III OSK 2158/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-07-23
NSAAdministracyjneŚredniansa
dostęp do informacji publicznejbezczynność organuwniosek o informacjęwłaściwość organuprawo prasoweNSAWSAskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, uznając, że Minister Spraw Zagranicznych nie był właściwym adresatem wniosku o informację publiczną skierowanego do Sekretariatu ambasady.

Skarżący kasacyjnie M. J. złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na bezczynność Ministra Spraw Zagranicznych w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący domagał się informacji dotyczących [...] w ambasadzie. WSA uznał, że Minister nie był właściwym adresatem wniosku, który został przekazany do innego departamentu, a skarżący nie sprecyzował adresata. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA co do niewłaściwości Ministra jako adresata wniosku i braku podstaw do zarzutów nieważności postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę skarżącego na bezczynność Ministra Spraw Zagranicznych w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący złożył wniosek o informacje dotyczące [...] w ambasadzie. WSA w Warszawie uznał, że Minister Spraw Zagranicznych nie był właściwym organem do udzielenia informacji, ponieważ wniosek został skierowany na adres poczty elektronicznej Sekretariatu ambasady, a następnie przekazany do innego departamentu. WSA podkreślił, że skarżący nie sprecyzował adresata wniosku, a przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o przekazywaniu podań do organu właściwego nie mają zastosowania w postępowaniu o udzielenie informacji publicznej. W związku z tym WSA oddalił skargę na bezczynność Ministra. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, Prawa prasowego oraz zarzuty nieważności postępowania związane z powołaniem sędziów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzuty dotyczące nieważności postępowania są nieuzasadnione, wskazując na ugruntowane orzecznictwo NSA w kwestii statusu sędziów powołanych w obecnym stanie prawnym. NSA stwierdził również, że WSA prawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące dostępu do informacji publicznej i Prawa prasowego, a Minister Spraw Zagranicznych nie był właściwym adresatem wniosku. Sąd podkreślił, że skarżący nie sprecyzował adresata wniosku, a przekazanie go do niewłaściwego organu nie skutkuje bezczynnością Ministra.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, Minister Spraw Zagranicznych nie jest właściwym organem, jeśli wniosek nie został mu bezpośrednio skierowany i nie sprecyzowano go jako adresata.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżący nie sprecyzował adresata wniosku, a przepisy KPA o przekazywaniu podań nie mają zastosowania w postępowaniu o udzielenie informacji publicznej. Właściwym adresatem powinien być Rzecznik [...], a nie Minister.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (36)

Główne

u.d.i.p. art. 13 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku.

P.p. art. 3a

Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe

W zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy u.d.i.p.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu jedynie nieważność postępowania.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.i.p. art. 13 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

P.p. art. 3a

Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 1 § ust. 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o polityce wewnętrznej i zagranicznej.

u.d.i.p. art. 4 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 10 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 16 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 4 § ust. 3

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 1 § ust. 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

P.p. art. 4

Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe

Odrębny tryb udzielania prasie informacji, poszerzający katalog podmiotów obowiązanych do udzielania informacji.

P.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Nieważność postępowania zachodzi, jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy.

P.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 161 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Postępowanie podlega umorzeniu, gdy stało się bezprzedmiotowe.

u.d.i.p. art. 1 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 4 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 10 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 16 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 4 § ust. 3

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 1 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

P.p. art. 4

Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe

P.p.s.a. art. 161 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 161 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wskazany przez skarżącego przepis nie istnieje; sąd poprawił na § 1 pkt 3.

k.p.a. art. 63

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Nie stosuje się w postępowaniu o udzielenie informacji publicznej.

k.p.a. art. 65 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Nie stosuje się w postępowaniu o udzielenie informacji publicznej.

P.u.s.a. art. 5a § § 1 – 19

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 5a § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

k.c. art. 63

Kodeks cywilny

Wskazany przez skarżącego przepis nie został przez sąd wykładany ani stosowany.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Minister Spraw Zagranicznych nie był właściwym organem do udzielenia informacji publicznej, gdyż wniosek nie został mu bezpośrednio skierowany i nie sprecyzowano go jako adresata. Przepisy KPA o przekazywaniu podań nie mają zastosowania w postępowaniu o udzielenie informacji publicznej. Zarzuty dotyczące nieważności postępowania z powodu rzekomo nieprawidłowego powołania sędziego są nieuzasadnione.

Odrzucone argumenty

Minister Spraw Zagranicznych pozostawał w bezczynności w rozpatrzeniu wniosku. Wniosek złożony w trybie art. 3a P.p. wyklucza złożenie wniosku z powołaniem się na normę art. 3a P.p. Wniosek o którym stanowi przepis wymaga formy szczególnej. Wniosek złożony za pośrednictwem podmiotu dedykowanego do obsługi prasy nie stanowi wniosku o informacje publiczną. Przepis szczególny ustawy Prawo u.d.i.p. wyklucza możliwość wniesienia zapytania o informację publiczną w trybie art. 3a P.p. Złożenie wniosku o informację publiczną nie jest skuteczne z chwilą wniesienia go w drodze zapytania za pomocą elektronicznych środków komunikacji w formie dokumentowej.

Godne uwagi sformułowania

Minister może się jedynie domyślać, że chodzi o przekazane [...] września 2021 r. za pośrednictwem [...] i adresowane do [...] zapytanie o [...], na które faktycznie organ, nie będąc jego adresatem, nie udzielał odpowiedzi. O tym, jaki podmiot jest właściwy do udzielenia żądanej informacji decyduje sam wnioskodawca we wniosku. Nawet gdyby doszło do takiego wadliwego przekazania, to nadal organem właściwym w sprawie, tj. podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, jest adresat wniosku. W przypadku stwierdzenia, że organ, do którego wpłynął wniosek informacyjny nie jest organem właściwym, nie stosuje się art. 65 k.p.a. z uwagi na ograniczony zakres stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniu o udzielenie informacji publicznej (art. 16 ust. 2 u.d.i.p.). Prasa w powyższym zakresie nie korzysta z regulacji prawnych innych niż te, które dotyczą ogółu społeczeństwa.

Skład orzekający

Sławomir Wojciechowski

przewodniczący

Zbigniew Ślusarczyk

członek

Paweł Mierzejewski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości organu w przypadku wniosków o informację publiczną kierowanych do niewłaściwych adresatów lub za pośrednictwem pośredników, a także kwestie proceduralne związane z prawem prasowym i dostępem do informacji publicznej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z wnioskiem skierowanym do Ministra Spraw Zagranicznych za pośrednictwem ambasady.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z dostępem do informacji publicznej i właściwością organów, co jest istotne dla prawników zajmujących się tym obszarem prawa.

Kto odpowiada za informację publiczną? NSA wyjaśnia, jak nie zgubić wniosku w urzędniczej korespondencji.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2158/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Paweł Mierzejewski /sprawozdawca/
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący/
Zbigniew Ślusarczyk
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OZ 340/23 - Postanowienie NSA z 2024-01-11
II SAB/Wa 775/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-03-19
III OZ 280/23 - Postanowienie NSA z 2023-06-15
Skarżony organ
Minister Spraw Zagranicznych
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 13 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1914
art. 3a i art. 4
Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 161 § 1 pkt 3, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Dawid Piaskowski po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2024 r. sygn. akt II SAB/Wa 775/22 w sprawie ze skargi M. J. na bezczynność Ministra Spraw Zagranicznych w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 marca 2024 r., sygn. akt II SAB/Wa 775/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.J. (dalej: "skarżący" oraz "skarżący kasacyjnie") na bezczynność Ministra Spraw Zagranicznych (dalej: "organ" albo "Minister") w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, oddalił skargę.
U podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.
W dniu [...] sierpnia 2021 r. skarżący wysłał na adres poczty elektronicznej Sekretariatu [...], tj. [...] wiadomość zatytułowaną "[...]" o następującej treści: "W związku z [...] uprzejmie prosimy o potwierdzenie: czy wystawiono (a jeśli tak, to ile) [...]? Czy jest faktem, że są one do odebrania w ambasadzie w [...]?". W dniu [...] sierpnia 2021 r. Sekretariat [...] przekazał powyższą wiadomość drogą poczty elektronicznej do Centrum [...] (dalej: "[...]") w Kancelarii [...] (dalej: "[...]").
Pismem z dnia [...] listopada 2022 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Spraw Zagranicznych, domagając się zobowiązania organu do ujawnienia informacji publicznej w terminie 14 dni, stwierdzenia bezczynności organu w ujawnieniu informacji publicznej oraz zasądzenia kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że jest właścicielem "[...]", zarejestrowanego przez Sąd Okręgowy w [...] jako [...] pod nr [...]. Pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r., przesłanym do zobowiązanego drogą elektroniczną, wniósł o ujawnienie informacji publicznych niezbędnych do sporządzenia [...], a organ do dnia wniesienia skargi nie udzielił odpowiedzi. Skarżący wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 192/22 ustalił, iż organ otrzymał przedmiotowe zapytanie, lecz dotychczas nie odpowiedział na nie.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o odrzucenie skargi w przypadku nieuzupełnienia przez skarżącego jej braków formalnych lub nieopłacenia skargi, ewentualnie o oddalenie skargi jako bezzasadnej.
Motywując żądanie oddalenia skargi organ podkreślił, że nigdy nie otrzymał bezpośrednio od skarżącego ani od "[...]" wskazanego na wstępie wniosku. Minister może się jedynie domyślać, że chodzi o przekazane [...] września 2021 r. za pośrednictwem [...] i adresowane do [...] zapytanie o [...], na które faktycznie organ, nie będąc jego adresatem, nie udzielał odpowiedzi. O tym, jaki podmiot jest właściwy do udzielenia żądanej informacji decyduje sam wnioskodawca we wniosku. Nawet gdyby doszło do takiego wadliwego przekazania, to nadal organem właściwym w sprawie, tj. podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, jest adresat wniosku. Minister zaznaczył, iż nie otrzymał bezpośrednio od skarżącego żadnego wniosku, a jedynie wtórną informację z [...]. Nie był też stroną sprawy o sygn. akt II SAB/Wa 192/22, którą przywołał skarżący w skardze, nie zna jej szczegółów, ani zapadłego rozstrzygnięcia ani jego uzasadnienia. Skoro skarżący skierował wniosek do Prezesa [...], to Minister nie był zobowiązany ani nawet uprawniony do podejmowania jakichkolwiek działań w sprawie. W konsekwencji zarzucanie mu bezczynności jest nieuprawnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 marca 2024 r. oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.".
W uzasadnieniu wydanego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902), dalej jako "u.d.i.p.", bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku informacyjnego ma miejsce wówczas, gdy organ "milczy" wobec tego wniosku, tj. nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci jej udzielenia (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.); nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, ewentualnie decyzji o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.); nie informuje wnioskodawcy w formie pisemnej, że nie posiada żądanej informacji publicznej, względnie, że przysługuje odrębny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 4 ust. 3, art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); nie informuje wnioskodawcy w formie pisemnej, iż żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Zdaniem Sądu meriti nie budzi wątpliwości, że Minister jako organ władzy publicznej jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Natomiast informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). W myśl art. 6 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o polityce wewnętrznej i zagranicznej. Termin "polityka zagraniczna" posiada szerokie znaczenie, jednakże w ocenie Sądu meriti dotyczy on działalności państwa w sferze jego funkcji i stosunków zewnętrznych. Obejmuje działania intencjonalne, podejmowane dla realizacji określonych celów i zaspokojenia określonych interesów. Nie można także pominąć, że polityka zagraniczna określa priorytetowe zadania państwa w sferze międzynarodowej, wyznaczając cele i zadania dyplomacji, a w szerszym znaczeniu - organów państwa realizujących poszczególne aspekty polityki zagranicznej państwa, wśród których wiodącą rolę odgrywa Minister. Tak więc informacja o [...] wypełnia znamiona pojęcia "informacji publicznej o polityce zagranicznej" w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
W opinii Sądu pierwszej instancji w okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób jednakże zarzucić Ministrowi bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2021 r.
Po pierwsze, ani treść wiadomości elektronicznej z dnia [...] sierpnia 2021 r. ani jej tytuł nie nawiązuje do informacji publicznej. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że skarżący podał tylko, że jego celem jest przygotowanie informacji [...], załączając skan postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lipca 2020 r., sygn. akt [...], o wpisaniu [...] do rejestru [...] oraz skan swojej [...]. Sąd meriti wskazał, że ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe (Dz. U. z 2018 r., poz. 1914), dalej jako "P.p.", wyróżnia dwa tryby udzielania informacji prasie. Pierwszy wynika z art. 3a P.p., w którym przyjęto, iż w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy u.d.i.p. Oznacza to, że jeżeli wnioskowana przez prasę informacja ma charakter informacji publicznej, to jej udostępnienie lub odmowa jej udostępnienia winna nastąpić w trybie u.d.i.p. Odrębny tryb udzielania prasie informacji został unormowany w art. 4 P.p. i w tym zakresie prasa korzysta z regulacji specjalnie dla niej przewidzianej, która poszerza katalog podmiotów obowiązanych do udzielania informacji o podmioty niewymienione w u.d.i.p., ustanawiając autonomiczny tryb weryfikacji wywiązania się z obowiązku udzielenia prasie informacji w oparciu o tę regulację. W powyższym trybie obowiązani do udzielenia prasie informacji o swej działalności są: przedsiębiorcy, podmioty niezaliczane do sektora finansów publicznych oraz niedziałające w celu osiągnięcia zysku (art. 4 ust. 1 P.p.). W razie odmowy udzielenia informacji, na żądanie redaktora naczelnego, odmowę doręcza się zainteresowanej redakcji w formie pisemnej, w terminie 3 dni (przywołano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2023 r.; sygn. akt III OSK 2286/21). Zważywszy, że przedmiot wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2021 r. stanowi informację publiczną, zaś art. 3a P.p. w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej nakazuje stosowanie przepisów u.d.i.p., to skargę na bezczynność w rozpoznaniu ww. wniosku należało rozpatrywać na gruncie u.d.i.p.
Sąd pierwszej instancji podniósł ponadto, że adresatem wniosku skarżący uczynił Sekretariat [...], który w dniu [...] sierpnia 2021 r. przekazał (drogą elektroniczną) ten wniosek do [...], a [...] przesłało go następnie Ministrowi. Z treści wiadomości elektronicznej z dnia [...] stycznia 2023 r. wynika bowiem, iż wniosek skarżącego z dnia [...] sierpnia 2021 r. został przekazany Ministrowi [...] stycznia 2023 r. (w formie załącznika do ww. wiadomości). Natomiast Minister w odpowiedzi na skargę wzmiankował, że otrzymał go od [...] w dniu [...] września 2021 r. Trafnie jednak Minister wskazuje, iż w przypadku wniosku o udostępnienie informacji publicznej, który nie stanowi podania w rozumieniu art. 63 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", nie stosuje się art. 65 § 1 k.p.a., przewidującego obowiązek niezwłocznego przekazania podania do organu właściwego. Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lipca 2023 r.; sygn. akt III OSK 939/22, w przypadku stwierdzenia, że organ, do którego wpłynął wniosek informacyjny nie jest organem właściwym, nie stosuje się art. 65 k.p.a. z uwagi na ograniczony zakres stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniu o udzielenie informacji publicznej (art. 16 ust. 2 u.d.i.p.). Ponadto organ, otrzymując wniosek o udzielenie informacji publicznej w zakresie działania innego organu (podmiotu), nie jest uprawniony do zebrania żądanych informacji od podmiotu właściwego i przekazania ich wnioskodawcy w celu realizacji złożonego wniosku, gdyż w ten sposób doszłoby do naruszenia właściwości rzeczowej.
W podsumowaniu Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skoro skarżący skierował wniosek na adres poczty elektronicznej Sekretariatu [...], a jednocześnie nie sprecyzował adresata wniosku w jego treści, to należałoby przyjąć, iż podmiotem zobowiązanym jest Rzecznik [...]. W tej sytuacji skarżący nie może skutecznie zarzucić Ministrowi bezczynności w rozpoznaniu ww. wniosku.
Skarżący wniósł skargę kasacyjną od wyżej opisanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżając ten wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono "kwalifikowane naruszenie":
1. art. 1 ust. 2 u.d.i.p., poprzez chybioną wykładnię, a to poprzez uznanie, iż wniosek złożony w trybie art. 3a P.p. wyklucza złożenie wniosku z powołaniem się na normę art. 3a P.p.;
2. art. 13 ust. 1 u.d.i.p., poprzez chybioną wykładnię, a to poprzez uznanie, iż wniosek o którym stanowi przepis wymaga formy szczególnej, podczas gdy do skuteczności złożenia wniosku wystarczająca jest każda forma pisemna w tym forma dokumentowa o ile można z nich ustalić wnioskodawcę;
3. art. 13 ust. 1 u.d.i.p., poprzez chybioną wykładnię, a to poprzez uznanie, iż wniosek złożony za pośrednictwem podmiotu dedykowanego do obsługi prasy nie stanowi wniosku o informacje publiczną;
4. art. 3a P.p. w związku z art. 1 ust 1 u.d.i.p., poprzez błędną wykładnię, a to poprzez uznanie, że przepis szczególny ustawy Prawo u.d.i.p. wyklucza możliwość wniesienia zapytania o informację publiczną w trybie art. 3a P.p. - podczas gdy przepis odsyłający wskazuje jedynie na tryb procedowania wniosku złożonego przez organ prasowy;
5. art. 63 k.p.a. w związku z art. 63 k.c., poprzez wadliwą wykładnię, a to poprzez uznanie, że złożenie wniosku o informację publiczną nie jest skuteczne z chwilą wniesienia go w drodze zapytania za pomocą elektronicznych środków komunikacji w formie dokumentowej, podczas gdy u.d.i.p. nie przewiduje takich ograniczeń.
Ponadto skarżący kasacyjnie zarzucił nieważność postępowania, poprzez naruszenie:
1. art. 45 ust. 1 Konstytucji, poprzez prowadzenie postępowania w sytuacji gdy w składzie Sądu zasiadała osoba nie powołana skutecznie na urząd sędziego;
2. art. 6 ust. 1 Konwencji Praw Człowieka, poprzez prowadzenie postępowania w sytuacji gdy w składzie Sądu zasiadała osoba nie powołana skutecznie na urząd sędziego.
3. Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, poprzez prowadzenie postępowania w sytuacji gdy w składzie Sądu zasiadała osoba nie powołana skutecznie na urząd sędziego.
Ponadto skarżący kasacyjnie podniósł zarzut naruszenia prawa procesowego, tj. "art. 161 § 3 P.p.s.a.", poprzez wydanie orzeczenia w sytuacji złożenia w dniu [...] stycznia 2023 r. wniosku o umorzenie postępowania w związku z wykonaniem zobowiązania przez podmiot zobowiązany.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o: wyznaczenie rozprawy zdalnej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i zniesienie postępowania oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania lub alternatywnie uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania przed sądami obydwu instancji. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa prawnego, wpisu oraz stawiennictwa na rozprawie wedle przedstawionego wyliczenia. Jednocześnie skarżący kasacyjnie wniósł o wyznaczenie rozprawy zdalnej i powiadomienie strony o rozprawie za pośrednictwem adresu e-PUAP.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, co uzasadnia jej oddalenie.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że Sąd upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii zarzucanej nieważności postępowania, mającej swe źródło w wydaniu orzeczenia przez sędziego, który w ocenie skarżącego kasacyjnie nie został skutecznie powołany na urząd sędziego wskazać należy, że skarżący kasacyjnie we wniesionym środku odwoławczym w ogóle nie wskazał tego sędziego z imienia i nazwiska. Niezależnie od przedmiotowej wady formalnej wskazać należy, że zgodnie z art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. W realiach rozpatrywanej sprawy nie ma jakichkolwiek podstaw do uznania zasadności twierdzenia, że skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa, gdyż zaskarżony wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w składzie trzyosobowym, a zatem zgodnie z art. 120 P.p.s.a. W sprawie nie wystąpił nadto przypadek wydania orzeczenia z udziałem sędziego wyłączonego z mocy ustawy.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono zapatrywanie, że powołanie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na urząd sędziego albo asesora sądowego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, której członkowie -sędziowie zostali wybrani przez władzę ustawodawczą, nie jest podstawą do odmowy uznania statusu powołanego sędziego albo asesora sądowego (zob. w tej materii pkt 9 uzasadnień wyroków z dnia 6 maja 2021 r., sygn. akt II GOK 2/18 i II GOK 6/18). Nie jest to również wystarczająca podstawa do wyłączenia sędziego lub asesora sądowego od rozpoznania sprawy ze względu na brak jego niezawisłości albo bezstronności (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2023 r.; sygn. akt II OSK 2372/21). Podzielić należy pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że konieczne jest indywidualne podejście do oceny okoliczności powołania na stanowisko sędziego lub asesora sądowego. Przesłanką prowadzącą do powzięcia wątpliwości co do niezawisłości lub bezstronności sędziego lub asesora sądowego nie może być – sama w sobie – okoliczność, że w procesie jego powołania uczestniczyła Krajowa Rada Sądownictwa, której skład sędziowski ukształtowała władza ustawodawcza. Ponadto wątpliwość co do bezstronności i niezawisłości sędziego lub asesora sądowego musi mieć charakter realny, a nie potencjalny (zob. w tej materii m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 grudnia 2024 r.; sygn. akt II OSK 607/24 oraz dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 2539/22). Na tle powyższych zapatrywań podkreślić należy, że na etapie postępowania przed Sądem pierwszej instancji skarżący kasacyjnie nie skorzystał z uprawnienia do wykazania braku po stronie członków składu orzekającego wymogów niezawisłości i bezstronności w trakcie orzekania przysługującego stronie skarżącej na mocy przepisów ustrojowych (zob. art. 5a § 1 – 19 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych; tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267). Z akt sądowych wynika, że w następstwie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2024 r. skarżący kasacyjnie został zawiadomiony o składzie Sądu pierwszej instancji, w jakim rozpatrywana będzie sprawa i pomimo tego nie złożył wniosku, o którym mowa w art. 5a § 2 ww. ustawy. Mając powyższe na względzie należało stwierdzić, że w realiach rozpatrywanej sprawy nie ma podstaw do uznania zasadności twierdzenia, że Sąd pierwszej instancji był nienależycie obsadzony.
Odnosząc się w dalszej kolejności do zarzutu naruszenia "art. 161 § 3 P.p.s.a." (winno być – art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., gdyż wskazany artykuł nie zawiera "§3" – uwaga Naczelnego Sądu Administracyjnego) przez wydanie orzeczenia zamiast umorzenia postępowania sądowego w związku z wykonaniem zobowiązania przez podmiot zobowiązany wskazać należy, że sąd administracyjny powinien skargę na bezczynność organu oddalić, jeżeli stwierdzi, że wbrew twierdzeniom skarżącego organ nie pozostawał w bezczynności w dacie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Uznawszy zaś, że organ pozostawał w tej dacie w bezczynności, ale przestał, wydając stosowny akt lub podejmując właściwą czynność, sąd administracyjny powinien uznać, że przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna (rozumiana jako ustalenie, czy jest potrzeba zmuszenia organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności), a co za tym idzie, postępowanie to stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W rozpatrywanej sprawie wyżej opisane kwestie w ogóle nie były przedmiotem rozważań ze strony Sądu pierwszej instancji, gdyż skarżący kasacyjnie wniosek dostępowy skierował na adres poczty elektronicznej Sekretariatu [...]. Skoro nie sprecyzował adresata wniosku w jego treści - a ta okoliczność jest w sprawie bezsporna - Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że za podmiot zobowiązany winien być formalnie uznany Rzecznik [...] a nie Minister. Ta konstatacja stanowiła w istocie podstawę do oddalenia skargi. Podkreślić nadto należy, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2022 r. (sygn. akt II SAB/Wa 192/22) został wydany w sprawie ze skargi M.J. - [...] na bezczynność Prezesa Rady Ministrów, a nie ze skargi na bezczynność Ministra. Prawidłowości zapatrywania, że za podmiot zobowiązany winien być formalnie uznany Rzecznik [...] a nie Minister nie niweczy w związku z tym okoliczność udostępnienia skarżącemu kasacyjnie określonych informacji przez Dyrektora Biura [...] w dniu [...] stycznia 2023 r.
Odnosząc się w dalszej części do zarzutów wskazanych w punktach 1 – 3 petitum skargi kasacyjnej wskazać należy, że za a limine nieskuteczne uznać należy zarzuty naruszenia art. 1 ust. 2 oraz art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Z kolei zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Uzasadnieniem dla powyższego zapatrywania jest wskazanie, że stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie jest tożsame z przypisywanym Sądowi pierwszej instancji przez autora skargi kasacyjnej poglądami, które zostały wprost wyrażone w warstwie opisowej podniesionych zarzutów. Skoro zatem Sąd pierwszej instancji nie wyraził przypisywanych mu na podstawie omawianych zarzutów poglądów, to nie mógł w taki sposób naruszyć wskazywanych przez autora skargi kasacyjnej przepisów prawa.
Za niezasadny należało nadto uznać zarzut podniesiony w punkcie 4 petitum skargi kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że ustawa - Prawo prasowe wyróżnia dwa tryby udzielania informacji prasie wnioskowanych informacji. Pierwszy wynika z art. 3a ustawy - Prawo prasowe, w którym przyjęto, że w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy u.d.i.p. Odrębny tryb udzielania prasie informacji uregulowany został w z kolei w art. 4 ustawy – Prawo prasowe i w tym zakresie prasa korzysta z regulacji specjalnie dla niej przewidzianej, która poszerza katalog podmiotów obowiązanych do udzielania informacji o podmioty niewymienione w u.d.i.p., ustanawiając autonomiczny tryb weryfikacji wywiązania się z obowiązku udzielenia prasie informacji w oparciu o tę regulację. Skoro zatem wnioskowana przez prasę informacja ma charakter informacji publicznej, to jej udostępnienie lub odmowa jej udostępnienia powinna nastąpić w trybie przepisów u.d.i.p., a tym samym prasa w powyższym zakresie nie korzysta z regulacji prawnych innych niż te, które dotyczą ogółu społeczeństwa. Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, gdyż wniosek dostępowy w zakresie przedmiotowym dotyczył bezsprzecznie informacji publicznej (zob. s. 4 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).
Odnosząc się finalnie do opisanego w punkcie 5 petitum skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia "art. 63 k.p.a. w zw. z art. 63 KC" wskazać należy, że zarzut ten został wadliwie skonstruowany, gdyż wskazane artykuły podzielone są na stosowne paragrafy. Abstrahując od ww. wadliwości formalnej należy podnieść, że Sąd pierwszej instancji wskazanych regulacji nie wykładał jak i ich nie stosował. Tym samym wskazane przepisy nie mogły zostać przez Sąd meriti naruszone poprzez ich "wadliwą wykładnię".
Jak wskazano na wstępie, przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych we wniesionym środku odwoławczym. W realiach rozpatrywanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, o jej oddaleniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI