III OSK 2127/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-05-10
NSAochrona środowiskaŚredniansa
ochrona środowiskahałasautostradanormy hałasuprawo ochrony środowiskadecyzja administracyjnaskarga kasacyjnamapa akustycznabadania akustyczne

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą zobowiązania zarządcy autostrady do ograniczenia emisji hałasu, uznając, że przekroczenia norm były udowodnione.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej G. S.A. od wyroku WSA w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Ministra Środowiska nakładającą na spółkę obowiązek ograniczenia emisji hałasu z autostrady na posesję T. B. do wartości normatywnych. Spółka kwestionowała ustalenia organów, wskazując na brak wystarczających dowodów przekroczenia norm i podnosząc zarzuty proceduralne. NSA oddalił skargę, uznając, że materiał dowodowy, w tym badania z 2014 r. i mapa akustyczna z 2017 r., prawidłowo wykazał przekroczenia, a badania spółki z 2017 r. były niemiarodajne ze względu na okres ich przeprowadzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną G. S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Ministra Środowiska. Decyzja ta utrzymywała w mocy rozstrzygnięcie Marszałka Województwa Pomorskiego, zobowiązujące G. S.A. jako zarządcę autostrady do ograniczenia emisji hałasu na posesję T. B. do wartości normatywnych, w tym poprzez modernizację ekranu akustycznego. Sąd pierwszej instancji uznał, że organy prawidłowo ustaliły przekroczenie dopuszczalnych poziomów hałasu, opierając się na badaniach WIOŚ z 2014 r. oraz mapie akustycznej z 2017 r. Zarzuty spółki dotyczące naruszenia przepisów K.p.a. i braku wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego zostały uznane za niezasadne. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, również oddalił zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego (art. 362 P.o.ś.) i przepisów postępowania. Sąd podkreślił, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, a jedynie weryfikuje legalność decyzji. Stwierdzono, że materiał dowodowy, w tym badania z 2014 r. i mapa akustyczna, prawidłowo wykazał przekroczenia hałasu, a badania spółki z 2017 r. były niemiarodajne ze względu na okres ich przeprowadzenia ('martwy sezon turystyczny'). NSA odrzucił również argumentację spółki dotyczącą programu ochrony środowiska przed hałasem, wskazując, że został on uchwalony po wydaniu zaskarżonej decyzji administracyjnej. Wniosek o przeprowadzenie dowodów uzupełniających został oddalony, gdyż dokumenty te były już przedmiotem oceny lub nie mogły być podstawą oceny legalności decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, mapa akustyczna, wraz z innymi dowodami, może stanowić podstawę do stwierdzenia negatywnego oddziaływania na środowisko.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że mapa akustyczna, wykonana zgodnie z przepisami P.o.ś., służy do ustalenia stanu faktycznego i może być podstawą do wydania decyzji nakładającej obowiązki naprawcze, zwłaszcza gdy potwierdzają ją inne dowody, jak badania WIOŚ.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (31)

Główne

P.o.ś. art. 362 § 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, 1a i 2

Ustawa Prawo ochrony środowiska

Dz.U. 2018 poz 799 art. 362 § ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, 1a i 2

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

Pomocnicze

K.p.a. art. 7

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 140

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Środowiska § z dnia 14 czerwca 2014 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu

Określa dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku.

Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 art. 140

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 art. 15zzs4 § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych zasadach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

P.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 189

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.o.ś. art. 179 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

P.o.ś. art. 119 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

P.o.ś. art. 115a § ust. 2

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

P.o.ś. art. 17 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

P.o.ś. art. 118

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

P.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania.

P.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uznanie mapy akustycznej i badań WIOŚ z 2014 r. za wystarczające dowody przekroczenia norm hałasu. Stwierdzenie niemiarodajności badań spółki z 2017 r. ze względu na okres ich przeprowadzenia. Podkreślenie, że wystarczy krótkotrwałe przekroczenie norm hałasu do nałożenia obowiązku ograniczenia oddziaływania. Odrzucenie wpływu programu ochrony środowiska przed hałasem uchwalonego po wydaniu decyzji administracyjnej.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów K.p.a. (art. 7, 77 § 1, 80, 140) przez Sąd pierwszej instancji. Twierdzenie o braku wystarczających dowodów negatywnego oddziaływania na środowisko. Argument, że mapa akustyczna nie może być samodzielnym dowodem. Zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 P.p.s.a.

Godne uwagi sformułowania

sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego i nie dokonuje własnych ustaleń stanu faktycznego sprawy badanie było przeprowadzone w okresie relatywnie małego natężenia ruchu, a w szczególności w tzw. martwym sezonie turystycznym wystarczające jest, że przez nawet krótki okres eksploatacji danej infrastruktury, np. autostrady, emisja hałasu związana z ruchem po takiej drodze pojazdów będzie przekraczała dopuszczalne poziomy Sądy administracyjne oceniają legalność zaskarżonego aktu administracyjnego na datę jego podjęcia, a nie na późniejszą datę.

Skład orzekający

Kazimierz Bandarzewski

sprawozdawca

Mirosław Wincenciak

członek

Teresa Zyglewska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania art. 362 P.o.ś. w przypadku przekroczeń hałasu z dróg, ocena dowodów w sprawach środowiskowych, znaczenie map akustycznych i badań pomiarowych, zasady oceny legalności decyzji administracyjnych w kontekście późniejszych zmian prawnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przekroczenia norm hałasu z autostrady na konkretną posesję, ale zawiera ogólne zasady interpretacji przepisów P.o.ś. i P.p.s.a.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu hałasu komunikacyjnego i jego wpływu na jakość życia mieszkańców. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy dotyczące ochrony środowiska i jakie dowody są uznawane za miarodajne.

Hałas z autostrady przekracza normy? Sąd wyjaśnia, jakie dowody są kluczowe.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2127/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak
Teresa Zyglewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 2961/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-04-12
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 799
art. 362 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, 1a i 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. S.A. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 2961/18 w sprawie ze skargi G. S.A. z siedzibą w S. na decyzję Ministra Środowiska z dnia 12 września 2018 r. nr DZŚ-III.404.33.2018.MW w przedmiocie ograniczenia oddziaływania na środowisko oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 2961/18 oddalił skargę G. S.A. z siedzibą w S. na decyzję Ministra Środowiska z dnia 12 września 2018 r. nr DZŚ-III.404.33.2018.MW utrzymującą w mocy decyzję Marszałka Województwa Pomorskiego z dnia 2 lipca 2018 r. znak DROŚ-S0.726.5.2017/2018.RN, którą zobowiązano G. S.A. (zwanej dalej Spółką) jako zarządcę autostrady do ograniczenia, w terminie dwunastu miesięcy od dnia uprawomocnienia się tej decyzji, oddziaływania na środowisko w zakresie emisji hałasu od autostrady, na posesję T. B. w [...] do wartości normatywnych określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2014 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu (Dz. U. z 2014 r. poz. 112), zwanego dalej rozporządzeniem), w szczególności poprzez modernizację już istniejącego ekranu akustycznego w taki sposób, aby na posesji T. B. nie było przekroczeń wskaźników hałasu.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w sprawie organy ustaliły, że wartości dopuszczalnego poziomu hałasu na terenie nieruchomości w [...], zaliczającej się do terenów zabudowy zagrodowej, w myśl ww. rozporządzenia zostały przekroczone. Badania przeprowadzone przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Gdańsku, w dniach 14-18 sierpnia 2014 r., a więc w okresie sezonu turystycznego wykazały bowiem, że hałas emitowany przez Autostradę [...], na teren nieruchomości w [...], wynosi 58,4 dB (przy normie 56 dB). Z emisyjnej mapy akustycznej województwa pomorskiego, sporządzonej w roku 2017 przez zarządzającego Autostradą [...] wynika zaś, że hałas emitowany przez Autostradę [...], na teren ww. nieruchomości wyrażony wskaźnikiem hałasu LDWN osiąga poziom w granicach 60 - 70 dB (przy normie 68 dB), a wyrażony wskaźnikiem hałasu Ln osiąga poziom w granicach 55 - 65 dB (przy normie 59 dB). Wobec powyższego, zdaniem Sądu, zasadnym było zobowiązanie Spółki zarządzającej przedmiotowym odcinkiem Autostrady [...], do podjęcia działań naprawczych z art. 362 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2018 r., poz. 799 z późn. zm.), zwanej dalej P.o.ś. niezależnie od sugestii i oczekiwań Spółki na opracowanie, na bazie mapy akustycznej, programu ochrony środowiska przed hałasem.
Za niezasadne uznano wywiedzione przez stronę skarżącą zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, w zw. z art. 140 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a. poprzez ich niewłaściwe łączne zastosowanie, przejawiające się w braku wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego w aktach sprawy całego materiału dowodowego i uznanie, iż udowodniono negatywne oddziaływanie na środowisko, pomimo braku odpowiednich dowodów do wywiedzenia takiego stwierdzenia - w szczególności takim dowodem nie może być mapa akustyczna dla danego obszaru.
W rozpatrywanej sprawie analiza mapy akustycznej, wykonanej przez Spółkę w ramach III rundy mapowania akustycznego wykazała, że na terenie przedmiotowej posesji przekroczone są wskaźniki długookresowe poziomu hałasu (tak raport z badań, str. 31 i poprzednie akt administracyjnych sprawy, teczka 2/2). Właściwe jest zatem twierdzenie organu, który uznał za nieuzasadnione, bo oparte na podstawie wyniku jednego pomiaru wykonanego w tzw. "martwym sezonie", czyli w okresie o ograniczonym natężeniu ruchu (szczyt natężenia ruchu przypada na okres letnich wakacji), zaprzeczanie przez Spółkę, faktu ponadnormatywnego akustycznego oddziaływania ww. drogi na środowisko. Z uwagi na wskazany okres wykonania pomiarów w 2017 r. osłabiający ich wiarygodność, poprzez brak możliwości uznania ich za miarodajne we wszystkich okresach danego roku, brak jest podstaw do skutecznego wywodzenia, że mogą one odzwierciedlać prawdziwy stan natężenia hałasu, w przeciwieństwie do badań z 2014 r. Nie można więc, w ocenie Sądu, skutecznie wywodzić, że sam fakt późniejszego wykonania badań przesądza o ich większym znaczeniu dowodowym. Właściwa jest również interpretacja dokonanych pomiarów, uwzględniająca spoczywający na podmiotach korzystających ze środowiska, obowiązek dotrzymania akustycznego standardu jakości środowiska, określonego rozporządzeniem. Z tych względów zasadnie uznano, że strona skarżąca nie zanegowała w sposób wystarczający dokumentów, na których oparł się organ, wydając zaskarżoną decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał za nietrafny zarzut, wywodzony z zasady, iż mapy akustyczne opracowywane przez zarządców dróg na podstawie art. 179 ust. 1 P.o.ś. są podstawą do tworzenia programów ochrony środowiska przed hałasem (art. 119 P.o.ś.), zaś dopiero celem tych programów jest dostosowanie poziomu hałasu do dopuszczalnych wartości, w związku z tym w pierwszej kolejności, bazując na dostępnej mapie akustycznej, sejmik Województwa Pomorskiego winien uchwalić program ochrony przed hałasem, zgodnie z dyspozycją art. 119 ust. 1 i 2 P.o.ś., aby można było mówić o podejmowaniu jakichkolwiek działań zaradczych. Tym samym nie można – w ocenie strony skarżącej - na podstawie samej mapy akustycznej stwierdzać negatywnego oddziaływania na środowisko. Zdaniem Sądu takiego stwierdzenia nie implikuje brzmienie art. 179 ust. 1 P.o.ś. Program ochrony środowiska przed hałasem jest aktem prawa miejscowego. Przewidziane w P.o.ś. "Programy ochrony środowiska" mają realizować politykę ekologiczną państwa (art. 17 ust. 1 P.o.ś.). Ich treść ma znaczenie kierunkowe i nie konkretyzuje jeszcze uprawnień lub obowiązków podmiotów zewnętrznych. Wyegzekwowaniu natomiast od podmiotów korzystających ze środowiska spełniania wymagań ochrony środowiska w przypadku negatywnego oddziaływania na nie służy postępowanie uregulowane w art. 362 P.o.ś. Art. 115a ust. 2 P.o.ś., zgodnie z którym decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu nie wydaje się jeżeli hałas powstaje w związku z m.in. eksploatacją dróg, nie wyłącza automatycznie zastosowania art. 362 P.o.ś., w razie gdy negatywne oddziaływanie na środowisko wynika z eksploatacji drogi. Przepisami odrębnymi nie mogą być także zapisy mapy akustycznej miasta (...). Mapa taka sporządzona jest w oparciu o art. 118 P.o.ś. i stanowi dla organów wskazówkę, dotyczącą podjęcia przez nie odpowiednich działań w celu polepszenia komfortu akustycznego mieszkańców. Nie zawiera zatem przepisów, ale służy do ustalenia stanu faktycznego zarówno w sprawach jednostkowych, tak jak rozpatrywana sprawa, jak i w sprawach, w których wydawane są akty generalne - przepisy prawa miejscowego. Oczekiwanie zaś przez Spółkę na programy, mające z natury rzeczy charakter związany z rozwojem danych terenów, czyniłoby iluzorycznym ochronę przed hałasem i zapobieżenie zagrożeniu hałasem.
W niniejszej sprawie nie doszło do także naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie i brak zawieszenia z urzędu postępowania w sytuacji, gdy podstawowym dowodem, w ocenie organu pierwszej instancji, pozostaje treść uzasadnienia decyzji Ministra Środowiska z dnia 14 maja 2018 r., którą Spółka w części uzasadnienia zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a postępowanie w tej sprawie nie zostało prawomocnie zakończone. Do obrotu prawnego wchodzi bowiem ostateczna decyzja administracyjna i jako taka wywiera skutki prawne, nie jest wymagane aby była ona prawomocna.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Spółka zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 362 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, 1a i 2 P.o.ś. w związku z art. 6 K.p.a. poprzez ich łączną błędną wykładnię przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i niewłaściwe zastosowanie tych przepisów podobnie jak uczynił to Minister Środowiska w sytuacji, w której negatywne oddziaływanie na środowisko nie zostało wykazane, późniejsze wyniki pomiarów akustycznych z 2017 r. nie potwierdziły występowania przekroczeń normatywnych wskaźników hałasu w środowisku, zaś uchwalony 25 kwietnia 2019 r. Program Ochrony Przed Hałasem nie stwierdził istotnych naruszeń poziomu hałasu, ani nie nałożył na skarżącą obowiązku dokonania żadnych działań naprawczych w zakresie przedmiotowej nieruchomości;
2) przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z poźn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 140 K.p.a. - poprzez powielenie nieprawidłowej i niepełnej oceny zgromadzonego w aktach sprawy całego materiału dowodowego, a w konsekwencji uznanie, podobnie jak organ, iż udowodniono negatywne oddziaływanie na środowisko, pomimo braku odpowiednich dowodów do wywiedzenia takiego stwierdzenia - w szczególności skarżąca dalej konsekwentnie stoi na stanowisku, że takim dowodem nie może być mapa akustyczna dla danego obszaru;
b) art. 151 P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a. poprzez brak ich zastosowania i błędne podzielenie stanowiska organu wyrażonego w zaskarżonej decyzji, co przełożyło się oddalenie skargi, w sytuacji, gdy była ona w pełni uzasadniona i zasługiwała na uwzględnienie.
W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez jej uwzględnienie i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku całości i przekazanie niniejszej sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zwrot kosztów postępowania.
Jednocześnie Spółka wniosła o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów załączonych do niniejszej skargi:
- uchwały Nr 88/VIII/19 z dnia 25 kwietnia 2019 r. w sprawie określenia programu ochrony środowiska przed hałasem na lata 2019 - 2023 z perspektywą na lata następne dla terenów poza aglomeracjami w województwie pomorskim, położonych wzdłuż odcinków autostrady [...], których eksploatacja powoduje ponadnormatywne oddziaływanie akustyczne, określone wskaźnikami hałasu LDWN i LN,
- sprawozdania z pomiarów hałasu komunikacyjnego Nr [...].
Pismem z dnia 16 grudnia 2020 r. uczestnik postępowania T. B. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Pismem z dnia 7 marca 2023 r. skarżąca podtrzymała swoje stanowisko w sprawie i uzupełniła argumentację zawartą w skardze kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z przesłanek wynikających z ww. przepisów w tej sprawie nie zachodzi.
Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych zasadach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.) rozpoznanie sprawy jest konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl zaś art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać: 1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany; 4) powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie podniosła zarzuty zarówno naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegały zarzuty naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy, możliwe jest badanie zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Redagując zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, strona skarżąca kasacyjne ma obowiązek precyzyjnego wskazania, który przepis postępowania został niewłaściwie zastosowany przez Sąd lub Sąd ten dokonał jego błędnej wykładni oraz wykazania, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym nie może odnieść żadnego skutku wskazanie w skardze kasacyjnej, że naruszone przepisy postępowania obejmują "w szczególności" przywołane przepisy. Zwrot "w szczególności" nie może skutkować poszukiwaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny naruszenia jeszcze innych przepisów, nie wymienionych wprost w zarzucie skargi kasacyjnej.
Przechodząc do kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie zarzutów naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 140 K.p.a. należy stwierdzić, że niezasadną jest argumentacja strony skarżącej kasacyjnie, jakoby Sąd ten w zaskarżonym wyroku powtórzył nieprawidłową i niepełną ocenę zgromadzonego w aktach sprawy całego materiału dowodowego prowadzącą do stwierdzenia, że udowodniono negatywne oddziaływanie na środowisko, pomimo braku – w ocenie strony skarżącej kasacyjnie - odpowiednich dowodów do wywiedzenia takiego stwierdzenia, a takim dowodem nie może być mapa akustyczna dla danego obszaru.
Przede wszystkim należy stwierdzić, że w toku postępowania sądowoadministracyjnego sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego i nie dokonuje własnych ustaleń stanu faktycznego sprawy. Przeprowadzenie dowodu przez sąd administracyjny ma charakter wyjątkowy, oparty o regulację art. 106 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którą sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Jednakże nawet w opisanej w ww. przepisie sytuacji sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów, ponieważ art. 106 § 3 P.p.s.a. wyraźnie stanowi o przeprowadzeniu dowodu, a nie o prowadzeniu postępowania dowodowego (por. wyrok NSA z 14 lutego 2023 r. sygn. akt II GSK 767/22).
Kontrolując wydanej w tej sprawie decyzje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy w pełni uzasadniał nałożenie na stronę skarżącą kasacyjnie obowiązku objętego decyzją Marszałka Województwa Pomorskiego z 2 lipca 2017 r.
Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prawidłowo ocenionego przez Sąd pierwszej instancji, przekroczenie wskaźników w porze dziennej (LAeqD) oraz w porze nocnej (LAeqN) dopuszczalnego hałasu na nieruchomości w miejscowości [...] (będącej własnością T. B.) w związku z hałasem emitowanym przez poruszające się po autostradzie [...] pojazdy wynika z emisyjnej mapy akustycznej wykonanej przez zarządcę drogi będącego stroną skarżącą kasacyjnie w 2017 r., ale także z pomiarów przeprowadzonych w dniach 14-18 sierpnia 2014 r. przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Gdańsku. Pomiary te wykazały, że hałas emitowany z autostrady [...] na teren nieruchomości nr 13 w miejscowości Stanisławie przekraczał normy hałasu określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2014 r. w sprawie dopuszczenia poziomów hałasu w środowisku. Zakres owych przekroczeń został szczegółowo opisany w wydanych w tej sprawie decyzjach i trafnie ustalenia te zostały uznane za prawidłowe przez Sąd pierwszej instancji.
Wprawdzie w trakcie postępowania administracyjnego strona skarżąca kasacyjnie przedłożyła przeprowadzone na jej zlecenie badania w dniach 29-30 marca 2017 r. (Sprawozdanie z pomiarów hałasu komunikacyjnego nr [...], karty nr 63-69 akt administracyjnych sprawy), z których wynikał brak przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu emitowanego z autostrady [...] w punkcie pomiarowym zlokalizowanym przy budynku w miejscowości [...], ale tak organy w tej sprawie, jak i Sąd pierwszej instancji trafnie uznały wyniki tych pomiarów za niemiarodajne dla ustalenia przekroczenia emisji hałasu pochodzącego z ruchu pojazdów na autostradzie. Pomiary te bowiem przeprowadzano w godzinach od 17.00 w dniu 29 marca do godz. 17.00 w dniu 30 marca 2017 r. Jak trafnie wskazały organy administracyjne i zaaprobował ten pogląd Sąd pierwszej instancji, to badanie było przeprowadzone w okresie relatywnie małego natężenia ruchu, a w szczególności w tzw. martwym sezonie turystycznym. Tym samym prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wyniki tego pomiaru emisji hałasu (z okresu 29-30 marca 2017 r.) nie mogły uzasadniać wadliwość w ustaleniu zaistnienia przesłanki przekroczenia dopuszczalnej emisji hałasu związanego z eksploatacją autostrady [...]. Co istotne i na co zwraca uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, nałożenie obowiązków wynikających z art. 362 P.o.ś. nie wymaga, aby w całym okresie eksploatacji danego urządzenia czy danej infrastruktury miało miejsce negatywne oddziaływanie na środowisko w tym przekroczenie dopuszczalnych wielkości emisji hałasu. Wystarczające jest, że przez nawet krótki okres eksploatacji danej infrastruktury, np. autostrady, emisja hałasu związana z ruchem po takiej drodze pojazdów będzie przekraczała dopuszczalne poziomy. Tym samym skoro na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego organy administracyjne udowodniły ponad wszelką wątpliwość, że emisja hałasu którego źródłem jest autostrada [...] w miejscowości [...] przekraczała dopuszczalne wielkości, to okoliczność, że w dwóch dniach w okresie marca 2017 r. te poziomy nie były przekroczone nie może uzasadniać braku wykazania potrzeby wydania decyzji nakładającej obowiązek ograniczenia oddziaływania hałasu.
Tym samym Sąd pierwszej instancji nie dokonał w tej sprawie błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania ani art. 77 § 1 K.p.a., ani też art. 80 K.p.a. W tej sprawie organy zgodnie z art. 80 K.p.a. oceniły na podstawie całokształtu materiału dowodowego, że okoliczność przekroczenia dopuszczalnym wielkości hałasu na nieruchomość w miejscowości [...] została udowodniona oraz wyjaśniły, dlaczego wyniki badania przeprowadzonego przez stronę skarżącą kasacyjnie nie mogą być uznane za udawadniające brak przekroczenia dopuszczalnym poziomów emisji hałasu.
Także prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że w tej sprawie organy administracyjne nie naruszyły art. 77 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W tej sprawie zebrano wystarczający materiał dowodowy umożliwiający wydanie zaskarżonej decyzji. Mając powyższe należy stwierdzić, że nie został również naruszony art. 7 K.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W tej sprawie zarówno ustalono prawidłowo stan faktyczny sprawy, jak i organy uwzględniły zarówno interes społeczny. Mając powyższe należy stwierdzić, że nie jest zasadnym zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 140 K.p.a., ponieważ jest to przepis który jedynie odsyła do odpowiedniego stosowania przed organem odwoławczym przepisów o postępowaniu administracyjnym przed organem pierwszej instancji, a strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała, które przepisy regulujące postępowanie pierwszoinstancyjne zostały naruszone przez Ministra Środowiska działającego jako organ drugiej instancji.
Niezasadna jest argumentacja strony skarżącej kasacyjnie, która upatruje naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w związku z art. 140 K.p.a. poprzez brak uwzględnienia uchwalonego na podstawie art. 119 ust. 1 i ust. 2 P.o.ś. Programu Ochrony Środowiska Przed Hałasem. Znajdujący się w aktach sprawy Program ochrony środowiska przed hałasem na lata 2019-2023 został uchwalony przez Sejmik Województwa Pomorskiego uchwałą z dnia 25 kwietnia 2019 r. Nr 88/VIII/19 i wszedł w życie z dniem 18 czerwca 2019 r. W tej zaś sprawie zaskarżona do Sądu pierwszej instancji ostateczna decyzja Ministra Środowiska została wydana w dniu 12 września 2018 r., a więc na 9 miesięcy przed wejściem w życie ww. programu. Sądy administracyjne oceniają legalność zaskarżonego aktu administracyjnego na datę jego podjęcia, a nie na późniejszą datę.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie obejmującym art. 151 P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a. poprzez brak ich zastosowania.
Art. 151 i art. 145 P.p.s.a. to tzw. przepisy wynikowe, które stosują wojewódzkie sądy administracyjne po ustaleniu, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem (art. 151 P.p.s.a.) i wtedy sąd skargę oddala, albo też uchyla zaskarżoną decyzję po ustaleniu, że jest ona dotknięta naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.) bądź też zawiera inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.).
Zgodnie z art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Naruszenie tego przepisu mogłoby mieć miejsce wówczas, gdyby w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził naruszenie prawa, a mimo to nie uchylił wydanej decyzji, bądź też stwierdził naruszenie prawa, którym obarczone byłyby także inne niż zaskarżona decyzja akty administracyjne, a mimo to nie wyeliminowałby je z obrotu prawnego. Żadna z tych sytuacji w tej sprawie nie zaistniała.
Nie jest zasadnym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego, tj. art. 362 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, 1a i 2 P.o.ś. w związku z art. 6 K.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, w której negatywne oddziaływanie na środowisko nie zostało wykazane, a późniejsze wyniki pomiarów akustycznych z 2017 r. nie potwierdziły występowania przekroczeń normatywnych wskaźników hałasu w środowisku, zaś uchwalony 25 kwietnia 2019 r. Program Ochrony Przed Hałasem nie stwierdził istotnych naruszeń poziomu hałasu, ani nie nałożył na stronę skarżącą kasacyjnie obowiązku dokonania żadnych działań naprawczych w zakresie nieruchomości położonej w miejscowości [...].
Zgodnie z art. 362 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1-2 P.o.ś. organ ochrony środowiska ma obowiązek w drodze decyzji nałożyć na podmiot, który korzystając ze środowiska negatywnie na nie oddziałuje, obowiązek ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia, a także może określić zakres ograniczenia oddziaływania na środowisko lub stan, do jakiego ma zostać przywrócone środowisko; czynności zmierzające do ograniczenia oddziaływania na środowisko lub przywrócenia środowiska do stanu właściwego oraz termin wykonania tego obowiązku.
Nie można zasadnie zarzucić Sądowi pierwszej instancji dokonania błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania ww. przepisu w tej sprawie. Skoro z prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego wynika ponad wszelką wątpliwość, że strona skarżąca kasacyjnie jako podmiot korzystający ze środowiska negatywnie na nie oddziaływała w zakresie przekraczania emisji hałasu, to w pełni zasadnym było wydanie decyzji na podstawie art. 362 ust. 1 pkt 1 P.o.ś., a organy wyjaśniły, dlaczego zobowiązując Spółkę jako zarządcę Autostrady [...] do ograniczenia oddziaływania na środowisko w zakresie emisji hałasu od tej autostrady na nieruchomości w miejscowości [...], dodatkowo nałożyły obowiązek modernizacji już istniejącego ekranu akustycznego w taki sposób, aby na posesji T. B. nie było przekroczeń wskaźników LAeqD dla pory dnia oraz LAeqN dla pory nocy w trakcie wszystkich dni i nocy w roku kalendarzowym oraz aby nie było przekroczeń wskaźników LDWN i LN.
Okoliczność, że po upływie 9 miesięcy od wydania w tej sprawie ostatecznej decyzji wszedł w życie uchwalony przez Semik Województwa Pomorskiego program ochrony przed hałasem nie ma w tej sprawie znaczenia. Program ten jest wprawdzie aktem prawa miejscowego, jednakże jego wejście w życie nie uchyla wcześniej wydanych i ostatecznych decyzji administracyjnych nakładających obowiązki na podmioty, które negatywnie oddziaływały na środowisko. Tym samym nawet okoliczność, że ww. program nie nałożył na stronę skarżącą kasacyjnie jako zarządcę autostrady [...] dodatkowych obowiązków nie oznacza wadliwości w zaskarżonej w tej sprawie do Sądu pierwszej instancji decyzji.
Nie zasługuje również na uwzględnienie wniosek strony skarżącej kasacyjnie złożony na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. w związku z art. 193 P.p.s.a. o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z następujących dokumentów: 1) uchwały Nr 88/VIII/19 z dnia 25 kwietnia 2019 r. w sprawie określenia programu ochrony środowiska przed hałasem na lata 2019 - 2023 z perspektywą na lata następne dla terenów poza aglomeracjami w województwie pomorskim, położonych wzdłuż odcinków autostrady Al, których eksploatacja powoduje ponadnormatywne oddziaływanie akustyczne, określone wskaźnikami hałasu LDWN i LN oraz 2) sprawozdania z pomiarów hałasu komunikacyjnego Nr [...].
Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Podnoszone przez stronę skarżącą kasacyjnie sprawozdanie z pomiarów hałasu komunikacyjnego Nr [...] było przedmiotem oceny tak przez organy administracyjne pierwszej i drugiej instancji, jak i Sąd pierwszej instancji.
Tym samym bezpodstawnym jest domaganie się przez Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzenia dowodu z dokumentu, jeżeli w tej sprawie dowód ten był już przeprowadzany. Także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie miał pełną wiedzę na temat wnioskowanego dokumentu i dokonał kontroli ustalenia w tej sprawie stanu faktycznego także oceniając dowód z tego dokumentu.
Tym samym w stosunku do dokumentu obejmującego sprawozdanie z pomiarów hałasu komunikacyjnego Nr [...] nie jest spełniona przesłanka wynikająca z art. 106 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którą dopuszczalnym jest przeprowadzenie przez sąd dowodu z dokumentu, jeżeli byłoby to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Natomiast co do wniosku o przeprowadzenie w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a. dowodu uzupełniającego z uchwały Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 25 kwietnia 2019 r. Nr 88/VIII/19 w sprawie określenia programu ochrony środowiska przed hałasem na lata 2019 - 2023 z perspektywą na lata następne dla terenów poza aglomeracjami w województwie pomorskim, położonych wzdłuż odcinków autostrady [...], których eksploatacja powoduje ponadnormatywne oddziaływanie akustyczne, określone wskaźnikami hałasu LDWN i LN, to należy podnieść, że akt prawa miejscowego nie jest dokumentem, do którego stosuje się art. 106 § 3 P.p.s.a. Akt prawa miejscowego jest częścią systemu prawnego. Ponadto uchwała została podjęta, jak i weszła w życie po wydaniu w tej sprawie decyzji przez organ odwoławczy. Tym samym uchwała ta nie mogła być przedmiotem oceny sądu administracyjnego co do zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Jeszcze raz należy podnieść, że w przypadku zaskarżenia decyzji administracyjnej do sądu administracyjnego datą, która określa badanie zgodności z prawem takiej decyzji jest dzień jej wydania przez organ.
Ponadto zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem Sądu (wyrok NSA z 8 lutego 2018 r. sygn. akt II GSK 1201/16).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skoro zaskarżony wyrok odpowiada prawu, a zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej okazały się niezasadne, to skargę tę należało na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalić.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI