III OSK 2146/24

III OSK 2146/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Windak
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący/
Rafał Stasikowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Wa 618/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-04-15
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1213
art. 3 ust. 1-4
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (t.j.)
Tezy
W oparciu o treść art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej klasyfikacja informacji jako publicznej nie następuje przy użyciu środków publicznych, z których miałyby być pokrywane koszty załatwienia określonej sprawy, czyli powstania jakiegoś faktu w świecie bytu, którego dotyczy wniosek o udzielenie informacji publicznej. Jedynym kryterium klasyfikowania sprawy jako przedmiotu wniosku dostępowego jest jej publiczny charakter, przez który rozumieć należy ukierunkowanie danej sprawy na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) sędzia del. WSA Arkadiusz Windak Protokolant asystent sędziego Marita Sukiennik-Sikora po rozpoznaniu w dniu 18 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Krajowej Izby Fizjoterapeutów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SAB/Wa 618/23 w sprawie ze skargi D. B. na bezczynność Krajowej Izby Fizjoterapeutów w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 11 lipca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 15 kwietnia 2024 r., II SAB/Wa 618/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi D. B. (skarżący) na bezczynność Krajowej Rady Fizjoterapeutów w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 11 lipca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, zobowiązał Krajową Radę Fizjoterapeutów do rozpoznania wniosku D. B. z 11 lipca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Skarżący wnioskiem z 11 lipca 2023 r. zwrócił się do organu o:
1) udzielenie informacji o wszystkich audytach (lub czynnościach o podobnym charakterze), jakie były prowadzone w organie w okresie od 1 czerwca 2022 r. do dnia złożenia wniosku ze wskazaniem przedmiotu audytu;
2) przesłanie kopii zawartych umów na prowadzenie każdego z audytów;
3) przesłanie kopii raportu z postępowania konkursowego o wyborze najkorzystniejszej oferty do przeprowadzenia każdego z audytów, a jeśli postępowania konkursowe nie się odbyły, to o przedstawienie informacji, na jakiej podstawie wyłoniono firmy do ich przeprowadzenia;
4) przesłanie kopii faktur za wykonanie audytów i przedstawienie wszystkich kosztów, jakie poniósł organ z tytułu przeprowadzonych audytów;
5) przesłanie kopii raportów wraz z wnioskami ze wszystkich powadzonych audytów.
W odpowiedzi na wniosek pismem nr DPR.66.2023.SP.1 z 24 lipca 2023 r. organ poinformował skarżącego, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej, a zatem nie podlegają udostępnieniu w trybie przewidzianym przez przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902, dalej: u.d.i.p.). Wewnętrzne audyty przeprowadzane na zlecenie organu są realizowane w zakresie jego własnych środków, nie zaś środków publicznych. Zgodnie bowiem z art. 83 ustawy z 25 września 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty (Dz.U. z 2023 r., poz. 1213 ze zm., dalej: u.z.f.) działalność samorządu jest finansowana ze składek członkowskich, z innych źródeł, a w szczególności z dotacji, subwencji, darowizn i spadków i działalności gospodarczej. Zgodnie również z art. 62 ust. pkt 13 u.z.f. samorząd wykonuje swoje zadania, w szczególności zarządza majątkiem własnym. W tej sytuacji należy przyjąć, że ewentualne: kopie zawartych umów na prowadzenie każdego z audytów, kopie raportu z postępowania konkursowego o wyborze najkorzystniejszej oferty, kopie faktur za wykonanie audytów, kopie raportów wraz wnioskami, finansowane są ze środków własnych organu i nie podlegają udostępnieniu (co do ich treści i wartości) w trybie u.d.i.p. Przeprowadzanie wewnętrznych audytów jest realizowane w zakresie środków własnych samorządu zawodowego fizjoterapeutów, pochodzących ze składek członkowskich, nie zaś ze środków publicznych. Należy odróżnić sytuację organu realizującego zadania publiczne ze środków publicznych a organu realizującego inne funkcje, jednak posiadającego własny wkład pieniężny, który w żaden sposób nie pochodzi ze środków z budżetu państwa czy gminy czy środków unijnych.
Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu w zakresie rozpoznania ww. wniosku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie
Zobowiązując organ do rozpoznania wniosku skarżącego z 11 lipca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że organ jest obowiązany do udostępniania informacji publicznej, co wynika wprost z literalnego brzmienia art. 4 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p., zgodnie z którym obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy samorządów zawodowych.
W świetle art. 3 u.z.f. samorząd zawodowy fizjoterapeutów reprezentuje osoby wykonujące zawód fizjoterapeuty oraz sprawuje pieczę nad należytym wykonywaniem tego zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony (ust. 1), natomiast jego jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną, jest Krajowa Izba Fizjoterapeutów z siedzibą w Warszawie (art. 4).
Zdaniem sądu informacja objęta wnioskiem Skarżącego posiada przymiot publicznej. Audyty, umowy na prowadzenie każdego z audytów, raporty z postępowania konkursowego wyborze najkorzystniejszej oferty do przeprowadzenia z każdego audytów, informacje (faktury) za wykonanie audytów oraz kopii raportów wraz z wnioskami ze wszystkich prowadzonych audytów, których udostępnienia żąda skarżący, stanowi obiektywną i niezależną ocenę funkcjonowania organu pod względem legalności, celowości, gospodarności i rzetelności. W sytuacji gdy art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret drugi u.d.i.p. zawiera sformułowanie, że informacją publiczną jest dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, to tym samym prawidłowe jest stanowisko, że informacja żądana we wniosku jest informacją publiczną.
Dokument w postaci audytu nie jest wprawdzie dokumentem urzędowym, jest jednak dokumentem oficjalnym funkcjonującym samodzielnie, posiadając cechy obiektywizmu, niezależności oraz bezstronności, dlatego też audyt jest dokumentem, który podlega udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2023 r. sygn. akt III OSK 3059/21).
Jeżeli dokument w postaci audytu stanowi informację publiczną to wniosek o jej udostępnienie powinien zostać rozpoznany zgodnie z unormowaniami zawartymi w u.d.i.p., które determinują sposób i formę załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Jest to: 1) czynność udostępnienia informacji publicznej, 2) decyzja o odmowie jej udostępnienia, 3) decyzja o umorzeniu postępowania.
W niniejszej sprawie sąd I instancji nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa w bezczynności organu. Organ odpowiedział na wniosek Skarżącego, zachowując czternastodniowy termin przewidziany w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., a jego bezczynność nie wynikała ze złej woli czy lekceważenia Skarżącego, lecz z błędnej interpretacji przepisów u.d.i.p
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł organ, zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Nadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, a także o rozpoznanie skargi na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
A. Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:
1) art. 1 ust. 1 w związku z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poprzez nieprawidłowe stwierdzenie, że Krajowa Izba Fizjoterapeutów (zwana dalej "KIF") dopuściła się bezczynności w przypadku wniosku o dostęp do informacji publicznej z dnia 1 lipca 2023 r. wniesionego przez skarżącego, podczas gdy KIF rozpoznała przedmiotowy wniosek udzielając na ten wniosek odpowiedzi w terminie, zgodnie z rzeczowym zakresem określonego w nim żądania;
2) art. 1 ust. 1 u.d.i.p. poprzez nieprawidłowe zakwalifikowanie wnioskowanych przez skarżącego informacji jako stanowiących informację publiczną, podczas gdy żądania zawarte we wniosku skarżącego nie dotyczyły informacji publicznej w rozumieniu przywołanego przepisu;
3) art. 1 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 1 pkt 2 i 5 u.d.i.p. poprzez nietrafne przyjęcie, że KIF jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem skarżącego, podczas gdy na ze względu na rzeczowy zakres żądanych informacji KIF nie ma takiego obowiązku, ponieważ żądane informacje nie dotyczą sprawowania przez KIF władztwa publicznego ani gospodarowania majątkiem publicznym;
4) art. 1 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a oraz art. 6 ust. 2 u.d.i.p. poprzez niezakwalifikowanie dokumentacji audytu wewnętrznego KIF do kategorii "dokumentu wewnętrznego", podczas gdy z istoty tych dokumentów niezbicie wynika, że należą one do dokumentów wewnętrznych w rozumieniu, jakie temu pojęciu nadano w orzecznictwie i literaturze przedmiotu powszechnie przywoływanych podczas orzekania przez sądy administracyjne w sprawach o dostęp do informacji publicznej;
5) art. 1 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. tiret drugie w związku z art. 6 ust. 2 u.d.i.p. poprzez przyjęcie, że przedmiotem żądania wniosku skarżącego było udostępnienie dokumentacji przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpień, stanowisk, wniosków i opinii podmiotów ją przeprowadzających, podczas gdy nie można w ten sposób zakwalifikować informacji objętych wnioskiem, ponieważ nie są one dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p., a także nie dotyczą sprawy publicznej, co oznacza, że nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.;
6) art. 1 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p. poprzez zaliczenie żądań zawartych we wniosku skarżącego jako żądań dotyczących informacji publicznej o majątku jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządów zawodowych i gospodarczych jako o majątku publicznym, podczas gdy katalogu żądań zawartych we wniosku nie sposób zbiorczo określić jako dotyczące majątku publicznego, na co sąd pierwszej instancji nie zwraca uwagi, traktując wszystkie żądania informacyjne zawarte we wniosku zbiorczo, nadając im taki sam sens i charakter pomimo tego, że - co wyraźnie widać w systematyce i treści wniosku - poszczególne wyrażone w nim żądania dotyczą różnych informacji;
7) art. 1 ust. 1 u.d.i.p. poprzez zakwalifikowanie jako żądania dostępu do informacji publicznej żądania sformułowanego przez skarżącego w pkt 4 wniosku przedstawienia mu informacji na jakiej podstawie wyłoniono firmy do przeprowadzenia audytów w przypadku, jeśli nie odbyłyby się postępowania konkursowe, podczas gdy prawo dostępu do informacji publicznej nie służy do uzyskiwania przez wnioskodawcę wyjaśnień od organu, czy też polemizowania z jego działaniami, gdyż jak wynika powszechnie z orzecznictwa sądów administracyjnych - informacją publiczną w istocie jest informacja o faktach utrwalona na jakiegoś rodzaju nośniku - w postaci dokumentów papierowych, zapisów elektronicznych, itp., w konsekwencji zatem żądanie przez skarżącego ww. wyjaśnień nie mieści się w zakresie pojęcia "informacja publiczna";
B. Naruszeniu przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935 ze zm., dalej także "p.p.s.a.") poprzez nieprzeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów, których udostępnienia żądał skarżący, a które zostały doręczone sądowi I instancji na jego wezwanie z 9 stycznia 2024 r. i które - zgodnie z treścią tego wezwania miały być zakwalifikowane jako "część akt administracyjnych", w sytuacji, gdy przeprowadzenie tego dowodu było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie, a nadto nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania;
2) art. 134 § 1 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ uzasadnienie wyroku sądu I instancji jest skonstruowane w taki sposób, że budzi wątpliwości co do tego, że sąd faktycznie w uzasadnieniu tym zawarł wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w sprawie wniosku skarżącego, a tym samym, że w istocie orzekł w granicach skargi, nie będąc związany jej zarzutami, wnioskami i powołaną podstawą prawną;
3) art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ uzasadnienie wyroku sądu I instancji jest nader ogólne, nie odnosi się do poszczególnych żądań wniosku Skarżącego, zawierając pewne ogólne wskazania, co do rozumienia pojęcia bezczynności, podstaw ograniczania prawa dostępu do informacji publicznej (choć te nie miały zastosowania w niniejszej sprawie), majątku publicznego i dokumentów, tymczasem należałoby oczekiwać, że sąd, orzekając w sprawie niniejszej, wyjaśni podstawę rozstrzygnięcia dostatecznie i w taki sposób, aby ani organ (KIF), ani skarżący nie mieli wątpliwości jak kwalifikować informacje, których dotyczą poszczególne żądania wniosku skarżącego, które dotyczą różnych kwestii.
W osobiście sporządzonej odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania "o ile zaistnieją ku temu przesłanki ustawowe".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Skarżący kasacyjnie zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. W takiej sytuacji, co do zasady, jako pierwsze podlegają rozpatrzeniu zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż weryfikacja prawidłowości wykładni przepisów prawa materialnego, dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, jest możliwa jedynie w przypadku stwierdzenia braku uchybień natury procesowej, mogących mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Pierwszy zarzut naruszenia prawa procesowego jest nieuzasadniony. Odniesienie się do tego zarzutu wymaga wskazania na kilka rudymentarnych wymogów odnoszących się do skargi kasacyjnej i formułowanych w jej ramach zarzutów. Po pierwsze, skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem odwoławczym wnoszonym w konkretnej sprawie, co obliguje autora skargi kasacyjnej do powiązania zarzutu naruszenia wskazanej normy generalno-abstrakcyjnej z konkretnym działaniem bądź zaniechaniem sądu I instancji w danej sprawie. Oznacza to, że w skardze kasacyjnej winny być sprecyzowane zarzuty kasacyjne w taki sposób, by możliwe było odniesienie się przez ich treść do zaskarżonego orzeczenia. Tym samym nieskuteczne okazać się muszą zarzuty abstrakcyjne, które sprowadzają się, bądź to do interpretacji danego przepisu zgodnie z prawidłami i znaczeniem języka, w którym go sporządzono, bądź to z których nie sposób wywieść jakie konkretnie działanie sądu naruszyło dany przepis, np. wskazanie, iż sąd I instancji nie odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze bez sprecyzowania, który konkretnie zarzut nie został rozpoznany przez sąd I instancji. Po drugie, zarzuty muszą zostać należycie uzasadnione. W uzasadnieniu winno dojść do logicznego wyjaśnienia związku naruszenia przepisu procesowego z istotnym wpływem tego naruszenia na wynika postępowania. Brak uzasadnienia każdego zarzutu oznacza, że podstawa kasacyjna nie odpowiada wymaganiom określonym w art. 176 p.p.s.a (por. wyrok NSA z 16.3.2005, GSK 402/04). Po trzecie, w związku z tym, iż każdy z zarzutów wyznacza precyzyjny zakres kontroli instancyjnej, niedopuszczalne jest odsyłanie w skardze kasacyjnej do argumentacji i zarzutów zawartych w innych pismach wnoszonych w toku postępowania przed organem lub sądem administracyjnym (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2009 r., I OSK 118/08). Każdy z powyższych uchybień ma charakter istotny i czyni dany zarzut bezskutecznym.
Wymogom tym nie sprostał autor skargi kasacyjnej w odniesieniu do pierwszego zarzutu procesowego. Zarzut ten ma bowiem charakter abstrakcyjny, gdyż nie wskazano z jakich konkretnie dokumentów nie został przeprowadzony dowód, jaki konkretny dokument mógł mieć wpływ na wynik postępowania. Przypomnieć należy, że w przypadku zarzutu sformułowanego na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. konieczne jest wykazanie, iż uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Użycie w omawianym przepisie słowa "wpływ" oznacza, że pomiędzy uchybieniem procesowym a wydanym w sprawie orzeczeniem zachodzi związek przyczynowy. Wykazanie wpływu na wynik sprawy sprowadza się do wyjaśnienia związku przyczynowego między naruszeniem prawa a wynikiem sprawy, tj. podania stosownej argumentacji uzasadniającej twierdzenie, że gdyby nie doszło do zarzucanego naruszenia, to w sprawie mogłoby zostać wydane inne rozstrzygnięcie niż kwestionowane skargą kasacyjną. Innymi słowy chodzi o wykazanie, że naruszenia prawa były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2023 r., III OSK 1545/21; wyrok NSA z 11 marca 2014 r., II GSK 2103/12).
Jest zatem obowiązkiem autora skargi kasacyjnej, aby ten wpływ wykazać w ramach treści zarzutu i towarzyszącej mu argumentacji uzasadnienia. Z obowiązku tego autor skargi kasacyjnej nie wywiązał się, gdyż zarzut w swej treści na związek ten nie wskazuje, gdyż jest on skonstruowany dość abstrakcyjnie, co nastąpiło przez m.in. odwołanie się do innego pisma procesowego. Zarzut ten nie został również uzasadniony. Braki te uniemożliwiają poddanie zarzutu merytorycznej ocenie. Naczelny Sąd Administracyjny nie dysponuje kompetencją do zastępowania autora skargi kasacyjnej w tym zakresie. Czyni to zarzut nieuzasadniony.
Procesowe zarzuty drugi i trzeci skargi kasacyjnej są nieuzasadnione.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten określa granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, nakładając na niego obowiązek zbadania w pełnym zakresie treści zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem. Pojęcia sprawy, o jakiej mowa w tym przepisie, należy łączyć z pojęciem sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. Konstrukcja sprawy administracyjnej oparta jest na dwóch filarach: normatywnym i realnym. Elementami normatywnymi każdej sprawy administracyjnej jest, po pierwsze norma kompetencyjna uprawniająca organ do konkretyzacji prawa materialnego (J. Filipek, O podmiotowości administracyjno-prawnej, PiP 1961 nr 2, s. 199 i nast.; J. Borkowski, Zagadnienie kompetencji ogólnej i szczególnej w prawie administracyjnym, SP 1971/31, s. 64), po drugie norma materialnego prawa administracyjnego, która ma zostać w sprawie zastosowana w drodze aktu administracyjnego ze względu na określone okoliczności faktyczne określone w jej treści. Do elementów realnych sprawy administracyjnej zalicza się podmiot czynny (organ, na którym ciąży obowiązek podjęcia czynności jurysdykcyjnych) i podmiot bierny, którego uprawnienia i obowiązki mają zostać autorytatywnie skonkretyzowane (J. Zimmermann, Polska jurysdykcja administracyjna, Warszawa 1996, s. 37, 63). Elementami realnymi sprawy są także fakty sprawy, tj. stan faktyczny, od którego zależy możliwość podjęcia decyzji stosowania prawa i stan faktyczny, od którego zależy treść rozstrzygnięcia (J. Zimmermann, Polska jurysdykcja administracyjna, Warszawa 1996, s. 90).
Przepis ten określa zatem granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo – mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku – nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd pierwszej instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ (por. m. in. wyrok NSA z 25 marca 2011 r., I FSK 1862/09; wyrok NSA z 11 kwietnia 2007 r., II OSK 610/06; postanowienie NSA z 11 stycznia 2012 r., I OSK 2438/11; wyrok NSA z 15 października 2015 r., I GSK 241/14). W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można także kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (por. wyrok NSA z 2 lipca 2015 r., I OSK 450/15), ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 21 października 2010 r., I GSK 264/09).
Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, iż sąd I instancji orzekał w granicach sprawy administracyjnej w powyższym rozumieniu, gdyż przedmiotem kontroli uczynił sprawę zakreśloną granicami formalnymi i normatywnymi wynikającymi z: a) treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej złożonego w dniu 11 lipca 2023 r. przez D. B. do Krajowej Izby Fizjoterapeutów, b) treść i formę jego załatwienia przez organ, wynikającą z pisma z 24 lipca 2023 r. oraz c) czynnik czasu, mający charakter prawnie relewantny w związku z wymogami wynikającymi z art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym sensie nie doszło do naruszenia przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., gdyż sąd I instancji rozpoznał sprawę w jej granicach. Zauważyć jednocześnie należy, iż zarzut naruszenia tego przepisu został podniesiony w celu zakwestionowania stanowiska prawnego sądu pierwszej instancji, w tym jego jakości. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. nie może służyć tym celom, co także z tej przyczyny czyni go nieuzasadnionym.
Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wymienionych w jego treści warunków. Wyrok sądu pierwszej instancji nie będzie poddawał się kontroli sądowoadministracyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyroki NSA z 15 czerwca 2010 r., II OSK 986/09; z 12 marca 2015 r., I OSK 2338/13, publik. CBOSA). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Z wywodów sądu wynika, dlaczego w jego ocenie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze i jaki stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Sąd I instancji wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia. Rozważania sądu I instancji w zakresie motywów prawnych nie są rozbudowane, jednak wystarczające, aby w powiązaniu z innymi elementami uzasadnienia ustalić całość rozumowania sądu.
Zarzuty oparte na podstawie wynikające z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. są nieuzasadnione.
Sprowadzają się one w swej istocie do zakwestionowania stanowiska sądu I instancji, iż wniosek dotyczył informacji publicznej. Autor skargi kasacyjnej stoi na stanowisko, że po pierwsze, wnioskowane informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. (zarzut 2), po drugie, nie stanowią informacji publicznej, bo nie dotyczą sprawowania przez KIF władztwa publicznego, ani gospodarowania majątkiem publicznym (zarzut 3), po trzecie, nie stanowią informacji publicznej, gdyż dokumentację audytu wewnętrznego należy zakwalifikować do kategorii dokumentu wewnętrznego (zarzut 4), po czwarte, nie stanowią informacji publicznej, gdyż wnioskowane dokumenty nie są dokumentami urzędowymi i nie dotyczą sprawy publicznej (zarzut 5.), po piąte, nie stanowią informacji publicznej, gdyż nie dotyczą majątku publicznego (zarzut 6.), po szóste, nie stanowią informacji publicznej, gdyż żądanie z pkt 4 wniosku nie dotyczy faktu, ale polemiki z organem w zakresie braku postępowania konkursowego, a po siódme, załatwienia wniosku w terminie w związku z tym, iż nie dotyczył on informacji publicznej (zarzut 1.).
Zarzuty te zostaną rozpoznane łącznie. Kluczowym zagadnieniem jest ustalenie istoty informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
Przedmiot prawa dostępu do informacji publicznej, jakim jest informacja publiczna określona w art. 61 ust. 1 Konstytucji jako "informacja o działalności" podmiotów określonych w tym przepisie, a w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. jako "każda informacja o sprawach publicznych", jest kategorią prawną podlegającą wykładni. Zarówno Konstytucja, jak i u.d.i.p. wiążą pojęcie informacji publicznej z aktywnością podmiotów wskazanych w tych aktach prawnych, która ukierunkowana jest na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych. Wynika to z faktu, że zarówno działalność podmiotów wskazanych w art. 61 ust. 1 Konstytucji, jak i sprawa, o jakiej mowa w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. wtedy mogą być kwalifikowane jako informacja publiczna, gdy spełniają kryterium "publiczności". W doktrynie prawa administracyjnego pojęcie "publiczności" służące m.in. tak podstawowym celom jako definiowanie administracji publicznej, czy kategorii interesu publicznego, jest wiązane z działalnością państwa jako przejętego przez nie zadania polegającego na zaspokajaniu zbiorowych i indywidualnych potrzeb obywateli, wynikających ze współżycia ludzi w społecznościach (zob. J. Boć, Pojęcie administracji, w: J. Boć (red.), Prawo administracyjne, Wrocław 2004, s. 16; J. Supernat, Pojęcie administracji publicznej – "państwowe", "powszechnie pojemne i ponadczasowe" oraz "pozapaństwowe, w: J. Korczak (red.): Układ administracji publicznej, Warszawa 2020, s. 114). Ustawodawca nie definiuje pojęcia "sprawy publicznej", niewątpliwie jednak są to sprawy związane z istnieniem i funkcjonowaniem określonej wspólnoty publicznoprawnej. Określenie sprawy jako "publicznej" wskazuje, że jest to sprawa ogółu i koresponduje w znacznym stopniu z pojęciem dobra wspólnego (dobra ogółu). Takie rozumienie pojęcia "sprawa publiczna" związane właśnie z władzą publiczną i wspólnotą publicznoprawną oraz jej funkcjonowaniem trafnie akcentuje się w doktrynie i orzecznictwie (zob.: H. Izdebski: Samorząd terytorialny. Podstawy ustroju i działalności, Warszawa 2004, s. 209; wyrok NSA z dnia 30 września 2009 r., I OSK 2093/14). Sprawy niezwiązane ze wspólnotą publiczną – określane czasami w piśmiennictwie jako sprawy "sfery prywatnej" (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska: Ustawa o dostępie do informacji publicznej, Warszawa 2016, Lex 2016, t. 4; por. wyrok NSA z dnia 14 września 2010 r., I OSK 1035/10), tj. dotyczące kwestii właśnie prywatnych, osobistych, intymnych (dane osobowe, życie prywatne, rodzinne), związanych z dobrami osobistymi (M. Jabłoński, Udostępnianie informacji publicznej w trybie wnioskowym, Wrocław 2009, s. 151), nie są sprawami publicznymi, z kolei sprawy wspólnoty publicznej zawsze są sprawami publicznymi.
W świetle rozbudowanej regulacji normatywnej zawartej w ustawie z 25 września 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty (Dz.U. 2023.1213, t.j.) brak jest wątpliwości, iż Krajowa Izba Fizjoterapeutów jest podmiotem władzy publicznej zorganizowanym w formie korporacji utworzonej z użyciem kryterium osobowego. Jest ona samorządem zawodowym zrzeszającym przymusowo osoby wykonujące zawód fizjoterapeuty oraz powołana została dla realizacji interesu publicznego i do jego ochrony. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1-4 tej ustawy samorząd zawodowy fizjoterapeutów, zwany dalej "samorządem", reprezentuje osoby wykonujące zawód fizjoterapeuty oraz sprawuje pieczę nad należytym wykonywaniem tego zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Przynależność fizjoterapeutów do samorządu jest obowiązkowa. Samorząd jest niezależny w wykonywaniu swoich zadań i podlega wyłącznie przepisom ustawy. Jednostką organizacyjną samorządu, posiadającą osobowość prawną, jest Krajowa Izba Fizjoterapeutów z siedzibą w Warszawie, zwana dalej "KIF". Z kolei przepisy Rozdziału 6 ustawy określają szczegóły działalności samorządu zawodowego fizjoterapeutów oraz wykonywane przez nie zadania publiczne, które określone zostały w art. 62 ust. 1 i 2 cyt. ustawy. Przepis art. 83 ustawy stanowi, że działalność samorządu jest finansowana ze składek członkowskich, z innych źródeł, a w szczególności z dotacji, subwencji, darowizn i spadków, z działalności gospodarczej. Źródła finansowania nie oddziałują w żaden sposób na charakter prawny zadań realizowanych przez samorząd fizjoterapeutów. Oznacza to, że samorząd zawodowy fizjoterapeutów wykonuje w pełnym zakresie zadania publiczne, nawet jeśli finansowanie ich wykonywania następuje ze źródeł określonych w art. 83 ustawy, spośród których część nie ma charakteru transferu środków publicznych z budżetu państwa.
Podsumowując, w oparciu o treść art. 1 ust. 1 u.d.i.p. klasyfikacja informacji jako publicznej nie następuje przy użyciu środków publicznych, z których miałyby być pokrywane koszty załatwienia określonej sprawy, czyli powstania jakiegoś faktu w świecie bytu, którego dotyczy wniosek o udzielenie informacji publicznej. Jedynym kryterium klasyfikowania sprawy jako przedmiotu wniosku dostępowego jest jej publiczny charakter, przez który rozumieć należy ukierunkowanie danej sprawy na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych. Szczegółowe rozwiązania prawne wynikające z przepisów art. 3 ust. 1-4 oraz Rozdziału 6 ustawy o zawodzie fizjoterapeuty wskazują, iż KIF powołana została do sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu fizjoterapeuty w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. KIF jest zatem podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p., gdyż wykonuje zadania publiczne i w całej swej działalności realizuje interes publiczny, a przepisy prawa nie pozwalają na wyodrębnię jej działalności publicznej i jakiejś innej działalności mającej partykularny charakter.
Wydatkowanie środków publicznych rozumianych jako środków pochodzących z budżetu państwa nie jest kryterium klasyfikowania sprawy jako publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Pojęcie sprawy publicznej jest szersze i obejmuje także sprawy, które nie są związane z wydatkowaniem środków publicznych. Same zaś środki publiczne, z których finansowane jest wykonywania zadań publicznych mogą pochodzić także z innych źródeł niż budżet państwa, np. ze składek członków samorządu zawodowego, ich działalności gospodarczej, darowizn i innych źródeł, na co wyraźnie wskazuje treść art. 83 ustawy o zawodzie fizjoterapeuty. Natomiast samo wydatkowanie środków publicznych jest jedną z kategorii informacji publicznej, podobnie jak i majątek publiczny, dzięki któremu możliwe jest wykonywania zadań publicznych i ochrona interesu publicznego, co wynika z treści art. 6 ust. 1 pkt 5 c u.d.i.p. W jego świetle informacja o majątku publicznym to informacja o majątku rozumianym jako substancja rzeczy w danym okresie czasu (majątek publiczny w ujęciu statycznym), a także wydatkowanie majątku publicznego na wykonywanie zadań publicznych i realizację interesu publicznego (majątek publiczny w ujęciu dynamicznym).
W związku z tym nie zasługuje na akceptację stanowisko autora skargi kasacyjnej, iż KIF wykonuje jakieś inne czynności niż sprawowanie władztwa publicznego i realizacja jakiegoś innego interesu aniżeli interes publiczny, czy gospodaruje jakimś innym majątkiem niż majątek publiczny. Każde działanie KIF i każda decyzja odnosząca się do majątku pozostającego w dyspozycji KIF jest zatem sprawą publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., a informacja o niej jako informacja publiczna podlega udostępnieniu.
Nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja autora skargi kasacyjnej, iż wnioskowana we wniosku dokumentacja audytu ma charakter dokumentu wewnętrznego. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności, tj. tego, że dotyczą realizacji zadań publicznych i interesu publicznego. W świetle art. 6 ust. 1 pkt 4a u.d.i.p. informacją publiczną jest treść i postać dokumentów urzędowych, przy czym zgodnie z art. 6 ust. 2 u.d.i.p. dokumentem urzędowym jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy.
W literaturze aprobuje się stanowisko, że dokumentem urzędowym jest "każdy dokument, który ma jakikolwiek znaczenie dla ukształtowania treści późniejszego oświadczenia woli lub wiedzy, a zatem obejmuje różnego rodzaju dokumenty związane z wykonywaniem kompetencji i zadań publicznych" (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2016, s. 202).
Na bazie przepisu art. 6 ust. 2 u.d.i.p. w drodze rozumowania a contrario w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stworzone zostało pojęcie dokumentu wewnętrznego, a więc dokumentu, który nie stanowi informacji publicznej. Pojęcie to stosuje się dla określenia dokumentów, które nie są skierowane do podmiotów zewnętrznych, które służą wymianie informacji między pracownikami danego podmiotu lub struktury administracyjnej, zgromadzeniu niezbędnych materiałów, uzgadnianiu poglądów i stanowisk, mogą określać zasady działania pracowników w określonych sytuacjach, mogą też być fragmentem przygotowań do powstania aktu będącego formą działalności danego podmiotu (por. m.in. wyroki NSA: z 4 lutego 2015 r., I OSK 430/14; z 12 kwietnia 2016 r., I OSK 1599/15; z 5 lipca 2017 r., I OSK 2693/15; z 26 października 2018 r., I OSK 2678/16; z 8 listopada 2019 r., I OSK 1669/18; z 28 lutego 2020 r., I OSK 3211/18; z 7 lipca 2021 r., III OSK 3154/21 – publ. CBOSA). W orzecznictwie podkreśla się także, że osoby piastujące funkcje publiczne powinny dysponować pewnym marginesem swobody w gromadzeniu materiałów, danych czy wymianie korespondencji, służących w dalszych etapach realizowaniu przyznanych im zadań i kompetencji (por. wyroki NSA: z 26 października 2018 r., I OSK 2678/16; z 8 listopada 2019 r., I OSK 1669/18 – publ. CBOSA). Dokument urzędowy od dokumentu wewnętrznego odróżnia zatem fakt braku jego "oficjalności", gdyż służy on zapewnieniu dyskusji wewnętrznej nad określonym zagadnieniem. Dyskusja ta, jeśli ma służyć realizacji interesu publicznego, powinna mieć swobodny charakter, który m.in. charakteryzuje się zajmowaniem wstępnych stanowisk, które podlegaj ewolucji podczas procesu wypracowywania końcowego stanowiska. W przypadku założenia, że później stanowiska te mogłyby zostać upublicznione, osoby biorące udział w takiej dyskusji od początku mogłyby nie wyrażać swoich ocen, czy też nie dzielić się swoją wiedzą w określonym zakresie, obawiając się krytycznej oceny własnych poglądów na skutek ich upublicznienia.
Nie można więc uznać za informację publiczną, która powinna podlegać udostępnieniu, całego wewnętrznego obiegu informacji odbywającego się w ramach określonej struktury czy też najdrobniejszego przejawu działalności osób piastujących funkcję publiczne w aparacie administracyjnym. Autonomia decyzyjna podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej wyklucza swego rodzaju "totalną" kontrolę za pomocą ustawy o dostępie do informacji publicznej wszelkich działań podmiotu zobowiązanego. Dostęp do informacji publicznej nie może krępować działań podmiotu zobowiązanego oraz nie obejmuje każdego przejawu jego działalności. Przyzwolenie bowiem na totalną penetrację działalności administracji publicznej w trybie dostępu do informacji publicznej zagroziłoby interesowi publicznemu, a zatem temu samem interesowi, który przemawia za dostępem do informacji publicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpatrującym te sprawę akceptuje rozumienie tego pojęcia przyjmowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W związku z tym stoi on na stanowisku, iż dokumenty wnioskowane w pkt 2-5 wniosku o udzielenie informacji publicznej nie mają charakteru dokumentu wewnętrznego, gdyż nie zostały wytworzone w ramach sfery wewnętrznej KIF i na potrzeby opracowania jakiejś koncepcji działania. Przeciwnie opracowane zostały przez podmiot lub podmioty zewnętrzne na zamówienie KIF i dostarczone KIF w celu skontrolowania prawidłowości działalności tego podmiotu. Z punktu widzenia prawnych form działania audyt przyjmuje postać czynności kontrolnej, a jego wynik ma postać dokumentu wskazującego na przebieg audytu oraz jego efekty, nawet jeśli jest to audyt wewnętrzny w rozumieniu art. 272 ust. 1 ustawy z dnia 16 października 2024 r. o finansach publicznych (Dz.U. 2024. 1530 t.j.), zgodnie z którym audyt wewnętrzny jest działalnością niezależną i obiektywną, której celem jest wspieranie ministra kierującego działem lub kierownika jednostki w realizacji celów i zadań przez systematyczną ocenę kontroli zarządczej oraz czynności doradcze. Niezależność audytu nakazuje go traktować jakby był czynnością zewnętrzną, co oznacza, że podpada on pod kategorię dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p.
Istotne jest także wskazanie, iż pkt 2-4 wniosku dostępowego w swej istocie zmierzają do uzyskania informacji o majątku publicznym i sposobie gospodarowania nim. Wnioskowane dokumenty służyć mają kontroli społecznej prawidłowego jego wydatkowania. Z kolei punkt 1 wniosku dotyczy udzielenia informacji o wszystkich audytach jakie były prowadzone we wskazanym okresie oraz określenia ich przedmiotu, co zaś wskazuje, że a limine nie odnosi się do tego pytania kwestia dokumentu wewnętrznego. Z tych też względów próba podważenia charakteru publicznego wnioskowanych informacji przez konstrukcję pomocniczą dokumentu wewnętrznego lub odmówienia im charakteru cech dokumentu urzędowego również okazała się nieskuteczna. Kopie dokumentów wnioskowanych w pkt 2-5 wniosku nie mają cech dokumentu wewnętrznego, a jeśli nie odpowiadają cechom dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p. (np. faktury wystawione przez firmy wykonujące audyt na rzecz KIF), dotyczą sprawy publicznej, gdyż odnoszą się do majątku publicznego.
Zauważyć należy również, że pkt 4 wniosku dostępowego dotyczył bez wątpienia sfery faktów (wystawionych faktur i wszystkich kosztów audytu), co czyni zarzut 7 nieuzasadniony, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w jej granicach i nie jest uprawniony do samodzielnego poszukiwania argumentacji niezbędnej do jej uzasadnienia, w tym dowolnego dopasowywania zarzutu do treści wniosku dostępowego.
Z powyższych względów podzielić należy pogląd sądu I instancji, iż wniosek o udzielenie informacji publicznej dotyczył informacji publicznej i został skierowany do podmiotu obowiązanego do jej udzielenia. Wniosek ten wpłynął do organu w dniu 11 lipca 2023 r. i do chwili orzekania przez sąd I instancji nie został rozpoznany w sposób odpowiadający przepisom u.d.i.p. Za właściwy sposób jego załatwienia nie można uznać udzielenia w dniu 24 lipca 2023 r. odpowiedzi, w której organ poinformował skarżącego, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej. Z tych względów zarzuty naruszenia prawa materialnego uznać należało za nieuzasadnione.
Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł
o oddaleniu skargi kasacyjnej.
W zakresie wniosku skarżącego o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do ich zasądzenia. Zgodnie z art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez skarżącego - jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. Niemniej jednak do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie (art. 205 § 1 p.p.s.a.).
W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący nie poniósł kosztów sądowych
w postępowaniu kasacyjnym, a złożona przez niego odpowiedź na skargę kasacyjną została sporządzona osobiście.