III OSK 2156/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił postanowienie WSA odrzucające skargę osadzonego na bezczynność dyrektora aresztu w sprawie wydania zaświadczenia, uznając, że skarga dotyczy wydania zaświadczenia na podstawie k.p.a., a nie spraw wewnętrznych aresztu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę osadzonego na bezczynność dyrektora aresztu w sprawie wydania zaświadczenia, uznając, że sprawa dotyczy wewnętrznych regulacji aresztu i podlega jurysdykcji sądów powszechnych. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił to postanowienie, stwierdzając, że skarga dotyczy wydania zaświadczenia na podstawie art. 217 k.p.a., a nie spraw wewnętrznych, co mieści się w kognicji sądów administracyjnych.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej R.S. na postanowienie WSA w Gliwicach, które odrzuciło jego skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w Tarnowskich Górach w przedmiocie wydania zaświadczenia. Skarżący, osadzony, domagał się wydania zaświadczenia w dziewięciu egzemplarzach potwierdzającego m.in. jego sytuację finansową, potrzebnego do celów sądowych. Dyrektor Aresztu wydał zaświadczenie tylko w dwóch egzemplarzach, powołując się na przepisy Kodeksu karnego wykonawczego i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, a nie Kodeksu postępowania administracyjnego. WSA odrzucił skargę, uznając, że sprawa nie mieści się w katalogu spraw podlegających kontroli sądów administracyjnych, a dotyczy wewnętrznych spraw aresztu. NSA uchylił postanowienie WSA, stwierdzając, że WSA błędnie zakwalifikował wniosek skarżącego. Zdaniem NSA, wniosek o wydanie zaświadczenia na podstawie art. 217 k.p.a. mieści się w kognicji sądów administracyjnych, a nie spraw wewnętrznych aresztu, które podlegają jurysdykcji sądów powszechnych. NSA wskazał, że rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości dotyczy wniosków osadzonych dotyczących działalności jednostek Służby Więziennej, a nie wydawania zaświadczeń na podstawie k.p.a. Nakazał WSA ponowne rozpoznanie sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Skarga na bezczynność organu w przedmiocie wydania zaświadczenia na podstawie art. 217 k.p.a. podlega kognicji sądów administracyjnych, a nie spraw wewnętrznych aresztu podlegających jurysdykcji sądów powszechnych.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA błędnie zakwalifikował wniosek skarżącego. Wniosek o wydanie zaświadczenia na podstawie art. 217 k.p.a. mieści się w kognicji sądów administracyjnych, a nie spraw wewnętrznych aresztu. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości dotyczy wniosków osadzonych dotyczących działalności jednostek Służby Więziennej, a nie wydawania zaświadczeń na podstawie k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.
p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd odrzuca skargę, jeżeli (...) inne braki formalne, których nie można usunąć.
k.p.a. art. 217 § § 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie na żądanie strony.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.
k.p.a. art. 217 § § 2 pkt 2
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odmawia wydania zaświadczenia postanowieniem, jeżeli nie można wydać zaświadczenia o żądanej treści ze względu na treść posiadanych danych lub dokumentów.
k.p.a. art. 218
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Organ za pomocą zaświadczenia stwierdza, co mu jest wiadome.
k.k.w. art. 1 § § 1
Ustawa Kodeks karny wykonawczy
Wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym odbywa się według przepisów tej ustawy.
k.k.w. art. 6 § § 2
Ustawa Kodeks karny wykonawczy
Skazany może składać wnioski, skargi i prośby do organów wykonujących orzeczenie.
k.k.w. art. 7 § § 1
Ustawa Kodeks karny wykonawczy
Skazany może zaskarżyć do sądu decyzje organów postępowania wykonawczego.
k.k.w. art. 7 § § 2
Ustawa Kodeks karny wykonawczy
Właściwym do rozpoznania skargi jest właściwy sąd powszechny.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych § § 2
Rozporządzenie odnosi się do wniosków osadzonych dotyczących działalności jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, nie zaś do wydawania zaświadczeń na podstawie art. 217 k.p.a.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga dotyczy wydania zaświadczenia na podstawie art. 217 k.p.a., a nie spraw wewnętrznych aresztu. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości nie wyłącza stosowania k.p.a. w zakresie wydawania zaświadczeń. WSA błędnie zakwalifikował wniosek skarżącego i odrzucił skargę.
Odrzucone argumenty
Sprawa dotyczy wewnętrznych spraw aresztu i podlega jurysdykcji sądów powszechnych. Przepisy k.k.w. i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości wyłączają stosowanie k.p.a.
Godne uwagi sformułowania
NSA w pełni podziela pogląd wyrażony w podobnych sprawach. Wniosek w żaden sposób nie dotyczy bowiem zdarzeń związanych z działalnością organu, lecz odnosi się do potwierdzenia faktów. Organ za pomocą zaświadczenia stwierdza, co mu jest wiadome.
Skład orzekający
Teresa Zyglewska
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie jurysdykcji sądów administracyjnych w sprawach dotyczących wydawania zaświadczeń przez organy administracji, w tym przez dyrektorów aresztów śledczych, nawet w kontekście osadzonych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osadzonego i wniosku o wydanie zaświadczenia. Interpretacja przepisów k.k.w. i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w kontekście k.p.a.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest rozróżnienie między sprawami wewnętrznymi jednostek penitencjarnych a sprawami administracyjnymi podlegającymi kontroli sądów administracyjnych, nawet w przypadku osadzonych.
“Czy osadzony może skarżyć areszt do sądu administracyjnego? NSA wyjaśnia granice jurysdykcji.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 2156/22 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2023-02-01 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-09-02 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Teresa Zyglewska /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 645 Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652 658 Hasła tematyczne Odrzucenie skargi Sygn. powiązane III SAB/Gl 201/20 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2021-10-25 Skarżony organ Dyrektor Aresztu Śledczego Treść wyniku Uchylono zaskarżone postanowienie Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 58 § 1 pkt 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 października 2021 r., sygn. akt III SAB/Gl 201/20 w sprawie ze skargi R.S. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w Tarnowskich Górach w przedmiocie wydania zaświadczenia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 25 października 2021 r. sygn. akt III SAB/Gl 201/20 odrzucił skargę R.S. (skarżący) na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w Tarnowskich Górach w przedmiocie wydania zaświadczenia. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że pismem z 3 września 2021 r. skarżący, przebywający w Areszcie Śledczym w Tarnowskich Górach, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w Tarnowskich Górach w sprawie wydania zaświadczenia [...]. Skarżący domaga się stwierdzenia, że Dyrektor znajduje się w bezczynności wobec jego prośby z 17 sierpnia 2020 r. o wydanie zaświadczenia; zasądzenia od Dyrektora na jego rzecz kwoty 5 000 zł. zgodnie z art. 139 § 2 p.p.s.a.; nałożenia na Dyrektora grzywny w maksymalnej wysokości określonej przepisami p.p.s.a.; zwolnienia skarżącego od opłat i kosztów sądowych, ustanowienia pełnomocnika z urzędu oraz zasadzenia od Dyrektora na rzecz skarżącego zwrotu kosztów poniesionych w sprawie w tym kosztów rozmów telefonicznych z pełnomocnikiem. W uzasadnieniu skarżący podnosi, że 17 sierpnia 2020 r. zwrócił się z prośbą o wydanie zaświadczenia w dziewięciu egzemplarzach potrzebnych do przesłania na żądanie sądów. Pismem z dnia 21 sierpnia 2020 r. znak SP 453.100.1.2020 MS Dyrektor wydał zaświadczenie w dwóch egzemplarzach twierdząc, że o kopie powinienem się skarżący zwrócić do pełnomocnika lub rodziny. Następnie 25 sierpnia 2020 r. skarżący złożył ponaglenie zgodnie z art. 37 k.p.a. Wobec tego, że nie otrzymał zaświadczenia ani postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia wniósł skargę na bezczynność. W odpowiedzi na skargę Dyrektor przyznał, że skarżący 17 sierpnia 2020 r. złożył prośbę o wydanie zaświadczenia w dziewięciu egzemplarzach potwierdzających m.in. początek i koniec kary, stan konta depozytowego, otrzymane środki finansowe za okres ostatnich 3 miesięcy, depozyt wartościowy. Z kolei w dniu 20 sierpnia 2020 r. wydane mu zostały dwa egzemplarze zaświadczenia, odnoszące się do wszystkich wnioskowanych kwestii. Natomiast niezadowolony z ilości otrzymanych egzemplarzy zaświadczenia skarżący wywiódł skargę. Zdaniem Dyrektora skarga jest bezzasadna, wobec czego wnosi o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Według niego w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania przepisy k.p.a. – wbrew twierdzeniom skarżącego. Odbywa on karę pozbawienia wolności, w związku z czym stosować należy przepisy kodeksu karnego wykonawczego oraz rozporządzeń wykonawczych, a w zwłaszcza rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2013 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 647). W szczególności wykorzystany ma być art. 6 k.k.w. Dyrektor podniósł także, że pomiędzy jednostką organizacyjną Służby Więziennej a skazanym nie istnieje stosunek administracyjnoprawny. W konsekwencji nie mogą znaleźć zastosowania przepisy k.p.a., na które powołuje się skarżący. W piśmie procesowym z 21 października 2020 r. skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Dyrektora. Jego zdaniem Dyrektor wydaje zaświadczenie w oparciu o 217 k.p.a. Jest zobowiązany wydać postanowienie w sprawie odmowy wydania zaświadczenia w przypadku odmowy jego wydania. Na poparcie swojego stanowiska wskazał orzeczenia sądów administracyjnych. Skarżący dodatkowo podniósł, że wobec nie otrzymania zaświadczenia nie był w stanie udowodnić przed sądami dlaczego nie może przedłożyć żądanych dokumentów wymaganych do rozpatrzenia wniosku o zwolnienie od opłat i kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. W uzasadnieniu postanowienia odrzucającego skargę Sąd podał, że z zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1-9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV (udział prokuratora), V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postepowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Wydawanie zaświadczeń jest uregulowane w dziale VII K.p.a. (art. 217-220). Zdaniem Sądu, skarga nie mieści się w żadnej z wymienionych w art. 3 § 2-3 p.p.s.a. kategorii czynności, a zatem nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Z treści skargi i statusu skarżącego - który przebywa w Areszcie Śledczym w Tarnowskich Górach - wynika, że skarżący jest niezadowolony ze sposobu wykonywania czynności przez administrację zakładu karnego. Chodzi o to, że nie otrzymał na złożony 17 sierpnia 2020 r. wniosek oznaczonej przez siebie liczby egzemplarzy zaświadczenia. Dalej Sąd podał, że w świetle stosownie do regulacji art. 1 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 93) – dalej "k.k.w." - wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym, w postępowaniu o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe i w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności odbywa się, co do zasady, według przepisów tej ustawy. Natomiast według art. 6 § 2 k.k.w. skazany może składać wnioski, skargi i prośby do organów wykonujących orzeczenie. Skazany, składając wniosek, skargę lub prośbę, jest obowiązany do uzasadnienia zawartych w niej żądań w stopniu umożliwiającym jej rozpoznanie, w szczególności do dołączenia odpowiednich dokumentów. Niezależenie, składanie wniosków, skarg i próśb organowi właściwemu do ich rozpatrzenia oraz przedstawiania ich, w nieobecności innych osób, administracji zakładu karnego, kierownikom jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, sędziemu penitencjarnemu, prokuratorowi i Rzecznikowi Praw Obywatelskich zostało uznane na gruncie art. 102 pkt 10 k.k.w. jako prawo skazanego. Zdaniem Sądu, sposób załatwiania wniosków, skarg i próśb skazanych został określony w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 647). Wymieniony akt normatywny kompleksowo reguluje kwestie związane z załatwianiem wniosków, skarg i próśb przez organy właściwe do ich rozpoznania, w szczególności poprzez określenie terminów ich załatwiania, stosowanego trybu, organów właściwych w tych sprawach oraz organów sprawujących nadzór nad jednostką, do której skierowano skargę. Z tego względu uzasadnionym będzie przyjęcie, że rozporządzenie jest aktem prawnym szczególnym wobec przepisów kodeksu postępowania administracyjnego z zakresu załatwiania spraw skarg i wniosków składanych przez osoby osadzone w zakładach karnych i aresztach śledczych. Niezależnie od powyższego Sąd wskazał, że skazany może także, na podstawie art. 7 § 1 k.k.w., zaskarżyć do sądu decyzje organów postępowania wykonawczego, wymienionych w art. 2 pkt 3 - 6 i 10 k.k.w., w tym decyzje dyrektora zakładu karnego. Właściwym do rozpoznania skargi - co wynika z art. 7 § 2 k.k.w. – jest właściwy sąd powszechny. W ocenie Sądu I instancji rozpatrując przedmiotową sprawę nie sposób nie odnieść się do regulacji § 6 rozporządzenia. Wynika z niego, że kierownik jednostki organizacyjnej załatwia, z uwzględnieniem zasad określonych w § 3-5, skargi skierowane w szczególności do sądów, prokuratur oraz innych organów władzy publicznej, instytucji albo organizacji społecznych, jeżeli zostały mu przekazane przez adresatów. O sposobie załatwienia przekazanych skarg zawiadamia się adresatów, do których skargi były skierowane, jeżeli zażądają takiego zawiadomienia. Na żądanie organów uprawnionych na podstawie odrębnych przepisów do załatwiania skarg w sprawach osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, kierownik jednostki organizacyjnej udziela tym organom wyjaśnień i informacji niezbędnych do załatwienia skarg, z zachowaniem przepisów o ochronie informacji niejawnych oraz przepisów o ochronie danych osobowych. Wymienione przepisy stosuje się odpowiednio do próśb i wniosków. Wnioski, skargi i prośby, które nie wymagają zebrania dowodów, informacji lub przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz zbadania akt - jak stanowi § 8 ust. 1 rozporządzenia - powinny być załatwione bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni. Sąd zauważył, że pomimo że z treści art. 6 § 2 i art. 7 § 1 k.k.w. ani z przepisów powołanego wyżej rozporządzenia nie wynika ograniczenie prawa skazanego do występowania ze skargami i wnioskami na podstawie kodeksu postępowania administracyjnego, to jednak nie otwiera to drogi przed sądem administracyjnym dla kontroli przewlekłości działania organu w sprawach uregulowanych przepisami działu VII k.p.a. (por. postanowienie WSA w Warszawie z 8.12.2015 r. IV SAB/Wa 478/15, LEX 1956079; postanowienie WSA w Bydgoszczy z 28.12.2010, II SA/Bd 1292/10, LEX 767268, postanowienie WSA w Poznaniu, z 11.07.2013 r., II SAB/Po 59/13, LEX nr 1345596; postanowienie WSA w Rzeszowie z 11.02.2015 r., II SAB/Rz 12/15, LEX nr 1775748; postanowienie SA we Wrocławiu z 31.08.2007 r., II AKzw 607/07, OSA z 2008 nr 9 poz.44, LEX 363749; K. Postulski, Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, Wolters Kluwer 2014, uwagi 16, 17). Dalej Sad wyjaśnił, iż w niniejszej sprawie skarżący przedmiotem skargi uczynił nie tyle postępowanie Dyrektora związane z wydaniem zaświadczenia, ile sposób załatwienia sprawy, który w ocenie skarżącego narusza przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W tej kwestii Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że w sprawie mają zastosowanie regulacje wskazanego rozporządzenia. Skarga w istocie dotyczy bowiem sposobu wykonywania czynności przez Dyrektora i załatwienia wniosku skarżącego. W konsekwencji Sąd stanął na stanowisku, iż nie jest właściwy w sprawach skarg na przewlekłość postępowania organów administracji penitencjarnej uregulowanego wskazanym wyżej rozporządzeniem. Zarzucana przez skarżącego bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego nie dotyczy sprawy, w której organ zobowiązany byłby do wydania decyzji, postanowienia albo innego aktu lub czynności podlegającej kognicji sądów administracyjnych. Stwierdził, że żaden przepis prawa nie przewiduje, aby czynności organów postępowania wykonawczego dokonywane były poprzez wydawanie aktów o charakterze administracyjnym, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a. Także żaden z powołanych wyżej przepisów k.k.w. nie stanowi o stosowaniu, w zakresie regulowanym rozporządzeniem przepisów k.p.a. Jest to zwłaszcza istotne z punktu widzenia regulacji art. 1 § 2 k.k.w. do postępowania w zakresie nieuregulowanym ustawą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Tym samym brak jest, zdaniem Sądu, podstaw do prowadzenia kontroli sądowoadministracyjnej w przypadku, jakiego dotyczy skarga. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący zarzucając mu: 1) naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 7 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, tj. odrzucenie skargi na bezczynność organu w przedmiocie wydania zaświadczenia powołując się na fakt, iż sprawa nie mieści się w katalogu spraw, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., wobec czego jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu, wówczas gdy w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, dlatego też skarga skarżącego była dopuszczalna i winna zostać rozpoznana; 2) naruszenie art. 3 § 2 pkt 8 zw. z art 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 6 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. k.k.w., poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. uznanie za prawidłowe zakwalifikowanie przez organ wniosku skarżącego jako wniosku, o którym mowa w art. 6 § 2 k.k.w. i uznanie, że niniejsza sprawa nie podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny, podczas gdy wniosek skarżącego miał charakter wniosku o wydanie zaświadczenia, o którym mowa art. 217 § 1 k.p.a. i powinien być procedowany zgodnie z przepisami działu VII K.p.a., w konsekwencji czego doszło do bezpodstawnego odrzucenia skargi; 3) naruszenie art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. art. 217 § 1 k.p.a., poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. uznanie, że kognicji sądów administracyjnych nie podlega sprawa o wydanie zaświadczenia na podstawie art. 217 § 1 K.p.a., podczas gdy sprawy takie podlegają kognicji sądów administracyjnych, w konsekwencji czego doszło do bezpodstawnego odrzucenia skargi. W oparciu o przytoczone zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, względnie zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącego zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych, które to koszty nie zostały pokryte w całości przez skarżącego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny były już podobne sprawy, zaś skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd w nich wyrażony (por. np. postanowienie NSA z 19 kwietnia 2021 r., III OSK 4319/21). Przechodząc do merytorycznej oceny wniesionej skargi kasacyjnej wskazać należy, iż skarżący zarzucił Sądowi I instancji niewłaściwe zastosowanie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. odrzucenie skargi na bezczynność organu w przedmiocie wydania zaświadczenia, poprzez błędne uznanie, iż sprawa nie mieści się w katalogu spraw, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Z treści zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd I instancji uznał, iż obowiązujący stan prawny nie upoważnia do zakwalifikowania przedmiotowej skargi do spraw, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., gdyż w istocie dotyczy ona zagadnień uregulowanych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, które nie podlegają kognicji sądów administracyjnych, tylko sądów powszechnych. Wskazać należy, iż z § 2 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. wynika, że odnosi się ono jedynie do wniosków osadzonych dotyczących działalności jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, nie zaś do wydawania zaświadczeń na podstawie art. 217 k.p.a. Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący wnioskiem z dnia 17 sierpnia 2020 r., zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego o wydanie zaświadczenia w dziewięciu egzemplarzach potrzebnych do przesłania na żądanie sądów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, biorąc pod uwagę treść ww. wniosku, przyjąć należy, iż skarżący zawarł w nim m.in. żądanie wydania zaświadczenia potwierdzającego jego sytuację finansową. Wniosek w żaden sposób nie dotyczy bowiem zdarzeń związanych z działalnością organu, lecz odnosi się do potwierdzenia faktów. Brak jest zatem podstaw do uznania, że przedmiotowa skarga odnosi się jedynie – jak uznał to Sąd I instancji – do sposobu wykonywania czynności przez Dyrektora Aresztu Śledczego jak i załatwienia wniosku osadzonego mającego na celu potwierdzenie pewnych zdarzeń, postępowania Dyrektora, a nie wydania zaświadczenia na podstawie art. 217 k.p.a. W związku z powyższym zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał błędnej analizy wniosku skarżącego. Jak wyżej wskazano, w niniejszej sprawie nie można przyjąć, że skarga w istocie dotyczy sposobu wykonywania czynności przez Dyrektora Aresztu Śledczego i załatwienia wniosku osadzonego mającego na celu potwierdzenie pewnych zdarzeń – działań organu. Okoliczności wskazywane przez Sąd I instancji nie mogły zatem stanowić dostatecznej podstawy do uznania, że sprawa nie mieści się w katalogu spraw, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., a w konsekwencji do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach dokona szczegółowej analizy żądania skarżącego zawartego we wniosku z dnia 17 sierpnia 2020 r. i oceni, czy w niniejszej sprawie organ pozostawał w bezczynności w przedmiocie wydania żądanej liczby zaświadczeń na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., jak również czy żądanie dotyczy potwierdzenia faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 k.p.a.). Zwrócić bowiem należy uwag, organ za pomocą zaświadczenia stwierdza, co mu jest wiadome. Celem postępowania o wydanie zaświadczenie jest potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego. Natomiast w przypadku braku interesu prawnego osoby ubiegającej się o zaświadczenie, w przypadku niewłaściwości organu oraz w sytuacji, gdy nie można wydać zaświadczenia o żądanej treści, czy to ze względu na treść posiadanych danych lub dokumentów, czy to ze względu na wyraźne zakazy ustanowione w przepisach prawa, organ odmawia wydania zaświadczenia w drodze postanowienia (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 654/18). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. Ustosunkowując się do wniosku skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wskazać należy, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a., wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Żaden z tych przepisów nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07). Jednocześnie wyjaśnić należy, że wniosek o przyznanie pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI