III OSK 212/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-06-27
NSAAdministracyjneWysokansa
służba celnaKrajowa Administracja Skarbowazwolnienie ze służbyinformacje niejawnepoświadczenie bezpieczeństwaochrona informacjidyspozycyjnośćdobro służbyutrata zaufania

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej, uznając cofnięcie poświadczenia bezpieczeństwa za ważną przyczynę zwolnienia ze służby.

Skarga kasacyjna dotyczyła zwolnienia funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej ze służby po cofnięciu mu poświadczenia bezpieczeństwa. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając, że utrata poświadczenia bezpieczeństwa stanowi ważną przyczynę zwolnienia na podstawie art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS, zwłaszcza w kontekście zadań służby. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądu niższej instancji i podkreślając wagę zadań Służby Celno-Skarbowej oraz konieczność zapewnienia najwyższych standardów etycznych i postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez D.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej o zwolnieniu ze służby. Podstawą zwolnienia było cofnięcie D.S. poświadczenia bezpieczeństwa, co organ uznał za ważną przyczynę uzasadniającą zwolnienie na podstawie art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (KAS). Sąd pierwszej instancji zgodził się z organami, że utrata poświadczenia bezpieczeństwa, w połączeniu z relacjami skarżącego z osobami trzecimi i miejscem pełnienia służby, stanowiło podstawę do zwolnienia, gdyż dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantowało należytego wykonywania obowiązków i mogło godzić w dobro służby. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że przepis art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS został zastosowany prawidłowo. Sąd podkreślił, że zwroty "inna ważna przyczyna" i "dobro służby" mają szeroki zakres stosowania i powinny być interpretowane w kontekście zadań KAS, takich jak ochrona interesów państwa i obszaru celnego UE. Cofnięcie poświadczenia bezpieczeństwa, jako brak rękojmi właściwego postępowania z informacjami niejawnymi, zostało uznane za wystarczającą przesłankę do zwolnienia, szczególnie w kontekście specyfiki służby celno-skarbowej. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym pominięcia wniosków dowodowych i braku zawieszenia postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, cofnięcie poświadczenia bezpieczeństwa, w połączeniu z innymi okolicznościami (relacje z osobami trzecimi, miejsce pełnienia służby), stanowi "inną ważną przyczynę" uzasadniającą zwolnienie, gdyż dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków i może godzić w dobro służby.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że utrata rękojmi zachowania tajemnicy, wynikająca z cofnięcia poświadczenia bezpieczeństwa, jest wystarczającą przesłanką do zwolnienia, nawet jeśli funkcjonariusz nie wykonuje bezpośrednio czynności wymagających dostępu do informacji niejawnych. Waga zadań Służby Celno-Skarbowej i konieczność zapewnienia najwyższych standardów etycznych uzasadniają takie działanie dla ochrony dobra służby.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (29)

Główne

ustawa o KAS art. 180 § 1 pkt 8

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

Przepis ten pozwala na zwolnienie funkcjonariusza ze służby w przypadku zaistnienia "innej ważnej przyczyny", jeżeli dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków, w szczególności gdy wymaga tego dobro KAS lub nastąpiła utrata zaufania. Sąd uznał cofnięcie poświadczenia bezpieczeństwa za taką przyczynę.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

ustawa o KAS art. 162 § 2

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

Przepis ten reguluje możliwość przeniesienia funkcjonariusza na inne stanowisko, ale nie ma zastosowania, gdy podstawą zwolnienia są indywidualne oceny funkcjonariusza.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 125 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.i.n. art. 24 § 2

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych

ustawa o KAS art. 1 § 1

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o KAS art. 1 § 2

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o KAS art. 1 § 3

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o KAS art. 2 § 1

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o KAS art. 159 § 1

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o KAS art. 113

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o KAS art. 117

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o KAS art. 118 § 1-17

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o KAS art. 119 § 1-10

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o KAS art. 120 § 1-6

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o KAS art. 122

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o KAS art. 126

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o KAS art. 127 § 1-5

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o KAS art. 127a § 1, 2 i 6-12

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o KAS art. 128 § 1

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o KAS art. 131 § 1, 2 i 5

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o KAS art. 133

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Cofnięcie poświadczenia bezpieczeństwa stanowi "inną ważną przyczynę" zwolnienia ze służby na podstawie art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS, gdy dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków lub godzi w dobro służby. Waga zadań Służby Celno-Skarbowej i konieczność zapewnienia najwyższych standardów etycznych uzasadniają zwolnienie funkcjonariusza, który utracił rękojmię zachowania tajemnicy. Przepis art. 162 ust. 2 ustawy o KAS nie nakłada obowiązku przeniesienia funkcjonariusza, gdy podstawą zwolnienia są jego indywidualne zachowania, a nie potrzeby KAS. Zawieszenie postępowania przez sąd administracyjny jest fakultatywne i nie stanowi naruszenia prawa, gdy nie jest celowe lub gdy sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta.

Odrzucone argumenty

Brak ważnej przyczyny uzasadniającej zwolnienie ze służby. Obowiązujące przepisy nie nakładają na funkcjonariusza obowiązku posiadania dokumentu umożliwiającego dostęp do informacji niejawnych. Dobro Krajowej Administracji Skarbowej nie wymagało zwolnienia skarżącego ze służby. Decyzja o cofnięciu skarżącemu poświadczenia bezpieczeństwa nie jest prawomocna (argument obalony przez NSA wskazujący na prawomocne oddalenie skargi w tej sprawie). Naruszenie art. 106 § 3 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez pominięcie wniosku dowodowego i błędne stwierdzenie o konieczności posiadania poświadczenia bezpieczeństwa na wszystkich stanowiskach. Naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez brak zawieszenia postępowania.

Godne uwagi sformułowania

"inna ważna przyczyna", "dobro służby", które nadają się do elastycznego stosowania w praktyce i stwarzają właściwym przełożonym szeroki zakres władzy dyskrecjonalnej cofnięcie skarżącemu poświadczenia bezpieczeństwa jest równoznaczne z brakiem rękojmi właściwego postępowania z informacjami niejawnymi funkcjonariusze, realizując w/w zadania, pełnią społecznie doniosłą rolę – służą dobru wspólnemu wszystkich obywateli służba w Służbie Celno-Skarbowej wymaga legitymowania się przez funkcjonariuszy najwyższymi standardami etycznymi i normami postępowania zgodnymi z obowiązującym prawem

Skład orzekający

Zbigniew Ślusarczyk

przewodniczący

Mirosław Wincenciak

sprawozdawca

Ireneusz Dukiel

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS w kontekście zwolnienia funkcjonariusza z powodu utraty poświadczenia bezpieczeństwa, nawet jeśli nie wykonuje on bezpośrednio czynności z dostępem do informacji niejawnych. Uzasadnienie znaczenia \"dobra służby\" i \"utraty zaufania\" w służbach mundurowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej i jego dostępu do informacji niejawnych. Interpretacja zwrotów niedookreślonych w ustawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z bezpieczeństwem informacji i zaufaniem w służbach mundurowych, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i pracy służb.

Utrata dostępu do poufnych informacji to koniec kariery w Służbie Celno-Skarbowej?

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 212/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-06-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ireneusz Dukiel
Mirosław Wincenciak /sprawozdawca/
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6197 Służba Celna
Hasła tematyczne
Służba celna
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1855/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-09-04
Skarżony organ
Szef Krajowej Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 813
art. 180 ust. 1 pkt 8
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t. j.)
Sentencja
Dnia 27 czerwca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel Protokolant: asystent sędziego Przemysław Iżycki po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 września 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1855/22 w sprawie ze skargi D.S. na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 18 sierpnia 2022 r. nr DOM1.1125.65.2022. EDE w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 września 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1855/22 oddalił skargę D.S. na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 18 sierpnia 2022 r. nr DOM1.1125.65.2022. EDE w przedmiocie zwolnienia ze służby.
U podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] decyzją z dnia 31 maja 2022 r. nr 0601-IPK-2.120.2917.2022, na podstawie art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 813 ze zm., dalej w skrócie: "ustawa o KAS"), zwolnił D.S. ze służby w Służbie Celno-Skarbowej w Izbie Administracji Skarbowej w [...] ([...] Urzędzie Celno-Skarbowym w [...]), z upływem 2 tygodni od dnia doręczenia decyzji. Motywując swoje rozstrzygnięcie, organ pierwszej instancji wskazał, że pełniąc służbę w Służbie Celno-Skarbowej wyżej wymieniony ma dostęp do danych, którymi potencjalnie byłyby zainteresowane osoby trudniące się nielegalną działalnością. Wykazane w decyzji Pełnomocnika ds. Ochrony Informacji Niejawnych Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia 25 stycznia 2022 r. oraz w decyzji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia 18 marca 2022 r. wątpliwości co do rękojmi zachowania tajemnicy w zakresie informacji niejawnych stały się podstawą do cofnięcia D.S. poświadczenia bezpieczeństwa.
W wyniku wniesienia przez stronę odwołania od w/w decyzji, Szef Krajowej Administracji Skarbowej decyzją z dnia 18 sierpnia 2022 r. nr DOM1.1125.65.2022.EDE utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołał art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS, zgodnie z którym funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku zaistnienia innej, niż określone w pkt 1-7, ważnej przyczyny, jeżeli dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków, w szczególności gdy wymaga tego dobro KAS lub nastąpiła utrata zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych. Zwolnienie ze służby w omawianym przypadku następuje, zgodnie z art. 180 ust. 3 ustawy o KAS, po zasięgnięciu opinii związku zawodowego funkcjonariuszy. Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie zaistniały uzasadnione przesłanki do zwolnienia D.S. ze służby w oparciu o w/w podstawę prawną. Organ powołał się na uzasadnienie decyzji Szefa ABW z dnia 18 marca 2022 r. nr 1(162)/2022, w którym podano, że analiza materiału dowodowego zebranego w kontrolnym postępowaniu sprawdzającym wykazała, iż zawarte w nim informacje dotyczące osób trzecich wywołują niedające się usunąć uzasadnione wątpliwości, o których mowa w art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 742 ze zm., dalej w skrócie: "u.o.i.n."). Wątpliwości te wynikają z relacji osoby sprawdzanej z osobami, których dotyczyły w/w informacje oraz zależności pomiędzy ich charakterem a miejscem pełnienia służby przez D.S. Odnosząc się przy tym do argumentacji strony, iż aktualnie obowiązujące przepisy nie nakładają na funkcjonariusza obowiązku posiadania dokumentu umożliwiającego dostęp do informacji niejawnych, Szef KAS wskazał, że wprawdzie przepisy ustawy o KAS obligatoryjny wymóg dawania rękojmi zachowania tajemnicy, stosownie do wymogów określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych, ograniczają do funkcjonariuszy wykonujących czynności, o których mowa w art. 113-117, art. 118 ust. 1-17, art. 119 ust. 1-10, art. 120 ust. 1-6, art. 122-126, art. 127 ust. 1-5, art. 127a ust. 1, 2 i 6-12, art. 128 ust. 1, art. 131 ust. 1, 2 i 5 i art. 133, to jednak nie oznacza to, że w przypadku cofnięcia poświadczenia bezpieczeństwa dostępu do informacji niejawnych funkcjonariuszowi wykonującemu zadania inne, niż wyżej wymienione, brak jest możliwości zwolnienia ze służby w oparciu o przepis art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D.S. zarzucił naruszenie art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS oraz art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej w skrócie: "k.p.a."), poprzez błędną ocenę dowodów i uznanie, że cofnięcie poświadczenia bezpieczeństwa, w następstwie czego skarżący nie daje rękojmi zachowania tajemnicy, stanowi przeszkodę dla dopuszczenia do informacji niejawnych występujących na stanowisku służbowym funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej, a co w konsekwencji przemawia za zasadnością zwolnienia skarżącego ze służby.
Szef Krajowej Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku stwierdził, że zwolnienie ze służby na podstawie art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS może nastąpić w przypadku zaistnienia innej, niż określona w pkt 1-7 art. 180 tej ustawy, ważnej przyczyny, jeżeli dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych, w szczególności gdy wymaga tego dobro KAS lub gdy nastąpiła utrata zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych. W sprawie niniejszej bezsporne jest, że Pełnomocnik ds. Ochrony Informacji Niejawnych Izby Administracji Skarbowej w [...] decyzją z dnia 25 stycznia 2022 r. nr 177/1/2021, utrzymaną następnie w mocy decyzją Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia 18 marca 2022 r. nr 1(162)/2022, cofnął D.S. poświadczenie bezpieczeństwa z dnia 12 lutego 2021 r. nr 42/2021, wydane przez Zastępcę Pełnomocnika ds. Ochrony Informacji Niejawnych Izby Administracji Skarbowej w [...], upoważniające do dostępu do informacji niejawnych oznaczonych klauzulą "poufne". W uzasadnieniu w/w decyzji powołano się na analizę przeprowadzoną w kontrolnym postępowaniu sprawdzającym, która wykazała, że informacje zawarte w materiale dowodowym zebranym w tymże postępowaniu, dotyczące osób trzecich, wywołują niedające się usunąć wątpliwości, o których mowa w art. 24 ust. 2 u.o.i.n. Wątpliwości te, jak wskazano, wynikają z relacji osoby sprawdzanej z osobami, których dotyczyły informacje, jak również zależności pomiędzy charakterem tych relacji a miejscem pełnienia służby przez skarżącego. Uwzględniając powyższe, organ obu instancji stwierdziły, że posiadanie przez funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej poświadczenia bezpieczeństwa jest niezbędne do wykonywania przez niego zadań i czynności na każdym stanowisku służby w Izbie Administracji Skarbowej w [...], zwłaszcza, że zakres działania Izby Administracji Skarbowej w [...] obejmuje granicę wschodnią Unii Europejskiej. Wszystkie stanowiska związane ze Służbą Celno-Skarbową w Izbie Administracji Skarbowej w [...] wymagają zatem posiadania uprawnień do dostępu do informacji niejawnych o klauzuli "poufne" lub wyższej. W konsekwencji WSA w Warszawie uznał, że przepis art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS został przez organy w tej sprawie zastosowany prawidłowo.
Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], że w realiach niniejszej sprawy "inne ważne przyczyny", o których mowa w art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS, to cofnięcie poświadczenia bezpieczeństwa oraz ujawnione w toku postępowania sprawdzającego relacje łączące skarżącego z osobami trzecimi, a także zależności jakie istnieją między charakterem informacji dotyczących osób trzecich a miejscem pełnienia przez skarżącego służby. Cofnięcie skarżącemu poświadczenia bezpieczeństwa jest równoznaczne z brakiem rękojmi właściwego postępowania z informacjami niejawnymi. Zważywszy na miejsce pełnienia służby przez skarżącego oraz zakres jego obowiązków – może być to postrzegane jako zagrożenie dla ważnego interesu służby, który przeważa nad słusznym interesem skarżącego. Jak już wyżej wskazano, wszystkie stanowiska związane ze Służbą Celno-Skarbową w Izbie Administracji Skarbowej w [...] wymagają posiadania uprawnień do dostępu do informacji niejawnych o klauzuli "poufne" lub wyższej. Jednocześnie, w kartach zakresu uprawnień i obowiązków skarżącego zawarte zostały zapisy dotyczące obowiązku przestrzegania przepisów u.o.i.n. (Karty zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej z dnia 18 marca 2022 r., pkt 3 ppkt 3 – k. 49 akt osobowych; z dnia 28 kwietnia 2021 r., pkt 3 ppkt 8 – k. 32 akt osobowych; z dnia 1 kwietnia 2021 r., pkt 3 ppkt 6 – k. 29 akt osobowych; z dnia 29 grudnia 2020 r., pkt 3 ppkt 3 – k. 20 akt osobowych). Okoliczność cofnięcia skarżącemu poświadczenia bezpieczeństwa, upoważniającego do dostępu do informacji oznaczonych klauzulą "poufne", a przede wszystkim okoliczności, które legły u podstaw podjęcia decyzji o cofnięciu tego poświadczenia bezpieczeństwa, uprawniały zatem organy do rozwiązania ze skarżącym stosunku służbowego w oparciu o omawianą podstawę prawną. Nie ma przy tym racji skarżący, że orzekające w sprawie organy dokonały dowolnej, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, oceny zgromadzonego materiału dowodowego pod kątem rękojmi zachowania przez skarżącego tajemnicy, stosownie do wymogów określonych w przepisach u.o.i.n. Podkreślić bowiem należy, że kwestia tego, czy skarżący daje rękojmię zachowania tajemnicy, była przedmiotem oceny właściwych organów w postępowaniu zakończonym powołaną już wyżej decyzją Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia 18 marca 2022 r. nr 1(162)/2022, natomiast w niniejszym postępowaniu, którego przedmiotem jest zwolnienie skarżącego ze służby, organy dokonywały oceny materiału dowodowego pod kątem spełnienia przesłanek z art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS. Ocena ta nie ma charakteru dowolnego, a podjęte rozstrzygnięcie nie wykracza poza granice uznania administracyjnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł D.S. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a") zarzucił:
I) naruszenie prawa materialnego, poprzez jego błędną wykładnię, tj.:
1) art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS, poprzez błędne przyjęcie, że:
a) w realiach tej sprawy zaistniała "inna ważna przyczyna", uzasadniająca zwolnienie skarżącego ze służby, polegająca na cofnięciu mu poświadczenia bezpieczeństwa;
b) dalsze pozostawanie skarżącego w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania przez niego obowiązków służbowych, gdyż godziłoby to w dobro służby, w sytuacji, gdy:
- w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie zaszła ważna przyczyna przemawiająca za zwolnieniem skarżącego ze służby;
- obowiązujące przepisy prawa nie nakładają na funkcjonariusza obowiązku posiadania dokumentu umożliwiającego dostęp do informacji niejawnych;
- dobro Krajowej Administracji Skarbowej nie wymagało zwolnienia skarżącego ze służby;
- decyzja o cofnięciu skarżącemu poświadczenia bezpieczeństwa nie jest prawomocna;
2) art. 162 ust. 2 ustawy o KAS, poprzez niedokonanie przeniesienia skarżącego na takie samo albo równorzędne stanowisko służbowe do innej jednostki organizacyjnej Krajowej Administracji Skarbowej, w której niewymagane byłoby poświadczenie bezpieczeństwa, w sytuacji, gdy skarżący cieszył się nieposzkalowaną opinią na pełnionym stanowisku, a jedynym czynnikiem, rzekomo uniemożliwiającym mu kontynuowanie pracy w Izbie Administracji Skarbowej w [...], było nieposiadanie przez niego poświadczenia bezpieczeństwa;
II) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 106 § 3 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez całkowite pominięcie w ocenie stanu niniejszej sprawy wniosku dowodowego przedłożonego w piśmie z dnia 22 sierpnia 2023 r. i niezwrócenie się do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej i Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na okoliczności w nich wskazane oraz błędne stwierdzenie, bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym przedmiocie, że wszystkie stanowiska związane ze Służbą Celno-Skarbową w Izbie Administracji Skarbowej w [...] wymagają posiadania uprawnień do dostępu do informacji niejawnych o klauzuli "poufne" lub wyższej;
2) art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., poprzez brak zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy równolegle przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (wtedy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pod sygn. akt II SA/Wa 839/22) toczy się postępowanie ze skargi skarżącego w zakresie uchylenia decyzji o cofnięciu poświadczenia bezpieczeństwa wobec D.S.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS, funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku zaistnienia innej, niż określone w pkt 1-7, ważnej przyczyny, jeżeli dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych, w szczególności gdy wymaga tego dobro KAS lub gdy nastąpiła utrata zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych. Przywołany przepis w okolicznościach przedmiotowej sprawy został zastosowany prawidłowo. Przedmiotem oceny Sądu jest kwestia, czy organ zebrał w sprawie cały materiał dowodowy i dokonał wyboru sposobu jej rozstrzygnięcia po rozważeniu istotnych okoliczności sprawy, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnił w sposób wymagany przepisami k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał kontroli zaskarżonej decyzji, w pełni uwzględniając przy tym unormowania zawarte w powołanych przez skarżącego kasacyjnie przepisach. Sąd pierwszej instancji zasadnie w działaniach organów nie dopatrzył się naruszenia prawa. Przy wydaniu decyzji w sprawie zwolnienia strony ze służby nie doszło bowiem do przekroczenia granic uznania administracyjnego, a przeprowadzone postępowanie spełniało standardy procesowe wynikające z ogólnego postępowania administracyjnego. Przepis art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS zawiera zwroty o dużym stopniu niedookreśloności ("inna ważna przyczyna", "dobro służby"), które nadają się do elastycznego stosowania w praktyce i stwarzają właściwym przełożonym szeroki zakres władzy dyskrecjonalnej. Mimo, że ustawa o KAS nie definiuje tych pojęć, to nie może ulegać wątpliwości, że przy odczytywaniu ich treści należy sięgnąć przede wszystkim do przepisów, które regulują zadania i cele omawianej formacji oraz szczególny status funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej. Pojęcia "inna ważna przyczyna" oraz "dobro służby" należy zatem utożsamiać z koniecznością zapewnienia prawidłowej realizacji przez Służbę Celno-Skarbową obowiązków wynikających przede wszystkim z art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 ustawy o KAS. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o KAS, Krajowa Administracja Skarbowa stanowi wyspecjalizowaną administrację rządową wykonującą zadania z zakresu realizacji dochodów z tytułu podatków, należności celnych, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych, ochrony interesów Skarbu Państwa oraz ochrony obszaru celnego Unii Europejskiej, a także zapewniającą obsługę i wsparcie podatnika i płatnika w prawidłowym wykonywaniu obowiązków podatkowych oraz obsługę i wsparcie przedsiębiorcy w prawidłowym wykonywaniu obowiązków celnych. W ramach KAS wyodrębnia się Służbę Celno-Skarbową, będącą jednolitą i umundurowaną formacją, którą tworzą funkcjonariusze (art. 1 ust. 3). W świetle zaś art. 2 ust. 1 ustawy o KAS do zadań KAS należy m.in.: 1) realizacja dochodów z podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych, jak również innych należności, na podstawie odrębnych przepisów, z wyjątkiem podatków i należności budżetowych, w zakresie których właściwe są inne organy; 2) realizacja dochodów z należności celnych oraz innych opłat związanych z przywozem i wywozem towarów; 3) realizacja polityki celnej wynikającej z członkostwa w unii celnej Unii Europejskiej; 4) obejmowanie towarów procedurami celnymi i regulowanie sytuacji towarów związanych z przywozem i wywozem towarów; 5) zapewnienie obsługi i wsparcia podatnika i płatnika w prawidłowym wykonywaniu obowiązków podatkowych oraz obsługi i wsparcia przedsiębiorcy w prawidłowym wykonywaniu obowiązków celnych; 6) wykonywanie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz wykonywanie zabezpieczenia należności pieniężnych. Stosownie do treści art. 159 ust. 1 ustawy o KAS, podejmując służbę funkcjonariusz w składanym ślubowaniu zobowiązuje się do rzetelnego wykonywania powierzonych obowiązków oraz dbania o dobre imię służby.
W niniejszej sprawie jest niesporne, że skarżącemu kasacyjnie cofnięto poświadczenie bezpieczeństwa. Mając na uwadze wagę zadań realizowanych przez Służbę Celno-Skarbową (ochrona i bezpieczeństwo obszaru celnego) niewątpliwie zasadnie przyjęto, że owa okoliczność mogła być uznana za "inną ważną przyczynę" w rozumieniu art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS. Służba Celno-Skarbowa realizuje zadania z zakresu ochrony i bezpieczeństwa obszaru celnego Wspólnoty Europejskiej. Do zadań tych należy rozpoznawanie, wykrywanie, zapobieganie i zwalczanie przestępstw oraz wykroczeń w zakresie określonym w art. 2 pkt 13-16 ustawy o KAS. Funkcjonariusze, realizując w/w zadania, pełnią społecznie doniosłą rolę – służą dobru wspólnemu wszystkich obywateli. Z tego względu służba w Służbie Celno-Skarbowej wymaga legitymowania się przez funkcjonariuszy najwyższymi standardami etycznymi i normami postępowania zgodnymi z obowiązującym prawem. Jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, cofnięcie skarżącemu kasacyjnie poświadczenia bezpieczeństwa, równoznaczne z brakiem rękojmi właściwego postępowania z informacjami niejawnymi – zważywszy na miejsce pełnienia służby przez skarżącego oraz zakres jego obowiązków – może być postrzegane jako zagrożenie dla ważnego interesu służby, który przeważa nad słusznym interesem strony.
Chybiony okazał się również zarzut naruszenia art. 162 ust. 2 ustawy o KAS, który stanowi, że jeżeli wymagają tego potrzeby KAS, funkcjonariusza można przenieść na takie samo albo równorzędne stanowisko do innej jednostki organizacyjnej KAS, w tej samej albo innej miejscowości. Powołany przepis dotyczy sytuacji, kiedy zmiana stanowiska służbowego, polegająca na przeniesieniu funkcjonariusza, podyktowana jest potrzebami KAS. W tej sprawie to nie potrzeby KAS, a ocena zdarzeń i zachowań skarżącego kasacyjnie, związanych ze służbą w KAS, stanowiła podstawę zwolnienia ze służby.
Na uwzględnienie nie zasługiwały również zarzuty naruszenia prawa procesowego, tj. art. 106 § 3 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. Uzupełniające postępowanie dowodowe z dokumentu, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., jest dopuszczalne tylko w sytuacji, gdy zaoferowany przez stronę (bądź dopuszczony z urzędu) dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu. Celem postępowania uzupełniającego nie jest bowiem ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie, czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. W świetle przedstawionych wyżej rozważań w zakresie podstawy do zwolnienia w oparciu o przesłankę z art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS, a także wobec braku zarzutu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, zarzut ten należało uznać za niezasadny.
Oczekiwanego przez skarżącego kasacyjnie skutku nie mógł odnieść także zarzut naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stanowi on, że sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Ocena zawieszenia pozostawiona została uznaniu sądu, który powinien rozważyć, czy w sprawie celowe jest wstrzymywanie jej biegu. Fakultatywność zawieszenia ma skutek taki, że nie można mówić o naruszeniu prawa procesowego, mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, w sytuacji, gdy sąd administracyjny nie zawiesi postępowania sądowego mimo wystąpienia przesłanki określonej przepisem art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny posiada z urzędu wiedzę, że skarga D.S. na decyzję w sprawie cofnięcia poświadczenia bezpieczeństwa została prawomocnie oddalona (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OSK 411/23).
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI