III OSK 2160/23

Naczelny Sąd Administracyjny2025-12-02
NSAbudowlaneWysokansa
prawo wodnepozwolenie wodnoprawneściekiochrona środowiskanieczystościjezioropostępowanie administracyjnestwierdzenie nieważnościskarga kasacyjnaNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki R. Sp. z o.o., potwierdzając zasadność stwierdzenia nieważności pozwolenia wodnoprawnego z powodu rażącego naruszenia przepisów proceduralnych.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej R. Sp. z o.o. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Prezesa Wód Polskich o stwierdzeniu nieważności pozwolenia wodnoprawnego. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że pozwolenie wodnoprawne zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów proceduralnych, ponieważ organ nie zbadał kluczowej kwestii dotyczącej czasu dopływu ścieków do jeziora, co było wymogiem ustawowym.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R. Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Prezesa Wód Polskich o stwierdzeniu nieważności pozwolenia wodnoprawnego udzielonego spółce. Spółka zarzucała WSA naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym niewłaściwe zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 75 pkt 2 lit. e Prawa wodnego, argumentując, że naruszenia nie miały charakteru rażącego i że decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że WSA prawidłowo uznał, iż pozwolenie wodnoprawne zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów proceduralnych (art. 7, 77, 80 k.p.a.) z uwagi na całkowite zaniechanie zbadania kluczowej przesłanki negatywnej dotyczącej czasu dopływu ścieków do jeziora, co było wymogiem z art. 75 pkt 2 lit. e Prawa wodnego. Sąd podkreślił, że brak ustaleń w tym zakresie stanowił rażące naruszenie prawa, a zarzuty spółki dotyczące nieodwracalności skutków prawnych i niewłaściwego trybu postępowania zostały uznane za bezzasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, całkowite zaniechanie poczynienia ustaleń co do faktów, które są kluczowe dla wydania decyzji co do istoty, może być uznane za rażące naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Uzasadnienie

NSA uznał, że WSA prawidłowo zakwalifikował jako rażące naruszenie prawa proceduralnego całkowite zaniechanie przez organ wydający pozwolenie wodnoprawne zbadania, czy czas dopływu ścieków do jeziora będzie krótszy niż 24 godziny, co było wymogiem z art. 75 pkt 2 lit. e Prawa wodnego. Brak ustaleń w tym zakresie stanowił podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.P.w. art. 75 § pkt 2 lit. e

Ustawa - Prawo wodne

Wymóg zbadania, czy czas dopływu ścieków do jeziora będzie krótszy niż 24 godziny jako przesłanka negatywna do wydania pozwolenia wodnoprawnego.

u.P.w. art. 407 § ust. 2 pkt 2

Ustawa - Prawo wodne

Wymóg dołączenia do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jeżeli jest wymagana.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z powodu rażącego naruszenia prawa.

Pomocnicze

u.P.w. art. 396 § ust. 1 pkt 8

Ustawa - Prawo wodne

Kontekst znaczenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla wydania pozwolenia wodnoprawnego.

u.P.w. art. 399 § ust. 1 pkt 1

Ustawa - Prawo wodne

Kontekst znaczenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla wydania pozwolenia wodnoprawnego.

k.p.a. art. 156 § § 2

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Wyłączenie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyby wywołała nieodwracalne skutki prawne.

k.p.a. art. 7

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności i prawdy obiektywnej w postępowaniu administracyjnym.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny dowodów na podstawie własnego przekonania.

k.p.a. art. 141 § § 4

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

Rozporządzenie art. 5 § ust. 2 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej

Dotyczy substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rażące naruszenie przepisów proceduralnych (art. 7, 77, 80 k.p.a.) przez całkowite zaniechanie zbadania kluczowej przesłanki negatywnej dotyczącej czasu dopływu ścieków do jeziora, co było wymogiem z art. 75 pkt 2 lit. e Prawa wodnego.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 75 pkt 2 lit. e u.P.w. przez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię przepisu. Naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia i art. 403 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 81 p.w. i § 4 ust. 2 Rozporządzenia. Naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. przez stwierdzenie nieważności decyzji, która wywołała nieodwracalne skutki prawne. Naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez stwierdzenie nieważności decyzji, która spowoduje niemożliwe do zaakceptowania skutki gospodarcze i społeczne. Niewłaściwe zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdy właściwy tryb to cofnięcie lub ograniczenie pozwolenia wodnoprawnego (art. 414 i nast. u.P.w.). Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA.

Godne uwagi sformułowania

całkowitym zaniechaniu poczynienia ustaleń co do faktów, które są kluczowe dla wydania decyzji co do istoty rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieodwracalne skutki prawne decyzji administracyjnej należy rozumieć sytuację, w której stan prawny ustalony decyzją organu administracyjnego nie może być zweryfikowany przy pomocy środków dostępnych na gruncie k.p.a.

Skład orzekający

Piotr Korzeniowski

przewodniczący

Jerzy Stelmasiak

sędzia

Maciej Kobak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia rażącego naruszenia prawa w kontekście stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, zwłaszcza w przypadku zaniechania przez organ przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w kluczowych kwestiach materialnoprawnych. Znaczenie badania przesłanek negatywnych przy wydawaniu pozwoleń wodnoprawnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej materii prawa wodnego i procedury administracyjnej, ale ogólne zasady dotyczące rażącego naruszenia prawa i skutków prawnych decyzji mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa wodnego i ochrony środowiska, a także precyzyjnej interpretacji przepisów proceduralnych dotyczących stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych. Pokazuje, jak istotne jest dokładne badanie faktów przez organy administracji.

Naruszenie procedury administracyjnej może prowadzić do stwierdzenia nieważności pozwolenia wodnoprawnego – NSA wyjaśnia, co to znaczy 'rażące naruszenie prawa'.

Dane finansowe

WPS: 360 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2160/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 2534/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-04-13
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2233
art. 407 ust. 2 pkt 2, art. 396 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 399 ust. 1 pkt 1, art. 75 pkt 2 lit. e
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Książek po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. Sp. z o.o. z siedzibą w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 2534/22 w sprawie ze skargi R. Sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Prezesa Wód Polskich z dnia 28 września 2022 r. nr 73/2022/KUZ w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. Sp. z o.o. z siedzibą w T. na rzecz Prezesa Wód Polskich kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 2534/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. Sp. z o.o. z siedzibą w T. (dalej: "skarżąca") na decyzję Prezesa Wód Polskich (dalej: "organ") z dnia 28 września 2022 r. nr 73/2022/KUZ w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Decyzją z 15 lutego 2021 r., znak: BD.ZUZ.1.4210.13.2021.KG Dyrektor Zarządu Zlewni w Inowrocławiu Wód Polskich udzielił skarżącej pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne, polegające na wprowadzaniu oczyszczonych ścieków komunalnych z oczyszczalni w T., poprzez otwarty wylot betonowy znajdujący się na działce nr ewid. [...], obręb T., gm. T. do wód kanału "F." - działka nr ewid. [...] "obręb K.", gm. T., jednocześnie ustalając warunki tego pozwolenia.
Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Poznaniu (dalej: "WWIOŚ"), wystąpieniem z 11 marca 2022 r., znak: Wl.703.477.9.2021.SW.ma wniósł do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w Rzeszowie (dalej: "DRZGW WP") o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji.
DRZGW WP pismem z 14 kwietnia 2022 r. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 15 lutego 2021 r. Następnie decyzją z 30 maja 2022 r., znak: BD.RUZ.4230.1.2022.AMD stwierdził jej nieważność. Skarżąca złożyła odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia.
Decyzją z 28 września 2022 r., nr 73/2022/KUZ organ utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji.
Z tą decyzją nie zgodziła się skarżąca, wnosząc skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie oddalił skargę. W ocenie WSA organy obu instancji zasadnie uznały, że stan faktyczny wskazuje na to, iż czas dopływu ścieków do jeziora jest krótszy, niż 24 godziny, a zatem nie jest spełniony wymóg z art. 75 pkt 2 lit 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2233 ze zm.; dalej: "u.P.w.). Jak wynika z zaskarżonej decyzji, organ wyjaśnił, że wprawdzie ani z treści pozwolenia wodnoprawnego, ani z dowodów zebranych w postępowaniu zwykłym (w tym operatu wodnoprawnego) nie wynika czas dopływu ścieków do jeziora, ale z operatu wodnoprawnego z 31 grudnia 2020 r. wynika, że "oczyszczalnia ścieków komunalnych (działka ewid. nr [...] obręb T., gm. T.), wylot betonowy służący do wprowadzania ścieków komunalnych z oczyszczalni do kanału "F." (działka ewid. nr [...] obręb T., gm. T.) oraz kanał "F." (działka nr ewid. [...] obręb T., gm. T.) znajdują się w bardzo bliskiej odległości od brzegu Jeziora P. Ponadto odcinek od wylotu betonowego służącego do wprowadzania ścieków komunalnych z oczyszczalni do kanału "F." do brzegu Jeziora P. wynosi około 300 m".
Skład orzekający wskazał również na słuszne powołanie się przez organ odwoławczy na wynik kontroli przeprowadzonej w okresie 24 listopada 2021 r. do 22 grudnia 2021 r. przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, z której wynikało, że czas dopływu ścieków z oczyszczalni ścieków komunalnych w T. do jeziora nie trwa 24 godzin, ale jest znacznie krótszy. Jak wynika z powyższego, udzielenie przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego skarżącej uzależnione było od wykluczenia przez DZZ WP negatywnej przesłanki, o której mowa w art. 75 pkt 2 lit. e u.P.w. Rację miały więc w tym zakresie organy obu instancji, że organ udzielający pozwolenia wodnoprawnego pomimo nieustalenia czasu dopływu ścieków do jeziora – jako głównej przesłanki rozstrzygnięcia – rażąco naruszył art. 7, 77 i 80 k.p.a.
Zdaniem WSA zasadnie zauważył organ II instancji – odnosząc się do stanowiska skarżącej co do rodzaju ścieków - że zgodnie z art. 78 u.P.w. ścieki wprowadzane do wód lub do ziemi w ramach zwykłego korzystania z wód albo usług wodnych powinny być oczyszczone w stopniu wymaganym przepisami ustawy, zaś wprowadzający ścieki do wód lub do ziemi są zobowiązani zapewnić ochronę wód przed zanieczyszczeniem (art. 83 ust. 1 u.P.w.).
WSA podzielił pogląd organu, że zgodnie z art. 407 ust. 2 pkt 2 u.P.w. do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego dołącza się decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, jeżeli jest wymagana. Dlatego też, brak ustaleń przez organ udzielający pozwolenia wodnoprawnego skarżącej, czy dla przedmiotowej instalacji była wymagana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji – zwłaszcza w aspekcie hipotezy art. 396 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 399 ust. 1 pkt 1 u.P.w. – stanowi rażące naruszenie art. 7, 77 § i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 407 ust. 2 pkt 2 u.P.w. Powoduje to, że zarzut skarżącej naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 407 ust. 2 pkt 2 u.P.w. nie był zasadny.
Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że organ nie naruszył art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 75 pkt 2 lit. e p.w. przez "niewłaściwe zastosowanie polegające na wykroczeniu przez organ poza ramy nadzwyczajnego postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej i stwierdzenie, że decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w Inowrocławiu z dnia 15 lutego 2021 r. znak: BD.ZUZ.1.4210.13.2021.KG narusza prawo podczas gdy jedyne naruszenia, jakie mogły zaistnieć dotyczą stanu faktycznego, a nie treści decyzji". Zdaniem WSA organ Wód Polskich udzielając pozwolenia wodnoprawnego naruszył w sposób rażący i mający wpływ na wynik sprawy przepisy proceduralne.
WSA zwrócił uwagę, że Prezes Wód Polskich (i organ I instancji) nie zarzucili kontrolowanej w postępowaniu nadzwyczajnym decyzji naruszenia art. 75 pkt 2 lit. e u.P.w., ale takie uchybienia procesowe, które uniemożliwiały wydanie pozwolenia wodnoprawnego wobec istnienia zakazu z ww. artykułu. Ocena dowodów nie była ani dowolna, ani "wybiórcza", gdyż odnosiła się do wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie, podważających należyte ustalenie stanu faktycznego w postępowaniu zwyczajnym. Nie nastąpiło również naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. przez stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w Inowrocławiu z dnia 15 lutego 2021 r. znak: BD.ZUZ.1.4210.13.2021.KG podczas, gdy decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne, tak w sferze prawa cywilnego, jak i w sferze publicznoprawnej. Żadne skutki, które wywołało pozwolenie wodnoprawne nie były nieodwracalne. Pod pojęciem nieodwracalnych skutków prawnych decyzji administracyjnej należy bowiem rozumieć sytuację, w której stan prawny ustalony decyzją organu administracyjnego nie może być zweryfikowany przy pomocy środków dostępnych na gruncie k.p.a. Wbrew twierdzeniom skargi, stwierdzenie nieważności decyzji z 15 lutego 2021 r. nie spowoduje "skutków gospodarczych oraz społecznych niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności", a wręcz przeciwnie. Prowadzi bowiem wprost do przywrócenia stanu zgodnego z prawem przez wyeliminowanie wadliwej decyzji z obrotu, co – biorąc pod uwagę bezpieczeństwo życia i zdrowia ludzi – jest niezbędne w tej sprawie i jak najbardziej praworządne.
Za niezasadne uznał też Sąd pierwszej instancji twierdzenia skarżącej, że "właściwy tryb dla cofnięcia bądź ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego określają przepisy art. 414 i nast. u.P.w.". Istotą tego postępowania nie było ani cofnięcie, ani ograniczenie pozwolenia wodnoprawnego, ale jego eliminacja z obrotu prawnego z powodu nieważności o charakterze rażącym. WSA zauważył, że w sprawie niniejszej nie zaistniała żadna z przesłanek wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego, wymieniona w art. 411 ust. 1 u.P.w. Nie wystąpiła też żadna przesłanka cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego (art. 415 i 417 u.P.w.).
Powyższy wyrok w całości zakwestionowała skarżąca, zarzucając naruszenie:
1. prawa materialnego, tj.:
1) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 75 pkt 2 lit. e u.P.w. przez:
a) jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wykroczeniu przez organ poza ramy nadzwyczajnego postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej i stwierdzenie, że decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w Inowrocławiu z 15 lutego 2021 r. znak: BD.ZUZ.1.4210.13.2021.KG narusza prawo, podczas gdy jedyne naruszenia jakie mogły zaistnieć dotyczą stanu faktycznego, a nie treści decyzji;
b) błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że doszło do rażącego naruszenia prawa - art. 75 pkt 2 lit. e u.P.w., a tym samym uznanie, że naruszenie tegoż przepisu jest oczywiste w sytuacji gdy o rażącym naruszeniu prawa nie może być mowy bo, wbrew twierdzeniom organu, przepis bynajmniej nie jest jednoznaczny i wymaga złożonej wykładni (w szczególności nie precyzuje czy zakazem objęte są ścieki surowe czy ścieki oczyszczone);
2) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1220 - dalej jako "Rozporządzenie") oraz art. 403 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 81 p.w. i § 4 ust. 2 Rozporządzenia poprzez uznanie, że naruszenia te mają charakter rażący podczas, gdy mają one charakter naruszeń nieistotnych;
2. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1) art. 156 § 2 k.p.a. przez stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w Inowrocławiu z 15 lutego 2021 r. znak: BD.ZUZ.1.4210.13.2021.KG podczas, gdy decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne, tak w sferze prawa cywilnego, jak i w sferze publicznoprawnej;
2) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez:
a) jego niewłaściwe zastosowanie i pominięcie faktu, że stwierdzenie nieważności decyzji (a nie jej utrzymanie w mocy) Dyrektora Zarządu Zlewni w Inowrocławiu z dnia 15 lutego 2021 r. znak: BD.ZUZ.1.4210.13.2021.KG spowoduje skutki gospodarcze oraz społeczne niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności;
b) jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy właściwy tryb dla cofnięcia bądź ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego określają przepisy art. 414 i nast. U.p.w.;
3) art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku polegające na niezawarciu wszystkich podstaw prawnych rozstrzygnięcia ani ich wyjaśnienia.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organu drugiej instancji w całości; ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kasacyjnie zwrotu niezbędnych kosztów postępowania w obu instancjach, w tym kosztów zastępstwa procesowego, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego oraz ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny z uwagi na to, iż podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione; a także rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W piśmie z 17 listopada 2025 r. organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna
z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Zasadniczym powodem oddalenia skargi kasacyjnej jest fakt niezakwestionowania w niej oceny prawnej WSA sformułowanej na gruncie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 407 ust. 2 pkt 2 u.P.w. Sąd pierwszej instancji potwierdził bowiem stanowisko organu, że pozwolenie wodnoprawne z 15 lutego 2021 r., znak: BD.ZUZ.1.4210.13.2021.KG rażąco naruszało prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., albowiem w toku postępowania administracyjnego poprzedzającego jego wydanie nie zbadano, czy do jego uzyskania wymagana była decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach – zgodnie z wymogiem przewidzianym w art. 407 ust. 2 pkt 2 u.P.w. Sąd pierwszej instancji wyeksponował, że organ wydający pozwolenie wodnoprawne całkowicie tę kwestię pominął, a w świetle art. 396 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 399 ust. 1 pkt 1 u.P.w. mogła mieć ona zasadnicze znaczenie w sprawie.
Wobec niezakwestionowania przedmiotowej oceny WSA w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny jest nią związany i musi pozostawić ją poza kontrolą instancyjną. W efekcie, niezależnie od skuteczności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, musi ona ulec oddaleniu, albowiem w powołanym wyżej zakresie WSA przesądził, że decyzja w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego rażąco narusza prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw.
z art. 407 ust. 2 pkt 2 u.P.w.
Kierując się konstytucyjnie gwarantowanym prawem do sądu, w ramach którego mieści się prawo do "bycia wysłuchanym" Naczelny Sąd Administracyjny zdecydował się odnieść do zarzutów kasacyjnych, pomimo uprzedniego przesądzenia o bezskuteczności samej skargi kasacyjnej.
Co do zasady należy zgodzić się ze skarżącą kasacyjnie spółką, że w trybie stwierdzenia nieważności nie podlegają weryfikacji ustalenia faktyczne organu. Mówiąc wprost, negatywna ocena przeprowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego co do zasady nie może być kwalifikowana jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zastrzec jednak należy, że wyłączenie to nie obejmuje układu, w którym organ w toku postępowania w ogóle nie podejmie czynności procesowych zmierzających do wyjaśnienia okoliczności faktycznych kluczowych ze względu na materialnoprawną podstawę wydanej decyzji administracyjnej. Innymi słowy, za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. może być uznane takie naruszenie przepisów postępowania regulujących zakres i tryb gromadzenia i oceny dowodów w sprawie – art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. - które polega na całkowitym zaniechaniu poczynienia ustaleń co do faktów, które są kluczowe dla wydania decyzji co do istoty. Jak zasadnie zauważył WSA w takim skonfigurowaniu stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest uzasadnione. Jak podkreśla się w orzecznictwie rażącym naruszeniem prawa może być również naruszenie przepisów postępowania, zwłaszcza w przypadku uchylenia się organu od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i wykonania obowiązków wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Może to mieć jednak miejsce wyjątkowo i jest dopuszczalne jedynie, gdy naruszenie takie ma charakter sprzeczny z zasadą praworządności i pozostaje w bezpośrednim związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy - por. wyrok NSA z 24 sierpnia 2022 r., II OSK 2771/19. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sformułowanie tak kategorycznych ocen jest uzasadnione na gruncie niniejszej sprawy.
Udzielając pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków do wód - cieków naturalnych oraz kanałów będących dopływami jezior – organ, zgodnie
z art. 75 pkt 2 lit. e u.P.w. miał obowiązek zbadać, czy czas dopływu ścieków do jeziora będzie krótszy niż 24 godziny. Jak podkreślił WSA takich ustaleń w ogóle nie poczyniono w toku postępowania o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego z 15 lutego 2021 r. Zarzut rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego nie został zatem skierowany wobec przeprowadzonego przez organ postępowania dowodowego, lecz wobec całkowitego braku jego przeprowadzenia w stosunku do zasadniczej przesłanki negatywnej, o której mowa w art. 75 pkt 2 lit e u.P.w. Sąd pierwszej instancji powołał się na konkretne okoliczności, znajdujących oparcie w aktach administracyjnych, które nie zostały rozważone przez organ wydający pozwolenie wodnoprawne. Skarżąca kasacyjnie spółka nie kwestionuje przedmiotowego stanowiska WSA. Wynika z niego, że oczyszczalnia ścieków komunalnych (działka ewid. nr [...] obręb T., gm. T.), wylot betonowy służący do wprowadzania ścieków komunalnych
z oczyszczalni do kanału "F." (działka ewid. nr [...] nr [...] obręb T., gm. T.) oraz kanał "F." (działka nr ewid. nr [...] obręb T., gm. T.) znajdują się w bardzo bliskiej odległości od brzegu Jeziora P. Ponadto odcinek od wylotu betonowego służącego do wprowadzania ścieków komunalnych z oczyszczalni do kanału "F." do brzegu Jeziora P. wynosi około 300 m. Okoliczność ta została potwierdzona w toku kontroli przeprowadzonej w okresie 24 listopada 2021 r. do 22 grudnia 2021 r. przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska.
Skarżąca kasacyjnie spółka pozostaje w błędzie twierdząc, iż Sąd pierwszej instancji przyjął, iż w toku postępowania w przedmiocie udzielenia wodnoprawnego doszło do rażącego naruszenia art. 75 pkt 2 lit. e u.P.w. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zajął takiego stanowiska, przyjął natomiast, że w sprawie rażąco naruszono art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., albowiem nie wyjaśniono, czy w sprawie nie zachodzi przeszkoda do udzielenia pozwolenia wodnoprawnego z uwagi na to, że czas dopływu ścieków do jeziora będzie krótszy niż 24 godziny.
Niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, gdyż tak organ jak i WSA nie przyjął, że przepisy te naruszono w sposób rażący. Mówić wprost, naruszenie § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia nie zostało uznane za podstawę stwierdzenia nieważności pozwolenia wodnoprawnego z 15 lutego 2021 r.
Nie można zgodzić się ze skarżącą kasacyjnie spółką, że decyzja udzielająca pozwolenia wodnoprawnego wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu
art. 156 § 2 k.p.a. W orzecznictwie przyjmuje się, że przywołana regulacja art. 156 § 2 k.p.a. in fine stanowi o nieodwracalnych skutkach prawnych (a nie jakichkolwiek). Przez nieodwracalność skutków prawnych decyzji administracyjnej należy rozumieć sytuację, w której stan prawny ustalony decyzją organu administracyjnego nie może być zweryfikowany przy pomocy środków dostępnych na gruncie k.p.a. Skutek nieodwracalny decyzji administracyjnej polega więc na tym, że organ nie ma własnych kompetencji do odwrócenia na drodze postępowania administracyjnego skutków danego zdarzenia prawnego, zaistniałego po wydaniu, decyzji kontrolowanej w trybie nieważnościowym – wyroki NSA z 15 września 2021 r., I OSK 4301/18, z 15 stycznia 2025 r., I GSK 276/21. Taki układ w niniejszej sprawie nie zachodzi.
Sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut wytykający brak skorzystania przez organ z przewidzianych przepisami prawa wodnego trybów stwierdzenia wygaśnięcia lub cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego jest oczywiście bezzasadny. Okoliczności kształtujące niniejszą sprawę nie mieściły się w zakresie stosowania tych instytucji, co zostało przez WSA prawidłowo wyjaśnione.
Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji zawiera wszystkie elementy wymagane postanowieniami art. 141 § 4 p.p.s.a., a w szczególności podanie
i wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Uzasadnienie przedmiotowego zarzutu w skardze kasacyjnej ogranicza się do uwag o charakterze komentarzowym bez podania konkretnego związku z uwarunkowania niniejszej sprawy. Skarżąca kasacyjnie spółka podnosi, że WSA zbytnio ograniczył swoje rozważania w przedmiocie materialnoprawnych podstaw prawidłowości stwierdzenia nieważności decyzji, a w szczególności błędnie przyjął, że normy prawne, których naruszenie zarzucano skargą są jasne. Skarżąca kasacyjnie swoich wniosków nie rozwija, co nie pozwala na ich pozytywną weryfikację. Jednocześnie trzeba dodać, że w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można polemizować z ocenami prawnymi odnoszącymi się do wykładni przepisów prawa. Artykuł 141 § 4 p.p.s.a. wyznacza treściowe elementy uzasadnienia, a zatem do jego naruszenia dochodzi, gdy jest ono niekompletne, a nie błędne.
Z wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto w oparciu art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI