III OSK 2137/25

Naczelny Sąd Administracyjny2026-03-06
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo oświatowestołówka szkolnaopłaty za posiłkibezczynność organuskarga kasacyjnaNSAcateringobowiązki dyrektora szkoły

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą obowiązku ustalenia warunków korzystania ze stołówki szkolnej, uznając, że brak zorganizowanej stołówki zwalnia dyrektora z tego obowiązku.

Skarga kasacyjna dotyczyła bezczynności Dyrektora Szkoły w ustaleniu warunków korzystania ze stołówki szkolnej i wysokości opłat. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że skoro szkoła nie zorganizowała stołówki, a jedynie korzysta z cateringu, dyrektor nie ma obowiązku ustalania tych warunków. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił to stanowisko, podkreślając fakultatywny charakter organizacji stołówki i brak obowiązku ustalania opłat w przypadku braku stołówki.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej P.N. od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił skargę na bezczynność Dyrektora Szkoły w przedmiocie ustalenia warunków korzystania ze stołówki szkolnej i wysokości opłat. Skarżący argumentował, że szkoła powinna ustalić te warunki, nawet jeśli korzysta z cateringu, powołując się na przepisy Prawa oświatowego. WSA uznał skargę za bezzasadną, stwierdzając, że obowiązek ustalenia warunków korzystania ze stołówki jest ściśle powiązany z faktem jej zorganizowania. Ponieważ szkoła nie posiadała stołówki, a jedynie udostępniała pomieszczenia firmie cateringowej, dyrektor nie miał obowiązku ustalania opłat. NSA rozpoznał skargę kasacyjną, analizując zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego. Sąd podkreślił, że art. 106 P.o. stanowi, iż szkoła może zorganizować stołówkę, co ma charakter fakultatywny. Dodany art. 106a P.o. nakłada obowiązek zapewnienia gorącego posiłku i możliwości jego spożycia, ale nie nakazuje organizacji stołówki. NSA uznał, że brak zorganizowanej stołówki w szkole oznacza brak obowiązku dyrektora do ustalania warunków korzystania z niej i wysokości opłat, co było zgodne z interpretacją WSA. Skarga kasacyjna została oddalona.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, obowiązek ustalenia warunków korzystania ze stołówki szkolnej i wysokości opłat jest ściśle powiązany z faktem zorganizowania w szkole stołówki. W przypadku braku stołówki, dyrektor nie ma takiego obowiązku.

Uzasadnienie

Przepisy Prawa oświatowego (art. 106 P.o.) stanowią, że szkoła może zorganizować stołówkę, co ma charakter fakultatywny. Obowiązek ustalenia warunków korzystania ze stołówki (art. 106 ust. 3 P.o.) dotyczy sytuacji, gdy stołówka faktycznie funkcjonuje. Art. 106a P.o. nakłada obowiązek zapewnienia gorącego posiłku, ale nie nakazuje organizacji stołówki i nie zawiera odesłania do obowiązku ustalania opłat w przypadku braku stołówki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

P.o. art. 106 § 3

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

Warunki korzystania ze stołówki szkolnej, w tym wysokość opłat za posiłki, ustala dyrektor szkoły w porozumieniu z organem prowadzącym szkołę, ale tylko jeśli stołówka została zorganizowana.

Pomocnicze

P.o. art. 106 § 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

P.o. art. 106a § 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

Szkoła podstawowa zapewnia uczniom jeden gorący posiłek w ciągu dnia i stwarza im możliwość jego spożycia w czasie pobytu w szkole.

P.o. art. 106a § 2

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

Korzystanie z posiłku, o którym mowa w ust. 1, jest dobrowolne i odpłatne.

P.o. art. 173 § 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

u.s.g. art. 7 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 70 § 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak zorganizowanej stołówki szkolnej zwalnia dyrektora z obowiązku ustalania warunków korzystania z niej i wysokości opłat. Obowiązek zapewnienia gorącego posiłku (art. 106a P.o.) nie jest równoznaczny z obowiązkiem organizacji stołówki.

Odrzucone argumenty

Skarżący argumentował, że miejsce do spożywania posiłków cateringowych stanowi stołówkę szkolną i dyrektor ma obowiązek ustalić opłaty. Skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych i błędną wykładnię przepisów Prawa oświatowego.

Godne uwagi sformułowania

Obowiązek ustalenia warunków korzystania ze stołówki szkolnej jest bezwzględnie powiązany z faktem zorganizowania w szkole stołówki. Organizacja stołówki została pozostawiona do decyzji szkoły, a kompetencja do jej utworzenia określona w ustawie ma charakter fakultatywny. Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym.

Skład orzekający

Hanna Knysiak - Sudyka

sprawozdawca

Olga Żurawska - Matusiak

członek

Wojciech Jakimowicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa oświatowego dotyczących obowiązku organizacji stołówek szkolnych i ustalania opłat za posiłki w szkołach, które korzystają z cateringu."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji braku zorganizowanej stołówki szkolnej. Nie rozstrzyga kwestii prawidłowości naliczania VAT przez firmy cateringowe.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy praktycznego aspektu funkcjonowania szkół i praw rodziców w zakresie wyżywienia, co może być interesujące dla dyrektorów szkół, rodziców i prawników zajmujących się prawem oświatowym.

Czy szkoła musi ustalać opłaty za obiady, jeśli nie ma własnej stołówki? NSA wyjaśnia.

Sektor

edukacja

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III OSK 2137/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-10-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka /sprawozdawca/
Olga Żurawska - Matusiak
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
IV SAB/Po 189/24 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2025-06-26
Skarżony organ
Dyrektor Szkoły
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 737
art. 106, art. 106a, art. 173 ust. 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Aleksandra Kraus po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 czerwca 2025 r. sygn. akt IV SAB/Po 189/24 w sprawie ze skargi P.N. na bezczynność Dyrektora Szkoły [...] w przedmiocie ustalenia warunków korzystania ze stołówki szkolnej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 26 czerwca 2025 r., sygn. akt IV SAB/Po 189/24, oddalił skargę P.N. na bezczynność Dyrektora Szkoły [...] przedmiocie ustalenia warunków korzystania ze stołówki szkolnej.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Pismem z dnia 7 października 2024 r. P.N. (dalej: "skarżący") zwrócił się do Dyrektora Szkoły [...] (dalej: "organ" lub "Dyrektor Szkoły") z wnioskiem o zorganizowanie obiadów w szkole zgodnie z obowiązującym prawem.
Uzasadniając swój wniosek skarżący wskazał, że od osób obsługujących aplikację, w której zamawia szkolne obiady dla syna otrzymał fakturę, na której wyraźnie wyszczególniono wysokość podatku VAT 8%, zaś zgodnie z obowiązującym prawem nie powinien być w tym przypadku naliczany podatek VAT.
Skarżący wyjaśnił, że opłaty za posiłek nie są ustalane w ramach czynności cywilnoprawnych. Ich charakter jest zbliżony do opłat publicznoprawnych, dlatego też gmina nie jest podatnikiem VAT w związku ze świadczonymi usługami sprzedaży posiłków w szkolnej stołówce. W takiej sytuacji nie działa ona na zasadach komercyjnych, lecz jako organ władzy publicznej, który realizuje swoje zadania własne. Dalej skarżący argumentował, że zgodnie z art. 106a ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 737 z późn. zm.; dalej: "P.o.") szkoła podstawowa ma obowiązek zapewnienia uczniom jednego gorącego posiłku w ciągu dnia. Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1465; dalej: "u.s.g."), do gminy należą sprawy związane edukacją publiczną, w których mieści się też organizowanie stołówek szkolnych.
Dyrektor Szkoły pismem z dnia 19 listopada 2024 r. w odpowiedzi na wniosek skarżącego poinformował, że zgodnie z art. 106a ust. 2 P.o. korzystanie z posiłku jest dobrowolne i odpłatne. Organ wskazał sposoby, w jakich szkoła umożliwia spożycie uczniom gorącego posiłku wskazując, że wybór odpowiedniego wariantu pozostawia się gminie, zgodnie z zasadą samodzielności w zakresie wykonywania zadań własnych. Dyrektor Szkoły zaznaczył, że jeżeli korzystanie z posiłku nie następuje w stołówce szkolnej, ale w formie cateringu, to przepisy P.o. nie precyzują, na jakiej podstawie dziecko może korzystać z posiłku, ani w jakiej wysokości ma być ustalona opłata za korzystanie z takiego posiłku. Powyższe oznacza, że szkoła nie ma obowiązku organizowania uczniom posiłku w formie stołówki szkolnej.
Skarżący pismem z 13 grudnia 2024 r. wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność organu w ustaleniu warunków korzystania ze stołówki szkolnej, w tym wysokości opłat za posiłki.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, argumentując, że zgodnie z art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Ewentualnie organ wniósł o oddalenie skargi.
Postanowieniem z 13 maja 2025 r. sygn. akt IV SAB/Po 189/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu dopuścił Fundację [...] do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w przywołanym wyroku z 26 czerwca 2025 r. na postawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.
Sąd pierwszej instancji w pierwszej kolejności odniósł się do wniosku organu o odrzucenie skargi wskazując, że wbrew stanowisku Dyrektora Szkoły wymogiem dopuszczalności skargi w rozpoznawanej sprawie nie było wniesienie ponaglenia. Przepisy k.p.a. o ponagleniu nie miały w sprawie zastosowania, jako że postępowanie, w którym bezczynność zarzuca organowi skarżący, nie toczyło się w oparciu o regulacje tego aktu prawnego (podobnie jak przyjmuje się w ugruntowanym już orzecznictwie co do bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej). Jednocześnie Sąd uznał, że nawet przyjęcie poglądu przeciwnego nie prowadziłoby do stwierdzenia przesłanki odrzucenia skargi - pismo skarżącego z dnia 7 października 2024 r. do Dyrektora Szkoły nie zainicjowało wszak postępowania, którego opieszałość obecnie jest skarżona; skarżący zarzuca bezczynność od 31 sierpnia 2022 r. (pkt 5 uzasadnienia skargi). Wniosek z dnia 7 października 2024 r. może być zatem postrzegany jako forma ponaglenia.
Mając powyższe na uwadze, Sąd pierwszej instancji uznał skargę wniesioną w niniejszej sprawie za dopuszczalną.
Przechodząc do meritum sprawy Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że poza zakresem kontroli sądu w sprawie ze skargi na bezczynność organu pozostaje poprawność działań organu załatwiających zgłoszone żądanie. Oznacza to, że sąd nie wnika w merytoryczną i procesową zasadność czynności procesowych, a bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie zostało wydane orzeczenie administracyjne albo została dokonana stosowna czynność.
Analizując treść art. 106 oraz art. 106a P.o Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że zawarta w nim regulacja odnośnie do ustalenia warunków korzystania ze stołówki szkolnej, w tym wysokości opłat za posiłki przez dyrektora szkoły w porozumieniu z organem prowadzącym szkołę ma zastosowanie do sytuacji, gdy w szkole funkcjonuje stołówka. W Szkole Podstawowej [...] stołówka zaś nie funkcjonuje, a wyżywienie dzieci w szkole jest organizowane w formie cateringu na podstawie umów zawieranych z firmą cateringową świadczącą te usługi. Dyrektor szkoły jedynie udostępnił pomieszczenia, w których dzieci spożywają posiłki firmie cateringowej świadczącej te usługi. Zatem dyrektor szkoły nie ustala kosztów opłat wnoszonych przez rodziców za wyżywienie dzieci, koszty tych posiłków ustala firma cateringowa. Z brzmienia art. 106 ust. 1 P.o. jednoznacznie wynika, że szkoła może zorganizować stołówkę. Użycie w tym przepisie słowa "może" oznacza brak obligatoryjności w utworzeniu stołówki. Skoro zaś w opisanej szkole nie funkcjonuje stołówka, to Dyrektor Szkoły nie miał obowiązku (nie mógł) ustalić warunków korzystania z tejże, w tym wysokości opłat za posiłki. Organ prawidłowo uzasadnił to w odpowiedzi na wniosek skarżącego z 7 października 2024 r. Kwestia samego istnienia obowiązku zorganizowania stołówki po stronie Dyrektora Szkoły wykracza poza zakres kognicji w niniejszej sprawie, która dotyczy bezczynności w wydaniu aktu z art. 106 ust. 3 P.o., nie zaś zaniechania zorganizowania stołówki.
Ubocznie Sąd pierwszej instancji wskazał, że w doktrynie wskazuje się, iż wprowadzony ustawą z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 2245; dalej: "ustawa nowelizująca P.o.") przepis art. 106a P.o. nie nakłada żadnego nowego obowiązku na te publiczne szkoły podstawowe lub szkoły artystyczne realizujące kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej, w których już funkcjonuje stołówka zgodnie z art. 106 P.o. Nie prowadzi on również do nałożenia na wszystkie te szkoły obowiązku urządzenia stołówki - takie rozwiązanie nadal pozostaje fakultatywne, a umożliwienie spożycia gorącego posiłku może zostać rozwiązane również w inny sposób wskazany w ustawie.
Konkludując Sąd pierwszej instancji uznał, że organ nie pozostawał w bezczynności w zakresie ustalenia warunków korzystania ze stołówki szkolnej, w tym wysokości opłat za posiłki. Szkoła nie prowadzi własnej stołówki, lecz realizuje obowiązki, o jakich mowa w przytoczonych wyżej przepisach, poprzez powierzenie wydawania posiłków podmiotowi zewnętrznemu. Brak stołówki skutkuje brakiem obowiązku ustalenia zasad korzystania z niej.
Od powyższego orzeczenia skarżący wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając wyrokowi naruszenie:
1) przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a., przez błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na błędnym ustaleniu, iż w Szkole Podstawowej [...] nie zorganizowano stołówki szkolnej, chociaż w szkole tej zorganizowano miejsce do bezpiecznego i higienicznego spożywania gorących posiłków;
2) prawa materialnego, tj.: art. 106 ust. 1 P.o. i art. 106a ust. 2 P.o., przez ich błędną wykładnię, polegającą na niezasadnym przyjęciu, iż pod pojęciem "stołówka" należy rozumieć wyłącznie miejsce, w którym przygotowuje się, wydaje się i spożywa się posiłki, chociaż pod tym pojęciem można zasadnie rozumieć także miejsce, w którym jedynie wydaje się i spożywa się posiłki;
3) prawa materialnego, tj.: art. 106 ust. 1-4 P.o., art. 106a ust. 1 i 2 P.o., art. 98 ust. 2 pkt 4 P.o., art. 1 pkt 1, 11, 14, 15a i 16 P.o., art. 103 ust. 1 pkt 7 P.o. w zw. z art. 1 pkt 42 ustawy nowelizującej P.o. i art. 100 ww. ustawy oraz w zw. z art. 2, art. 32, art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, przez ich błędną wykładnię, polegającą na niezasadnym przyjęciu, iż jeśli w szkole nie została zorganizowana stołówka, to jej dyrektor nie ma obowiązku ustalenia warunków korzystania ze stołówki szkolnej, w tym wysokości opłat za posiłki, chociaż, w szczególności w kontekście ustroju społeczno-gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej, dyrektor szkoły podstawowej ma obowiązek ustalenia wysokości opłat za posiłki niezależnie od tego, czy w szkole tej zorganizowano stołówkę, czy też inne miejsce umożliwiające bezpieczne i higieniczne spożycie gorącego posiłku podczas pobytu w szkole.
Wobec powyższych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, poprzez stwierdzenie, iż organ dopuścił się bezczynności, orzeczenie o jej charakterze, nakazanie organowi wydania zarządzenia w sprawie warunków korzystania ze stołówki szkolnej, w tym wysokości opłat za posiłki, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kwoty pieniężnej w wysokości 33,88 zł i orzeczenie o kosztach postępowanie. Ewentualnie skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz rozpoznanie sprawy poza kolejnością.
Jednocześnie na podstawie art. 106 "§§" 3 i 5 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów w postaci wydruków fragmentów statutu Szkoły Podstawowej [...] według stanu z września 2023 r., 2024 r. i 2025 r. (załączniki 1- 3) dla wykazania faktu, iż w szkole tej formalnie zorganizowano stołówkę.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie przedstawił argumentację mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została złożona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przede wszystkim należy podnieść, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym. W związku z tym przy jej sporządzaniu wprowadzono tzw. przymus adwokacko-radcowski, aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymagania dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 4 sierpnia 2010 r., I FSK 1353/09; 30 marca 2010 r., II FSK 1961/08; 29 stycznia 2010 r., I FSK 2048/08). Postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest bowiem oparte na zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, tak jak ma to miejsce w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego kasacyjnie zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej.
Podnieść należy, że art. 176 p.p.s.a. reguluje elementy składowe skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obligatoryjnym elementem skargi kasacyjnej jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. W myśl zaś art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie podniósł zarówno zarzut naruszenia przepisów postępowania, jak i zarzuty naruszenia prawa materialnego. W pierwszej kolejności zatem należałoby się zatem odnieść do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, gdyż w jego ramach skarżący kasacyjnie kwestionuje ustalony w sprawie stan faktyczny, a do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego można przejść dopiero po zweryfikowaniu prawidłowości ustaleń stanu faktycznego przyjętego przez Sąd jako podstawy orzekania. Jednakże konstrukcja zarzutów skargi kasacyjnej sprawia, że w pewnym zakresie jej zarzuty muszą zostać rozpoznane łącznie.
W ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania skarżący kasacyjnie podniósł zarzut naruszenia art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a., jednak istotą zarzutu jest wskazanie na błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na błędnym ustaleniu, iż w Szkole Podstawowej [...] nie zorganizowano stołówki szkolnej, chociaż w szkole tej zorganizowano miejsce do bezpiecznego i higienicznego spożywania gorących posiłków. Okolicznością bezsporną jest przy tym, że wyżywienie dzieci w powyższej szkole jest organizowane w formie cateringu na podstawie umów zawieranych z firmą cateringową świadczącą takie usługi, na co powołuje się także skarżący w skardze, wskazując w szczególności na informację na stronie internetowej szkoły.
Przy dokonaniu oceny powyższego zarzutu nie sposób abstrahować od regulacji ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, dlatego rozpoznanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania nastąpi w powiązaniu z zarzutem naruszenia prawa materialnego sformułowanym w punkcie 2. Zgodnie z art. 106 P.o. w celu zapewnienia prawidłowej realizacji zadań opiekuńczych, w szczególności wspierania prawidłowego rozwoju uczniów, szkoła może zorganizować stołówkę (ust. 1). Korzystanie z posiłków w stołówce szkolnej jest odpłatne (ust. 2). Warunki korzystania ze stołówki szkolnej, w tym wysokość opłat za posiłki, ustala dyrektor szkoły w porozumieniu z organem prowadzącym szkołę (ust. 3). Niniejsza sprawa dotyczy bezczynności organu w zakresie ustalenia warunków korzystania ze stołówki szkolnej. Obowiązek ustalenia warunków korzystania ze stołówki szkolnej jest bezwzględnie powiązany z faktem zorganizowania w szkole stołówki. Z brzmienia ust. 1 powołanego przepisu wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że organizacja stołówki została pozostawiona do decyzji szkoły, a kompetencja do jej utworzenia określona w ustawie ma charakter fakultatywny.
Do ustawy Prawo oświatowe został dodany z dniem 1 września 2022 r. na mocy art. 1 pkt 42 ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 2245) art. 106a. Zgodnie z tym przepisem: "Szkoła podstawowa, z wyjątkiem szkoły podstawowej dla dorosłych, oraz szkoła artystyczna realizująca kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej, zapewnia uczniom jeden gorący posiłek w ciągu dnia i stwarza im możliwość jego spożycia w czasie pobytu w szkole" (ust. 1). "Korzystanie z posiłku, o którym mowa w ust. 1, jest dobrowolne i odpłatne" (ust. 2).
Artykuł 106a P.o. jest bezpośrednio adresowany do szkół publicznych; w przypadku szkół niepublicznych analogiczna regulacja nie jest przewidziana, pomimo zawarcia w art. 173 ust. 1 P.o. odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o stołówkach szkolnych. Oznacza to, że szkoły niepubliczne na mocy prawa powszechnie obowiązującego nie mają prawnego obowiązku zapewnienia spożycia gorącego posiłku swoim uczniom. Analizowany przepis nie nałożył żadnego nowego obowiązku na te publiczne szkoły podstawowe lub szkoły artystyczne realizujące kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej, w których już funkcjonowała stołówka zgodnie z art. 106 P.o. Nie prowadzi on również do nałożenia na wszystkie te szkoły obowiązku urządzenia stołówki – takie rozwiązanie nadal pozostaje fakultatywne, a umożliwienie spożycia gorącego posiłku może zostać zapewnione w różny sposób, a to:
1) poprzez zorganizowanie stołówki (w trybie art. 106 P.o.),
2) poprzez zorganizowanie centralnego zaopatrzenia szkół i placówek przez organ prowadzący (np. poprzez rozwożenie posiłków przygotowywanych w niektórych lub w jednej z prowadzonych przez nie szkół lub placówek),
3) poprzez zlecenie zadania podmiotowi zewnętrznemu (outsourcing przez udzielenie zamówienia publicznego). Wybór odpowiedniego wariantu został pozostawiony gminie, zgodnie z zasadą samodzielności w zakresie wykonywania zadań własnych.
W rozumieniu przepisów ustawy Prawo oświatowe stołówką nie jest zatem każde miejsce wyodrębnione w celu umożliwienia spożycia posiłku. Takie rozumienie pojęcia "stołówki" nie pozwalałoby na wyodrębnienie sytuacji normatywnych, o których mowa w art. 106 i art. 106a P.o. Przewidziane w art. 106a P.o. – obligatoryjne dla szkół publicznych - "zapewnienie gorącego posiłku i możliwości jego spożycia w szkole" nie oznacza konieczności zorganizowania stołówki w rozumieniu art. 106 P.o. Odmienne rozumienie powyższych regulacji nie jest prawidłowe wobec fakultatywnego charakteru regulacji art. 106 P.o. w zakresie organizacji stołówki szkolnej. Poprzez organizację stołówki należy zatem rozumieć organizację miejsca, w którym będą przygotowywane, podawane i spożywane posiłki. Sam skarżący w skardze wskazał, że strona internetowa szkoły w zakładce "stołówka" zawiera instrukcje dotyczące zakupu obiadów od zewnętrznego przedsiębiorcy cateringowego. Oznacza to, że szkoła nie zorganizowała stołówki szkolnej, mimo deklaracji zawartej w § 32 ust. 1 Statutu. Na marginesie należy zaznaczyć, że sprawa niniejsza nie dotyczy realizacji obowiązku zorganizowania stołówki szkolnej. Obowiązek określenia warunków korzystania ze stołówki szkolnej jest natomiast bezpośrednio powiązany z jej utworzeniem, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, a co trafnie podniósł Sąd pierwszej instancji. Nie jest bowiem trafne stanowisko, że obowiązek ustalenia powyższych warunków obejmuje także sytuacje objęte zakresem art. 106a P.o., co podnosi skarżący kasacyjnie w zarzucie oznaczonym jako 3). Z art. 106 ust. 3 P.o. wynika wyraźnie, że "Warunki korzystania ze stołówki szkolnej, w tym wysokość opłat za posiłki, ustala dyrektor szkoły w porozumieniu z organem prowadzącym szkołę", a w art. 106a P.o. nie zawarto odesłania do powyższej regulacji. Wręcz przeciwnie, ust. 2 tego przepisu stanowi, że korzystanie z posiłku, o którym mowa w ust. 1, jest dobrowolne i odpłatne. Jest to regulacja odmienna od art. 106 ust. 3 P.o. Brak jest podstaw do odpowiedniego stosowania art. 106 ust. 3 P.o. w odniesieniu do sytuacji, w których obowiązek wynikający z art. 106a P.o. jest realizowany w inny sposób, niż poprzez zorganizowanie stołówki szkolnej.
Zarzut sformułowany w punkcie 3 skargi kasacyjnej nie poddaje się głębszej analizie z uwagi na jego konstrukcję. Stanowi on bowiem "zbitkę" przepisów, z których niektóre (art. 11, 14, 16 P.o.) składają się z licznych jednostek redakcyjnych, a art. 15a P.o. nie istnieje. Zawodowy pełnomocnik, łącząc powołane przepisy w ramach jednego zarzutu, utworzył w istocie niespójną zbitkę przepisów - szeregu norm prawnych, które miał naruszyć Sąd pierwszej instancji - bez wskazania konkretnie, na czym polega naruszenie każdej z tych norm, która to metoda formułowania zarzutów została uznana w orzecznictwie za nieprawidłową (pogląd taki wielokrotnie wyraził Naczelny Sąd Administracyjny – por. np. wyroki NSA z: 18 października 2011 r., II FSK 797/10; 13 września 2011 r., II FSK 593/10; 18 maja 2011 r., II FSK 62/10; 19 grudnia 2014 r., II FSK 2957/12 i powołane tam orzecznictwo, 20 stycznia 2022 r., III FSK 2147/21; 14 lipca 2022 r., III OSK 1434/21). Wobec związania NSA granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe (tzn. jasne i niebudzące wątpliwości) sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony. Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienia ich naruszenia. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Niedopuszczalne jest konstruowanie zarzutu przez pakietowe powoływanie artykułu o złożonej budowie. Tak sporządzona skarga kasacyjna nie spełnia bowiem wymogu dokładnego sprecyzowania zarzutu i zarzut taki nie jest tym samym należycie uzasadniony. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych. Powyższym wymogom Autor skargi kasacyjnej we wskazanym wyżej zakresie nie sprostał.
Wobec niezasadności zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę