III OSK 2110/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-06-11
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejinformacja przetworzonainteres publicznyradnymandat radnegospółka komunalnakontrola wydatków publicznychKodeks postępowania administracyjnegoustawa o dostępie do informacji publicznej

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki, potwierdzając, że radny ma prawo do informacji przetworzonej, gdy wykaże jej szczególne znaczenie dla interesu publicznego, co w tym przypadku zostało wykazane.

Spółka zaskarżyła wyrok WSA, który uchylił decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej (umowy-zlecenia). WSA uznał, że radny wykazał szczególne znaczenie informacji dla interesu publicznego, co spółka kwestionowała, argumentując m.in. brakiem zastosowania art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że radny jako reprezentant wspólnoty samorządowej ma prawo do informacji przetworzonej, gdy wykaże jej znaczenie dla dobra ogółu, co w tym przypadku zostało wykazane.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Gminnego Centrum [...] sp. z o.o. od wyroku WSA we Wrocławiu, który uchylił decyzję odmawiającą udostępnienia informacji publicznej w zakresie umów-zleceń zawartych w latach 2016-2021. WSA uznał, że skarżący, będący radnym, wykazał szczególne znaczenie żądanych informacji dla interesu publicznego, co stanowiło podstawę do ich udostępnienia. Spółka w skardze kasacyjnej zarzuciła naruszenie prawa materialnego (art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.i.d.p.) poprzez błędną wykładnię pojęcia 'szczególnej istotności dla interesu publicznego' oraz naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. (wyłączenie pracownika od udziału w postępowaniu), twierdząc, że decyzje zostały wydane przez tę samą osobę. NSA, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał, że zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. był zasadny w kontekście błędnego zastosowania przez WSA, jednak nie prowadził do uwzględnienia skargi, gdyż wyrok WSA, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiadał prawu. NSA podkreślił, że radny, jako reprezentant wspólnoty samorządowej, ma prawo do informacji przetworzonej, gdy wykaże jej szczególne znaczenie dla interesu publicznego, co w tym przypadku zostało wykazane poprzez zamiar analizy wydatków publicznych i kontroli gospodarowania mieniem komunalnym. Sąd uznał, że prawo dostępu do informacji przez radnego wynika z istoty wykonywania mandatu i jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, radny jako reprezentant wspólnoty samorządowej, który zamierza wykorzystać informacje do analizy wydatków publicznych i kontroli gospodarowania mieniem komunalnym, wykazuje szczególnie istotny interes publiczny.

Uzasadnienie

NSA uznał, że prawo dostępu do informacji przez radnego wynika z istoty wykonywania mandatu i jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, gdyż umożliwia rzetelne wykonywanie obowiązków i poprawę funkcjonowania organów samorządowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (23)

Główne

u.i.d.p. art. 17 § 1 i 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Przepisy k.p.a. mają zastosowanie od momentu wydania decyzji o odmowie dostępu do informacji publicznej.

u.i.d.p. art. 16 § 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

u.i.d.p. art. 5

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Określa przesłanki odmowy udostępnienia informacji publicznej, w tym ochronę prywatności.

u.i.d.p. art. 3 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Warunkiem uzyskania informacji przetworzonej jest wykazanie przez wnioskodawcę szczególnej istotności tej informacji dla interesu publicznego.

u.i.d.p. art. 14 § 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Określa przesłanki umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej.

u.i.d.p. art. 4 § 1 pkt 4 i 5

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Określa podmioty zobowiązane do udostępniania informacji publicznej.

u.s.g. art. 24 § 2 i 3

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Radny ma prawo do uzyskiwania informacji i materiałów oraz wglądu w działalność jednostek samorządu terytorialnego i spółek z ich udziałem w celu wykonywania mandatu.

k.p.a. art. 24 § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.

k.p.a. art. 105

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja organu administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym.

p.p.s.a. art. 183 § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA; nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi uzasadnienia wyroku.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi kasacyjnej, gdy orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Pomocnicze

u.s.g. art. 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 15

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 16

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 15

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 16

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.a. art. 24 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ wyższego stopnia orzekający o wyłączeniu pracownika.

k.p.a. art. 27 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wyłączenie pracownika.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Radny jako reprezentant wspólnoty samorządowej, wykazując szczególne znaczenie informacji dla interesu publicznego (np. kontrola wydatków publicznych), ma prawo do informacji przetworzonej.

Odrzucone argumenty

Art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ma zastosowanie do prezesa zarządu spółki z o.o. wydającego decyzje w imieniu spółki. Brak wykazania przez radnego szczególnej istotności informacji dla interesu publicznego z uwagi na formę prawną spółki komunalnej. Uzasadnienie wyroku WSA jest wadliwe w stopniu uniemożliwiającym kontrolę instancyjną.

Godne uwagi sformułowania

Prawo do informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać swoje możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej. Każde działanie w interesie ogółu jako określonej wspólnoty publicznoprawnej jest zatem działaniem w interesie publicznym. Radny jest reprezentantem wspólnoty samorządowej i ciąży na nim obowiązek utrzymywania więzi z wyborcami oraz przedstawiania ich postulatów organom jednostek samorządu terytorialnego. Wniosek o informację publiczną radnego jednostki samorządowej wydaje się cieszyć domniemaniem szczególnej istotności dla interesu publicznego, które może być obalone przez organ. Bez dostępu do określonych informacji radny nie mógłby rzetelnie wykonywać swych obowiązków.

Skład orzekający

Ewa Kwiecińska

sprawozdawca

Kazimierz Bandarzewski

członek

Małgorzata Masternak - Kubiak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa radnego do uzyskiwania informacji przetworzonej w celu wykonywania mandatu, interpretacja pojęcia 'szczególnej istotności dla interesu publicznego', zastosowanie przepisów k.p.a. do spółek komunalnych w kontekście dostępu do informacji publicznej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji radnego i spółki komunalnej; interpretacja 'szczególnej istotności' może być różnie stosowana w innych kontekstach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu transparentności działań samorządowych i praw radnych do kontroli wydatkowania środków publicznych, co jest istotne dla obywateli i samorządowców.

Czy radny może żądać każdej informacji od spółki komunalnej? NSA wyjaśnia granice dostępu do danych.

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2110/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-06-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /sprawozdawca/
Kazimierz Bandarzewski
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
IV SA/Wr 786/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2022-05-26
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 17 ust. 1 i 2, art. 16 ust. 2, art. 5, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 14 ust. 2, art. 4 ust. 1 pkt 4 i 5
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 559
art. 24 ust. 2 i 3, art. 23 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 2, art. 15, art. 16
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 24 Mirosław Marzec ul. Henryka Pobożnego 26/10 55-100 Trzebnica art. 24 § 1 pkt 5, art. 105, art. 1 pkt 2, art. 24 § 3, art. 27 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 183 § 1 i 2, art. 174, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie sędzia NSA Ewa Kwiecińska (spr.) sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminnego Centrum [...] z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 maja 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 786/21 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Gminnego Centrum [...] z siedzibą w [...] z dnia [...] września 2021 r., bez numeru w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: ‘’WSA we Wrocławiu’’, ‘’Sąd pierwszej instancji’’) wyrokiem z dnia 26 maja 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 786/21, po rozpoznaniu skargi M. M. (dalej: ‘’skarżący’’), uchylił zaskarżoną decyzję Gminnego Centrum Sportu [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: ‘’Spółka’’) z dnia [...] września 2021 r. i poprzedzającą ją decyzję tej Spółki z dnia [...] września 2021 r., odmawiającą udostępnienia informacji publicznej w zakresie udostępnienia umów-zleceń zawartych przez Spółkę w latach 2016-2021, oraz zasądził od Spółki na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Z uzasadnienia powołanego wyroku wynika, że Spółka dokonała oszacowania liczby żądanych przez skarżącego dokumentów, wskazując, że wynosi ona nie mniej niż 140. Podkreśliła również, iż umowy zawarto z osobami fizycznymi, których prywatność podlega ochronie zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r. poz. 2175 ze zm., dalej ‘’u.i.d.p.’’). Podkreśliła jednocześnie, że informacja, której uzyskania domaga się skarżący, ma charakter informacji przetworzonej i zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.i.d.p. warunkiem jej uzyskania jest wykazanie przez wnioskodawcę szczególnej istotności tej informacji dla interesu publicznego. Ogólne powoływanie się na istnienie interesu publicznego nie spełnia ww. wymogu, bowiem konieczne jest wykazanie realnych i konkretnych możliwości wykorzystania informacji dla dobra ogółu lub ochrony interesu publicznego, a tego skarżący w przedmiotowej sprawie, zdaniem Spółki, nie wykazał.
W wyniku złożonej skargi WSA we Wrocławiu stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bowiem skarżący miał prawo żądania i uzyskania spornych informacji, gdyż wykazał przesłanki wynikające z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
Podzielając stanowisko Spółki, że wnioskowana informacja stanowi informacje przetworzoną, Sąd pierwszej instancji podał, iż prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Wskazał przy tym, że pojęcie "interesu publicznego" obejmuje interes ogółu (określonej wspólnoty), a nie jedynie interesy indywidualne. Każde działanie w interesie ogółu jako określonej wspólnoty publicznoprawnej jest zatem działaniem w interesie publicznym, który odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem Państwa oraz innych ciał publicznych jako pewnej całości, zwłaszcza, jeżeli związane jest ono z gospodarowaniem mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
W ocenie WSA we Wrocławiu należy przyjąć, że zasadniczo prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który będzie przeważał nad szeroko rozumianymi kosztami wytworzenia informacji przetworzonej. Nie chodzi tu jednak o udowodnienie takich możliwości, lecz co najmniej o ich przekonujące uprawdopodobnienie. Jednocześnie należy uwzględnić właściwości podmiotu o nią występującego, bowiem charakter lub pozycja podmiotu żądającego udzielenia informacji publicznej, a zwłaszcza realna możliwość wykorzystania uzyskanej informacji mają wpływ na ocenę istnienia szczególnego interesu publicznego uzasadniającego uwzględnienie wniosku.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji w rozpatrywanej sprawie, Spółka nie przeanalizowała wyjaśnień skarżącego odnośnie szczególnej istotności dla interesu publicznego żądanej informacji publicznej, zawartych w piśmie z dnia 30 sierpnia 2021 r. oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Spółka ograniczyła się jedynie do stwierdzenia, że radny nie jest osobą uprzywilejowaną w uzyskiwaniu informacji przetworzonej. Natomiast skarżący wyjaśnił, że występuje jako radny Rady Miejskiej, który zaniepokojony jest wydatkowaniem środków publicznych. Dokumentacja ta jest niezbędna do dokonania analizy wydatków publicznych i zasadności ich ponoszenia. Dostęp do powyższych informacji przysługuje mu również w ramach wykonywanego mandatu radnego, a uzyskane informacje będą podstawą do podjęcia dalszych czynności, związanych z uzyskanym mandatem.
Według WSA we Wrocławiu skarżący w powyższych wyjaśnieniach wykazał szczególną istotność dla interesu publicznego żądanej informacji publicznej przetworzonej. Jako radny Rady Miejskiej zamierzał dokonać analizy wydatków publicznych, ponoszonych przez organ, oraz sprawdzić zasadność ich ponoszenia, w celu ewentualnego podjęcia dalszych czynności w ramach mandatu radnego. Skarżący zamierzał działać w interesie wspólnoty (wyborców), których reprezentuje, a jego działania związane są z kontrolą gospodarowania mieniem komunalnym.
W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżący jako radny z całą pewnością dysponuje możliwością wykorzystania żądanej informacji publicznej dla dobra ogółu, gdyż ma możliwość kierowania odpowiednich wniosków do komisji rewizyjnej o szersze zbadanie wydatków związanych z organizacją imprez, składania skarg na działalność Dyrektora do komisji skarg, wniosków i petycji lub inicjowania procedowania uchwał rady gminy, składania szczegółowych interpelacji do Burmistrza Gminy w zakresie funkcjonowania jednostki organizacyjnej, jaką jest Spółka. Ponadto, zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2022 r, poz. 559), w wykonywaniu mandatu radnego radny ma prawo, jeżeli nie narusza to dóbr osobistych innych osób, do uzyskiwania informacji i materiałów, wstępu do pomieszczeń, w których znajdują się te informacje i materiały, oraz wglądu w działalność urzędu gminy, a także spółek z udziałem gminy, spółek handlowych z udziałem gminnych osób prawnych, gminnych osób prawnych, oraz zakładów, przedsiębiorstw i innych gminnych jednostek organizacyjnych, z zachowaniem przepisów o tajemnicy prawnie chronionej. W sprawach dotyczących gminy radni mogą kierować interpelacje i zapytania do wójta (art. 24 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym). Powyższe uprawnienia mogą zostać wykorzystane przez radnego również w związku z uzyskaną informacją publiczną.
Według WSA we Wrocławiu skarżący co najmniej uprawdopodobnił, że żądana informacja publiczna jest szczególnie istotna dla interesu publicznego. Ponadto we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zadeklarował, że jest skłonny pokryć koszty kopii i skanów zgodnie z obowiązującym cennikiem, aby zminimalizować koszty związane z udostępnieniem żądanej informacji publicznej.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji Spółka odmawiając udostępnienia skarżącemu informacji publicznej, naruszyła art. 16 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., błędnie interpretując szczególną istotność dla interesu publicznego w udostępnieniu informacji przetworzonej radnemu. Jednocześnie, w ocenie WSA we Wrocławiu, zaskarżone orzeczenie dotknięte jest ważkim błędem procesowym, co w istocie stanowi samoistną podstawę jego uchylenia, mając jednak na uwadze zasady ekonomiki procesowej należało odnieść się do wszystkich uchybień Spółki.
WSA w Warszawie zaznaczył, że zaskarżona decyzja wydana została w warunkach naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.). Przywołując treść art. 16 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. oraz art. 17 ust. 1 i 2 u.d.i.p., wskazał, że zarówno w orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie ugruntowany jest pogląd, iż przepisy k.p.a. mają zastosowanie od momentu wydania decyzji o odmowie dostępu do informacji publicznej, o czym stanowi użyty przez ustawodawcę w art. 16 ust. 2 u.d.i.p. zwrot "do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu (...)" Zgodnie natomiast z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Powyższa instytucja wyłączenia pracownika ma odpowiednie zastosowanie do pracownika podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, który nie jest organem administracji publicznej, jeżeli pracownik ten wydawał w imieniu tego podmiotu decyzję objętą wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powołane przepisy odsyłają bowiem do odpowiedniego stosowania k.p.a. w zakresie wydania decyzji, w tym również do art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. dotyczące wyłączenia pracownika.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji z akt sprawy wynika, iż decyzje w pierwszej i w drugiej instancji zostały podpisane przez tą samą osobę prezesa Gminnego Centrum Sportu [...] sp. z o.o. M. C. Jak natomiast stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 13/09, przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania jedynie do osoby piastującej funkcję ministra, w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a., w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. Zatem, według WSA we Wrocławiu, należy a contrario przyjąć na podstawie rozważań zawartych we wspomnianej uchwale, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ma zastosowanie w rozpoznawanym postępowaniu. W konsekwencji więc treść art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. przesądza o obowiązku wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej, w którym to postępowaniu ten sam zobowiązany podmiot ponownie rozpatruje sprawę.
Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, art. 25 i art. 27 k.p.a., natomiast w razie wystąpienia w sprawie jednej z przesłanek wznowieniowych sąd administracyjny jest zobligowany do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Jednocześnie Sąd pierwszej podkreślił, że niezależnie od powyższego zarówno zaskarżony akt, jak i poprzedzające go orzeczenie naruszają wskazane na wstępie regulacje art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Skargę kasacyjną od powołanego na wstępie wyroku WSA we Wrocławiu do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Spółka, zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:
1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj. naruszenie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że żądanie udzielenia przez skarżącego informacji publicznej przetworzonej, jest szczególnie istotne dla interesu publicznego z uwagi na piastowanie przez skarżącego funkcji radnego w Radzie Miejskiej, podczas gdy sam fakt pełnienia wskazanej funkcji nie skutkuje automatyzmem wykazania związku żądanych informacji z pełnieniem obowiązków radnego, który to związek z uwagi na charakter zależności strukturalnej (w tym formę prawną) podmiotu obowiązanego od gminy (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością - a zatem jednostka nie będąca jednostką budżetową gminy - posiadająca odrębną osobowość prawną od gminy, jak również brak kompetencji władczych organów gminy do bezpośredniego ingerowania w działalność Spółki [vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 433/15), nie występuje, co w konsekwencji prowadzi do wniosku o braku zaistnienia przesłanki szczególnej istotności uzyskania wnioskowanych informacji dla interesu publicznego.
2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej w wyniku rzekomego naruszenia przez podmiot obowiązany art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, podczas gdy nie doszło do wskazanego naruszenia, uchylone decyzje są zgodne z przepisami prawa, a zatem skarga powinna zostać oddalona w całości;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 1 i 2 w zw. z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w wyniku rzekomego naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., podczas gdy w realiach niniejszej sprawy, w stosunku do Prezesa Zarządu podmiotu obowiązanego wskazany przepis nie znajduje zastosowania wprost, ani odpowiednio (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 578/19), a w konsekwencji zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa, a zatem skarga powinna zostać oddalona w całości;
c) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w tym powodów jakimi kierował się Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, uznając, iż w analizowanej sprawie (w szczególności w kontekście formy prawnej podmiotu obowiązanego) skarżący posiadał szczególnie istotny interes publiczny w uzyskaniu informacji publicznej przetworzonej.
W oparciu o powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA we Wrocławiu. Spółka wniosła również o zasądzenie od skarżącego na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według stawek opłat określonych w § 14 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie. Jednocześnie oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu, albowiem wyrok, mimo częściowo błędnej argumentacji, odpowiada prawu.
W skardze kasacyjnej zarzucono zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2023 r., sygn.. akt II GSK 1458/19; wyrok NSA z dnia 1 marca 2023 r., sygn. akt I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r., sygn. akt FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1868/12, LEX nr 1495116; wyrok NSA z dnia 29 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 931/22).
W ramach drugiej podstawy kasacyjnej strona skarżąca kasacyjnie wskazała na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., którego upatruje w braku dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w tym powodów jakimi kierował się WSA we Wrocławiu, uznając, że w analizowanej sprawie, w szczególności w kontekście formy prawnej podmiotu zobowiązanego, skarżący posiadał szczególnie istotny interes publiczny w uzyskaniu informacji publicznej przetworzonej.
Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, LEX nr 552012; wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to, jak już wskazywano, musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Należy podkreślić, że wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 481/14). Tymczasem treść uzasadnienia zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku czyni go w pełni poddającym się kontroli kasacyjnej. Dlatego omawiany zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie mógł odnieść skutku.
Przechodząc do analizy zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 1 i 2 w zw. z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., na wstępie wskazać należy, iż ustawa o dostępie do informacji publicznej w art. 4 ust. 1 bardzo szeroko określa podmioty obowiązane do udzielenia informacji publicznej. Kryterium decydującym o zaliczeniu do grupy podmiotów objętych działaniem ustawy o dostępie do informacji publicznej, poza organami władzy publicznej, jest wykonywanie zadań publicznych. Zatem objęte działaniem tej ustawy są nie tylko organy w znaczeniu ustrojowym, ale także organy w znaczeniu funkcjonalnym (por. wyrok NSA z 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2124/17, dostępny w CBOSA).
Podmioty zobowiązane do udostępniania informacji publicznej niebędące organami władzy publicznej, analogicznie do organów władzy publicznej, zobowiązane są stosować reguły udostępniania informacji publicznej ustanowione komentowaną ustawą. Podmioty te, w sytuacji wydawania rozstrzygnięć o odmowie udostępnienia informacji publicznej bądź o umorzeniu postępowania, mogą być kwalifikowane jako organy administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym, o których mowa w art. 1 pkt 2 k.p.a. Istotą pojęcia organu w znaczeniu funkcjonalnym jest to, że administrowanie zostało powierzone podmiotowi niebędącemu organem w znaczeniu ustrojowym. Dany podmiot pełni rolę organu administracji w znaczeniu funkcjonalnym wyłącznie w zakresie, w jakim temu podmiotowi powierzono rozstrzyganie spraw indywidualnych albo innych spraw z zakresu administracji publicznej. Do decyzji ustawodawcy należy kwestia, czy i w jakim zakresie należy powierzyć podmiotowi spoza aparatu administracji publicznej rozstrzyganie spraw administracyjnych (wyrok NSA z 26 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 1812/21, dostępny w CBOSA ).
W kontekście wydawania rozstrzygnięć o odmowie udostępnienia informacji publicznej (oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej) podmioty te należą, w ujęciu proceduralnym, do grupy innych niż organy administracji publicznej organów państwowych oraz innych podmiotów, które są powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych (albo załatwianych milcząco).
W omawianym przypadku na mocy ustawy o dostępie do informacji publicznej podmioty te są powołane do wydawania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (odpowiednio o umorzeniu postępowania o udzielenie informacji publicznej), w przypadkach gdy spełnione są podmiotowe i przedmiotowe warunki trybu wnioskowego udostępnienia informacji publicznej, a jednocześnie zachodzą ustawowe przesłanki odmowy udostępnienia informacji publicznej, określone w art. 5 u.d.i.p. (w stosunku do informacji przetworzonej – w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), bądź umorzenia postępowania w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. (odpowiednio w art. 105 k.p.a.).
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.d.i.p. do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji niebędących organami władzy publicznej odpowiednio stosuje się przepisy art. 16 u.d.i.p. Oznacza to, że do wydawanych przez te podmioty decyzji odmawiających udostępnienia informacji mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Od tego typu decyzji wnioskodawcy (stronie) nie przysługuje odwołanie, lecz niemający charakteru dewolutywnego – wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak stanowi art. 17 ust. 2 u.d.i.p. (por. Wilbrandt-Gotowicz Martyna (w:) Piskorz-Ryń Agnieszka (red.), Sakowska-Baryła Marlena (red.), Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, opublikowano: WKP 2023, komentarz do art. 17).
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, stwierdzić należy, że organem w znaczeniu funkcjonalnym zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w niniejszej sprawie jest Gminne Centrum Sportu [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] będąca spółką komunalną. Decyzję administracyjną w imieniu tego organu powinien zatem wydać organ uprawniony do jej reprezentacji. Organem tym jest zarząd Spółki. Stosownie bowiem do art. 201 § 1 Kodeksu spółek handlowych, to zarząd prowadzi sprawy spółki i ją reprezentuje na zewnątrz. W piśmiennictwie podkreśla się, że kompetencje zarządu nie mogą być przejmowane przez inne organy, chyba że wyraźny przepis tak stanowi. Dotyczy to przede wszystkim kompetencji w sferze reprezentacyjnej (por. Kidyba Andrzej (w:) Dumkiewicz Małgorzata, Kidyba Andrzej, Komentarz aktualizowany do art. 1-300 Kodeksu spółek handlowych, opublikowano: LEX/el. 2024, komentarz do art. 204, teza 1 ). Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. o wyłączeniu pracownika organu administracji publicznej od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji (art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.), nie może prowadzić do pozbawienia kompetencji zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością do jej reprezentowania.
Ponadto przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., w myśl którego pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, nie znajduje zastosowania, wprost ani odpowiednio, do udzielającego informacji publicznej prezesa zarządu spółki z o.o. Przeciwko możliwości zastosowania do takiej sytuacji cytowanego przepisu "wprost", przesądza już okoliczność, że spółka z o.o. nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu art. 24 § 1 k.p.a., a więc prezes jej zarządu – bez względu na charakter łączącego go ze spółką stosunku prawnego, na podstawie którego pełni swoje obowiązki (mogącego wynikać np. z umowy o pracę albo z kontraktu menedżerskiego) – nie jest pracownikiem organu administracji publicznej w powyższym rozumieniu, lecz piastunem organu spółki handlowej. Przeciwko zaś stosowaniu w analizowanym przypadku przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. "odpowiednio", przemawia – poza literalnym brzmieniem art. 17 ust. 2 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 4 i 5 u.d.i.p. (w którym w każdym przypadku jest mowa o obowiązanym "podmiocie reprezentującym", którym z pewnością jest prezes zarządu spółki) – także całkowita dysfunkcjonalność takiego rozwiązania. Przede wszystkim należałoby bowiem wówczas uznać, że zastosowanie ww. przepisu byłoby w konkretnym przypadku uzależnione od tego, czy istnieje możliwość wyłonienia spośród członków zarządu spółki innego (drugiego) "składu orzekającego" – a więc od tego, czy zarząd danej spółki jest jednoosobowy, czy wieloosobowym, czy sposób reprezentacji jest jednoosobowy, czy łączny, itd. Poza tym nie wiadomo, kto w takim przypadku miałby odpowiednio pełnić rolę "bezpośredniego przełożonego" (zob. art. 24 § 3 k.p.a.) albo "organu wyższego stopnia" (zob. art. 27 § 1 k.p.a.) orzekającego o wyłączeniu prezesa zarządu spółki od ponownego rozpatrywania sprawy udostępnienia informacji publicznej (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 września 2019 r. , sygn. akt IV SA/Po 578/19, dostępny w CBOSA).
Wobec tego uznać należy za błędny pogląd Sądu pierwszej instancji, że w sytuacji gdy zarówno zaskarżona decyzja, wydana w wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i poprzedzająca ją decyzja podpisane zostały przez tę samą osobę M. C. będąca jednoosobowym zarządem spółki Gminne Centrum Sportu [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], to w sprawie doszło do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Pogląd ten wyrażony został z pomięciem zawartych w Kodeksie spółek handlowych regulacji w zakresie kompetencji zarządu do reprezentowania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a także z pominięciem literalnego brzmieniem art. 17 ust. 2 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 4 i 5 u.d.i.p., w którym to ostatnim przepisie jest mowa, jak to już zaznaczono, o obowiązanym "podmiocie reprezentującym".
Podniesiony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 1 i 2 w zw. z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. okazał się zatem zasadny. Wskazane uchybienie nie prowadzi jednak do uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną nie tylko w sytuacji, gdy nie ma ona usprawiedliwionych podstaw, ale także gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, co wynika z art. 184 in fine p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że skarga kasacyjna jest bezzasadna także wówczas, gdy samo orzeczenie jest zgodne z prawem, a błędne jest jedynie jego uzasadnienie w całości lub części (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2006 r., I OSK 344/05 oraz akt I OSK 345/05).
Z kolei w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej strona skarżąca kasacyjnie wskazała na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., którego upatruje w błędnej ich wykładni polegającej na przyjęciu, że żądanie udzielenia przedmiotowej informacji publicznej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego z uwagi na piastowanie przez wnioskodawcę funkcji radnego w Radzie Miejskiej [...].
Odnosząc się do tego zarzutu, wskazać należy, iż na etapie postępowania kasacyjnego między stronami nie ma sporu co do tego, że wnioskowana informacja publiczna ma charakter przetworzony. Oś argumentacji wspierającej podniesione zarzuty kasacyjne zmierza natomiast do wykazania, że skarżący wnioskując o dostęp do tej informacji, nie wykazał, że jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na tle przepisów u.d.i.p. prezentowany jest pogląd, że interes publiczny odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem Państwa oraz innych podmiotów publicznych jako prawnej całości, zwłaszcza, jeżeli jest ono związane z gospodarowaniem mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, a z brzmienia art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. wynika, że nie wystarczy, aby uzyskanie informacji przetworzonej było istotne dla interesu publicznego, lecz ma być "szczególnie istotne", co stanowi dodatkowy kwalifikator, przy ocenie czy dany wnioskodawca ma prawo do jej uzyskania (zob. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1870/10).
Działanie danego wnioskodawcy nie tylko w interesie indywidualnym, lecz w interesie "ponadindywidualnym" nie jest samoistnie wystarczające dla przyjęcia "szczególnej istotności dla interesu publicznego" takiego działania. Z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. wynika, że kategoria "szczególnej istotności" dla interesu publicznego kształtuje prawo indywidualnego podmiotu stojącego na zewnątrz wobec podmiotu zobowiązanego do udzielania informacji publicznej. Należy w konsekwencji przyjąć, że kwalifikowana forma interesu publicznego - "szczególnie istotnego" - oznacza, że uzyskanie przez wnioskodawcę informacji przetworzonej przyczyni się do bardzo ważnych dla Państwa, czy społeczeństwa, działań i jest bardzo istotna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców (zob. wyroki NSA: z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1347/05 oraz z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1870/10).
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowało się stanowisko, że wnioskodawca żądający informacji publicznej przetworzonej, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., dla jej uzyskania powinien wykazać nie tylko, że jest ona ważna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców, której "znaczność" jest wyznaczona materią żądanej informacji - ale również, że jej otrzymanie stwarza realną możliwość wykorzystania uzyskanych danych dla poprawy funkcjonowania organów administracji publicznej i lepszej ochrony interesu publicznego.
W literaturze wskazuje się, że charakter lub pozycja podmiotu żądającego udzielenia informacji publicznej, a zwłaszcza realne możliwości wykorzystania uzyskanych przez niego danych, mają wpływ na ocenę istnienia interesu publicznego uzasadniającego udzielenie mu stosownych informacji przetworzonych. Jako przykład podmiotu mającego takie możliwości wskazano właśnie m.in. radnego, gdyż w codziennym działaniu ma on rzeczywistą możliwość wykorzystywania uzyskanych informacji publicznych w celu usprawnienia funkcjonowania odpowiednich organów. Zauważono ponadto, że dla dokonania prawidłowej oceny, czy udzielenie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, znaczenie ma nie tylko intencja wnioskodawcy i wskazany przez niego cel, ale także istota i charakter żądanej informacji, gdyż w przepisie art. 3 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy chodzi m.in. o to, czy uzyskanie danej informacji przetworzonej może mieć realne znaczenie dla funkcjonowania określonych struktur publicznych w konkretnej dziedzinie życia społecznego i wpływać na usprawnienie wykonywania zadań publicznych dla dobra wspólnego danej społeczności (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2016, s. 80-81). Wskazywanym w literaturze interesem publicznym przemawiającym za udostępnieniem informacji przetworzonej jest m.in. poprawa samorządów i wspólnot lokalnych (J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej, w: Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, Warszawa 2005, s. 147).
Ustalenia doktryny, podające przykładowo radnych jako podmioty mające realną możliwość wykorzystania uzyskanej informacji przetworzonej w interesie publicznym (dla korzyści ogółu), co ma przemawiać za jej przetworzeniem
i udostępnieniem im przez organ - zostały podzielone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - zob. wyrok NSA z 14 czerwca 2023 r., sygn. akt III OSK 224/22; wyrok NSA z 28 stycznia 2022 r., sygn. akt III OSK 5090/21; wyrok NSA z 12 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2721/13; wyrok NSA z 15 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 1056/14; wyrok NSA z 6 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 583/14; wyrok NSA z 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 143/14; wyrok NSA z 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2577/13; wyrok NSA z 12 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2787/13 i sygn. akt I OSK 2811/13; wyrok NSA z 21 maja 2014 r., I OSK 2698/13; wyrok NSA z 10 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2111/13; wyrok NSA z 7 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1737/11; wyrok NSA z 9 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1365/11; wyrok NSA z 9 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1768/10.
Związek między sprawowaniem funkcji radnego a zaistnieniem szczególnie istotnego interesu publicznego, uzasadniającego udzielenia informacji przetworzonej, był również przedmiotem analizy ze strony doktryny prawa. Wskazano w niej, że radny jest reprezentantem wspólnoty samorządowej i ciąży na nim obowiązek utrzymywania więzi z wyborcami oraz przedstawiania ich postulatów organom jednostek samorządu terytorialnego (art. 23 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym). Zauważono ponadto odnośnie radnych jednostek samorządu terytorialnego, że podstawową formą ich aktywności jest udział w pracach rady lub sejmiku prowadzonych in pleno oraz w komisjach. W ciałach tych radny wyraża swoją wolę, reprezentując tym samym mieszkańców samorządu, przede wszystkim przez udział w głosowaniach. W tym kontekście stwierdzono w literaturze, że w interesie publicznym leży, aby radny, biorąc udział w podejmowaniu rozstrzygnięć w radzie lub sejmiku bądź ich komisji, posiadał wszelkie potrzebne mu do podjęcia decyzji wiadomości. Informacja publiczna udzielana radnemu w sprawach samorządowych może zatem służyć stworzeniu mu odpowiednich warunków wykonywania mandatu, a tym samym podwyższeniu jakości działania rady lub sejmiku. Ze względu na społeczną doniosłość rozstrzygnięć podejmowanych przez organy jednostek samorządu terytorialnego we wskazanych wyżej przypadkach interesowi w udzieleniu takiej informacji publicznej przypisuje się walor szczególnej istotności. Interes taki występuje w szczególności wtedy, gdy uzyskanie określonej informacji wpłynęłoby korzystnie na funkcjonowanie organów administracji publicznej, w tym jednostek samorządu terytorialnego. Taki wpływ przypisuje się możliwości podejmowania przez radnych przemyślanych decyzji na podstawie pełnych i rzetelnie przygotowanych przez organ wykonawczy materiałów. W związku z tym wskazano, że wniosek o informację publiczną radnego jednostki samorządu terytorialnego wydaje się cieszyć domniemaniem szczególnej istotności dla interesu publicznego, które może być obalone przez organ. Stosownie do postanowień ustaw samorządowych - radny w wykonywaniu swojej funkcji nie może wszak działać w interesie prywatnym. Interes publiczny rozumie się przy tym szeroko - nie tylko jako interes ogółu obywateli państwa, ale także jako interes wyodrębnionej ze względu na określoną cechę relewantną grupy mieszkańców danej jednostki terytorialnej, jednostki pomocniczej czy nawet ulicy, jak też interes użytkowników, np. danego zakładu administracyjnego jednostki samorządu terytorialnego (zob. S. Gajewski, A. Jakubowski, Instytucja interpelacji w jednostkach samorządu terytorialnego, "Samorząd Terytorialny" 2012, nr 7-8, s. 97-98).
Z perspektywy stosowania art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. kluczowy jest cel wykorzystania żądanej informacji przetworzonej (por. J. Taczkowska-Oiszewska, Dostęp do informacji publicznej w polskim systemie prawnym, Warszawa 2014, s. 130), Naczelny Sąd Administracyjny akcentuje w tym kontekście, że w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji) opartym na decentralizacji (art. 15 Konstytucji) i istotnej roli samorządu terytorialnego (art. 16 i rozdział VII Konstytucji) efektywne wykonywanie normatywnie określonych obowiązków przez radnych jest szczególnie istotne dla interesu publicznego (ogółu).
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza tym samym, że zapewnienie radnemu jednostki samorządu terytorialnego dostępu do informacji przetworzonej bezpośrednio potrzebnej w celu wykonywania mandatu radnego jest szczególnie istotne dla interesu publicznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. W rezultacie uzyskanie przez radnego jednostki samorządu terytorialnego informacji przetworzonej, która przedmiotowo bezpośrednio wiąże się z wykonywaniem przez niego mandatu radnego, jest szczególnie istotne dla interesu publicznego w myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.. Okoliczności tej nie może nie brać pod uwagę z urzędu organ administracji stosujący przywołany przepis ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ma on wszak obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej w sprawie (por. art. 7 k.p.a.).
W kontekście prezentowanych uwag o charakterze systemowym Sąd pierwszej instancji trafnie zauważył, że skarżący w piśmie z dnia 30 sierpnia 2021 r. oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wyjaśnił, że występuje jako radny Rady Miejskiej, który zaniepokojony jest wydatkowaniem środków publicznych. Wnioskowana dokumentacja jest mu niezbędna do dokonania analizy wydatków publicznych i zasadności ich ponoszenia. Uzyskane informacje będą podstawą do podjęcia dalszych czynności, związanych z uzyskanym mandatem. Skarżący wykazał więc, że zamierza działać w interesie wspólnoty (wyborców), których reprezentuje, a jego działania związane są z kontrolą gospodarowania mieniem komunalnym. Jako radny skarżący ma możliwość wykorzystania wnioskowanych informacji publicznych dla dobra ogółu. WSA we Wrocławiu zwrócił uwagę, że jako radny skarżący ma możliwość kierowania odpowiednich wniosków do komisji rewizyjnej o szersze zbadanie wydatków związanych z organizacją imprez, składania skarg na działalność Dyrektora do komisji skarg, wniosków i petycji lub inicjowania procedowania uchwał rady gminy, składania szczegółowych interpelacji do Burmistrza Gminy w zakresie funkcjonowania jednostki organizacyjnej, jaką jest organ. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.s.g. w wykonywaniu mandatu radnego radny ma prawo, jeżeli nie narusza to dóbr osobistych innych osób, do uzyskiwania informacji i materiałów, wstępu do pomieszczeń, w których znajdują się te informacje i materiały, oraz wglądu w działalność urzędu gminy, a także spółek z udziałem gminy, spółek handlowych z udziałem gminnych osób prawnych, gminnych osób prawnych, oraz zakładów, przedsiębiorstw i innych gminnych jednostek organizacyjnych, z zachowaniem przepisów o tajemnicy prawnie chronionej. W sprawach dotyczących gminy radni mogą kierować interpelacje i zapytania do wójta - art. 24 ust. 3 u.s.g. Słusznie Sąd pierwszej instancji przyjął, że przedmiotowe uprawnienia mogą zostać wykorzystane przez radnego również w związku z uzyskaną informacją publiczną.
Z wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie ma wątpliwości, że w niniejszej sprawie skarżący, jako radny, wykazał szczególnie istotny interes publiczny w uzyskaniu wnioskowanych informacji publicznych. Nie ma przy tym znaczenia dla oceny wykazania "szczególnej istotności" interesu publicznego okoliczność, iż podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej jest spółka komunalna, skoro ustawodawca nałożył na spółki te obowiązki w zakresie udostępniania posiadanych informacji publicznych. Nie można też tracić z pola widzenia tego, że działalność spółek komunalnych jest jedną z form organizacyjno-prawnych prowadzenia gospodarki komunalnej, a zakres przedmiotowy aktywności gospodarczej jednostek samorządu terytorialnego jest wyznaczony realizacją zadań własnych o charakterze użyteczności publicznej oraz realizacją zadań komercyjnych w zakresie określonym przez ustawę. Nie może budzić wątpliwości teza, że każdy radny, aby mógł skutecznie wykonywać swój mandat, musi mieć dostęp do informacji związanych z organizacją i funkcjonowaniem gminy. Prawo dostępu do informacji przez radnego wynika zatem z istoty wykonywania swego mandatu. Można powiedzieć, że bez dostępu do określonych informacji radny nie mógłby rzetelnie wykonywać swych obowiązków (Martysz Czesław (w:) Dolnicki Bogdan (red.), Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, wyd. III, opublikowano: WKP 2021, komentarz do art. 24, teza 3).
Reasumując, w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podjął trafne rozstrzygnięcie, uwzględniając skargę, lecz na poparcie swojego stanowiska przedstawił częściowo błędne motywy. Kwestionowany zatem wyrok mimo błędnego w części uzasadnienia odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI