III OSK 2132/21

III OSK 2132/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Jezielska
Piotr Korzeniowski /przewodniczący sprawozdawca/
Przemysław Szustakiewicz
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1200/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-06-27
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia WSA del. Beata Jezielska po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1200/19 w sprawie ze skargi J. C. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 27 lutego 2019 r. nr DKGO-420.0-23-8/18/sd w przedmiocie wezwania do zagospodarowania odpadów oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 27 czerwca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), sygn. IV SA/Wa 1200/19 po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym 27 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: GIOŚ) z 27 lutego 2019 r., nr DKGO-420.0-23-8/18/sd w przedmiocie wezwania do zagospodarowania odpadów oddalił skargę.
Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wskazał, że GIOŚ po analizie zgromadzonego materiału dowodowego, postanowieniem z dnia 29 października 2018 r., wezwał J. C., prowadzącego działalność gospodarczą, do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczenia odpadu, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu.
GIOŚ – na wniosek J. C. - postanowieniem z dnia 20 grudnia 2018 r., znak: DKGO-420.0-23-5/18/mk wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia.
GIOŚ postanowieniem z 27 lutego 2019 r., nr DKGO-420.0-23-8/18/sd po rozpatrzeniu zażalenia J. C., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: H. z siedzibą w S.:
1. uchylił postanowienie GIOŚ, znak: DKR-420.0-23p/18/js, z 29 października 2018 r., wzywające ww. J. C. do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczenia odpadu, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu marki: VOLKSWAGEN TIGUAN, o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], przemieszczonego z terytorium USA na terytorium Polski, przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganą w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia postanowienia - w części dotyczącej terminu jego wykonania;
2. utrzymał w mocy postanowienie GIOŚ z 29 października 2018 r., w pozostałym zakresie;
3. określił termin wykonania niniejszego postanowienia jako nie dłuższy niż 30 dni od daty doręczenia postanowienia.
J. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie GIOŚ z 27 lutego 2019 r.
W odpowiedzi na skargę GIOŚ wniósł o jej oddalenie.
Sąd I instancji oddalając skargę, w uzasadnieniu wyroku wskazał, że z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że omawiany pojazd spalił się. W wyniku pożaru zniszczeniu uległa przednia część karoserii, komora silnika oraz wnętrze pojazdu, w tym m.in. fotele przednie, deska rozdzielcza, podsufitka oraz wykładzina podłogowa. W ocenie Sądu powyższe elementy stanowią istotne elementy konstrukcyjne pojazdu. Ponadto, pod wpływem wysokiej temperatury stopieniu uległy elementy plastikowe i inne materiały stanowiące wewnętrzną obudowę karoserii pojazdu. Poza tym elementy metalowe wnętrza zostały poddane działaniu wysokiej temperatury, natomiast część elementów konstrukcyjnych (słupki przednie i boczne, płyta podłogowa, dach) pokryta jest rdzą i uległa zniszczeniu. Poza tym stwierdzono brak szyb łącznie z szyberdachem, brak opon przednich, brak lamp, brak zderzaka i całego pasa przedniego. Stan licznika nieczytelny (akt kupna-sprzedaży). Z uwierzytelnionego tłumaczenia "strony aukcyjnej" (k. 52 akt admin.) wynika, że stan pojazdu zakwalifikowano jako zaniedbany, jak i wskazano "pojazd powypadkowy".
W skardze kasacyjnej J. C. (dalej: skarżący kasacyjnie) reprezentowany przez r.pr. B. K.o zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji. Opierając skargę kasacyjną na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny t.j. Dz. U. 2022 poz. 329 ze zm.), dalej: p.p.s.a., wskazano naruszenie:
1. - przepisów prawa materialnego w postaci:
a) art. 24 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów przez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, że odpowiedzialność za nielegalne sprowadzenie odpadu ma charakter wyłącznie obiektywny, przy czym odpowiedzialność ta charakteru wyłączenie obiektywnego nie ma;
b) art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z 14 grudnia 2012 o odpadach (aktualny t.j. Dz.U. 2022 poz. 699 , dalej: u.o.), przez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie, w której jednoznacznie nie można określić charakteru sprowadzonego pojazdu, tzn. określić czy pojazd jest odpadem;
c) art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (aktualny t.j. Dz.U. 2020 poz. 1792, dalej: u.m.p.o.), przez jego błędne zastosowanie, w sytuacji w której odbiorca nie ponosi odpowiedzialności za nielegalne przemieszczenie odpadu.
- przepisów postępowania co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
d) 151 p.p.s.a. w zw. z art 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a. poprzez:
- brak wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego w sprawie, naruszenie zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że to J. C. jest odpowiedzialny za międzynarodowe przemieszczenie odpadu;
- naruszenie reguł prawidłowego wnioskowania i przyjęcie bez wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego, iż wobec braku kwestionowania dowodów w postaci dokumentów (rachunek oraz Certificate of Title), które organ I instancji (a organ II instancji przyjął za własne) zauważył "nie zawierają zapisów, które mogłyby jednoznacznie wskazywać, że pojazd ten został uznany za odpad", J. C. dokonał świadomego zakupu odpadu;
- brak wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i naruszenie reguł wnioskowania w zakresie braku uwzględnienia okoliczności długotrwałego przetrzymywania pojazdu na terenie portu w G., degradacji pojazdu i niemożliwości dokładnej oceny stanu pojazdu na moment przekroczenia przez pojazd granicy Rzeczypospolitej Polskiej;
- naruszenie reguł prawidłowego wnioskowania i przyjęcie bez wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, że w momencie przywiezienia pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanowił on odpad w rozumieniu u.m.p.o.;
- brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i naruszenie reguł wnioskowania w zakresie dowodów obrazujących stan pojazdu i przyjęcie, że pojazd sprowadzony "spalił się", przy czym pojazd zgodnie z dokumentami uległ uszkodzeniu w wyniku pożaru, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że pojazd jest odpadem;
e) 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., oraz 80 k.p.a. przez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, pomijając dokumenty zgromadzone w sprawie i opierając się na nieprawidłowym określeniu zamiaru strony co do nabycia pojazdu, przy czym rozumowanie to doprowadziło do nieuzasadnionego przypisania skarżącemu obowiązku specjalistycznej weryfikacji stanu pojazdu przed zakupem i w konsekwencji do uznania, że skarżący nabył i sprowadził do Polski nielegalnie odpad;
f) 151 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a w zw. z art. 105 §1 k.p.a., przez jego niezastosowanie i uznanie, że w sprawie nie było podstaw do uchylenia decyzji organu II instancji oraz decyzji poprzedzającej oraz do umorzenia toczącego się postępowania, co w konsekwencji spowodowało oddalenie skargi;
g) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7a k.p.a., przez przyjęcie, że w sprawie niniejszej nie zachodzą wątpliwości co do treści normy prawnej i w konsekwencji brak było obowiązku do interpretacji przepisów na korzyść skarżącego.
Na podstawie powyższych zarzutów: a) wniesiono o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; b) ewentualnie w oparciu o przepis art. 188 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie wyroku oraz "decyzji" poprzedzających skargę i umorzenie toczącego się postępowania administracyjnego; c) wniesiono o nieprzeprowadzanie rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że skarżący w całości uznaje wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 sierpnia 2019 r., sygn. IV SA/Wa 1200/19, jak i orzeczenie GIOŚ w postaci postanowienia z 27 lutego 2019 r., sygn. sprawy DKGO-420.0-23-8/18/sd, za obarczone uchybieniami natury materialnoprawnej oraz procesowej. W niniejszej sprawie zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, (jak i organ II instancji oraz organ I instancji) całkowicie pominął w treści zaskarżonego postanowienia problematykę wykładni normy prawa administracyjnego dekodowanej na podstawie przepisów art. 24 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów oraz przepisu art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. w zw. z art. 7a §1 k.p.a.
Możliwość zastosowania w postępowaniu administracyjnym zasady wyrażonej w przepisie art. 7a § 1 k.p.a. oparta jest na trzech przesłankach - dwóch pozytywnych i jednej negatywnej. Dwie przesłanki pozytywne to a) przedmiot postępowania, który dot. nałożenia na stronę obowiązku albo ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, b) w sprawie istnieją wątpliwości co do treści normy prawnej. Przesłanką negatywną są sprzeczne interesy strony lub stron toczącego się postępowania.
W niniejszej sprawie doszło do kumulatywnego spełnienia przesłanek pozwalających zastosować zasadę in dubio pro libertate. Sprawa ta dotyczy nałożenia na stronę obowiązku, jednocześnie nie istnieją sprzeczne interesy innych uczestników postępowania - z uwagi na fakt, że w tej sprawie nie biorą oni udziału. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż w sprawie niniejszej istnieje trudność w interpretacji norm regulujących pojęcie odpadu oraz odpowiedzialności za jego sprowadzenie na terytorium RP. Kwalifikacja pojazdu jako odpadu budzi liczne wątpliwości interpretacyjne. Dokonywana kwalifikacja stanowiła przedmiot licznych interpelacji poselskich. Określenie pojazdu mechanicznego za odpad jest oparte na licznych przesłankach mających charakter uznaniowy. W ocenie strony, zakupiony samochód po przeprowadzeniu prostych napraw mógł zostać używany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Fakt, że pojazd uległ uszkodzeniu w wyniku pożaru - co wpływa na wizualny stan jednostki, nie może prowadzić do wniosku, że uszkodzenie to rożni się w aspekcie technicznym od zniszczeń typowo mechanicznych, generujących konieczność poczynienia napraw na poziomie 10 000 - 20 000 zł. Trudności w ocenie stanu pojazdu nie mogą generować po stronie obywatela braku poczucia bezpieczeństwa w toku wykonywania działalności gospodarczej, tym bardziej, że ewentualna kwalifikacja pojazdu jako odpadu może prowadzić do nałożenia na stronę postępowania kar administracyjnych. Liczne wątpliwości kreowane przez zbieg przepisów wspólnotowych oraz krajowych i rozbieżności interpretacyjne wpływają na sytuację prawną podmiotu. Taki stan rzeczy, zdaniem strony postępowania in concreto, prowadzi do niejasności, powodującej, że nawet wykazanie się wymaganą ostrożnością przy nabyciu pojazdu prowadzić może do nabycia przedmiotu, który następnie zostanie przez organ uznany za odpad.
Wartym podkreślenia jest również okoliczność, że strona postępowania pierwszy raz spotkała się z tego typu procesem ocennym. Jednocześnie wskazać należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny, w ślad za organami zauważył i przyjął poprzednie ustalenia, że dokumenty, na których podstawie dokonano zbycia pojazdu nie wskazują na to, że przedmiotowy samochód stanowił odpad w momencie zbycia.
Nie bez znaczenia w tym kontekście jest fakt, że dokumenty zakupowe pojazdu nie umożliwiały zbadania statusu pojazdu na moment jego kupna i przywiezienia do Polski. Zaznaczyć należy, iż dokument typu Certificate of Title bardzo często zawiera opis, który bezpośrednio wskazuje na status pojazdu. Według skarżącego kasacyjnie, skoro pojazd formalnie nie stanowił w momencie sprzedaży odpadu - trudno mówić o możliwości przypisania skarżącemu odpowiedzialności o której mowa w przepisie art. 25 ust. 1 pkt 2 u.m.p.o.
Zdaniem skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał analizy materiału dowodowego w sprawie z naruszeniem przepisów art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a. Analiza materiału dowodowego nie pozwala, poza wszelką wątpliwością, na przypisanie odpowiedzialności za nielegalne sprowadzenie odpadu J. C. Podkreślenia wymaga okoliczność, że w perspektywie niniejszego postępowania najważniejszą rolę odgrywają dokumenty. Dokumenty zakupowe, które w przypadku odpadu zawierają bezpośrednio informację o zakazie jego rejestracji czy przeznaczeniu do "utylizacji". Samochód ten nie był sprzedany jako odpad. Jednocześnie nieprawidłowo oceniono stan techniczny pojazdu jako "...kluczową przesłankę" do ustalenia stanu faktycznego. Dokumenty stanowią główny dowód w sprawie. Nie można bowiem oczekiwać od strony postępowania, iż będzie specjalistą w zakresie oceny stany technicznego pojazdu przed jego sprowadzeniem. Skoro pojazd formalnie nie stanowi odpadu - nie ma przeciwwskazań do jego nabycia. Rolą państwa jest dokonanie ewentualnej oceny technicznej pojazdu przed procedurą celną. Jeżeli pojazd został nabyty jako formalnie pojazd sprawny, możliwy do rejestracji - to rolą "państwa" jest ewentualne zagospodarowanie odpadu, bez obarczania tymi obowiązkami odbiorcy - stosownie do treści przepisu art. 24 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów. Innymi słowy organy państwa nie mogą przymusowo cedować na stronę obowiązków, które obarczają właśnie te organy.
Jednocześnie w niniejszym postępowaniu nie uwzględniono okoliczności długotrwałego przetrzymywania pojazdu na nabrzeżu portowym w G. Okres wielu miesięcy degradacji w sposób oczywisty nie pozwala na uznanie istniejącej dokumentacji fotograficznej za rzetelny materiał dowodowy. Organ stan pojazdu opiera jedynie na dokumentacji fotograficznej, pomijając okoliczności wskazane powyżej. W niniejszym postępowaniu nie określono, w jakimkolwiek jego stadium, jaki był stan techniczny pojazdu na moment przywiezienia przedmiotu do Polski.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z wnioskiem skarżącego kasacyjnie.
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu. Zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie.
Z punktu widzenia zarzutów kasacyjnych oraz uzasadnienia zaskarżonego wyroku, zasadnicze znaczenie w sprawie miała sporna w niniejszej sprawie kwestia – oceny statusu prawnego pojazdu marki: VOLKSWAGEN TIGUAN, który został określony przez GIOŚ jako odpad. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przeprowadzona przez Sąd I instancji w tym zakresie kontrola legalności zaskarżonego postanowienia GIOŚ z 27 lutego 2019 r., nr DKGO-420.0-23-8/18/sd w przedmiocie wezwania do zagospodarowania odpadu była prawidłowa.
W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych, rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.
Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty przedstawione w pkt 1.d), e) petitum skargi kasacyjnej.
Przepis art. 151 p.p.s.a. ma charakter wynikowy i jego zastosowanie jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie nie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, które uzasadniałoby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu. Chcąc powołać się na zarzut naruszenia tego przepisu, autor skargi kasacyjnej jest zobowiązany bezpośrednio powiązać ten zarzut z naruszeniem innych konkretnych przepisów, które to naruszenie Sąd I instancji wadliwie zaakceptował.
Autor skargi kasacyjnej powiązał zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 , art. 80 k.p.a. Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów wskazać należy, że w myśl ogólnych zasad postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli - art. 7 k.p.a. Organ administracji publicznej są również zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy - art. 77 § 1 k.p.a. - i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona - art. 80 k.p.a. Wskazać należy, że rozpatrzenie całego materiału dowodowego jest związane z zasadą swobodnej oceny dowodów, która musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny. Ocena ta zatem musi opierać się na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Powinna oparta być na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego. Po trzecie zaś organ musi dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają, na podstawie art. 76 § 1 k.p.a., szczególną moc dowodową. Czwartym elementem jest natomiast takie przedstawienie rozumowania, w wyniku którego organ ustalił okoliczności faktyczne, które zgodne jest z zasadami logiki.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, GIOŚ w toku postępowania stał na straży praworządności i podejmował kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). GIOŚ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy - art. 77 § 1 k.p.a. - i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego prawidłowo ocenił, że okoliczność w postaci przemieszczenia przez skarżącego z terytorium USA na terytorium RP odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu marki: VOLKSWAGEN TIGUAN, o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], została udowodniona - art. 80 k.p.a. Zgodzić należy się z oceną Sądu I instancji, że GIOŚ w niniejszej sprawie w sposób wystarczający zebrał materiał dowodowy, jak i dokonał prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów k.p.a. oraz przepisów: u.o., ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz rozporządzenia Nr 1013/2006.
W prawidłowej ocenie Sądu I instancji, przeprowadzone przez GIOŚ postępowanie wyjaśniające, jak również zgromadzony materiał dowodowy w kontrolowanej przez Sąd I instancji sprawie mając na uwadze przedstawioną wyżej wykładnię zasad postępowania administracyjnego umożliwił dokonanie oceny w zakresie spełnienia przesłanek wymaganych przez prawo do wydania w niniejszej sprawie postanowienia wzywającego skarżącego do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu marki VOLKSWAGEN TIGUAN, o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] sprowadzonego z terytorium USA na terytorium Polski, przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganą w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów.
Ponadto przepis art. 151 p.p.s.a. może być naruszony gdy sąd, uznając, że skarga zasługuje na uwzględnienie, wydaje orzeczenie oddalające skargę, lub też gdy, uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, uwzględnia ją. W przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji zgodne jest z dyspozycją zastosowanej normy prawnej. Tak więc zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. także okazał się niezasadny.
Nie jest zasadny zarzut przedstawiony w pkt 1.f) petitum skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie GIOŚ nie miał podstaw do uchylenia w całości postanowienia tego organu znak: DKR-420.0-23p/18/js, z 29 października 2018 r., wzywającego skarżącego, do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczenia odpadu, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu. Nie było także podstaw do umorzenia toczącego się postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania może zachodzić z powodów podmiotowych lub przedmiotowych. O bezprzedmiotowości postępowania można mówić, jeżeli w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego bezzasadne jest dalsze prowadzenie postępowania w związku z brakiem możliwości wydania decyzji pozytywnej lub negatywnej. Chodzi zatem o takie okoliczności, które czynią prawnie niemożliwym wydanie decyzji z uwagi na brak przedmiotu sprawy, w której organ jest władny i zobowiązany rozstrzygnąć na mocy przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie wtedy jest/staje się bezprzedmiotowe, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę co do istoty. Zdaniem NSA w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania administracyjnego z powodu jego bezprzedmiotowości w okolicznościach niniejszej sprawy nie było możliwe. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ przytoczył okoliczności, które w jego ocenie dowodzą, że przedmiotowy pojazd stanowi odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. Ponadto organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 pkt 35 lit. a ww. rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006, międzynarodowe przemieszczenie spornego pojazdu jest przemieszczeniem nielegalnym. Po dokonaniu analizy zaskarżonego postanowienia w odniesieniu do materiału dowodowego oraz do zarzutów przedstawionych przez pełnomocnika strony w zażaleniu, GIOŚ uznał stanowisko organu I instancji za prawidłowe. GIOŚ odniósł się do pojęcia "odpad" uregulowanego w art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 135 p.p.s.a. Przepis art. 135 p.p.s.a. ma zastosowanie w razie uwzględnienia skargi, tj. w przypadku stwierdzenia przez sąd niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Z treści art. 135 p.p.s.a. wynika, że warunkiem zastosowania trybu określonego w tym przepisie jest niezbędność takiego rozstrzygnięcia do końcowego załatwienia sprawy. Spełnienie przesłanki "niezbędności" następuje jedynie wtedy, gdy bez zastosowania trybu określonego w tym przepisie, załatwienie sprawy byłoby niemożliwe lub co najmniej utrudnione. Zatem przesłanką zastosowania unormowania zawartego w art. 135 p.p.s.a. jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności, ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy. Ale pierwszorzędne znaczenie ma to, że przepis ten dotyczy jedynie orzeczeń uwzględniających skargę (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Lexis Nexis, wyd. 3, Warszawa 2008, s. 336-337 oraz powołane tam orzecznictwo NSA). Przepis art. 135 p.p.s.a. nie dotyczy uprawnień procesowych stron, lecz odnosząc się do fazy orzekania przez sąd administracyjny, kształtuje kompetencje tego sądu w przypadku uwzględnienia skargi. W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji nie stosował art. 135 p.p.s.a., ponieważ oddalił skargę, dlatego przepis ten nie może stanowić zarzutu naruszenia prawa.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut przedstawiony w pkt 1. g) petitum skargi kasacyjnej. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7a k.p.a. wyjaśnić należy, że przepis ten dotyczy "wątpliwości co do normy prawnej". Tymczasem powołane wyżej zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą w istocie nie tyle wykładni prawa, co ustaleń faktycznych w sprawie. Po drugie, przepis ten odnosi się do sytuacji, w której w sprawie "pozostają wątpliwości". Mając na uwadze powszechnie znany fakt niskiej jakości legislacji w sprawach administracyjnych, w praktyce sądów administracyjnych do zupełnej rzadkości należą sprawy, w których nie występują wątpliwości interpretacyjne co do mającej zastosowanie w sprawie normy prawa materialnego. W art. 7a § 1 k.p.a. nie chodzi o tego rodzaju sytuacje, a o przypadki, w których pomimo użycia różnych metod wykładni, wciąż pozostają co najmniej dwa, równie uprawnione, sposoby rozumienia danego przepisu (tzw. pat interpretacyjny). W takim przypadku jednostka istotnie nie powinna ponosić konsekwencji oczywiście wadliwej legislacji. W realiach niniejszej sprawy nie mamy do czynienia z tego rodzaju sytuacją, a wręcz nie mamy do czynienia z jakimikolwiek zasadniczymi wątpliwościami interpretacyjnymi co do wykładni norm prawa materialnego. Po trzecie, ubocznie trzeba dodać, że w sprawach z zakresu ochrony środowiska zasadnicze wątpliwości budzi w ogóle możliwość stosowania art. 7a § 1 k.p.a. Ochrona środowiska, jako wartość szczególnie chroniona na poziomie Konstytucji RP (art. 5, art. 31 ust. 3, art. 74 ust. 2 oraz art. 84 Konstytucji RP), niewątpliwie mieści się bowiem w kategorii ważnego interes publicznego, o którym mowa w art. 7a § 2 k.p.a. Dodatkowo należy wskazać, że sposób rozumienia art. 7a § 1 k.p.a. przyjmowany przez skarżącego, a mianowicie, że w razie jakichkolwiek wątpliwości co do wykładni przepisów z zakresu ochrony środowiska należy wybrać wariant interpretacyjny korzystny dla podmiotu, na który mają być nałożone określone obowiązki zasad ochrony środowiska, niweczyłby podstawowy cel tych przepisów, którym jest ochrona środowiska jako szczególnego dobra wspólnego, istotnego nie tylko w chwili obecnej, ale również z punktu widzenia przyszłych pokoleń. Taka wykładnia art. 7a k.p.a. naruszałaby nie tylko wskazane wyżej przepisy Konstytucji RP, ale również przepisy unijne, w tym art. 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. W świetle ust. 1 tego przepisu, polityka Unii w dziedzinie środowiska przyczynia się do osiągania m. in. celu w postaci zachowania, ochrony i poprawy jakości środowiska. Z kolei w ust. 2 tej normy traktatowej wskazano w szczególności, że polityka Unii w dziedzinie środowiska stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony (zob. wyrok WSA w Warszawie z 14 lutego 2019 r., IV SA/Wa 2794/18).
Nie jest zasadny zarzut przedstawiony w pkt I. a) petitum skargi kasacyjnej. Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni przepisów wskazanych w pkt I. a) petitum skargi kasacyjnej uznając, za prawidłowe stanowisko organu, że nie ma w sprawie zastosowania art. 24 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. U. UE. L. z 2006 r. Nr 190, str. 1 ze zm.), który stanowi, że jeżeli odpowiedzialnością za nielegalne przemieszczanie nie można obciążyć ani zgłaszającego, ani odbiorcy, zainteresowane właściwe organy współpracują w celu zapewnienia, by dane odpady zostały poddane odzyskowi lub unieszkodliwieniu. GIOŚ stwierdził, że w omawianej sprawie w sposób jednoznaczny można stwierdzić, że odpowiedzialność za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie spornego pojazdu jest po stronie odbiorcy ze względu, że dokonał świadomego sprowadzenia z USA do Polski spalonego pojazdu.
Nie jest zasadny zarzut przedstawiony w pkt I. b) petitum skargi kasacyjnej. Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach. GIOŚ prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że omawiany pojazd spalił się. W wyniku pożaru zniszczeniu uległa przednia część karoserii, komora silnika oraz wnętrze pojazdu, w tym m.in. fotele przednie, deska rozdzielcza, podsufitka oraz wykładzina podłogowa. Stanowią one istotne elementy konstrukcyjne pojazdu. Ponadto, pod wpływem wysokiej temperatury stopieniu uległy elementy plastikowe i inne materiały stanowiące wewnętrzną obudowę karoserii pojazdu. Poza tym elementy metalowe wnętrza zostały poddane działaniu wysokiej temperatury, natomiast część elementów konstrukcyjnych (słupki przednie i boczne, płyta podłogowa, dach) pokryta jest rdzą i uległa zniszczeniu. Poza tym stwierdzono brak szyb łącznie z szyberdachem, brak opon przednich, brak lamp, brak zderzaka i całego pasa przedniego. Stan licznika nieczytelny (akt kupna-sprzedaży). Z uwierzytelnionego tłumaczenia "strony aukcyjnej" (k. 52 akt admin.) wynika, że stan pojazdu zakwalifikowano jako zaniedbany, jak i wskazano, że jest to "pojazd powypadkowy". Należy wskazać, że powyższych uszkodzeń i okoliczności skarżący nie kwestionował.
Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, a zatem czy może on poruszać się po drogach. Z tej przyczyny w postępowaniu w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów nie bada się możliwości przywrócenia pojazdowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. To co stanie się w przyszłości z pojazdem, nie ma wpływu na uzyskany przez niego status odpadu w dacie przekroczenia granicy RP. Nabycie przez pojazd statusu odpadu oderwane jest od jego ewentualnej możliwości przywrócenia jego przydatności gospodarczej - w tym możliwości dopuszczenia go do ruchu w wyniku jego naprawy, bowiem dla zakwalifikowania przedmiotu (pojazdu) jako odpadu, miarodajny jest stan faktyczny istniejący w chwili jego przemieszczenia na terytorium Polski, nie zaś przyszły, hipotetyczny.
Sąd I instancji prawidłowo podzielił stanowiska organu, że przedmiot postępowania, jak wynika z dokumentacji fotograficznej oraz protokołu rewizji celnej z 12 lutego 2018 r. sprowadzony został przez stronę jako pojazd uszkodzony i w stanie prawnym uniemożliwiającym jego użytkowanie w sposób dotychczasowy. Biorąc pod uwagę przede wszystkim rozmiar uszkodzeń, (przede wszystkim przód pojazdu, przedział silnikowy z widocznymi śladami pożaru, brak szyby z szyberdachem, pasa przedniego, pogięta maska, brak opon przednich, znacznie uszkodzone drzwi, wnętrze pojazdu spalone: kierownica, tapicerka, deska rozdzielcza), jak również brak kompletnych informacji o pojeździe ("nr VIN nigdzie nie stwierdzono" - formularz wniosku o przeprowadzenie oceny towaru, k. 23 akt admin.), zasadne jest twierdzenie organu oraz Sądu I instancji, że ww. pojazd, już na terenie kraju wysyłki, tj. na terytorium USA utracił swoje dotychczasowe przeznaczenie.
Wobec powyższego poprzedni właściciel, z uwagi na rozmiar uszkodzeń, a tym samym nie widząc możliwości dalszego wykorzystania pojazdu w sposób, w jaki nakazuje jego przeznaczenie, pozbył się go. Nie można mieć wątpliwości, że sprowadzony przez skarżącego odpad spełniał przesłanki pojazdu wycofanego z eksploatacji na terytorium USA. Decydujące znaczenie dla uznania danego pojazdu wycofanego z eksploatacji za odpad w ramach jego międzynarodowego przemieszczenia ma jego stan w chwili sprowadzenia na terytorium Polski (dalej: RP) oraz wola jego poprzedniego posiadacza.
Pozbycie się pojazdu wycofanego z eksploatacji przez poprzedniego posiadacza bez równoczesnego przekazania dowodu rejestracyjnego lub dokumentu stanowiącego jego odpowiednik, w sposób jednoznaczny przesądza o zaistnieniu przesłanki "pozbycia się", która jest zasadniczym kryterium do uznania takiego pojazdu za odpad.
Zgodnie z art. 3 pkt 6 ustawy z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 578 ze zm.), przez pojazd wycofany z eksploatacji - rozumie się pojazd stanowiący odpad w rozumieniu przepisów o odpadach.
W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie nie podważył oceny postępowania GIOŚ przeprowadzonej przez Sąd I instancji, że przedmiotowy pojazd był na terytorium USA pojazdem wycofanymi z eksploatacji. W takim stanie został on sprowadzony na terytorium RP. Przedmiotowy pojazd został zbyty na rzecz skarżącego na terytorium USA, gdzie nie dokonano jego naprawy i nie uzyskano dla ww. pojazdu dowodu uprawniającego do jego ponownej rejestracji.
Sąd I instancji prawidłowo wskazał na kwotę za jaką skarżący nabył spalony pojazd. Z akt sprawy wynika, że zakupił go za kwotę 80 dolarów amerykańskich (tj. 277 zł). Organ chcąc wykazać, że jest to cena bardzo niska, wyjaśnił, że jest to niższa kwota od możliwej do uzyskania ceny za złom metalowy (złom metalowy ok. 6,5 zł/kg, złom aluminiowy ok. 4-6 zł/kg).
Nie jest zasadny zarzut przedstawiony w pkt I. c) petitum skargi kasacyjnej. Odnosząc się tego zarzutu wskazać należy, że przywóz do Polski odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załącznikach III, HIB, IV lub IVA do rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów, zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. b pkt iii ww. rozporządzenia, wymaga zastosowania procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody. Zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy, posiadające właściwości niebezpieczne, nie są sklasyfikowane pod żadnym kodem w załącznikach, zatem przemieszczenie odpadu w postaci pojazdu skarżącego winno odbyć się z zachowaniem procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych organów. Skarżący nie dopełnił tych procedur, zatem według art. 2 pkt 35 lit. a ww. rozporządzenia, należało je uznać za przemieszczenie nielegalne. Na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 2 u.m.p.o., zaistnienie powyższego stanu obligowało GIOŚ do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego i wezwanie odbiorcy odpadu - w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 ww. rozporządzenia, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur. Skarżący kasacyjnie nie dopełnił tych procedur.
Z akt kontrolowanej przez Sąd I instancji sprawy wynika, że GIOŚ dokonał prawidłowej interpretacji art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. Treść tego pojęcia odgrywa w niniejszej sprawie zasadniczą rolę i stanowi jednocześnie oś sporu. Powstawanie odpadów powinno być eliminowane lub ograniczane przez wytwarzających odpady i ich odbiorców niezależnie od stopnia uciążliwości bądź zagrożeń dla życia lub zdrowia ludzi oraz dla środowiska, a także niezależnie od ich ilości lub miejsca powstawania. Polskie przepisy wewnętrzne dotyczące międzynarodowego przemieszczania odpadów w sposób bardzo ścisły są powiązane z regulacjami unijnymi oraz międzynarodowymi, a zmiany zachodzące w tych regulacjach muszą wywoływać odpowiednie zmiany w prawie polskim. Kluczowym elementem definicji odpadów jest pojęcie "pozbycie się", gdyż przedmiot staje się odpadem właśnie z chwilą "pozbycia się" go przez dotychczasowego posiadacza. Zgodnie z ogólnym znaczeniem słowo "pozbywać się" oznacza uwolnić się od czegoś niepotrzebnego, uciążliwego. Pozbyć się starych ubrań, mebli. Pozbyć się długów, kłopotów, uciążliwości, obowiązków (M. Szymczak (red.), Słownik języka polskiego, t. 2, Warszawa 1979, s. 886.). Według aktualnie obowiązującej definicji ustawowej zamieszczonej w u.o., przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany (art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o.). Z definicji tej wynika dwoista natura odpadu. Odpadem zatem pod pewnymi warunkami może stać się substancja lub przedmiot. Pojęcie "pozbywać się" należy interpretować w świetle celu ogólnego przepisów u.o., którym jest ochrona zdrowia ludzi i środowiska przed szkodliwymi skutkami spowodowanymi przez substancję lub przedmiot, które mogą stać się odpadami oraz w świetle celów szczegółowych wynikających zasad gospodarki odpadami. Termin "pozbywać się", który określa zakres stosowania pojęcia "odpad", nie może zatem być interpretowany wąsko. Przy interpretacji pojęcia "pozbywać się" należy brać pod uwagę przede wszystkim obowiązujące normy prawne dotyczące procesów ponownego użycia, przetwarzania, recyklingu oraz odzysku poszczególnych rodzajów odpadów. Istotne znaczenie mają także standardy dotyczące bezpieczeństwa używania substancji lub przedmiotów. Pozbycie się substancji lub przedmiotu, które stają się odpadami powinno być także oceniane przez pryzmat zasad: prewencji oraz przezorności i materialnej odpowiedzialności sprawcy zanieczyszczającego środowisko.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.