III OSK 2140/23

Naczelny Sąd Administracyjny2025-03-11
NSAochrona środowiskaŚredniansa
hałaspoziom dopuszczalnybocznica kolejowalinia kolejowaprawo ochrony środowiskastwierdzenie nieważności decyzjipostępowanie administracyjneskarga kasacyjna

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki, uznając, że decyzja określająca dopuszczalny poziom hałasu dla bocznicy kolejowej została wydana prawidłowo, a zarzut rażącego naruszenia prawa nie znalazł uzasadnienia.

Spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, domagając się stwierdzenia nieważności decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, która utrzymała w mocy decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji RDOŚ określającej dopuszczalny poziom hałasu dla bocznicy kolejowej. Spółka argumentowała, że teren ten stanowi linię kolejową, a decyzja została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie jest postępowaniem wyjaśniającym, a spółka nie wykazała, aby ustalenie terenu jako bocznicy kolejowej było rażącym naruszeniem prawa.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej P. S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ). GDOŚ utrzymał w mocy własną decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) z 2018 r. Decyzja RDOŚ określała dopuszczalny poziom hałasu w środowisku dla bocznicy kolejowej należącej do spółki. Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności tej decyzji, argumentując, że stanowi ona naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ hałas pochodzi z linii kolejowej, a nie bocznicy, co wyklucza wydanie decyzji na podstawie art. 115a ust. 2 Prawa ochrony środowiska. Sąd I instancji oddalił skargę, wskazując, że podstawą prawną decyzji był art. 115a ust. 1 Prawa ochrony środowiska, a organ nie był uprawniony do dokonywania nowych ustaleń stanu faktycznego w postępowaniu nadzorczym. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 115a ust. 2 Prawa ochrony środowiska. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest postępowaniem wyjaśniającym i nie pozwala na dokonywanie nowych ustaleń faktycznych. Sąd uznał, że spółka nie wykazała, iż zakwalifikowanie terenu jako bocznicy kolejowej stanowiło rażące naruszenie prawa, a podstawa prawna do wydania decyzji istniała. Sąd podkreślił, że spółka nie przedstawiła dowodów na poparcie twierdzenia, że teren ten stanowił linię kolejową w dacie wydania decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Decyzja określająca dopuszczalny poziom hałasu może być wydana dla bocznicy kolejowej na podstawie art. 115a ust. 1 Prawa ochrony środowiska, a zakwalifikowanie terenu jako bocznicy kolejowej nie stanowi rażącego naruszenia prawa, jeśli nie zostało skutecznie podważone dowodami w postępowaniu nadzorczym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest postępowaniem wyjaśniającym i nie pozwala na dokonywanie nowych ustaleń faktycznych. Spółka nie przedstawiła dowodów na poparcie twierdzenia, że teren ten stanowił linię kolejową w dacie wydania decyzji, a zatem zarzut braku podstawy prawnej lub rażącego naruszenia prawa nie został wykazany.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (6)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 138 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 156 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.o.ś. art. 115a § 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 115a § 2

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nadzoru nie jest uprawniony do dokonywania nowych ustaleń stanu faktycznego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji. Spółka nie wykazała, że zakwalifikowanie terenu jako bocznicy kolejowej stanowi rażące naruszenie prawa. Podstawa prawna do wydania decyzji określającej dopuszczalny poziom hałasu dla bocznicy kolejowej istniała.

Odrzucone argumenty

Decyzja określająca dopuszczalny poziom hałasu dla bocznicy kolejowej została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Teren objęty decyzją stanowi linię kolejową, a nie bocznicę kolejową.

Godne uwagi sformułowania

W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie prowadzi się postępowania wyjaśniającego. Rażące naruszenie prawa to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że wobec niekwestionowanego na etapie postępowania zwykłego w przedmiocie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu charakteru terenu, z którego emitowany był hałas, jako bocznicy kolejowej, ustalenie odmiennego charakteru tego terenu na etapie postępowania nadzorczego w istocie stanowić będzie czynienie przez organ nadzoru ustaleń w zakresie stanu faktycznego, co jak wyżej zostało powiedziane, jest niedozwolone.

Skład orzekający

Jerzy Stelmasiak

przewodniczący

Piotr Korzeniowski

sprawozdawca

Tadeusz Kiełkowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych, zakresu postępowania nadzorczego oraz kwalifikacji terenów kolejowych (linia vs. bocznica) w kontekście Prawa ochrony środowiska."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rozróżnienia między linią kolejową a bocznicą kolejową w kontekście przepisów o hałasie i postępowania nadzorczego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów dotyczących hałasu i rozróżnienia między linią kolejową a bocznicą, co ma znaczenie praktyczne dla przedsiębiorców. Jednakże, jej proceduralny charakter i brak przełomowych ustaleń obniżają jej atrakcyjność dla szerszej publiczności.

Bocznica kolejowa a linia kolejowa – kluczowe rozróżnienie w prawie ochrony środowiska.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2140/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Piotr Korzeniowski /sprawozdawca/
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 412/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-05-18
Skarżony organ
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 735
art. 156 par 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S.A. [...] z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 412/23 w sprawie ze skargi P. S.A. [...] z siedzibą w W. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 11 sierpnia 2022 r., nr DOA-WSzOP.4711.3.2020. AP w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 18 maja 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), sygn. akt IV SA/Wa 412/23 po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2023 r. sprawy ze skargi P. S.A. [...] z siedzibą w W. (dalej: skarżąca, skarżąca kasacyjnie, spółka) na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej: GDOŚ) z 11 sierpnia 2022 r. nr DOA-WSzOP.4711.3.2020.AP w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną do WSA w Warszawie decyzją z 11 sierpnia 2022 r. GDOŚ utrzymał w mocy decyzję własną z 12 lutego 2020 r., nr DOA-WSzOP.4711.3.2019.SS, orzekającą o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. (dalej: RDOŚ) z 17 kwietnia 2018 r. Nr WOO-II.4711.1.2017.ZP.16, określającą dopuszczalny poziom hałasu w środowisku w porze dnia emitowany przez skarżącą, prowadzącą działalność w granicach bocznicy kolejowej zlokalizowanej w O. przy ulicy [...], dla terenów mieszkaniowo - usługowych położonych przy ulicy [...] oraz [...] w wysokości LAeq D=55dB oraz wymagania mające na celu nieprzekraczanie poza zakładem dopuszczalnych poziomów hałasu.
Skargę na decyzję GDOŚ z 11 sierpnia 2022 r., złożyła spółka, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Sąd I instancji oddalając skargę wskazał w uzasadnieniu wyroku, że w rozpoznanej sprawie, podstawą wniosku o stwierdzenie nieważności było – zdaniem skarżącej spółki – wystąpienie wady przewidzianej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stosownie do tego przepisu organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Skarżąca spółka pierwotnie powoływała się na brak podstawy prawnej do wydania kwestionowanej decyzji, bowiem decyzji określającej poziom dopuszczalnego hałasu, stosownie do art. 115a, ust. 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 519), nie wydaje się w przypadku gdy źródłem hałasu jest linia kolejowa. W odniesieniu do tego stanowiska, Sąd zauważył, że podstawą prawną wydania decyzji był art. 115a, ust. 1 p.o.ś, bowiem organ uznał, że hałas emitowany nie jest przez działanie linii kolejowej, ale w związku z działaniem bocznicy kolejowej. Zarzut wydania decyzji bez podstawy prawnej nie jest zatem uzasadniony.
Zdaniem Sądu I instancji, wobec niekwestionowanego na etapie postępowania zwykłego w przedmiocie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu charakteru terenu, z którego emitowany był hałas, jako bocznicy kolejowej, ustalenie odmiennego charakteru tego terenu na etapie postępowania nadzorczego w istocie stanowić będzie czynienie przez organ nadzoru ustaleń w zakresie stanu faktycznego, co jak wyżej zostało powiedziane, jest niedozwolone.
Organ nadzoru nie był bowiem uprawniony do czynienia nowych ustaleń stanu faktycznego na tym etapie postępowania.
W skardze kasacyjnej spółka, reprezentowana przez dwóch adw., na podstawie art. 173 § 1, oraz art. 177 § 1 p.p.s.a., zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji. W skardze kasacyjnej zarzucono:
1) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 115a, ust. 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2556 ze zm., dalej: p.o.ś.) przez ich nieprawidłowe zastosowanie, które doprowadziło Sąd I instancji do błędnego przekonania, że w niniejszej sprawie wobec niekwestionowania przez skarżącą kasacyjnie na etapie postępowania zwykłego w przedmiocie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu charakteru terenu, z którego emitowany był hałas, jako bocznicy kolejowej, ustalenie odmiennego charakteru tego terenu na etapie postępowania nadzorczego, które w istocie stanowić miałoby czynienie przez organ nadzoru ustaleń w zakresie stanu faktycznego jest niedozwolone, podczas gdy w przedmiotowej sprawie nie było konieczności przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego a ustalenia w sprawie sprowadzały się do analizy przepisów prawa oraz klasyfikacji terenu i w konsekwencji ustalenia, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z linia kolejową i tym samym zastosowanie powinien znaleźć przepis art. 115a, ust. 2 p.o.ś. skutkujący brakiem możliwości wydania decyzji na podstawie przepisu art. 115a, ust. 1 p.o.ś.;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 115a, ust. 2 p.o.ś. przez ich nieprawidłowe zastosowanie, które doprowadziło Sąd I instancji do błędnego przekonania, że w niniejszej sprawie skarga na decyzję GDOŚ z 11 sierpnia 2022 r. powinna zostać oddalona, a to z uwagi na fakt, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że wydanie decyzji przez RDOŚ z 17 kwietnia 2018 r. stanowiło rażące naruszenie prawa, kiedy prawidłowa wykładnia powyższych przepisów powinna doprowadzić Sąd I instancji do uznania, że w niniejszej sprawie zachodziły okoliczności uzasadniające stwierdzenie, że decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa, a to z uwagi na fakt, iż zgodnie z art. 115a, ust. 2 p.o.ś.: "jeżeli hałas powstaje w związku z eksploatacją dróg, linii kolejowych, linii tramwajowych, kolei linowych, portów oraz lotnisk lub z działalnością osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą decyzji nie wydaje się", a zatem brak jest podstaw do wydania decyzji ustalającej poziom hałasu dla bocznicy kolejowej, a co czyni decyzję RDOŚ obarczoną kwalifikowaną wadą - rażącym naruszeniem prawa – skutkujące jej nieważnością.
Mając na uwadze powyższe wniesiono o: 1) na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, 2) na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. - zasądzenie na rzecz skarżącej kasacyjnie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto w myśl art. 176 § 2 p.p.s.a., skarżąca kasacyjnie oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Wszystkie zarzuty przedstawione w petitum skargi kasacyjnej oraz w jej uzasadnieniu nie zasługiwały na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa.
Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach NSA uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
W skardze kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania. W takiej sytuacji obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną jest wykazanie istotnego wpływu zaistniałego naruszenia na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z 25 listopada 2022 r., I OSK 2347/21, LEX nr 3436272).
Przez "wpływ", rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a zaskarżonym orzeczeniem Sądu I instancji, który to związek przyczynowy nie musi być realny, jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy (zob. wyrok NSA z 18 listopada 2022 r., sygn. akt III OSK 2436/21, LEX nr 3436152). W skardze kasacyjnej nie wykazano istotnego wpływu naruszenia przepisów postępowania na wynik sprawy.
Biorąc po uwagę komplementarny charakter treści zarzutów przedstawionych w pkt 1), a), b) petitum skargi kasacyjnej oraz powtórzenie przepisów objętych zarzutami skargi kasacyjnej w podpunktach a), b) petitum skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się do tych zarzutów łącznie.
Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty przedstawione w pkt 1), a), b) petitum skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 115a, ust. 2 Prawo ochrony środowiska przez ich nieprawidłowe zastosowanie.
Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1, lit. c, p.p.s.a.
Odnosząc się do tego zarzutu wyjaśnić należy, że zaskarżona decyzja GDOŚ z 11 sierpnia 2022 r. została wydana w postępowaniu w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności. Wyznacza to zakres rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w tym trybie. Zakres rozpoznania jest ograniczony wyłącznie do ustalenia, czy decyzja co do której zostało złożone żądanie stwierdzenia nieważności decyzji została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego, którego rodzaje enumeratywnie są wyliczone w art. 156 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego i do których odesłano w art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie prowadzi się postępowania wyjaśniającego. Podstawą do ustalenia prawidłowości zastosowania normy prawa materialnego jest stan faktyczny ustalony przy wydaniu decyzji objętej żądaniem stwierdzenia nieważności (zob. wyrok NSA z 23 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 3393/19, LEX nr 3045675).
W sprawie przedmiotem zaskarżenia była decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności i tak też Sąd I instancji miał wyznaczone granice jej rozpoznania.
Przypomnieć należy, że zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z 11 sierpnia 2022 r., GDOŚ utrzymał w mocy decyzję własną z 12 lutego 2020 r., orzekającą o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji RDOŚ z 17 kwietnia 2018 r., określającą dopuszczalny poziom hałasu w środowisku w porze dnia emitowany przez skarżącą kasacyjnie, prowadzącą działalność w granicach bocznicy kolejowej zlokalizowanej w O. przy ulicy [...], dla terenów mieszkaniowo - usługowych położonych przy ulicy [...] oraz [...] w wysokości LAeq D=55dB oraz wymagania mające na celu nieprzekraczanie poza zakładem dopuszczalnych poziomów hałasu.
Sąd I instancji prawidłowo wyjaśnił, że w rozpoznanej sprawie, podstawą wniosku o stwierdzenie nieważności było – zdaniem skarżącej spółki – wystąpienie wady przewidzianej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Skarżąca spółka pierwotnie powoływała się na brak podstawy prawnej do wydania kwestionowanej decyzji, bowiem decyzji określającej poziom dopuszczalnego hałasu, stosownie do art. 115a, ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, nie wydaje się w przypadku gdy źródłem hałasu jest linia kolejowa. Sąd I instancji wskazał, że podstawą prawną wydania decyzji był art. 115a, ust. 1 p.o.ś, bowiem organ uznał, że hałas emitowany nie jest przez działanie linii kolejowej, ale w związku z działaniem bocznicy kolejowej. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że zarzut wydania decyzji bez podstawy prawnej nie jest uzasadniony. Podstawa prawna istniała.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w tym składzie podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie, że "Rażące naruszenie prawa to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Przy rażącym naruszeniu prawa chodzi niewątpliwie o tego rodzaju wady, które powodują konieczność eliminacji decyzji z obrotu prawnego z racji istnienia w nich wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Wady te powstają w wyniku naruszenia prawa w toku czynności zmierzających do wydania decyzji lub w wyniku załatwienia sprawy wydaniem decyzji. Naruszenia prawa mają charakter rażący w sytuacji, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części", (zob. wyrok NSA z 5 grudnia 2024 r., sygn. akt I GSK 1406/21, LEX nr 3820988).
Nie budzi wątpliwości, że wskazane kwalifikowane uchybienie dotyczyć może wszystkich kategorii przepisów prawa, to jest przepisów prawa materialnego, ustrojowego, a także procesowego (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2020 r., I OSK 2441/20, LEX nr 3106439). Rażące naruszenie prawa to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Przy rażącym naruszeniu prawa chodzi niewątpliwie o tego rodzaju wady, które powodują konieczność eliminacji decyzji z obrotu prawnego z racji istnienia w nich wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Wady te powstają w wyniku naruszenia prawa w toku czynności zmierzających do wydania decyzji lub w wyniku załatwienia sprawy wydaniem decyzji. Naruszenia prawa mają charakter rażący w sytuacji, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (zob. też cytowany wyżej wyrok NSA z 5 grudnia 2024 r., sygn. akt I GSK 1406/21).
Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Odnosząc się do tego zarzutu wyjaśnić należy, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że aby zakwestionować zasadność zastosowania przez organy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. konieczne byłoby uprzednie skuteczne wskazanie, że do wydania decyzji przez organ odwoławczy doszło z naruszeniem określonych przepisów prawa materialnego lub procesowego, czego skarga kasacyjna nie wykazała. Przepis ten również ma charakter przepisu ogólnego określającego uprawnienia organu odwoławczego w związku z zastosowaniem określonych przepisów prawa materialnego lub procesowego (por. wyrok NSA z 28 października 2024 r., sygn. akt I OSK 2993/23, LEX nr 3779790).
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia 115a, ust. 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
Odnosząc się do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia wskazać należy, że podstawą do ustalenia prawidłowości zastosowania normy prawa materialnego w kontekście art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie może być inny stan faktyczny niż ten, który został ustalony przy wydaniu kwestionowanej decyzji. W trafnej ocenie Sądu I instancji skarżąca spółka pierwotnie powoływała się na brak podstawy prawnej do wydania kwestionowanej decyzji, bowiem decyzji określającej poziom dopuszczalnego poziomu hałasu, stosownie do art. 115a, ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska dalej p.o.ś., nie wydaje się w przypadku gdy źródłem hałasu jest linia kolejowa. W odniesieniu do tego wątku, Sąd I instancji prawidłowo zauważa, że podstawą prawną wydania decyzji był art. 115a, ust. 1 p.o.ś, bowiem organ uznał, że hałas emitowany nie jest przez działanie linii kolejowej, ale w związku z działaniem bocznicy kolejowej. Zarzut wydania decyzji bez podstawy prawnej nie jest zatem uzasadniony. Podstawa prawna istniała. Sąd I instancji wyjaśnił jednocześnie, że wątek (braku podstawy do wydania decyzji przez RDOŚ) nie był eksponowany na etapie skargi, jednak z uwagi na jego pojawienie się w toku sprawy, Sąd I instancji odniósł się do wątku.
Przypomnieć należy, że we wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji skarżąca podniosła, że emitowany hałas wynika z działania linii kolejowej, a nie bocznicy kolejowej. Jednocześnie skarżąca kasacyjnie uważa, że teren objęty decyzją określającą dopuszczalny poziom hałasu, stanowi część wcześniej eksploatowanej linii kolejowej, na tym terenie dokonuje się m.in. załadunku oraz wyładunku, wykonuje się pewne czynności utrzymaniowe, postój pojazdów kolejowych, linia służy do przemieszczania lub włączania pojazdów kolejowych do ruchu po sieci kolejowej. Teren, którego dotyczy postępowanie jest terenem ogólnodostępnym – służy społeczeństwu. Ten fakt m.in., zdaniem skarżącej, odróżnia teren czynnej linii kolejowej od bocznicy kolejowej.
Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że wobec niekwestionowanego na etapie postępowania zwykłego w przedmiocie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu charakteru terenu, z którego emitowany był hałas, jako bocznicy kolejowej, ustalenie odmiennego charakteru tego terenu na etapie postępowania nadzorczego w istocie stanowić będzie czynienie przez organ nadzoru ustaleń w zakresie stanu faktycznego, co jak wyżej zostało powiedziane, jest niedozwolone.
W trafnej ocenie Sądu I instancji skarżąca powołując się na rażące naruszenie prawa, upatruje go w błędnej interpretacji definicji legalnych linii kolejowej i bocznicy kolejowej, nie uwzględnieniu że na torach objętych decyzją RDOŚ dokonuje się czynności przeładunkowe, ale są one częścią linii kolejowej oraz błędnym uznaniu, że przedmiotowa droga kolejowa stanowi bocznicę kolejową, podczas gdy w istocie jest ona linią kolejową. Skarżąca zatem w postępowaniu nieważnościowym dąży do ponownej weryfikacji decyzji określającej dopuszczalne poziomy hałasu, przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dokonania nowych ustaleń faktycznych. Ma rację Sąd I instancji, że skarżąca spółka wskazując na błędne zakwalifikowanie przez RDOŚ drogi kolejowej położonej przy ul. [...] w O. jako bocznicy kolejowej, powinna przedstawić dokumenty potwierdzające prawidłowość jej twierdzeń, a nie oczekiwać od organu wykazania słuszności kwestionowanej decyzji.
Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że biorąc pod uwagę, że podważanie statusu drogi kolejowej położonej w O. przy ul. [...] ma miejsce w postępowaniu nadzorczym, to dla jego uwzględnienie strona wywodząca ze swoich twierdzeń skutki prawne, powinna przedłożyć materiał dowodowy bezspornie stwierdzający przyczyny, dla których należy uznać, że dany teren stanowi linię kolejową, a nie bocznicę i to na datę wydania decyzji. Nie może natomiast strona skarżąca oczekiwać dokonywania przez organy nadzoru ponownej oceny ustalonych okoliczności faktycznych w świetle nowo podnoszonych twierdzeń, na których poparcie nie przedstawia materiału dowodowego. Organ orzekający w rozpoznanej sprawie, prawidłowo ocenił że kontrolowana w trybie nadzorczym decyzja RDOŚ nie jest obarczona wadą uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności. Organ zakwalifikował tereny, z których emitowany był hałas jako tereny bocznicy kolejowej, a słuszność tego ustalenia na dzień wydania decyzji przez RDOŚ nie została skutecznie w trybie nadzorczym podważona. RDOŚ, uznając że tereny drogi kolejowej w O. przy ul. [...], stanowią tereny bocznicy kolejowej, prawidłowo w oparciu o art. 115a, ust. 1 p.o.ś., określił dopuszczalny poziom hałasu, a uwzględniając przeznaczenie tego terenu w planie, określił go na właściwym poziomie.
Ma rację Sąd I instancji, że przepis prawa nie wyklucza zatem, aby bocznica pozostawała częścią linii kolejowej, co jednak nie powoduje utraty przez tę bocznicę takiego statusu. Jedynie zatem przedstawienie stosownej dokumentacji wskazującej na posiadanie przez daną drogę kolejową statusu linii kolejowej, z wszystkimi elementami tej linii, a nie bocznicy kolejowej, wraz z jej punktem początkowym i końcowym, w dniu wydania decyzji przez RDOŚ, mogłoby stanowić podstawę do uznania, że decyzja RDOŚ z 2018 r. błędnie zakwalifikowała objęty nią teren jako teren bocznicy kolejowej, a w konsekwencji że jej wydanie stanowi rażące naruszenie prawa tj. art. 115a ust. 1 w związku z art. 115a ust. 2 p.o.ś
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI