OSK 2161/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, uznając, że organ nie uwzględnił wiążącej oceny prawnej WSA dotyczącej przesłanek wyłączenia stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję organu odmawiającą wyłączenia stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy wobec B. B. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej poprzez błędną ocenę 'krótkotrwałości' służby oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. NSA oddalił skargę, stwierdzając, że organ nie zastosował się do wiążącej oceny prawnej WSA z poprzedniego wyroku, nie badając wszechstronnie przesłanki 'szczególnie uzasadnionego przypadku'.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję organu odmawiającą wyłączenia stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy wobec B. B. Minister zarzucił WSA naruszenie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, twierdząc, że sąd błędnie ocenił przesłankę 'krótkotrwałości' służby, oraz naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że organ administracji był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w poprzednim wyroku WSA. Stwierdzono, że organ nie dokonał wszechstronnej i rzetelnej oceny 'szczególnie uzasadnionego przypadku', ograniczając się jedynie do fragmentów ankiet personalnych i przynależności do PZPR, co nie dowodzi bezpośredniego zaangażowania w realizację zadań państwa totalitarnego. NSA uznał również, że zarzuty dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. nie są zasadne, gdyż uzasadnienie wyroku WSA spełniało wymogi formalne, a sąd działał w granicach sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie dokonał wszechstronnej i rzetelnej oceny 'szczególnie uzasadnionego przypadku', ograniczając się do fragmentów ankiet personalnych i przynależności do PZPR, co nie dowodzi bezpośredniego zaangażowania w realizację zadań państwa totalitarnego, a tym samym nie zastosował się do wiążącej oceny prawnej WSA.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że organ był związany poprzednim wyrokiem WSA, który nakazywał ocenę charakteru służby w kontekście realizacji zadań państwa totalitarnego. Organ nie wykazał, że skarżący angażował się w działania charakterystyczne dla ustroju totalitarnego, a jedynie powołał się na fragmenty dokumentów i przynależność partyjną, co jest niewystarczające.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
ustawa zaopatrzeniowa art. 8a § ust. 1 pkt 1 i 2
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno - Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przepis stanowi instrument dla organu administracji do wszechstronnego zbadania sprawy funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy angażował się on bezpośrednio w realizację zadań państwa totalitarnego. Kryteria 'krótkotrwałości służby' i 'rzetelnego wykonywania zadań' dookreślają przesłankę 'szczególnie uzasadnionych przypadków', ale ich brak nie wyłącza automatycznie możliwości ich spełnienia, jeśli służba nie miała charakteru totalitarnego.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą organy administracji i sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów, stanowisk stron, podstawę prawną i jej wyjaśnienie, a w przypadku uchylenia decyzji - wskazania co do dalszego postępowania.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis ma charakter wynikowy i stosuje się go, gdy nie zachodzą podstawy do uwzględnienia skargi.
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Organ administracji jest związany oceną prawną sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądemi administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku uznania skargi kasacyjnej za bezzasadną, NSA orzeka o jej oddaleniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie uwzględnił wiążącej oceny prawnej WSA z poprzedniego wyroku, nie badając wszechstronnie przesłanki 'szczególnie uzasadnionego przypadku'.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej poprzez błędną ocenę 'krótkotrwałości' służby. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku WSA. Zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez orzekanie poza granicami sprawy lub nierozpoznanie sprawy w pełnym zakresie.
Godne uwagi sformułowania
organ dokonał niewłaściwej oceny przesłanki 'krótkotrwałości' krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością organ dokonał wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ nie uwzględnił oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w prawomocnym wyroku organ nie dokonał wszechstronnej, wyczerpującej i rzetelnej oceny zaistnienia 'szczególnie uzasadnionego przypadku' służba na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - żadnych konotacji negatywnych uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie
Skład orzekający
Małgorzata Pocztarek
przewodniczący sprawozdawca
Sławomir Pauter
członek
Teresa Zyglewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia art. 8a ustawy zaopatrzeniowej funkcjonariuszy, zasada związania sądu oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku (art. 153 p.p.s.a.), obowiązek wszechstronnej oceny przesłanek prawnych przez organ administracji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy służb PRL i oceny ich służby w kontekście ustawy zaopatrzeniowej. Interpretacja art. 153 p.p.s.a. ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy interpretacji przepisów dotyczących funkcjonariuszy służb PRL i ich praw emerytalnych, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i pracy służb mundurowych. Podkreśla znaczenie zasady związania sądu poprzednią oceną prawną.
“Czy służba w SB była 'krótkotrwała'? NSA wyjaśnia, jak oceniać przeszłość funkcjonariuszy.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 2161/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-10-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-09-02 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Małgorzata Pocztarek /przewodniczący sprawozdawca/ Sławomir Pauter Teresa Zyglewska Symbol z opisem 6192 Funkcjonariusze Policji Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane II SA/Wa 478/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-07-01 Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 8a ust. 1 pkt 1 i 2, art. 125, art. 153 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Sławomir Pauter Protokolant: starszy asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 5 października 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 478/22 w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 stycznia 2022 r. nr 58/Kadr/22 w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 478/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. B. (dalej jako skarżący) na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako organ, skarżący kasacyjnie) z dnia 19 stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchylił zaskarżoną decyzję. Z powyższym wyrokiem nie zgodził się Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, który wniósł skargę kasacyjną. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie: a) art. 8 a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno - Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723 ze zm.) - zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową, poprzez błędne przyjęcie, że organ dokonał niewłaściwej oceny przesłanki "krótkotrwałości". W ocenie organu krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością, co w przypadku 5 lat i 4 miesięcy w stosunku do 21 lat, 3 miesięcy i 16 dni służby nie daje podstawy do jednoznacznego przyjęcia, że w sprawie mamy do czynienia z krótkotrwałością (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2125/19, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2020 r., sygn. akt I OSK 3208/19); b) art. 141 § 4 zd. 2 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez jednoznaczne stwierdzenie, że "rozpatrując ponownie sprawę organ uwzględni ocenę prawną sformułowaną w (...) uzasadnieniach poprzednio wydanych wyroków oraz dokona oceny sprawy w kontekście wszystkich określonych ww. przepisem przesłanek, przy jednoczesnym przyjęciu, że dwa warunki, tj. krótkotrwałości służby oraz szczególnie uzasadnionego przypadku, zostały spełnione", gdy organ w uzasadnieniu decyzji opisał przebieg służby skarżącego na podstawie akt przesłanych przez IPN i wyczerpująco uzasadnił dlaczego odmówił wyłączenia stosowania przepisów ustawy wobec skarżącego. Organ dokonał wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z uwzględnieniem wszystkich przesłanek art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej i nie znalazł podstaw do zastosowania względem skarżącego wskazanego przepisu. Sąd dokonał wadliwego ustalenia stanu faktycznego oraz rozstrzygnięcia poza granice sprawy i w konsekwencji doprowadziło to do uchylenia decyzji, a nie oddalenia skargi. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów. W oparciu o powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozstrzyganej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego - wskazane w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie zarówno organy administracji, jak i Sąd I instancji, wydając zaskarżony obecnie wyrok, zgodnie z art. 153 P.p.s.a., orzekał w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2020 r., sygn. akt. II Sa/Wa 279/20. Zatem przed rozpoczęciem rozważań w niniejszej sprawie wskazać należy, że konsekwencją związania Sądu I instancji oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku jest to, że rozpoznając skargę od ponownego orzeczenia organu administracji, Sąd ten nie mógł formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z poglądem prawnym wyrażonym we wskazanych wyrokach. Związania Sądu oceną prawną ma decydujące znaczenie w sprawie, gdyż kontrola sądu administracyjnego w odniesieniu do decyzji wydanej w następstwie wcześniejszego orzeczenia czy też orzeczeń, w pierwszej kolejności obejmuje zbadanie czy organy administracji publicznej ponownie rozpoznając sprawę uwzględniły jego wcześniejszą ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania. Uchybienie przez organ obowiązkowi bezwzględnego podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej przez sąd administracyjny, stosownie do art. 153 P.p.s.a., świadczy o wadliwości wydanej decyzji bez względu na prawidłowość tej oceny i zaleceń. W rozpoznawanej sprawie kluczowe znaczenie miał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2020 r., sygn. akt. II SA/Wa 279/20. W orzeczeniu tym Sąd nie przesądził czy służba skarżącego na rzecz państwa totalitarnego była służbą krótkotrwałą. Jednak dokonując wykładni art. 8a ustawy zaopatrzeniowej Wojewódzki Sąd Administracyjny, powołując się m.in. na orzeczenia NSA z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19, z dnia z 21 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1669/19 i z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2514/19 wskazał, że przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten, objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa", jest w istocie osobą, która angażowała się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji. Użyty w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zwrot "ze względu na" ukierunkowuje zatem na pewne istotne okoliczności mogące mieć znaczenie dla ustalenia zaistnienia "szczególnie uzasadnionych przypadków", którymi to okolicznościami są: krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Jak podkreślił w swoim uzasadnieniu Sąd ustawodawca nie ograniczył się do wskazania kryteriów "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", lecz kryteria te powiązał z przesłanką "szczególnie uzasadnionych przypadków", a zatem wyraźnie wyodrębnił przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", co w konsekwencji nie daje podstaw do przyjmowania, że wprowadził do tekstu ustawy nieostry zwrot "szczególnie uzasadnionych przypadków" po to tylko, by utożsamić go z kryteriami "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", skoro skutek taki mógłby osiągnąć rezygnując z odwoływania się do "szczególnie uzasadnionych przypadków". Ponadto "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" nie stanowią oddzielnych samoistnych przesłanek, ponieważ przez zwrot "ze względu na" dookreślają one treść "szczególnie uzasadnionych przypadków", ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. W konsekwencji brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - żadnych konotacji negatywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu (szerzej na ten temat w powołanych wyrokach). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że skarżący kasacyjnie organ przyjął, że służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa nie była służbą krótkotrwałą. Jednak zgodnie z wyżej przedstawioną wykładnią nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest kwestia charakteru służby pełnionej na rzecz totalitarnego Państwa. W ocenie Sądu organ odstąpił od oceny tego, czy w okresie od dnia 17 grudnia 1984 r. do dnia 15 kwietnia 1990 r. wymieniony realizował zadania charakteryzujące totalitarny ustrój, czy też zwykłe, standardowe działania podejmowane w służbie publicznej, tj. na rzecz państwa jako takiego w ramach służby publicznej. W konkluzji uzasadnienia Sąd wskazał, że okoliczności o których mowa powyżej organ winien ocenić przez pryzmat szczególnie uzasadnionego przypadku, czego zdaniem Sądu nie uczynił. W ocenie Sądu nie jasne było również stanowisko organu, co do oceny rzetelności służby skarżącego. Przedstawiając stan faktyczny sprawy organ wskazał jedynie, że z informacji udzielonych przez Komendanta Głównego Policji wynika, iż skarżący po 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji, a dokumenty zgromadzone w sprawie nie zawierają treści, które mogłyby podawać w wątpliwość rzetelność jego służby. W rozpoznawanej sprawie pierwszorzędną kwestią dla Sądu ponownie rozpoznającego sprawę było zatem ustalenie czy organ dokonał wszechstronnej, wyczerpującej i rzetelnej oceny zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku" w oparciu o okoliczności, na które wskazał WSA w Warszawie w wyroku 1 grudnia 2020 r., sygn. akt. II SA/Wa 279/20. W świetle powyższych rozważąń podniesiony przez skarżącego kasacyjnie pierwszy z zarzutów uznać należy za bezzasadny. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni popiera pogląd wyrażony przez Sąd I instancji, że skarżący kasacyjnie wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2020 r., sygn. akt. II SA/Wa 279/20 czym naruszył art. 170 i art. 153 P.p.s.a. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z zebranego w sprawie materiału wynika, że organ nie dokonał wszechstronnej, wyczerpującej i rzetelnej oceny zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku". Organ co prawda powołał się na fragment wniosku personalnego skarżącego, uznając, że samodzielne zgłoszenie się do służby w SB (w tym wypadku w resorcie MSW), podjęcie pracy w Wydziale IV Służby Bezpieczeństwa Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Słupsku, który był komórką terenową odpowiedzialną za walkę z wszelkim przejawem życia religijnego oraz przynależność do PZPR wykluczają zaistnienie "szczególnie uzasadnionego przypadku" skutkującego możliwością zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Na poparcie tego twierdzenia organ przytoczył fragmenty z innych dokumentów personalnych i dokumentacji IPN, a także wskazał na korzyści jakie skarżący uzyskał pełniąc służbę na etacie SB, tj. ukończenie Studium Oficerskiego WSO MSW w Legionowie. Zauważyć jednak należy, że powołanie się przez organ jedynie na fragment ankiet personalnych oraz przynależność do PZPR, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie świadczy o tym, że organ dokonał wszechstronnej, wyczerpującej i rzetelnej oceny zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku" do którego był zobowiązany. Organ nie wykazał bowiem, że skarżący wykonując swoje zadania służbowe na powierzonych mu stanowiskach angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji. Brak takiej oceny zgodnie z przyjętą i przytoczoną przez Sąd argumentacją uniemożliwia uznanie braku zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku. Same fragmenty ankiet personalnych, przynależność do PZPR czy podjęcie zatrudnienia w SB nie świadczą bowiem jeszcze o działaniach zmierzających do budowy państwa totalitarnego. Ponadto podkreślić należy, że informacja IPN ma jedynie charakter dokumentu urzędowego potwierdzającego fakt oraz okres służby w wymienionych w art. 13b ustawy instytucjach i formacjach. Powyższa informacja natomiast nie przesądza o tym, czy służba w tym okresie miała charakter realizacji zadań polegających na bezpośrednim zaangażowaniu w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru. Tylko stanowcze ustalenia faktyczne w kwestii faktycznie wykonywanych przez skarżącego kasacyjnie obowiązków służbowych (miejscu pełnienia służby, zajmowanego stanowiska, zakresu czynności) w okresie wskazanym w informacji IPN o przebiegu służby, pozwoli na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Konkludując w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołując się na wykładnię art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej dokonaną wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2020 r., sygn. akt. II SA/Wa 279/20, którą organ był związany. Naczelny Sad Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, co do tego, że organ nie dokonał oceny służby skarżącego w aspekcie tam wskazanym. Nie mógł odnieść zamierzonego skutku również drugi z podniesionych przez skarżącego kasacyjnie zarzutów. Wyjaśnić bowiem należy, że przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. jest przepisem proceduralnym. Stosownie do tego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Przepis ten określa zatem wymogi formalne uzasadnienia orzeczenia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie przewidziane prawem elementy, tj. przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a także wskazania co do dalszego postępowania. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zrealizował obowiązek kontroli, wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia, odniósł się do istotnych w sprawie kwestii dotyczących zarówno sfery faktów, jak i sfery prawa, przedstawił istotne okoliczności stanu sprawy przyjęte następnie za podstawę wyrokowania oraz rozpoznał sprawę sądowoadministracyjną zgodnie z jego kontrolnymi kompetencjami, wskazując dalszy sposób postępowania w związku z tym, że skutkiem wyroku uwzględniającego skargę sprawa powinna być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, a więc konstrukcja uzasadnienia sprawia, że zaskarżony wyrok poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej. Należy podkreślić, że podnoszone w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. przez Sąd pierwszej instancji tylko wówczas może zostać uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, jeśli zawarta w uzasadnieniu relacja jest niepełna, niejasna, niespójna lub zawierająca innego rodzaju wadę, która nie pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej (por. wyroki NSA z: 13 stycznia 2012 r., I FSK 1696/11; 16 sierpnia 2012 r., II GSK 285/12; 19 grudnia 2013 r., II GSK 2321/13). Funkcja uzasadnienia orzeczenia wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Ponadto, aby zarzut taki mógł stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej, wskazana wada uzasadnienia musi być na tyle istotna, że może to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku. Za pomocą tego przepisu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Dodatkowo podnieść należy, że zarzut naruszenia tego przepisu nie może sprowadzać się do polemiki z przedstawionym w uzasadnieniu stanowiskiem Sądu pierwszej instancji. W kwestii naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. należy przypomnieć, że zgodnie z tym przepisem "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną". Oznacza to, że Sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego działania organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo – mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku – nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd pierwszej instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Nie może budzić wątpliwości, że Sąd pierwszej instancji, rozpoznając sprawę w sytuacji, w której wypowiedział się już sąd administracyjny ma obowiązek, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów, ocenić, czy organ ponownie rozpoznający sprawę wykonał zalecenia wynikające z prawomocnego wyroku. W zaskarżonym w niniejszej sprawie wyroku Sąd I instancji dokonał oceny wykonania zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie, niewątpliwie zatem orzekał w granicach sprawy wyznaczonych treścią art. 153 P.p.s.a., a zatem nie orzekał w granicach (w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym) innej sprawy niż ta, w której została wniesiona skarga. Oznacza to, że Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dodatkowo należy wskazać, że w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym (por. m. in. wyrok NSA z: 25 marca 2011 r., I FSK 1862/09; 11 kwietnia 2007 r., II OSK 610/06; 15 października 2015 r., I GSK 241/14; postanowienie NSA z 11 stycznia 2012 r., I OSK 2438/11). W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (por. wyrok NSA z 2 lipca 2015 r., I OSK 450/15), ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 21 października 2010 r., I GSK 264/09). To, że strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z oceną materiału dowodowego i oceną okoliczności sprawy dokonaną przez Sąd nie oznacza, że doszło do naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził również naruszenia art. 151 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie. Przepis ten ma charakter wynikowy i jego zastosowanie przez Sąd pierwszej instancji jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie nie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, które uzasadniałoby uwzględnienie skargi. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał natomiast, że skarga zasługuje na uwzględnienie i wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję. Zatem nie zachodziły podstawy do zastosowania w sprawie art. 151 P.p.s.a. Z powyższych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, w oparciu o art. 184 P.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI