III OSK 2142/23

III OSK 2142/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Olga Żurawska - Matusiak
Paweł Mierzejewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 2041/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-03-24
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 61 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 2041/22 w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 23 sierpnia 2022 r. nr DSE3-K0918-D18590-13/22 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych 1. prostuje z urzędu wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 2041/22 w ten sposób, że w wierszu szesnastym w miejsce słowa "statutu" wpisuje słowo "statusu"; 2. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA w Warszawie" albo "Sąd pierwszej instancji") wyrokiem z dnia 24 marca 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 2041/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. P. (dalej: "skarżący" albo "skarżący kasacyjnie") na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: "organ") z dnia 23 sierpnia 2022 r. nr DSE3-K0918-D18590-13/22 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, oddalił wniesioną skargę.
Powołane orzeczenie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
A. P. w dniu 21 czerwca 2022 r. wystąpił do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w trybie ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. (Dz. U. z 2021 r. poz. 1255), z wnioskiem o przyznanie stosownego statusu. Przed organem toczyło się już wcześniej postępowanie administracyjne w powyższej sprawie, wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 30 września 2021 r. W wyniku jego rozpoznania Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 14 lutego 2022 r. nr DSE2-K0971-D18590-6D/22, odmówił skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, na mocy powołanej wyżej ustawy. Skarżący nie zakwestionował wydanej decyzji w sposób skuteczny.
Organ postanowieniem z dnia 8 lipca 2022 r. nr DSE2-K1057-D18590-12/22 wydanym na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", odmówił wszczęcia postępowania w powyższej sprawie wskazując, że w nowo złożonym wniosku skarżący powołał się na okoliczności podlegania represjom (okoliczności tożsamej treści), które były przedmiotem oceny organu w postępowaniu zwyczajnym zakończonym wydaniem decyzji z dnia 14 lutego 2022 r.
W zażaleniu na wydane postanowienie skarżący wskazał, że decyzja z dnia 14 lutego 2022 r. bazowała nie niekompletnych wyjaśnieniach. Dodatkowe wyjaśnienia, które skarżący w czasie pandemii wysłał z wykorzystaniem wiadomości e-mail nie zostały z kolei uwzględnione przed wydaniem ww. decyzji.
Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2022 r. nr DSE3-K0918-D18590-13/22 organ utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia 8 lipca 2022 r. nr DSE2-K1057-D18590-12/22 nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska.
Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem A. P. wniósł do WSA w Warszawie skargę wskazując, iż organ zasłaniając się błędami formalnymi nie rozpatrzył co do istoty przedmiotowego wniosku. Tymczasem, w ocenie skarżącego, z uwagi na jego "nieporadność" i nieznajomość prawa, wniosek ten winien był zostać rozpoznany. We wniesionej skardze skarżący wniósł m.in. o przyznanie mu odszkodowania za straty materialne wynikające z zaniechania przez organ rozpatrzenia ww. wniosku w sposób merytoryczny.
Ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu w piśmie z dnia 20 marca 2023 r. zatytułowanym "Replika na odpowiedź na skargę" zarzucił organowi naruszenie art. 64 § 2 k.p.a., art. 61a § 1 k.p.a., art. 7 i art. 77 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 3 pkt 3b ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia 8 lipca 2022 r. w całości i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Odnosząc się do meritum sprawy pełnomocnik skarżącego podniósł, że nie budzi wątpliwości, iż skarżący spełnia przesłanki do uznania go za osobę represjonowaną z powodów politycznych.
W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Opisaną skargę WSA w Warszawie rozpoznał powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 24 marca 2023 r. oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej "P.p.s.a.".
W uzasadnieniu wydanego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący wnioskiem z dnia 21 czerwca 2022 r. wystąpił o nadanie mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Sąd meriti przypomniał, iż tożsamy w swej treści wniosek skarżącego został już prawomocnie, merytorycznie rozpoznany. Decyzją z dnia 22 kwietnia 2022 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia 27 maja 2022 r. Szef Urzędu odmówił bowiem stronie potwierdzenia przedmiotowego statusu. Bez względu na okoliczności niewniesienia od ww. rozstrzygnięcia skargi Sąd pierwszej instancji wskazał, iż brak jest podstaw do ponownego (od początku) procedowania w tej samej sprawie, która nie została załatwiona po myśli skarżącego. Sąd pierwszej instancji podniósł, że zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zatem, obok przesłanki podmiotowej, podstawią wydania postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania są również inne uzasadnione przyczyny, w tym - jak w sprawie niniejszej - wydanie już rozstrzygnięcia. Sąd meriti wskazał, że zgodnie z treścią wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2016 r. (sygn. akt I OSK 1467/16) przepis art. 61a § 1 k.p.a. stanowi podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego również w sytuacji, gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej (tożsamość sprawy). Takie stanowisko przyjmuje się zarówno w judykaturze (przywołano publikację B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, teza 6 do art. 61a k.p.a. oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r.; sygn. akt I OSK 1385/11). Podkreślić przy tym należy, że decyzja organu administracji państwowej, rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tego organu, a nie stanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów k.p.a., jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (przywołano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 1981 r.; sygn. akt SA 895/81; publ. ONSA Nr 1, poz. 47). Ewentualne, ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną, możliwe jest zatem tylko po wyeliminowaniu (uchylenie, stwierdzenie nieważności) pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie (przywołano publikację M. Jaśkowskiej (w:) M. Jaśkowska, B. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz; Kraków 2005, s. 968). W ocenie Sądu pierwszej instancji przyjąć tym samym należy, że dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości tej decyzji. Przy czym podkreślenia też wymaga, iż w uprzednio prowadzonym postępowaniu, zakończonym decyzją z dnia 27 maja 2022 r. Szef Urzędu badał zarówno okoliczność prowadzenia przez skarżącego działalności w opozycji antykomunistycznej, jak również okoliczności podlegania represjom, jakich skarżący miałby doświadczyć z powodów politycznych, a których ostatecznie nie dostrzegł. Skarżący natomiast z uwagi na przeoczenie nie złożył od ww. rozstrzygnięcia skargi do tut. Sądu. Aktualny wniosek, jako tożsamy z uprzednio już prawomocnie rozpoznanym, z powyższych względów, nie mógł zostać przez organ uwzględniony.
Sąd pierwszej instancji wskazał finalnie, iż wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego, fakt zamieszkiwania skarżącego poza granicami Polski ([...]), jego wiek czy niezrozumienie pouczenia o możliwości zaskarżenia rozstrzygnięcia, nie mogą stanowić podstawy do ponownego rozpoznania tej samej materii sprawy.
Skargę kasacyjną od przedstawionego wyroku o sygn. akt IV SA/Wa 2041/22 wywiódł skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, zaskarżając to orzeczenie w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi - z odwołaniem się do art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. - zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
A. art. 64 § 2 k.p.a. poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że pozostawienie bez rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżącego w dniu 28 lutego 2022 r. pocztą elektroniczną, za pośrednictwem wiadomości e-mail było prawidłowe, podczas gdy wniesienie pisma w takiej formie winno skutkować wezwaniem skarżącego do uzupełnienia braków formalnych poprzez wniesienie pisma za pośrednictwem poczty tradycyjnej bądź elektronicznej z potwierdzeniem tożsamości oraz wyznaczeniem nowego terminu załatwienia sprawy, nie zaś pozostawieniem odwołania bez rozpoznania, co skutkowało stwierdzeniem przez organ uprawomocnienia się postanowienia organu z dnia 14 lutego 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych;
B. art. 61a § 1 k.p.a. poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że wniesione w dniu 28 lutego 2022 r. odwołanie jest niedopuszczalne, a w konsekwencji poprzez niewszczęcie przez organ postępowania na skutek wniesienia przez skarżącego ww. odwołania, podczas gdy organ na skutek wniesionego odwołania winien wezwać skarżącego do uzupełnienia braków formalnych i wyznaczyć nowy termin załatwienia sprawy, a w konsekwencji organ obowiązany był do kontynuowania postępowania i merytorycznego rozpatrzenia wniesionego odwołania;
II. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 3b ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że odmowa przyznania skarżącemu statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych była w przedmiotowej sprawie zasadna, podczas gdy zaistniały wszelkie przesłanki do przyznania ww. statusu skarżącemu, tj. skarżący był w latach 80-tych ubiegłego wieku bezpaństwowcem z powodów politycznych, która to bezpaństwowość przejawiała się m.in. w braku możliwości podjęcia pracy, mieszkania w Polsce, a w konsekwencji w konieczności emigracji z Polski, jak również w inwigilacji ze strony Funkcjonariuszy Służb Bezpieczeństwa, a w konsekwencji w konieczności emigracji z Polski i osiedleniu się w [...].
Podnosząc powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wniósł, na podstawie art. 188 P.p.s.a., o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości przez Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznanie skargi wywiedzionej przez skarżącego i w efekcie uchylenie zaskarżonego postanowienia w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia z dnia 8 lipca 2022 r. o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych z dnia 23 sierpnia 2022 r. oraz o zobowiązanie właściwego organu w trybie art. 145a w zw. z art. 193 P.p.s.a. do wydania w zakreślonym przez Naczelny Sąd Administracyjny terminie decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania w całości na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia powyższego wniosku, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Ponadto pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wniósł o przyznanie od organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego oraz o przyznanie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu za obie instancje, które to koszty nie zostały uiszczone w całości ani w części.
W następstwie wezwania ze strony Sądu pierwszej instancji pełnomocnik skarżącego kasacyjnie oświadczył w piśmie z dnia 14 lipca 2023 r., że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej jako "P.p.s.a.", skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że złożony w niniejszej sprawie środek odwoławczy został oparty na obydwu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. W takiej sytuacji zasadniczo w pierwszej kolejności ocenie podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Zarzuty z pkt I.A oraz I.B petitum skargi kasacyjnej w warstwie opisowej koncentrują się wokół regulacji zawartych w k.p.a. Autor skargi kasacyjnej względem orzeczenia wydanego przez Sąd pierwszej instancji podniósł bowiem zarzut naruszenia art. 64 § 2 k.p.a. (który przy wydaniu przez organ postanowień z dnia 8 lipca 2022 r. oraz z dnia 23 sierpnia 2022 r. nie był stosowany) oraz art. 61a § 1 (który stanowił podstawę odmowy wszczęcia przez organ postępowania w następstwie wniosku skarżącego kasacyjnie z dnia 21 czerwca 2022 r.).
Podkreślić w tym miejscu należy, że zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji został oparty na podstawie wyrażonej w art. 151 P.p.s.a. Co oczywiste, procedując w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stosował przepisy procedury sądowoadministracyjnej a nie procedury administracyjnej. Sąd administracyjny nie stosuje bowiem wprost przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej, stąd też jego związanie tymi przepisami sprowadza się do obowiązku sformułowania oceny prawnej, czy proces podjęcia aktu stosowania prawa przez organ administracji (w realiach rozpatrywanej sprawy – postanowienia mającego swą podstawę w art. 61a § 1 k.p.a.) był prawidłowy. Nie budzi wątpliwości, że sformułowanie tej oceny wymaga odpowiedzi na szereg pytań, pytań takich samych jak te, na które musi odpowiedzieć organ administracji bezpośrednio stosujący te przepisy. To jednak nie wojewódzki sąd administracyjny stosuje te przepisy, lecz posługuje się nimi jedynie, jako swoistą matrycą porównawczą, w celu ustalenia, czy postępowanie organu w tym zakresie jest zgodne z ustalonym porządkiem prawnym (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2023 r.; sygn. akt III OSK 1251/21). Uchybienie przez sąd przepisom regulującym postępowanie organów administracji publicznej ma charakter pośredni i wynikać może jedynie z uchybienia przez sąd pierwszej instancji przepisom P.p.s.a. Oznacza to, że procedując wojewódzki sąd administracyjny nie stosuje przepisów k.p.a., lecz kontroluje, czy postępowanie organów (względnie organu) odpowiadało tym przepisom. Zatem zasadność zarzutów naruszenia przepisów k.p.a. mogłaby być oceniania jedynie w przypadku zarzucenia Sądowi pierwszej instancji błędnego zastosowania przepisów P.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami k.p.a. Autor skargi kasacyjnej, jak wynika z petitum skargi kasacyjnej i uzasadnienia wniesionego środka odwoławczego, nie sformułował zarzutów naruszenia przepisów postępowania w taki sposób, zatem zarzuty te uznać należało a limine za nieskuteczne.
Niezależnie od powyższego zapatrywania podkreślić należy, że w postępowaniu zapoczątkowanym wnioskiem skarżącego kasacyjnie z dnia 21 czerwca 2022 r. organ nie stosował art. 64 § 2 k.p.a., co oznacza, że Sąd pierwszej instancji nie mógł ocenić prawidłowości zastosowania tej regulacji przez organ. Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie podnosząc zarzut naruszenia tego przepisu w sposób błędny łączy okoliczność jego zastosowania w kolejnym postępowaniu zapoczątkowanym ww. wnioskiem skarżącego kasacyjnie zapominając, że organ zawiadomieniem z dnia 17 marca 2022 r. znak DSE3-K1082-D18590-8/22 pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego kasacyjnie o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej merytoryczną decyzją organu z dnia 14 lutego 2022 r. nr DSE2-K0971-D18590-6D/22 odmawiającą skarżącemu kasacyjnie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Podstawą do wydania tego zawiadomienia stanowił art. 63 § 1 zdanie trzecie k.p.a., zgodnie z którym jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania. Faktem jest, że organ wskazując podstawę prawną przywołał w komparycji ww. zawiadomienia art. 64 § 2 k.p.a. Nie zmienia to jednak ogólnego zapatrywania, że przepis ten nie stanowił podstawy prawnej zaskarżonego do Sądu pierwszej instancji postanowienia.
Odnosząc się z kolei do zarzutu mającego za przedmiot w warstwie opisowej art. 61a § 1 k.p.a. wskazać należy, że w dacie wydania postanowienia zaskarżonego do
Sądu pierwszej instancji przepis ten stanowił, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. W rozpatrywanej sprawie nie ma sporu co do tego, że skarżący kasacyjnie na etapie poprzedzającym postępowanie sądowoadministracyjne jak i w skardze do Sądu pierwszej instancji kwestionował odmowę wszczęcia postępowania w następstwie wniosku z dnia 21 czerwca 2022 r. Przesłanka uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania określona w art. 61a § 1 k.p.a. ([...] z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte [...]) jawi się z kolei jako pojemna w kontekście możliwych propozycji jej wykładni. Nie ma jednakże wątpliwości, że do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło określone rozstrzygnięcie.
Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy wynikające z przedłożonych akt administracyjnych podkreślenia wymaga, że decyzja organu z dnia 14 lutego 2022 r. nr DSE2-K0971-D18590-6D/22 odmawiająca skarżącemu kasacyjnie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych w następstwie pozostawienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy bez rozpoznania uzyskała walor ostateczności. Skarżący kasacyjnie podjął następnie próbę uchylenia lub zmiany tej decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a., niemniej organ odmówił jej uchylenia (zob. decyzję z dnia 22 kwietnia 2022 r. nr DSE2-K1027-D18590-9D/22 utrzymaną w mocy decyzją z dnia 27 maja 2022 r. nr DSE3-K0918-D18590-11/22). Skoro zaś we wniosku z dnia 21 czerwca 2022 r. skarżący kasacyjnie powołał się na okoliczności, które były już przedmiotem oceny we wcześniejszym postępowaniu organ miał pełne podstawy do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z odwołaniem się do regulacji art. 61a § 1 k.p.a.
Zamierzonego przez skarżącego kasacyjnie skutku z oczywistych względów nie mógł odnieść podniesiony w petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wydane w trybie art. 61a § 1 k.p.a., które stanowiło przedmiot oceny ze strony Sądu pierwszej instancji jest aktem formalnym, a nie merytorycznym. Wydając takie postanowienie organ nie rozstrzyga w nim sprawy co do jej istoty, a także nie prowadzi postępowania administracyjnego przed wydaniem postanowienia, prowadzącego do wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy.
Jak wskazano na wstępie, przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych we wniesionym środku odwoławczym. W realiach rozpatrywanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, o jej oddaleniu.
O sprostowaniu z urzędu oczywistej omyłki pisarskiej zawartej w sentencji zaskarżonego wyroku orzeczono na podstawie art. 156 § 1 i § 3 P.p.s.a.
Wniosek pełnomocnika skarżącego kasacyjnie o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu sądowym (k. 77 akt sądowych) Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił natomiast do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wniosek taki winien być bowiem złożony do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 254 § 1 P.p.s.a.), który rozpoznaje ten wniosek w postępowaniu określonym w przepisach art. 250 i art. 258 P.p.s.a.
Niniejsza sprawa zastała rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a., bowiem skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, zaś organ nie zażądał jej przeprowadzenia.