II SA/Bd 776/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Bydgoszczy oddalił skargę emerytowanego funkcjonariusza Policji na decyzję o uchyleniu równoważnika za brak lokalu mieszkalnego, uznając, że zmiana przepisów pozbawiająca prawa do świadczenia nie narusza zasady ochrony praw nabytych ani zakazu działania prawa wstecz.
Skarżący, emerytowany funkcjonariusz Policji, domagał się uchylenia decyzji o uchyleniu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, argumentując naruszenie zasady ochrony praw nabytych i zakazu działania prawa wstecz. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że zmiana rozporządzenia, która pozbawiła emerytów policyjnych prawa do świadczenia, nie stanowi retroakcji ani naruszenia praw nabytych, a jedynie reguluje stosunki prawne na przyszłość.
Sprawa dotyczyła skargi S. F., emerytowanego funkcjonariusza Policji, na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w B., która utrzymała w mocy decyzję o uchyleniu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Przyznanie równoważnika nastąpiło na podstawie wcześniejszych przepisów, jednak wejście w życie rozporządzenia z dnia 6 kwietnia 2005 r. pozbawiło emerytów i rencistów policyjnych prawa do tego świadczenia. Skarżący zarzucił naruszenie art. 3 Kodeksu cywilnego w związku z art. 2 Konstytucji RP, powołując się na zasadę ochrony praw nabytych i zakaz działania prawa wstecz. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę, wyjaśniając, że zmiana przepisów nie stanowi retroakcji, a jedynie reguluje stosunki prawne na przyszłość. Sąd podkreślił, że ochrona praw nabytych nie jest absolutna i może być ograniczona w uzasadnionych przypadkach, zwłaszcza gdy wymaga tego realizacja innych wartości konstytucyjnych. Sąd wskazał również na błąd proceduralny w decyzjach organów, polegający na nieprawidłowym powołaniu art. 163 K.p.a. zamiast stwierdzenia wygaśnięcia decyzji na podstawie art. 162 § 1 K.p.a., jednak uznał, że błąd ten nie wpływa na istotę rozstrzygnięcia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, zmiana przepisów nie narusza zasady ochrony praw nabytych ani zakazu działania prawa wstecz, ponieważ reguluje ona stosunki prawne na przyszłość, a nie wstecz, a ochrona praw nabytych nie jest absolutna i może być ograniczona w uzasadnionych przypadkach.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że zmiana rozporządzenia pozbawiająca emerytów policyjnych prawa do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego nie jest retroakcją, gdyż dotyczy przyszłych skutków prawnych. Podkreślono, że zasada ochrony praw nabytych nie jest bezwzględna i może być ograniczona na rzecz innych wartości konstytucyjnych. Zmiana przepisów była uzasadniona potrzebą dostosowania regulacji do zmieniających się warunków.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (6)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Pomocnicze
k.c. art. 3
Kodeks cywilny
Sąd uznał, że art. 3 k.c. nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie, która dotyczy prawa administracyjnego.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Skarżący zarzucił naruszenie zasady państwa prawa, jednak sąd uznał, że zmiana przepisów nie narusza tej zasady.
k.p.a. art. 163
Kodeks postępowania administracyjnego
Sąd wskazał na nieprawidłowe powołanie tego przepisu jako podstawy prawnej uchylenia decyzji.
k.p.a. art. 162 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Sąd wskazał, że w sytuacji utraty mocy obowiązującej podstawy prawnej decyzji, powinna ona zostać stwierdzona jako wygasła.
u.z.f.p.
Ustawa z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiana rozporządzenia pozbawiająca emerytów policyjnych prawa do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego nie narusza zasady ochrony praw nabytych ani zakazu działania prawa wstecz, ponieważ dotyczy przyszłych skutków prawnych. Ochrona praw nabytych nie jest absolutna i może być ograniczona na rzecz innych wartości konstytucyjnych. Zmiana przepisów była uzasadniona potrzebą dostosowania regulacji do zmieniających się warunków społecznych lub gospodarczych.
Odrzucone argumenty
Zaskarżona decyzja narusza konstytucyjne zasady państwa prawa i niewzruszalności praw nabytych (art. 3 k.c. w zw. z art. 2 Konstytucji RP). Jednostronne uchylenie decyzji przyznającej uprawnienia, bez zmiany okoliczności faktycznych, godzi w zaufanie do władzy publicznej.
Godne uwagi sformułowania
Zasadę retroakcji pomylono w skardze z retrospektywnością. Ochrona praw nabytych nie ma charakteru absolutnego. Zmiany te muszą znajdować uzasadnienie w innych chronionych konstytucyjnie wartościach. Sama zasada ochrony praw nabytych nie wyklucza stanowienia regulacji, które znoszą lub ograniczają prawa podmiotowe. Stanowisko przeciwne doprowadziłoby do paraliżu państwa i konieczności utrzymania w mocy nawet najbardziej niezrozumiałych zwolnień, preferencji pracowniczych, czy też ulg.
Skład orzekający
Wiesław Czerwiński
przewodniczący sprawozdawca
Elżbieta Piechowiak
członek
Grażyna Malinowska-Wasik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady ochrony praw nabytych i zakazu działania prawa wstecz w kontekście zmian przepisów administracyjnych dotyczących świadczeń."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji emerytów policyjnych i zmiany konkretnego rozporządzenia. Ogólne zasady dotyczące praw nabytych i retroakcji są szeroko ugruntowane w orzecznictwie TK.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej zasady prawnej ochrony praw nabytych i zakazu działania prawa wstecz, co jest istotne dla wielu obywateli. Choć orzeczenie jest rutynowe w swojej konkluzji, uzasadnienie dotyczące tych zasad jest wartościowe.
“Czy państwo może odebrać nabyte prawa? Sąd rozstrzyga o równoważniku dla emerytów policyjnych.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bd 776/05 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2005-12-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-08-10 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Elżbieta Piechowiak Grażyna Malinowska-Wasik Wiesław Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego Hasła tematyczne Policja Skarżony organ Komendant Policji Treść wyniku Oddalono skargę Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Grażyna Malinowska - Wasik Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi S. F. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie równoważnika za brak lokalu mieszkalnego oddala skargę Uzasadnienie Komendant Wojewódzki Policji w B. decyzją nr [...] z [...] 2005r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania S. F. utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w T. z dnia [...] 2005r. nr [...] uchylającą własną decyzję nr [...] o przyznaniu zainteresowanemu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono, że S. F., emerytowany funkcjonariusz Policji, zamieszkuje wraz z rodziną w T. w lokalu należącym do teściowej. Decyzją nr [...] zainteresowanemu został przyznany równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego w wysokości przewidzianej dla policjanta (emeryta) posiadającego członków rodziny. W związku z wejściem z życie w dniu 12 maja 2005r. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 kwietnia 2005r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 70, poz. 633) Komendant Miejski Policji w T. decyzją nr [...] z dnia [...] 2005r. uchylił własną decyzję nr [...] o przyznaniu zainteresowanemu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Zmiana rozporządzenia z 28 kwietnia 2002r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego dokonano rozporządzeniem z 6 kwietnia 2005r. z dniem 12 maja 2005r. spowodowała, że emeryci i renciści policyjni utracili prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. W ocenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. brak jest podstawy prawnej do dalszej wypłaty S. F. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego . S. F. złożył skargę na powyższą decyzję. Zarzucił obrazę przepisów prawa polegającą na naruszeniu art. 3 Kodeksu cywilnego w związku z art. 2 Konstytucji RP polegającą na naruszeniu konstytucyjnych zasad państwa prawa niewzruszalności praw nabytych. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi wskazał na okoliczności faktyczne związane z przyznaniem mu dodatku za brak lokalu mieszkalnego wskazując, że nic nie zmieniło się w jego sytuacji faktycznej, a zaskarżona decyzja jednostronnie i bezzasadnie zmieniła jego sytuację prawną i finansową. Do standardów państwa prawnego należy zagwarantowanie obywatelom bezpieczeństwa prawnego, a jednostronne uchylanie przez organ administracji publicznej decyzji przyznającej obywatelowi uprawnienia, bez zmiany okoliczności faktycznych, na podstawie których uprawnienie to zostało nabyte, godzi w poczucie zaufania do władzy publicznej. Trybunał Konstytucyjny podtrzymuje pogląd , że nakaz ochrony praw obywateli niewadliwie nabytych, zakaz retroaktywnego ograniczenia ich uprawnień, jak również naruszenie zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez to państwo prawa jest bezwzględny. Wskazano, że zakaz działania prawa wstecz stanowi jeden ze składników zasady demokratycznego państwa prawa. Naruszenie tego zakazu przez przepisy ustawy, powoduje uznanie takich przepisów za sprzeczne z Konstytucją. Komendant Wojewódzki Policji w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Jej zarzuty związane są z uchyleniem § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 100, poz. 918). Przepis ten brzmiał: Przepisy rozporządzenia stosuje się do emeryta i rencisty policyjnego, o którym mowa w ustawie z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz. 214). Przepis ten wszedł w życie w terminie 14 dni od daty ogłoszenia, czyli w dniu 12 maja 2005r. Od tego dnia emerytów i rencistów pozbawiono równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Skarżący podniósł zarzuty działania prawa wstecz i naruszenia zasady ochrony praw nabytych. Zarzut naruszenia art. 3 Kodeksu cywilnego nie jest skuteczny, albowiem prawo cywilne nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Obie wskazane wyżej zasady zostały szeroko wyjaśnione w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. W wyroku z dnia 17 grudnia 1997r. sygn. K 22/96 (OTK ZU nr 56/1997, poz. 71) podniesiono, że " zgodnie z utrwaloną linią orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego zasada niedziałania prawa wstecz stanowi podstawę porządku prawnego. Kształtuje zasadę zaufania obywateli do państwa oraz stanowionego przez nie prawa". W wyroku z 31 stycznia 2001r. sygn. P 4/99, (OTK ZU 1/2001, poz. 5) Trybunał stwierdził, że odstępstwo od zasady retroaktywności jest dopuszczalne w szczególności wtedy, gdy jest to konieczne dla realizacji wartości konstytucyjnej, ocenianej jako ważniejsza od wartości chronionej zakazem retroakcji. Prowadzenie dalszych rozważań na temat obowiązywania zasady niedziałania prawa wstecz jest zbyteczne, albowiem zasada ta nie ma w powyższej sprawie zastosowania. Zasadę retroakcji pomylono w skardze z retrospektywnością. Retroakcja ma miejsce wówczas, gdy dana norma stosowana jest do stanów faktycznych zaistniałych przed dniem wejścia w życie aktu prawnego, inaczej mówiąc, polega na zastosowaniu nowego przepisu do faktu prawnego zaistniałego przed jego wejściem w życie. Z retrospektywnością mamy do czynienia wówczas, gdy nowy akt prawny reguluje inaczej stosunki lub fakty prawne, które zostały wprowadzone pod rządami odmiennej ustawy, ale te fakty trwają nadal. W powyższej sprawie, jak to już wyżej wskazano, nie mamy do czynienia z zasadą niedziałania prawa wstecz, albowiem określone uprawnienie podmiotowe, z określoną datą przestało obowiązywać ( na przyszłość, a nie do stanów poprzednich). Przechodząc z kolei do problematyki ochrony praw nabytych należy nadmienić, że w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego nie traktuje się tej ochrony jako bezwzględnie obowiązującej. Na przykład w wyroku z 30 marca 2005r. K.19/02 (LEX nr 149 942) podniesiono, że z zasady ochrony praw nabytych nie wynika ( adresowany do ustawodawcy) zakaz zmiany przepisów określających sytuację prawną osoby w zakresie, w którym sytuacja ta nie wyraża się w przysługującym tej osobie prawie podmiotowym. Ochrona praw nabytych nie ma charakteru absolutnego. Konstytucyjna zasada ochrony praw nabytych nie wyklucza wprowadzenia regulacji, które znoszą bądź ograniczają prawa podmiotowe, w tym także prawa nabyte. Jednakże - jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny - zmiany te muszą znajdować uzasadnienie w innych chronionych konstytucyjnie wartościach. Długość vacatio legis musi być dostosowana do potrzeb danej regulacji prawnej, a czternastodniowy jej okres uważany jest jedynie za standardowy, tzn. poprawny bo wystarczający w typowych warunkach. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 21 października 2004r. sygn. FSK 571/04 (ONSA:WSA z 2005r. nr 3, poz. 52), że sama zasada ochrony praw nabytych nie wyklucza stanowienia regulacji, które znoszą lub ograniczają prawa podmiotowe " Zasada ochrony praw nabytych chroni wyłącznie oczekiwanie dostatecznie usprawiedliwione i racjonalne oraz znajdujące uzasadnienie w potrzebie ochrony wartości konstytucyjnych, którym - w konsekwencji porównanie ich wagi z innymi wartościami - należałoby dać pierwszeństwo przed tymi innymi wartościami konstytucyjnymi. W tej sytuacji jednostka musi się liczyć z tym, że zmiana określonych warunków społecznych lub gospodarczych może wymagać zmian regulacji prawnych, w tym również zmian, które znoszą lub "ograniczają dotychczas zagwarantowane prawa podmiotowe". Należy także podzielić pogląd zawarty w tym wyroku, że zasady ochrony praw nabytych nie można odnosić do praw uzyskanych przez kogokolwiek i kiedykolwiek. Stanowisko przeciwne doprowadziłoby do paraliżu państwa i konieczności utrzymania w mocy nawet najbardziej niezrozumiałych zwolnień, preferencji pracowniczych, czy też ulg. Stanowiłoby to niebezpieczeństwo niemożliwości realizacji przez państwo jego zadań, gdyż realizacja ta napotkałaby mur w postaci "praw nabytych". Reasumując należy stwierdzić, że ustawodawca miał prawo zmienić wskazane rozporządzenie z 28 czerwca 2002r. Na zakończenie należy podnieść, że Sąd dostrzegł nieprawidłową podstawę prawną w decyzji organów. Powołano bowiem przepis art. 163 K.p.a., który nie stanowi samodzielnej podstawy do zmiany lub uchylenie decyzji, lecz odsyła do przepisów odrębnych. Przewidziano w tym przepisie możliwość zmiany lub uchylenie decyzji, na mocy której strona nabyła prawo..., o ile przewidują to przepisy szczególne. Stosując tę podstawę prawną należy zatem powołać przepisy szczególne, które wskazują wyraźnie na możliwość zmiany lub uchylenia decyzji. Przepisów takich nie wskazano. Mamy natomiast do czynienia z sytuacją, gdy przestała obowiązywać podstawa prawna dotychczasowej decyzji. W takiej sytuacji należy stwierdzić jej wygaśnięcie (art. 162 § 1 K.p.a.) albowiem decyzja ta stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie jej wygaśnięcia leży w interesie społecznym i w interesie strony. Interes społeczny polega na tym, aby w obrocie prawnym funkcjonowały decyzje niewadliwe, a interes indywidualny polega na jasnym i jednoznacznym określeniu sytuacji prawnej jednostki. Naruszenie prawa procesowego nie wpływa jednak na samą istotę decyzji i dlatego nie może być podstawą do jej uchylenia. Uzasadnia to, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) oddalenie skargi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI