III OSK 2126/23

Naczelny Sąd Administracyjny2025-07-23
NSAochrona środowiskaWysokansa
odpady komunalnerecyklingprzygotowanie do ponownego użyciakara pieniężnaustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminachsprawozdawczośćNSAochrona środowiskagospodarka odpadami

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki z o.o. w sprawie kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu odpadów w 2020 roku.

Spółka z o.o. zaskarżyła wyrok WSA, który oddalił jej skargę na decyzję SKO utrzymującą w mocy karę pieniężną za nieosiągnięcie w 2020 roku wymaganego poziomu recyklingu odpadów (papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło). Spółka argumentowała, że poziomy recyklingu powinny być ustalane indywidualnie, a nie na podstawie danych z instalacji. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że kara została prawidłowo naliczona na podstawie danych ze sprawozdania spółki, a argumentacja dotycząca sposobu ustalania poziomów recyklingu była niezasadna.

Przedmiotem skargi kasacyjnej była ocena wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił skargę spółki [...] sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie. SKO utrzymało w mocy decyzję Zarządu Komunalnego Związku Gmin Regionu [...] nakładającą na spółkę karę pieniężną za nieosiągnięcie w 2020 roku wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło) na terenie Gminy [...]. Spółka kwestionowała sposób ustalenia tych poziomów, argumentując, że powinny być one indywidualne, a nie oparte na danych z instalacji komunalnej. WSA oddalił skargę, uznając, że kara została prawidłowo naliczona na podstawie danych ze sprawozdania spółki. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, również oddalił ją. Sąd uznał, że kara została prawidłowo obliczona na podstawie danych zawartych w rocznym sprawozdaniu spółki, a argumentacja dotycząca interpretacji przepisów o poziomach recyklingu (art. 9g, 9x, 9n, 9oa ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach) była niezasadna. NSA podkreślił, że obowiązek osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu spoczywa na przedsiębiorcy odbierającym odpady i jest to obowiązek zindywidualizowany, a dane w sprawozdaniu powinny odzwierciedlać rzeczywiste ilości odpadów. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń przepisów postępowania, w tym braku zbadania przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, kara została prawidłowo naliczona na podstawie danych ze sprawozdania spółki, a argumentacja dotycząca danych z instalacji była niezasadna.

Uzasadnienie

NSA uznał, że obowiązek osiągnięcia poziomu recyklingu spoczywa na przedsiębiorcy odbierającym odpady i jest on zobowiązany do podania rzetelnych danych w sprawozdaniu. Dane z instalacji komunalnej, o których mowa w art. 9oa ust. 3 ustawy, nie stanowią alternatywy dla indywidualnego obowiązku sprawozdawczego przedsiębiorcy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.c.p.g. art. 9g

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 9x § ust. 2

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.c.p.g. art. 9oa § ust. 1 i ust. 3

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 9n § ust. 4

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 189f

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego (art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 9g u.c.p.g.; art. 9n ust. 4 i 9oa w zw. z art. 9g u.c.p.g.). Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a.) poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nierozpatrzenie dowodów. Niewłaściwe zastosowanie art. 189d k.p.a. i art. 189f k.p.a. poprzez brak zbadania przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary. Naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez rozpoznanie sprawy poza jej granicami.

Godne uwagi sformułowania

Kara pieniężna za nie wykonanie obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g. (...) należy do kategorii bezwzględnie określanych, a jej wysokość zależy m.in. od brakującej masy odpadów komunalnych. Przepis art. 9x ust. 2 cytowanej ustawy (...) nie uzależnia odpowiedzialności podmiotu od stopnia zawinienia przez co odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny. Obowiązek uzyskania w danym roku kalendarzowym odpowiednich poziomów przygotowania (...) został nałożony na podmioty odbierające odpady komunalne na podstawie umów z właścicielami nieruchomości czyli w niniejszej sprawie na skarżącą kasacyjnie spółkę. Jest to obowiązek ściśle zindywidualizowany, którego realizacja jest związana z wynikami osiąganymi w tym zakresie przez dany podmiot. To na przedsiębiorcy ciąży obowiązek wskazania danych w rocznym sprawozdaniu pozwalających ustalić osiągnięty poziom recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami (...). Ewentualny brak posiadania przez skarżącą kasacyjnie spółkę właściwych danych pozwalających w sposób należyty to udokumentować nie może skutkować przeniesieniem tego obowiązku na organ.

Skład orzekający

Sławomir Pauter

sprawozdawca

Sławomir Wojciechowski

przewodniczący

Zbigniew Ślusarczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku osiągania poziomów recyklingu przez przedsiębiorców odbierających odpady komunalne, sposobu ustalania kar pieniężnych oraz obowiązków sprawozdawczych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz stanu prawnego obowiązującego w 2020 roku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu gospodarki odpadami i odpowiedzialności przedsiębiorców za osiąganie celów recyklingowych, co jest tematem aktualnym i istotnym dla branży.

Spółka zapłaci karę za brak recyklingu – NSA wyjaśnia obowiązki przedsiębiorców w zakresie ochrony środowiska.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2126/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Sławomir Pauter /sprawozdawca/
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący/
Zbigniew Ślusarczyk
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
IV SA/Po 250/23 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2023-06-07
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184, art. 174 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2519
art. 9g, art. 9x ust. 2, art. 9oa ust. 1 i ust. 3, art. 9n ust. 4
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 czerwca 2023 r. sygn. akt IV SA/Po 250/23 w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia 10 lutego 2023 r., nr SKO.462.151.4.2023 w przedmiocie określenia wysokości kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie przez [...] sp. z o.o. jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 czerwca 2023 r., którym oddalono skargę w/w spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia 10 lutego 2023 r. nr SK0.462.151.4.2023 w przedmiocie określenia wysokości kary pieniężnej za nieosiągnięcie w 2020 roku wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów na terenie Gminy [...].
W zaskarżonym wyroku Wojewódzki sąd Administracyjny w Poznaniu na wstępie stwierdził, że decyzją z dnia 10 lutego 2023 r. nr SKO.462.151.4.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie po rozpoznaniu odwołania [...] sp. z o.o. od decyzji Zarządu Komunalnego Związku Gmin Regionu [...] (dalej jako "ZKZGR[...]") z dnia 14 grudnia 2022 r., nr GO.0640.26.2021 określającej dla [...] sp. z o.o., wysokość kary pieniężnej za nieosiągnięcie w 2020 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła na terenie gminy [...] w kwocie [...] zł, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium na wstępie wskazało, że zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2021 r. Zarząd Komunalny Związku Gmin Regionu [...] ( dalej ZKZGR[...]) poinformował [...] sp. z o.o. Oddział [...] o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości kary pieniężnej za nieosiągnięcie w 2020 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła na terenie Gminy [...], pouczając jednocześnie o uprawnieniach wynikających z treści art. 10 § 1 k.p.a.
W dniu 8 grudnia 2021 r. ZKZGR[...] wydał decyzję nr G0.0640.26.2021, w której orzekł o nałożeniu wobec [...] sp. z o.o. kary pieniężnej w wysokości [...] zł tytułem nieosiągnięcia w 2020 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła na terenie Gminy [...].
W wyniku rozpoznania odwołania [...] sp. z o.o., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie w dniu 4 lutego 2022 r. wydało decyzję w której uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Podstawą takiego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy był brak w aktach sprawy sprawozdania podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości z dnia 4 listopada 2021 roku w oparciu o które dokonano ustaleń istotnych okoliczności do ustalenia wysokości wymierzonej kary pieniężnej, co uniemożliwiło zweryfikowanie zasadności podniesionych w odwołaniu zarzutów. Nadto organ stwierdził brak rozważenia przesłanek uzasadniających ewentualne zastosowanie art. 189f k.p.a. oraz stwierdził, że uzasadnienie organu I instancji nie spełnia warunków określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
W dniu 15 września 2022 r. ZKZGRL wydał decyzję, w której ponownie orzekł o nałożeniu wobec [...] Sp. z o.o. kary pieniężnej za nieosiągnięcie w 2020 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła na terenie Gminy [...] w kwocie [...] zł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie po rozpatrzeniu sprawy wniesionego przez spółkę odwołania w dniu 9 listopada 2022 r. wydało decyzję, w której uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji jako podstawę uchylenia rozstrzygnięcia organu I instancji wskazano wydanie decyzji jednoosobowo przez Przewodniczącego ZKZGR[...] podczas gdy jest to organ kolegialny. Stanowiło to o naruszeniu przepisów ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ( t.j. Dz.U. z 2022r., poz. 1297 ze zm.). ZKZGR[...] jest reprezentowany przez zarząd jako organ kolegialny, a przepisy powołanej wyżej ustawy nie przewidują możliwości upoważnienia indywidualnie wskazanej osoby do wydawania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej w jego imieniu.
W dniu [...] grudnia 2022 r. została podjęta uchwała Zarządu Związku Międzygminnego "Komunalny Związek Gmin Regionu [...]" z siedzibą w [...] w sprawie wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego za rok 2020 poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła na terenie Gminy [...].
Następnie po ponownej analizie całego materiału dowodowego w dniu 14 grudnia 2022 r. ZKZGR[...] wydał decyzję, w której orzekł o nałożeniu wobec [...] Sp. z o.o. kary pieniężnej za nieosiągnięcie w 2020 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła na terenie Gminy [...] w kwocie [...] zł. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 9x ust, 2 pkt 1 i ust. 3 w zw. z art. 9g, art. 9zb ust, 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o otrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2022 poz. 2519 dalej "u.c.p.g." lub "ustawa"), rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 2167, dalej jako "rozporządzenie Ministra Środowiska") oraz Statut Związku Międzygminnego "Komunalny Związek Gmin Regionu [...]" (publik. Dz. Urz. Woj. [...] z 2019 r., poz. [...]). W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wskazał, że skarżąca odbiera odpady komunalne od właścicieli nieruchomości na terenie Gminy [...], na podstawie wpisu do rejestru działalności regulowanej. Firma zajmuje się odbiorem odpadów na podstawie umów zawartych z właścicielami nieruchomości. W wyniku analizy sprawozdania podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości nr [...] z dnia [...] lipca 2022 r., organ stwierdził nieosiągnięcie w 2020 r. wymaganych poziomów recyklingu. Organ przedstawił wyliczenia wymaganych poziomów recyklingu. Wskazał, że z ww. sprawozdania wynika, że łączna masa odpadów papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła poddanych recyklingowi i przygotowanych do ponownego użycia wyniosła [...] Mg przy łącznej masie odpadów komunalnych odebranych od właścicieli nieruchomości [...] Mg. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016 roku w sprawie poziomów recyklingu, przygotowanych do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umów z właścicielami nieruchomości był w 2020 r. obowiązany do osiągnięcia co najmniej 50% poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła. [...] sp. z o.o. w 2020 r. na terenie Gminy [...] osiągnęła poziom [...]%. Różnica między poziomem wymaganym i osiągniętym wynosi zatem [...]%. W związku z nieosiągnięciem wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła dotyczącego Gminy [...] wymierzono spółce kare pieniężną w wysokości [...] zł.
Od powyższej decyzji, w ustawowym terminie, odwołanie wniosła [...] Sp. z o.o.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie decyzją z dnia 10 lutego 2023 roku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazało, że zgodnie z art. 9g ustawy podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania, określonych w art. 3b ust. 1 i 2 oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 3c ust. 2. Regulacja ta dotyczy także skarżącej spółki. Przedsiębiorca działający poza gminnym systemem gospodarowania odpadami jest zobowiązany do osiągnięcia tych samych wskaźników jak gmina. Poziomy recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku wskazane były w art. 3b u.c.p.g., który w roku 2020 stanowił, iż gminy są obowiązane osiągnąć poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych, z wyłączeniem innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne, w wysokości co najmniej 50% wagowo - za każdy rok w latach 2020-2024; (...). Natomiast sposób ich obliczania określony był w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych ( Dz.U z 2016r., poz. 2167). Znajduje ono zastosowanie w sprawie, o czym stanowi przepis przejściowy, art. 6 zawarty w ustawie z dnia 17 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020r., poz. 2361). Ustawodawca określił w/w przepisach wzór, na podstawie którego należało obliczać poziomy recyklingu i przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła. Korzystając z tego wzoru oraz z danych ujętych w sprawozdaniu o odebranych odpadach komunalnych za rok 2020 złożonym przez skarżącą, zdaniem Kolegium, organ I instancji dokonał prawidłowych wyliczeń, w wyniku których nałożył na odwołującą karę pieniężną w kwocie [...] zł.
W ocenie Kolegium w zaskarżonej decyzji bardzo szczegółowo wyjaśniono podstawę prawną, jak i mechanizm naliczenia kary pieniężnej. Podstawy do obliczenia kary ustalono w oparciu o zacytowane w decyzji w sposób prawidłowy przepisy prawa oraz na podstawie sprawozdania za 2020r. nr [...] złożonego przez odwołującą. Dane pochodzące z tego sprawozdania, przeprowadzone działania matematyczne i uzyskane obliczenia zdaniem Kolegium wykonane zostały należycie. Dalej Kolegium podkreśliło, że nałożenie kary, o której mowa w art. 9x ust. 3 u.c.p.g. jest ściśle związane z treścią obowiązku nałożonego na przedsiębiorcę odbierającego odpady, określonego w art. 9g u.c.p.g. Z powyższej regulacji wynika, że podmiot odbierający odpady, o którym mowa w art. 9g, który nie wykonuje określonego tam obowiązku, w tym osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, podlega karze obliczonej na podstawie art. 9x ust. 3 u.c.p.g. Wymierzenie kary jest zatem następstwem naruszenia prawa. Powyższe oznacza, że ustawodawca w tym względzie nie pozostawił organowi swobody oceny, a decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany. Następnie Kolegium uznało, że w sprawie nie zaistniały przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej określone w art. 189f k.p.a. Przede wszystkim stopnia naruszenia prawa nie można uznać za znikomy, bowiem przy wymaganym poziomie 50% recyklingu, Spółka uzyskała [...]%. Skarżąca jako przedsiębiorca podejmujący się konkretnego rodzaju działalności powinna liczyć się z wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów, w tym brać m.in. pod uwagę rodzaj odbieranych odpadów. Obowiązek zapewnienia poziomu recyklingu wynika z przepisów rangi ustawowej. Podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. W celu zabezpieczenia swoich interesów, a zarazem dochowania ustawowych nakazów, winien w taki sposób konstruować umowy, aby zapewnić sobie możliwość zachowania poziomu recyklingu, określonego w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych. W szczególności może wpływać na odpowiednie kształtowanie treści postanowień umowy, które zapewnią możliwość osiągnięcia wielkości wskazanych w ustawie i rozporządzeniach. Przedsiębiorca, który dąży do wywiązania się z tych obowiązków, powinien oszacować swoje możliwości techniczne i systematycznie monitorować osiągane poziomy. W razie potrzeby może renegocjować umowy, jeżeli zauważy np. obniżanie się zdolności do uzyskania właściwych poziomów recyklingu. Powinien też mieć świadomość, że powodzenie w osiąganiu wymaganego poziomu recyklingu możliwe jest w przypadku selektywnego zbierania odpadów, (tak: WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 10 listopada 2021 r., II SA/Sz 826/21, dostępny w CBOSA). Kolegium podniosło także, że podmiot odbierający odpady ma instrumenty prawne umożliwiające dyscyplinowanie właścicieli nieruchomości do selektywnego zbierania odpadów jak np. art. 6ka u.c.p.g. Dalej w związku z podniesionym w odwołaniu zarzutem dotyczącym braku ustalenia przez organ poziomu recyklingu uzyskiwanego indywidualnie przez skarżącego wskazano, że zgodnie z art. 9oa ust, 3 u.c.p.g. informacja o masie odpadów komunalnych poddanych recyklingowi, przygotowanych do ponownego użycia oraz poddanych odzyskowi może być podawana jako iloczyn średniego procentowego wskaźnika osiągniętego w danej instalacji, odpowiednio dla recyklingu lub przygotowania do ponownego użycia lub odzysku oraz łącznej masy odpadów komunalnych przekazanych przez gminę. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji wskazał, że sposób przekazania danych przez instalację komunalną jest zgodny z uregulowaniami prawnymi zawartymi w art. 9oa ust. 3 u.c.p.g. Sposób obliczenia masy odpadów jest zgodny z wytycznymi ustawodawcy. Zdaniem SKO, ZKZGR[...] zrealizował obowiązki wynikające z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., podjął także wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadził, a następnie rozpatrzył materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest prawidłowa, a wyjaśnienie wyrażonego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wywiodła [...] Sp z o.o. wnosząc o jej uchylenie oraz decyzji ją poprzedzającej. Skarżonej decyzji zarzucono:
- błędną wykładnię przepisów prawa materialnego - art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 9g u.c.p.g. poprzez wymierzenie kary administracyjnej na podstawie poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych z frakcji papieru, metali, tworzyw sztucznych i szklą (dalej jako "poziomy recyklingu'’) innych niż wskazanych w art. 9g u.c.p.g.;
- błędne zastosowanie przepisów prawa materialnego - art. 9n ust. 4 i 9oa w zw. z art. 9g u.c.p.g. poprzez przyjęcie, iż poziomy recyklingu przekazywane przez instalacje na podstawie art. 9oa u.c.p.g. i poziomy recyklingu zamieszczane przez skarżącego w sprawozdaniu rocznym na podstawie art. 9n ust. 4 u.c.p.g. są tożsame z poziomami recyklingu o których mowa w art. 9g i można na ich podstawie wymierzyć karę, o której mowa w art. 9x ust, 2 pkt 1 u.c.p.g.,
- naruszenie przepisów postępowania - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy polegających na ustaleniu, jakie poziomy recyklingu skarżąca faktycznie uzyskała,
- naruszenie przepisów postępowania - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia dowodów w postaci korespondencji Zarządu z ZZO w [...] z której wynikało, że instalacja podaje skarżącej średnie poziomy recyklingu w oparciu o art. 9oa ust. 3 u.c.p.g. i tą wartość skarżąca podaje w sprawozdaniu rocznym (art. 9n ust, 4 u.c.p.g.), a co za tym idzie wartości te nie są wartościami poziomów recyklingu, o których mowa w ust, 9g uc.p.g., które skarżąca uzyskuje indywidualnie,
- naruszenie przepisów postępowania - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy polegających na ustaleniu, czy skarżąca uczynił wszystko, czego można od niej rozsądnie wymagać, aby do naruszenia art. 9g u.c.p.g. nie doszło;
- naruszenie przepisów postępowania - art. 189d k.p.a. i art. 189f k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i brak zbadania przez Związek przesłanek do nakładania kary administracyjnej i przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej, podczas gdy w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zaskarżonym wyrokiem powołując się na art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, uznając, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji na wstępie wskazał, że stosownie do dyspozycji art. 9g u.c.p.g., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3b ust. 2 i art. 3c ust. 2. Poziomy recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku wskazane były w art. 3b, który w roku 2020 stanowił, iż gminy są obowiązane osiągnąć poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych, z wyłączeniem innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne, w wysokości co najmniej 50% wagowo - za każdy rok w latach 2020-2024. Natomiast sposób ich obliczania określony został w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych. Znajduje ono zastosowanie w sprawie, o czym stanowi przepis przejściowy art. 6, zawarty w ustawie z dnia 17 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2361). Ustawodawca zawarł w rozporządzeniu wzór, na podstawie którego należy obliczać poziomy recyklingu i przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła. Natomiast zgodnie z art. 9x ust. 2 u.c.p.g. przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu:
1) recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami;
2) ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania.
Z kolei art. 9x ust. 3 u.c.p.g. stanowi, że karę pieniężną, o której mowa w ust. 2, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Przepisami tymi są przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za korzystanie ze środowiska (Dz.U. 2017 r. poz. 2490). Wysokość stawek opłat za korzystanie ze środowiska w 2020 r. zawiera Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 30 sierpnia 2019 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2020 (M. P. z 2019 r. poz. 866 z póżn. zm.). Dalej Sąd I instancji stwierdził, że u.c.p.g. w art. 9x ust. 3 nakazuje stosować stawkę jak dla odpadów niesegregowanych, a nie dla odpadów z danym kodem. Dla niesegregowanych odpadów komunalnych jednostkowa stawka opłaty wynosiła za 2020 rok - 270 zł/Mg. Zatem, jeśli podmiot odbierający odpady, o którym mowa w art. 9g, który nie wykonuje określonego tam obowiązku, w tym osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, podlega karze pieniężnej obliczonej na podstawie art. 9x ust. 3 u.c.p.g. Z kolei poziom osiągniętego recyklingu w odniesieniu do masy odebranych odpadów komunalnych ustalany jest na podstawie sprawozdań składanych przez podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości stosownie do art. 9n ust. 4 u.c.p.g.
Odnosząc powyższe regulacje do przedmiotowej sprawy Sąd I instancji stwierdził, że podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organów było ustalenie, że skarżąca nie uzyskała w 2020 r. wymaganego poziomu przygotowania odpadów komunalnych do ponownego użycia i recyklingu z frakcji papier, metal, tworzywo sztuczne i szkło, odebranych od właścicieli nieruchomości z terenu Gminy [...].
Niesporny jest zdaniem Sądu poziom uzyskanego przez skarżącą spółkę recyklingu na poziomie [...]% przy wymaganym poziomie 50% recyklingu. Wskazany osiągnięty poziom recyklingu wynika z opracowanego przez spółkę sprawozdania. Sąd uznał, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego dawała podstawy do uznania przez organy, iż [...] sp. z o.o. w 2020 r. na terenie gminy [...] osiągnęła poziom [...]% recyklingu. Różnica między poziomem wymaganym i osiągniętym wynosi zatem [...]%. Do osiągnięcia poziomu 50 % zabrakło [...] Mg, które pomnożone przez kwotę [...] zł będącą jednostkową stawką opłaty zł/Mg wynikającą z załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r., pozwoliło organom wyliczyć wysokość kary pieniężnej na [...] zł.
Następnie Sąd I instancji uznał, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty podniesione w skardze. Sposób przekazania danych przez instalację komunalną jest zgodny z uregulowaniami prawnymi zawartymi w art. 9oa ust. 3 u.c.p.g. Sposób obliczenia masy odpadów jest zgodny z wytycznymi ustawodawcy. Do zadań instalacji nie należy ustalanie poziomów recyklingu, jest to obowiązkiem strony z którego musi ona wywiązać się w złożonym sprawozdaniu rocznym. Instalacja komunalna ma obowiązek dostarczenia podmiotom odbierającym odpady informacji o masie odpadów komunalnych poddanych recyklingowi, przygotowanych do ponownego użycia oraz poddanych odzyskowi. Obowiązek sprawozdawczy spółki, o którym mowa w art. 9n u.c.p.g. dotyczy natomiast jej danych, które zobligowana była gromadzić. Przyjęcie niczym nie uwiarygodnionych twierdzeń spółki, że opierała się w swoich sprawozdaniach na danych z instalacji nie odpowiada systemowej konstrukcji sprawozdań składanych przez poszczególnych uczestników "obrotu" odpadami komunalnymi zawartej w rozdziale 4b u.c.p.g. Skarżąca kwestionując w istocie dane podane przez siebie w sprawozdaniu i domagając się przyjęcia "wartości ustalonych indywidualnie dla skarżącej" nie wskazuje żadnych dowodów na to, iż powyższe dane byłyby prawdziwe, a faktyczny poziom recyklingu przekroczyłby wymagany poziom.
Nie jest zasadny także zdaniem Sądu I instancji zarzut skargi naruszenia przepisów postępowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 189d k.p.a. poprzez ich niezastosowanie. W niniejszym przypadku nie mamy do czynienia ze znikomą wagą naruszenia prawa. Organ administracji trafnie zwrócił uwagę, iż brakujący poziom recyklingu nie jest znikomy. Ponadto art. 9x ust. 2 u.c.p.g. nie przewiduje badania zawinienia, jako przesłanki odpowiedzialności. Powyższe powoduje, że organ zwolniony jest od badania tej okoliczności z urzędu. W toku postępowania nie doszło też zdaniem Sądu do naruszenia przepisów proceduralnych w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W szczególności organy obu instancji ustaliły prawidłowo wszystkie istotne w sprawie okoliczności faktyczne, kierując się zasadami wynikającymi z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Wnikliwie też oceniły dowody zgromadzone w sprawie - stosownie do art. 80 k.p.a., a w uzasadnieniu decyzji wskazały prawidłowe podstawy prawne i faktyczne podjętego rozstrzygnięcia, co czyni nieuprawnionym zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.
Dalej Sąd I instancji wskazał, że podmiot taki jak skarżąca spółka, co do zasady, zawierając umowy w zakresie odbioru odpadów komunalnych miała możliwość oszacowania, w kontekście własnych możliwości technicznych i wymagań prawnych, czy osiągnie w danym roku, przy określonej ilości podmiotów od których odbiera odpady, wymagany poziom recyklingu. Spółka podejmując się jako przedsiębiorca konkretnego rodzaju działalności powinna liczyć się z wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów, w tym brać m.in. pod uwagę rodzaj odbieranych odpadów. Obowiązek zapewnienia poziomu recyklingu wynika z przepisów rangi ustawowej. Podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swoje przedsiębiorstwo, aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Spółka jako profesjonalista w branży i spełniająca wymogi co do posiadania wpisu do rejestru działalności regulowanej w zakresie odpadów komunalnych, powinna miarkować wystąpienie konsekwencji wynikających z ustawy za niedochowanie poziomów recyklingu. W celu zabezpieczenia swoich interesów, a zarazem dochowania ustawowych nakazów, niewątpliwie powinna w taki sposób konstruować umowy, aby zapewnić sobie możliwość zachowania poziomu recyklingu określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 3b ust. 2 i art. 3c ust. 2 u.c.p.g. Skarżąca nie wykazała żadnych okoliczności, które uzasadniałyby uwolnienie jej od odpowiedzialności pieniężnej za brak uzyskania właściwego poziomu recyklingu. Natomiast organy orzekające, poza obowiązkiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co uczyniły w rozpoznawanej sprawie zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., nie miały obowiązku poszukiwania powodów niewykonania ustawowego obowiązku przez skarżącą i ustalania okoliczności przemawiających za odstąpieniem od wymierzenia przedmiotowej kary. Poza tym, należy podkreślić, że w art. 9z ust. 1 ustawy ustawodawca przewidział co prawda miarkowanie kar pieniężnych jednakże nie dotyczy ono kar wymierzanych na podstawie art. 9g ustawy. Pominięcie w tym artykule stanu faktycznego odpowiadającego normie wyrażonej w art. 9g u.c.p.g. koresponduje z nią w sposób oczywisty i potwierdza, że nieosiągnięcie przez przedsiębiorcę poziomu recyklingu w danym roku kalendarzowym zawsze prowadzi do konsekwencji w postaci nałożenia na ten podmiot kary pieniężnej.
Uwzględniając powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] sp. z o.o. wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I.na podstawie art. 174 ust. 2 p.p.s.a. niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez rozpoznanie sprawy poza jej granicami; wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ dopiero rozpoznanie skargi mogło stanowić jej rozpoznanie;
II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a.:
-a) błędną wykładnię przepisów prawa materialnego - art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 9g u.c.p.g. poprzez przyjęcie, że jest możliwe wymierzenie kary administracyjnej na podstawie poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych z frakcji papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła (dalej jako "poziomy recyklingu") innych niż wskazanych w art. 9g u.c.g.;
-b) błędne zastosowanie przepisów prawa materialnego - art. 9n ust. 4 i 9oa w zw. z art. 9g u.c.p.g. poprzez przyjęcie, iż poziomy recyklingu przekazywane przez instalację na podstawie art. 9oa u.c.p.g. i poziomy recyklingu zamieszczane przez skarżącego w sprawozdaniu rocznym na podstawie art. 9n ust. 4 u.c.p.g. są tożsame z poziomami recyklingu o których mowa w art. 9g u.c.p.g. i można na ich podstawie wymierzyć karę, o której mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g.;
III. na podstawie na art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania polegające na:
-a) niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję Kolegium w sytuacji, w której decyzja Kolegium wydana została z naruszeniem art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w z w. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy polegających na ustaleniu, jakie poziomy recyklingu skarżąca faktycznie uzyskała; wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanego błędu w decyzji Kolegium skutkowałoby uwzględnieniem skargi;
-b) niewłaściwym zastosowaniu art. 151 p.p.s.a., poprzez niezasadne oddalenie skargi na decyzję Kolegium, w sytuacji, w której decyzja Kolegium wydana została z naruszeniem art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. (z powodów wskazanych w punkcie IIa).; wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanego błędu w decyzji Kolegium skutkowałoby uwzględnieniem skargi;
-c) niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję Kolegium w sytuacji, w której decyzja Kolegium wydana została z naruszeniem art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia dowodów w postaci korespondencji Zarządu z ZZO w [...] z której wynikało, że instalacja podaje skarżącemu średni poziom recyklingu w oparciu o art. 9oa ust. 3 u.c.p.g. i tą wartość skarżąca podaje w sprawozdaniu rocznym (art. 9n ust. 4 u.c.p.g.), a co za tym idzie wartości te nie są wartościami poziomów recyklingu, o których mowa w ust. 9g u.c.p.g., które skarżąca uzyskuje indywidualnie; wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanego błędu w decyzji Kolegium skutkowałoby uwzględnieniem skargi;
-d) niewłaściwym zastosowaniu art. 151 p.p.s.a., poprzez niezasadne oddalenie skargi na decyzję Kolegium, w sytuacji, w której decyzja Kolegium wydana została z naruszeniem art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. (z powodów wskazanych w punkcie IIIb ); wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanego błędu w decyzji Kolegium skutkowałoby uwzględnieniem skargi;
-e) niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję Kolegium w sytuacji, w której decyzja Kolegium wydana została z naruszeniem art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy polegających na ustaleniu, czy skarżąca uczyniła wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, aby do naruszenia art. 9g u.c.p.g. nie doszło; wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanego błędu w decyzji Kolegium skutkowałoby uwzględnieniem skargi;
-f) niewłaściwym zastosowaniu art. 151 p.p.s.a., poprzez niezasadne oddalenie skargi na decyzję Kolegium, w sytuacji, w której decyzja Kolegium wydana została z naruszeniem art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. (z powodów wskazanych w punkcie IIId); wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik spraw, ponieważ uwzględnienie wskazanego błędu w decyzji Kolegium skutkowałoby uwzględnieniem skargi;
-g) niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję Kolegium w sytuacji, w której decyzja Kolegium wydana została z naruszeniem art. 189d k.p.a. i art. 189f k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i brak zbadania przez Związek przesłanek do nakładania kary administracyjnej i przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej, podczas gdy w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary; wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanego błędu w decyzji Kolegium skutkowałoby uwzględnieniem skargi;
-h) niewłaściwym zastosowaniu art. 151 p.p.s.a., poprzez niezasadne oddalenie skargi na decyzję Kolegium, w sytuacji, w której decyzja Kolegium wydana została z naruszeniem art. 189d k.p.a. i art. 189f k.p.a. (z powodów wskazanych w punkcie IIIf); wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanego błędu w decyzji Kolegium skutkowałoby uwzględnieniem skargi.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację mającą zdaniem skarżącej kasacyjnie uzasadniać podniesione zarzuty.
Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 dalej : "p.p.s.a."), rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.
Podstawy, na które można się powołać w skardze kasacyjnej, zostały sprecyzowane w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych formach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Podkreślić także należy, że skarga kasacyjna jest ściśle sformalizowanym środkiem zaskarżenia, a sformalizowanie to związane jest ściśle z charakterem tego środka zaskarżenia. Skarga kasacyjna stanowi samodzielne pismo procesowe i sformalizowany środek zaskarżenia. W skardze kasacyjnej sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika musi być precyzyjnie określona podstawa kasacyjna ze wskazaniem naruszonych przepisów prawa i sposobu ich naruszenia i w tak oznaczonych granicach sąd kasacyjny kontroluje zaskarżone orzeczenie. Kasacja nie ma za zadanie doprowadzić do ponownej kontroli aktu administracyjnego w jego całokształcie, lecz do weryfikacji przez Naczelny Sąd Administracyjny prawidłowości wyroku sądowego I instancji i to tylko w zakresie ściśle wytyczonym przez kasatora, a określonym podstawami kasacyjnymi (art. 174 p.p.s.a. w zw. z art. 183 § 1 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny nie tylko nie ma obowiązku, ale przede wszystkim prawa domyślania się i uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej oraz argumentacji służącej ich uzasadnieniu ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2025 r., sygn. akt III FSK 1056/23 i z dnia 6 maja 2025 r., sygn. akt I OSK 1310/23).
Zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w niniejszej sprawie wniesiona skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będą jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na tożsamość sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. O naruszeniu normy wynikającej z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. można mówić, gdy sąd wykroczy poza granice sprawy zakreślone przez elementy przedmiotowe jak i podmiotowe, w której została wniesiona skarga, albo- mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszenia prawa , które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Użyty w powołanym przepisie termin " granice sprawy" oznacza , że nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta w której wniesiono skargę. Przepis art. 134 p.p.s.a. można zatem naruszyć wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd a limie pominięte, względnie, w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien przechodzić nad nimi do porządku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2013r., sygn. akt I GSK 1151/11, z dnia 11 września 2012r., sygn. akt I OSK 1234/12 oraz z dnia 28 lutego 2012r., sygn. akt IIOSK 2395/10), a także wtedy gdy sąd pierwszej instancji rozpoznając skargę dokonał oceny zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy ( wyrok Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 17 maja 2024 roku , sygn. akt III OSK 4309/21 , z dnia 20 grudnia 2012r., sygn. akt II OSK 1580/11).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę Sąd I instancji mimo wskazanych przez skarżącą kasacyjnie uchybień w sporządzonym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dotyczących wskazania gminy, w której nie został osiągnięty wymagany poziom przygotowania odpadów do ponownego użycia i recyklingu w 2020 roku, brak jest podstaw do przyjęcia, aby te uchybienia uznać za naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. w rozumieniu wyżej przedstawionym. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie winna być sprawa dotycząca oceny legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie, którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji tj. Zarządu Komunalnego Związku Gmin Regionu [...] z dnia 14 grudnia 2022 roku określającą dla [...] sp. z o.o. wysokość kary pieniężnej za nieosiągnięcie w 2020 roku wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu frakcji odpadów komunalnych odbieranych od właścicieli nieruchomości na terenie Gminy [...]. Dokonując analizy uzasadnienia zaskarżonego wyroku za trafnie należy uznać stwierdzenie, że w kilku miejscach Sąd I instancji wskazując na przedmiot sprawy wskazuje na Gminę [...], a nie [...]. Dotyczy to części historycznej uzasadnienia, w której Sąd przedstawia przebieg postępowania administracyjnego i stan faktyczny na którym organy oparły swoje rozstrzygnięcie. Ma to miejsce zarówno na stronie pierwszej uzasadnienia (ostatni wiersz) jak i na stronie drugiej w fragmencie w którym mówi o podjęciu wymaganej uchwały przez Zarząd Związku Gmin Regionu [...] z dnia 14 grudnia 2022 roku w sprawie wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania odpadów do ponownego użycia i recyklingu przez skarżącą na terenie Gminy [...]. Na tej samej stronie uzasadnienia Sąd I instancji mówi o wydaniu przez organ I instancji w dniu 14 grudnia 2022 r. decyzji o nałożeniu kary administracyjnej na skarżącą za brak osiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania odpadów do ponownego użycia i recyklingu na terenie Gminy [...]. Należy jednak podkreślić, że zarówno w wyroku jak i na wstępie uzasadnienia wskazuje właściwą decyzję stanowiącą przedmiot oceny legalności, zarówno co do daty jej wydania, jak i nadanego jej przez organ numeru. Nadto na wstępie uzasadnienia określając przedmiot rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że dotyczy ona braku osiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania odpadów do ponownego użycia i recyklingu w 2020 roku przez skarżącą spółkę na terenie Gminy [...]. Podaje także dane w oparciu o które ustalono brak osiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania odpadów do ponownego użycia i recyklingu dotyczące Gminy [...], a nie [...]. Zaprezentowane przez Sąd I instancji dane znajdują w całości potwierdzenie w materiale dowodowym znajdujących się w aktach sprawy administracyjnej, a w szczególności w sprawozdaniu złożonym przez skarżącą spółkę za 2020 roku odnośnie Gminy [...], jak również w uzasadnieniu zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ja decyzji organy I instancji. Nadmienić należy, że sama skarżąca kasacyjnie w ramach tego zarzutu kasacyjnego nie podnosi, aby Sąd I instancji dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w tym zakresie wskazywał inne dane, a w szczególności dotyczące Gminy [...], które kształtują się inaczej niż w Gminie [...]. Fakt ten jest znany Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie także z urzędu z uwagi na rozpatrywaną sprawę dotyczącą wymierzenia skarżącej kasacyjnie kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przeznaczenia odpadów do ponownego użycia i recyklingu na terenie Gminy [...] zarejestrowanej pod sygnaturą III OSK 2310/23. Nadto istotne znaczenie przy ocenie zasadności powyższego zarzutu ma również fakt, że w dalszej części uzasadnienia zawierającej zarówno ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, wykładnię przepisów prawa materialnego jak i wskazanie przepisów, które w ustalonym stanie faktycznym sprawy winny, zdaniem Sąd I instancji, mieć zastosowanie wskazuje się już prawidłowo na Gminę [...] i odnosi swoje rozważania do danych dotyczących właśnie tej gminy. Należy zatem uznać, że w realiach niniejszej sprawy wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w kilku miejscach Gminy [...], a nie Gminy [...] nie jest wystarczającą przesłanką przemawiającą za uznanie, że Sąd I instancji naruszył art. 134 p.p.s.a. podając rozstrzygnięciu inna sprawę niż wskazaną w zaskarżonej decyzji. Wskazane wyżej wymienione błędy w uzasadnieniu, a w właściwe jeden dotyczący wskazania niewłaściwej gminy należy uznać raczej za oczywistą niedokładność czy omyłkę nie dającą podstaw do przyjęcia, że Sąd I instancji rozpatrzył inną sprawę i nie mającą wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Przyjęte przez skarżącą kasacyjnie stanowisko w ramach ocenianego zarzutu kasacyjnego należy uznać za wyraz nadmiernego formalizmu, z zaznaczeniem jednak, że sądy administracyjne winny unikać w sporządzanych uzasadnieniach i takich niedokładności. Nadmienić także należy, że powołana w uzasadnieniu uchwała Zarządu Komunalnego Związku gmin Regionu [...] z dnia 14 grudnia 202 roku dotyczy kilku gmin , w tym Gminy [...] i [...]. Wszystkie powołane w uzasadnieniu dokumenty i decyzje także dotyczyły Gminy [...].
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługują także na uwzględnienie pozostałe zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej, dotyczące naruszenia zarówno przepisów postępowania jak i prawa materialnego. Zasadniczo w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie zarzuty te jednak w sposób bezpośredni zostały powiązane z zarzutami naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie. Istota zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego dotyczy przede wszystkim interpretacji pojęcia osiągnięcia przez podmiot odbierający odpady "poziomów przygotowana do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych z frakcji papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła" użytego przez ustawodawcę w art. 9g u.c.p.g. oraz powiązaną z tą wykładnią koniecznością dokonania przez organy ustaleń faktycznych mających wpływ na dokonanie oceny czy z uwagi na przyjętą wykładnię została spełniona przesłanka przemawiająca za zastosowaniem art. 9x ust. 1 tejże ustawy nakazującego wymierzenie kary pieniężnej w przypadku braku osiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga uprzedniego odniesienia się do istoty problemu w niniejszej sprawie, tj. do poprawności zastosowania, w realiach sprawy, przepisu art. 9x ust. 2 u.c.p.g.
Zgodnie z art. 9g u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów:
1) przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1;
2) ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3c ust. 2 pkt 1;
3) nieprzekraczających poziomów składowania określonych w art. 3b ust. 2a.
Niedopełnienie powyższych obowiązków skutkuje nałożeniem sankcji finansowej, o której mowa w art. 9x w.w ustawy. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu (który odnosi się do rozpatrywanej sprawy), przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu:
1) przygotowania do ponownego użycia i recyklingu;
2) ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania;
3) składowania.
Metodę ustalania wysokości tej kary określają postanowienia ust. 3 i 4 art. 9x u.c.p.g.
Jak wynika z powyższego kara pieniężna za nie wykonanie obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g. polegającego na osiągnięciu odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła przewidziana w art. 9x ust. 2 , a obliczona według zasad określonych w ust. 3 powołanego artykułu należy do kategorii bezwzględnie określanych, a jej wysokość zależy m.in. od brakującej masy odpadów komunalnych, wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami. Przesłanką jej wymierzenia jest obiektywnie pojęta bezprawność administracyjna polegająca na braku realizacji obowiązku wynikającego z art. 9g u.c.p.g.. Przepis art. 9x ust. 2 cytowanej ustawy, będący podstawą wymierzenia skarżącej kasacyjnie spornej kary pieniężnej nie uzależnia odpowiedzialności podmiotu od stopnia zawinienia przez co odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny. Należy również podkreślić, iż z treści art. 9g u.c.p.g. wynika, że obowiązek uzyskania w danym roku kalendarzowym odpowiednich poziomów przygotowania odbieranych odpadów komunalnych do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo 3b ust. 1 został nałożony na podmioty odbierające odpady komunalne na podstawie umów z właścicielami nieruchomości czyli w niniejszej sprawie na skarżącą kasacyjnie spółkę. Jest to obowiązek ściśle zindywidualizowany, którego realizacja jest związana z wynikami osiąganymi w tym zakresie przez dany podmiot.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji zasadnie uznał za trafne stanowisko organów o braku osiągnięcia przez skarżącą kasacyjnie wymaganego za 2020 r. 50% poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami papieru, metalu, tworzyw sztucznych i szkła uzasadniał wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji jak i uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do jednoznacznego wniosku, że osiągnięty przez skarżącą spółkę w 2020 r. poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych ustalono w oparciu o dane wskazane przez samą spółkę w rocznym sprawozdaniu za rok 2020 r., a które zostało ostatecznie przedłożone w dniu 14 lipca 2022 r., po uprzednich trzech sprawozdaniach korygujących. Nie budzi także wątpliwości, że w złożonym sprawozdaniu za 2020 r. strona skarżącą kasacyjnie podała, że odebrała od właścicieli nieruchomości [...] Mg odpadów komunalnych, z czego przekazano do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu [...] Mg odpadów. Tym samym skarżąca za dany rok osiągnęła poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu w wysokości [...]%. Zatem różnica między poziomem wymaganym i osiągniętym wynosi [...]%. Daje to [...] Mg brakującej masy do osiągnięcia wymaganego poziomu. Potrzebna masa odpadów jakie winny zostać przekazane do uzyskania żądanego poziomu 50 % przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wynosiła [...] Mg, podczas gdy przekazano [...] Mg.
Nie można uznać za zasadny zarzut kasacyjny dokonania przez Sąd I instancji błędnej wykładni art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. w związku z art. 9g tej ustawy poprzez wymierzenie kary administracyjnej na podstawie wykazanych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych z frakcji papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła innych niż wskazanych w art. 9g u.c.p.g. Zgodnie z art. 9x ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g. podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami. Skoro z danych podanych w sprawozdaniu, ilości odebranych przez stronę skarżącą kasacyjnie odpadów komunalnych i poddanych recyklingowi lub innej formie przygotowania do ponownego użycia wynika, że wymagane poziomy nie zostały osiągnięte, to wymierzając na podstawie ww. przepisów karę trafnie Sąd I instancji stwierdził brak naruszenia przez organy tych przepisów. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium jaki i w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie stwierdzono, że jako podstawę rozstrzygnięcia co do uzyskanego przez skarżącą spółkę wskaźnika poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu przyjęto wskaźnik podawany przez podmiot prowadzący instalację komunalną o którym mowa w art. 9oa ust. 3 u.c.p.g., czyli inny niż mowa w art. 9g u.c.p.g. Powyższego ustalenia dokonano powołując się na dane wskazane przez samą skarżącą kasacyjnie w rocznym sprawozdaniu sporządzonym za 2020 rok. W sprawozdaniu tym nie ma mowy, że powyższe dane są danymi przekazanymi skarżącej przez podmiot prowadzący instalacje i to w oparciu o art. 9oa ust. 3 u.c.p.g.
Nie jest także uzasadniony zarzut dokonania przez Sąd I instancji błędnego zastosowania art. 9n ust. 4 i art. 9oa w związku z art. 9g u.c.p.g. poprzez błędne przyjęcie, że poziomy recyklingu przekazywane przez instalację na podstawie art. 9oa u.c.p.g. i poziomy recyklingu zamieszczane przez skarżącą w sprawozdaniu rocznym na podstawie art. 9n ust. 4 u.c.p.g. są tożsame z poziomami recyklingu, o których mowa w art. 9g i można na ich podstawie wymierzyć karę, o której mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. W istocie tak sformułowany zarzut dotyczy ustalania w rocznym sprawozdaniu samego poziomu recyklingu przez stronę skarżącą kasacyjnie. Podnosi ona bowiem w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że o ile z treści art. 9oa ust. 1 u.c.p.g. wynika obowiązek prowadzącego regionalną instalację do przetwarzania odpadów komunalnych do przekazywania przedsiębiorcy odbierającemu odpady komunalne od właścicieli nieruchomości informacji o odpadach, przekazanych mu przez tego przedsiębiorcę, który poddał je procesowi przygotowania do ponownego użycia, recyklingu lub przekazał w tym celu innemu posiadaczowi odpadów, to z kolei art. 9oa ust. 3 tej ustawy dopuszcza jako możliwość przekazywania jedynie iloczynu średniego procentowego wskaźnika osiągniętego w danej instalacji w odniesieniu do masy odpadów komunalnych odpowiednio dla:
1) recyklingu, lub
2) przygotowania do ponownego użycia, lub
3) odzysku,
oraz w każdym z tym przypadków łącznej masy odpadów komunalnych przekazanych przez gminę.
Takie stanowisko skarżącej nie zasługuje na aprobatę. Zakresy obu przepisów, tj. art. 9oa ust. 1 i art. 9oa ust. 3 u.c.p.g. nie są identyczne. W art. 9oa ust. 1 ww. ustawy ustawodawca nałożył obowiązek na każdy podmiot prowadzący regionalną instalację do przetwarzania odpadów komunalnych do przekazywania przedsiębiorcy odbierającemu odpady komunalne od właścicieli nieruchomości odrębnej i zindywidualizowanej informacji o odpadach przekazanych mu tylko przez tego przedsiębiorcę. Art. 9oa ust. 3 u.c.p.g. nie stanowi alternatywy dla obowiązku wynikającego z ust. 1 tego przepisu w odniesieniu do przedsiębiorcy odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 9a ust. 3 ww. ustawy prowadzący regionalną instalację do przetwarzania odpadów komunalnych jedynie fakultatywnie może przekazywać informacje o masie odpadów komunalnych poddanych recyklingowi lub innym formom przekształceni jako iloczyn średniego procentowego wskaźnika osiąganego przez dana instalację przy czym w każdym przypadku dotyczy to odpadów komunalnych przekazanych tylkoprzez gminę, a nie przedsiębiorcę. Tak bowiem należy interpretować art. 9oa ust. 3 u.c.p.g., ponieważ w każdym z opisanych w nim przypadków mowa jest o recyklingu (i innych formach przetwarzania) odpadów komunalnych wraz z łączną masą odpadów komunalnych przekazanych przez gminę. Z treści zaś powołanego art. 9oa ust. 1 u.c.p.g. wprost wynika, że podmiot prowadzący instalację komunalną zawiera odrębne umowy z przedsiębiorcami odbierającymi odpady komunalne od właścicieli nieruchomości oraz odrębne z gminami.
Tym samym nie można uznać, że Sąd I instancji w tej sprawie dokonał błędnej wykładni ww. przepisów, skoro wyraźnie stwierdził, że to na stronie skarżącej kasacyjnie jako przedsiębiorcy odbierającemu odpady komunalne od właścicieli nieruchomości ciążył obowiązek podania w sprawozdaniu danych, które odzwierciedlałyby rzeczywiste ilości odpadów dostarczanych do instalacji przetwarzającej takie odpady i poddanych przetworzeniu.
Nie można też zarzucić Sądowi I instancji błędnej wykładni art. 9n ust. 4 u.c.p.g., skoro trafnie ten Sąd stwierdził, że zgodnie z tym przepisem to na podmiocie odbierającym odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości ciąży obowiązek zamieszczenia w sprawozdaniu informacji o osiągniętych poziomach recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania w ostatnim sprawozdaniu składanym za dany rok. Obowiązek ten został przez ustawodawcę nałożony na wskazany podmiot, a tym samym obowiązek zgromadzenia dowodów stanowiących podstawę podania danych umożliwiających obliczenie osiągniętego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu obciąża ten podmiot. Kwestia wywiązywania się przez podmiot prowadzący instalację ze swoich obowiązków wobec przedsiębiorców odbierających odpady komunalne, o którym mowa w art. 9oa ust. 1 u.c.p.g. jest poza przedmiotem tej sprawy.
Nie znajdują uzasadnienia także zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., mimo że decyzja SKO wydana została - w ocenie strony skarżącej - z naruszeniem art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 i w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy polegających na ustaleniu, jakie poziomy recyklingu skarżąca faktycznie uzyskała. Naruszenie art. 7 k.p.a. w postaci mogącej mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia danej sprawy mogłoby mieć miejsce wtedy, gdyby organy administracyjne nie ustalały stanu faktycznego sprawy. W tej zaś sprawie trafnie Sąd I instancji stwierdził, że stan faktyczny został przez organy ustalony w zakresie wszystkich istotnych do rozstrzygnięcia sprawy okoliczności w oparciu o dostępne dla organów dowody, a w szczególności sprawozdanie złożone przez skarżącą. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracyjny zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Podnosząc powyższy zarzut strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała, jakich to innych niż złożone przez nią sprawozdanie za 2020 r., dowodów lub innych czynności dowodowych nie przeprowadziły organy w tej sprawie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej zawiera jedynie polemikę wskazującą, że skoro spółka otrzymała od podmiotu prowadzącego instalację jedynie iloczyn średniego procentowego wskaźnika osiągniętego w tej instalacji, to wątpliwe jest, aby był to wskaźnik rzeczywiście osiągnięty przez tę spółkę. Tym niemniej to nie organy, ale właśnie strona skarżącą kasacyjnie, jako przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, miała obowiązek podania rzetelnych danych w sprawozdaniu, w tym informacji pozwalających ustalić osiągnięty w roku poziom recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Kwestionując dane jakie sama spółka podała w sprawozdaniu, nie wskazała jednocześnie innych dowodów pozwalających podważyć ustalenia poczynione przez organy właśnie o te dane, następnie zaakceptowane przez Sąd I instancji. Zauważyć należy, że z przepisu art. 9g u.c.p.g. wynika, że podmiot odbierający odpady komunalne obowiązany jest do osiągnięcia określonych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w " odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów w art. 3aa albo art. 3b ust. 1". W kontekście tego przepisu, zgodnie z wymogami wykładni systemowej należy odczytywać przedmiot obowiązku sprawozdawczego ustanowionego w art. 9n ust. 4 u.c.p.g. jako dotyczący osiągnięcia przez dany podmiot składający sprawozdanie wymaganych w poszczególnych latach poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, a nie średnio przez instalację. Wbrew twierdzeniom skarżącej brak użycia w art. 9n ust. 4 u.c.p.g. zwrotu "przez siebie" nie podważa takiej interpretacji, zaś regulacja zawarta w art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. zasadność tę tylko potwierdza. Skoro przepis art. 9g u.c.p.g. nakazuje danemu podmiotowi odbierającemu odpady komunalne uzyskać w odniesieniu do odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu to nie do przyjęcia jest, że w sprawozdaniu, zgodnie z wolą ustawodawcy winien podać dane dotyczące średniej uzyskiwanej i podawanej w tym zakresie przez instalację, a na dodatek w oparciu o tą średnią właściwy organ winien dokonać oceny czy dany podmiot wywiązał się z nałożonego zindywidualizowanego obowiązku. Tym samym to nie tyle dane przekazywane przez podmiot prowadzący instalację obrazujące średnią uzyskaną przez instalacje były podstawą do ustalenia braku osiągnięcia odpowiednich wskaźników, co dane wskazane przez samą skarżącą w sprawozdaniu rocznym. Nie zmienia tej oceny fakt, że skarżąca opierała się, podając te dane, na danych otrzymywanych z instalacji, a dotyczących średniej uzyskanej przez instalację. Skutki zaniechania przez skarżącą gromadzenia dowodów pozwalających ustalić inny, jej zdaniem rzeczywisty osiągnięty przez nią wskaźnik poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odbieranych odpadów i opieranie się na danych uzyskiwanych od podmiotu prowadzącego instalacje ją procesowo obciążają. Skarżąca jako podmiot profesjonalnie zajmujący się gospodarką odpadów winna między innymi tak zorganizować współpracę z podmiotem prowadzącym instalację, która pozwalałby uzyskać od podmiotu prowadzącego instalację informację o której mowa w art. 9oa ust. 1 u.c.p.g.
Także zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. nie jest zasadny, ponieważ przepis ten określa co ma zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji administracyjnej, a strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała, jakich elementów objętych tym przepisem nie zawiera zaskarżona do Sądu I instancji decyzja.
Nie jest także uzasadniony kolejny zarzut skargi kasacyjnej, dotyczący naruszenia przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lic p.p.s.a. w zw. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.) w zakresie, w którym strona skarżąca kasacyjnie zarzuca Sądowi I instancji błędne uznanie za prawidłowo ustalony w tej sprawie przez organy stan faktyczny mimo niepodjęcia przez organy czynności niezbędnych do ustalenia, że skarżąca spółka uczyniła wszystko, czego można od niej rozsądnie wymagać, aby nie doszło do naruszenia art. 9g w związku z art. 9x ust. 2 u.c.p,g. W uzasadnieniu tego zarzutu kasacyjnego podniesiono, że odpowiedzialność administracyjna za brak realizacji obowiązku nałożonego w art. 9g u.c.p.g. ma charakter represyjny. Nie jest ona odpowiedzialnością absolutną. Naruszający przepisy może się zwolnić od tej odpowiedzialności, jeżeli wykaże , że uczynił wszystko , czego było można od niego rozsądnie wymagać, aby do naruszenia przepisów skutkujących tą odpowiedzialnością nie dopuścić. Jako okoliczność uzasadniającą zwolnienie z odpowiedzialności w niniejszej sprawie skarżąca wskazuje na ustalenie osiągniętego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu w oparciu o dane dotyczące średnich wartości uzyskanych od instalacji, które nie odpowiadają rzeczywistości. Jej zdaniem trudno wskazać w takiej sytuacji co winna zrobić skarżąca w niniejszej sprawie, aby te średnie zmienić, skoro nie zależą one od jej działania. Tak postawiony zarzut kasacyjny świadczy, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, o braku zrozumienia przez stronę istoty sporu w niniejszej sprawie. Ustalając osiągnięty przez skarżącą poziom przygotowana odebranych odpadów komunalnych do ponownego użycia i recyklingu organy oparły się na informacjach podanych w sprawozdaniu przez skarżącą, które podając winna się opierać na posiadanych danych dotyczących jej działalności, czyli łącznej masie odpadów komunalnych odebranych przez siebie od właścicieli nieruchomości oraz łącznej masie odpadów komunalnych przekazanych do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Kwestia natomiast oparcia się w sprawozdaniu na danych przekazanych przez instalację, o których mowa w art. 9oa ust. 3 u.c.p.g. i brak wskazania dowodów pozwalających ustalić inny poziom przygotowania odpadów do ponownego użycia lub recyklingu osiągniętego przez skarżącą była już przedmiotem rozważań w niniejszym uzasadnieniu. O tym jakie dane stanowiły podstawę obliczeń związanych z oceną osiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu zadecydowała sama skarżąca. Nie wnikając w rzetelność podanych w sprawozdaniu przez skarżącą danych dotyczących rzeczywistej realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 9g u,c.p.g., bo nie stanowi to przedmiotu niniejszej sprawy kasacyjnej, stwierdzić należy, że spółka nie posiada dowodów pozwalających dokonać innych w tym zakresie ustaleń, o czym może świadczyć brak ich wskazania nie tylko w skardze kasacyjnej, ale także na wcześniejszych etapach postępowania oraz, że próbuje w tym zakresie przenieść obowiązek wykazania na organy. Z przepisów dotyczących obowiązków nałożonych na podmioty trudniące się gospodarką odpadami w zakresie określonym przez u.c.p.g. oraz określających sposób i tryb oceny ich realizacji wynika, że składane sprawozdania stanowią podstawowy dowód w oparciu o który właściwe organy dokonują oceny wywiązania się z tych obowiązków. Podmiot składający dane sprawozdanie oczywiście musi się liczyć z możliwością jego weryfikacji przez właściwy organ, o której mowa wart. 9p u.c.p.g. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podanie ewentualnych niewłaściwych danych w sprawozdaniu było spowodowane działaniem samej skarżącej, z przyczyn leżących po jej stronie, a nie błędnymi rozwiązaniami wprowadzonymi przez ustawodawcę. Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że twierdząc, iż Sąd I instancji błędne przyjął, że realizując art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, skarżąca kasacyjnie nie wykazała, jakich to dowodów lub innych czynności dowodowych nie przeprowadziły organy w tej sprawie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej zawiera zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jedynie polemikę wskazującą, że skoro spółka otrzymała od podmiotu prowadzącego instalację, jedynie iloczyn średniego procentowo wskaźnika osiągniętego w tej instalacji, to wątpliwe, aby był to wskaźnik rzeczywiście osiągnięty przez tę spółkę (w dorozumieniu osiągnęła zapewne wyższy). Jednak to nie na organie, a na stronie skarżącej kasacyjnie jako przedsiębiorcy odbierającym odpady komunalne na podstawie umów z właścicielami nieruchomości ciążył obowiązek podania w sprawozdaniu rzetelnych danych, w tym informacji dotyczących osiągniętego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczania masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Skarżąca w toku całego postępowania, a w szczególności w skardze kasacyjnej nie przedłożyła żadnych dowodów pozwalających ustalić, że uzyskała wskaźnik o którym mowa w art. 9g u.c.p.g. na innym poziomie niż wskazały to organy w zaskarżonej decyzji, a przyjął za prawidłowy Sąd I instancji. Tym samym nie zasługuje na uwzględnienie także powiązany z tych zarzutem zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 7 ,art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. wobec braku ustalenia zdaniem skarżącej przez organy czy uczyniła jako przedsiębiorca czego można było od niej wymagać, aby do naruszenia art. 9g u.c.p.g. nie doszło. Przepis art. 151 p.p.s.a. jest przepisem wynikowym. Skoro Sąd I instancji nie stwierdził naruszenia przez organy wskazanych przepisów k.p.a. w zakresie okoliczności mających skutkować uwolnieniem skarżącej od odpowiedzialności za brak osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu za 2020 rok, o czy była mowa przy ocenie poprzedniego zarzuty to tym samym zostały spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 151 p.p.s.a. jako przepisu wynikowego.
Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak uwzględnienia przez organy i zaakceptowania tego stanowiska przez Sąd I instancji informacji wynikającej z pisma [...] Sp. z o.o. w [...] – Zakład Zagospodarowania Odpadów [...] z której wynika, że skarżącej podawano jako masę odpadów komunalnych poddanych recyklingowi, odzyskowi i przygotowanych do ponownego użycia w 2020 roku dla poszczególnych rodzajów odpadów , w oparciu o procentowy udział odpadów przyjętych z firmy [...] sp. z o.o. w stosunku do całkowitej masy odpadów danego rodzaju jaka została przyjęta w instalacji, pomnożony przez całkowita ilość odpadów przekazanych z instalacji do recyklingu, odzysku i przygotowania do ponownego użycia. Jest zatem oczywistym, że powyższe dane nie były danymi o których mowa w art. 9oa ust. 1 u.c.p.g. jakie instalacja obowiązana była przekazywać skarżącej jako przedsiębiorcy odbierającemu odpady komunalne od właścicieli nieruchomości z którymi ma zawarte umowy. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem informacje te miały dotyczyć masy odpadów przekazanych przez przedsiębiorcę do instalacji, które następnie zostały poddane procesowi przygotowania do ponownego użycia, recyklingu lub przekazane w tym celu innemu posiadaczowi odpadów. O relacjach przepisów art. 9oa ust. 1 i art. 9oa ust. 3 u.c.p.g. była już mowa w niniejszym uzasadnieniu. Powtórzyć jedynie należy, że przepis 9oa ust. 3 nie stanowi alternatywy do art. 9oa ust. 3 odnośnie informacji jakie winna instalacja przekazywać przedsiębiorcy odbierającemu odpady komunalne od właścicieli nieruchomości. Przepisy te dotyczą dwóch rożnych sytuacji. Przepis art. 9oa ust. 3 dotyczy bowiem informacji jakie można alternatywnie przekazać gminie. Jednak kwestia wywiązania się przez instalację z obowiązków informowania przedsiębiorcy nie stanowi przedmiotu niniejszego postępowania. Istotne w niniejszej sprawie jest to, że to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek wskazania danych w rocznym sprawozdaniu pozwalających ustalić osiągnięty poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, o którym mowa w art. 9g u.c.p.g., a organ dokonujący oceny wywiązania się z tego obowiązku jest uprawniony do odwoływania się do danych w tym dokumencie zamieszczonych. Ewentualny brak posiadania przez skarżącą kasacyjnie spółkę właściwych danych pozwalających w sposób należyty to udokumentować nie może skutkować przeniesieniem tego obowiązku na organ. Organ zgodnie z art. 9p u.c.p.g. jest obowiązany do weryfikacji przestawionych danych w sprawozdaniu, co nie jest tożsame z obowiązkiem wykazywania czy przedsiębiorca osiągnął wymagany poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, a jeżeli nie to w jakiej wysokości. Brak podania w sprawozdaniu właściwych danych obciąża zatem przedsiębiorcę. Nawet skuteczne podważenie danych jakie zostały podane przez skarżącą w sprawozdaniu nie może tak jak wnioskuje skarżąca skutkować brakiem podstaw do wymierzenia spornej kary pieniężnej, aż do momentu wykazania przez organ czy spółka osiągnęła wymagany poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, a jeżeli nie to " ile brakowało", czyli przeniesienia obowiązków w zakresie sprawozdawczości z przedsiębiorcy na organ. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie kolejny zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia ar. 151 p.p.s.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi skoro zdaniem skarżącej zaskarżona decyzją została wydana przez Kolegium z naruszeniem art. 7 , art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. z powodów wskazanych z uprzednio ocenianym zarzutem kasacyjnym, czyli braku uwzględnienia informacji wynikających z pisma ZZO w [...].
Brak jest również podstaw do uwzględnienia ostatnich dwóch podniesionych zarzutów kasacyjnych. Pierwszy z nich dotyczy naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 189d k.p.a. i art. 189 f k.p.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i brak zbadania przesłanek nakładających administracyjna karę pieniężną i przesłanek do odstąpienia nałożenia tejże kary podczas gdy w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do odstąpienia od nałożenia spornej kary pieniężnej. Natomiast drugi z podniesionych zarzutów dotyczył niewłaściwego zastosowania art. 151 p.p.s.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi na decyzje skargi Kolegium, w sytuacji gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 189d k.p.a. i art. 189f k.p.a. Organy administracji obu instancji wskazały okoliczności uzasadniające ich zdaniem odmowę zastosowania regulacji wskazanych w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 189d k.p.a. Natomiast Sąd I instancji uznał powyższą argumentację za w całości uzasadniającą odmowę odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Zgodzić należy, się ze stanowiskiem, w szczególności, że sam brakujący poziom recyklingu nie jest znikomy, skoro ustawodawca na dany rok wymagał 50% , a spółka uzyskała [...]%. Nadto spółka nie wykazała, aby podejmowała jakiekolwiek dodatkowe działania , które umożliwiłyby je uzyskać wymagany poziom. Dotyczy to w szczególności instytucji określonej w art. 6ka u.c.p.g. Podejmując się określonej działalności skarżąca winna liczyć się z koniecznością realizacji obowiązków z tym związanych, a w szczególności obowiązków nakładanych przez ustawodawcę i wyartykułowanych z znacznym wyprzedzeniem. Nałożenie spornej kary pieniężnej ma na celu nie tylko realizacje prewencji szczególnej odnoszącej się do skarżącej , ale także cele prewencji ogólnej. Powyższe rozważania czynią także bezzasadnym zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 151 p.p.s.a. przez Sąd I instancji poprzez oddalenie skargi mimo, że zaskarżona decyzja Kolegium została wydana z naruszeniem art. 189 d k.p.a. i art. 189f k.p.a. z powodów wskazanych w zarzucie uprzednio ocenianym.
Stwierdzenie braku usprawiedliwionych podstaw wyżej ocenianych zarzutów kasacyjnych czyni także bezzasadnym pozostałe zarzuty podniesione na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a dotyczących niewłaściwego zastosowania art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Skarżąca kasacyjnie podniosła je jako konsekwencja błędnego stanowiska Sądu I instancji odnośnie braku podstaw do zanegowania przedstawionej przez organy koncepcji ustalenia osiągniętego przez nią poziomu przygotowania odbieranych odpadów do ponownego użycia i recyklingu w powiązaniu z wykładnią przepisów art. 9x ust. 2 pkt 1 , art. 9g oraz art. 9n ust. 4 i art. 9oa u.c.p.g., znaczenia wskaźnika podawanego przez podmiot prowadzący instalację, danych zawartych w sprawozdaniu składanym przez spółkę oraz ustaleń stanowiących podstawę odmowy zastosowania art. 189f k.p.a.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a, uznając, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw orzekł jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI