III OSK 2102/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-04-18
NSAochrona środowiskaŚredniansa
ochrona środowiskaprawo administracyjnepozwolenieinstalacjaemisjesuszarnia osadówkodeks postępowania administracyjnegoprawo ochrony środowiskapostępowanie sądowe

NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, kwestionując sposób oceny przez sąd niższej instancji wadliwości decyzji środowiskowej.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Ochrony Środowiska od wyroku WSA, który uchylił decyzję GIOŚ odmawiającą stwierdzenia nieważności wcześniejszej decyzji z 2015 r. WSA uznał, że decyzja z 2015 r. nakładająca obowiązek uzyskania pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza dla instalacji suszarni osadów była rażąco wadliwa. NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na wewnętrzne sprzeczności w uzasadnieniu i przedwczesną ocenę sądu niższej instancji, która nie uwzględniła wszystkich aspektów sprawy, w tym sporu co do charakteru instalacji i wpływu późniejszej decyzji umarzającej postępowanie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Głównego Inspektora Ochrony Środowiska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję GIOŚ odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z 2015 r. Decyzja z 2015 r. nakładała na spółkę A. sp. z o.o. obowiązek uzyskania pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza dla instalacji suszarni osadów. WSA uznał, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem przepisów, ponieważ instalacja oczyszczalni ścieków, której częścią jest suszarnia, jest zwolniona z takiego obowiązku na mocy rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, wskazując na wewnętrzne sprzeczności w jego uzasadnieniu. Sąd I instancji dokonał oceny naruszenia prawa materialnego, pomimo wcześniejszego stwierdzenia, że organ nie odniósł się wystarczająco do kwestii zasadności nałożenia obowiązku. NSA podkreślił, że sporne pozostaje, czy instalacja suszarni stanowi odrębną instalację wymagającą pozwolenia, a ocena WSA była przedwczesna i niepełna. Sąd niższej instancji pominął również inne istotne aspekty, takie jak późniejsza decyzja umarzająca postępowanie w sprawie wstrzymania użytkowania instalacji oraz przesłankę nieważności decyzji z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Z tych względów sprawę przekazano do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Ocena ta jest przedwczesna i wymaga pogłębionej analizy, uwzględniającej spór co do charakteru instalacji i wpływu innych przepisów.

Uzasadnienie

NSA uznał, że WSA przedwcześnie stwierdził rażące naruszenie prawa, nie analizując w pełni charakteru instalacji suszarni, wpływu innych przepisów rozporządzenia oraz późniejszej decyzji umarzającej postępowanie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Pomocnicze

p.o.ś. art. 367 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o ochronie środowiska

p.o.ś. art. 367 § ust. 2

Ustawa o ochronie środowiska

p.o.ś. art. 180 § pkt 1

Ustawa o ochronie środowiska

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 5

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 207 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 2 § zzs4 ust. 1 i 3

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia § § 1 ust. 2 i 3

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia § załącznik

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia § § 2 ust. 4 pkt 7

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez WSA, polegające na błędnym uznaniu, że organ nie zebrał wyczerpująco materiału dowodowego. Naruszenie przepisów postępowania przez WSA, polegające na błędnym uznaniu stanowiska organu zaprezentowanego na rozprawie za jednoznaczne i zgodne ze stanowiskiem spółki. Naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego przez WSA, polegające na przedwczesnym i lakonicznym stwierdzeniu rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji z 2015 r., bez pełnej analizy charakteru instalacji i innych przepisów.

Godne uwagi sformułowania

Stanowisko Sądu I instancji sprowadza się do stwierdzenia, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób wystarczający do kwestii zasadności nałożenia na spółkę obowiązku określonego w decyzji z 8 lipca 2015 r. W tym znaczeniu zarzut kasacyjny podnoszący naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 7 i art. 77 oraz w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zasługiwał na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceny Sądu I instancji wymaga również wpływ na wynik sprawy decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z 4 czerwca 2019 r., która została złożona do akt sprawy przed wydaniem zaskarżonego wyroku, ale nie była przedmiotem rozważań Sądu I instancji.

Skład orzekający

Jerzy Stelmasiak

sprawozdawca

Małgorzata Pocztarek

członek

Rafał Stasikowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku uzyskania pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza dla instalacji oczyszczalni ścieków i suszarni osadów, a także kontrola prawidłowości postępowania sądów administracyjnych w zakresie oceny decyzji administracyjnych."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów w kontekście konkretnych instalacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność przepisów ochrony środowiska i potencjalne konflikty interpretacyjne między organami a przedsiębiorcami, a także błędy proceduralne sądów niższej instancji.

Sąd Najwyższy uchyla wyrok ws. pozwolenia środowiskowego – kluczowa interpretacja przepisów o instalacjach.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2102/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-04-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /sprawozdawca/
Małgorzata Pocztarek
Rafał Stasikowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6130 Pozwolenie na wprowadzenie do środowiska substancji lub energii
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1026/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-08-27
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 1232
art. 367 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - tekst jednolity.
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 156 § 1 pkt 2 i at. 156 § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Ochrony Środowiska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 1026/19 w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 25 lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 27 sierpnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: spółka) uchylił decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 25 lutego 2019 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z 17 września 2018 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w dniach od 28 kwietnia do 10 czerwca 2015 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przeprowadził kontrolę w siedzibie spółki, w wyniku której ustalił, że spółka nie posiada pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza dla instalacji do suszenia osadów ściekowych. Pismem z 11 czerwca 2015 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zawiadomił spółkę o wszczęciu postępowania w sprawie wstrzymania użytkowania instalacji, na podstawie art. 367 ust. 1 pkt 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2013 r. poz. 1232, ze zm.; dalej: p.o.ś.). Decyzją z 8 lipca 2015 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska ustalił spółce termin usunięcia naruszenia polegającego na wprowadzaniu do środowiska substancji bez wymaganego pozwolenia z instalacji - słonecznej suszarni osadów składającej się z 4 hal. Termin został ustalony na 31 grudnia 2015 r. Podstawę decyzji stanowił art. 367 ust. 2 p.o.ś. Decyzja stała się ostateczna.
Spółka wystąpiła do Starosty Bełchatowskiego o wydanie pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza. Starosta Bełchatowski postanowieniem z 27 listopada 2015 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania przedmiotowego pozwolenia. W dniu 28 października 2016 r. spółka złożyła kolejny wniosek do Starosty Bełchatowskiego. Decyzją z 28 lutego 2017 r. Starosta Bełchatowski umorzył w całości postępowanie, wskazując, że suszarnie nie stanowią odrębnej instalacji, a jedynie obiekty, które stanowią nieodłączny element instalacji do oczyszczania ścieków, dlatego nie może zostać udzielone pozwolenie na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza dla tego rodzaju suszarni.
Pismem z 15 grudnia 2017 r. spółka wniosła do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska o stwierdzenie nieważności decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z 8 lipca 2015 r., powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 i art. 156 § 1 pkt 5 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.).
Decyzją z 17 września 2018 r. organ odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z 8 lipca 2015 r. Organ wskazał, że zaskarżona decyzja w dniu jej wydania była wykonalna. Ponadto została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami i zgodnie z ustaleniami Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, z których wynika, że spółka powinna uzyskać pozwolenie na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza.
W ocenie organu, spółka wykonała decyzję z 8 lipca 2015 r. tj. wniosła do Starosty Bełchatowskiego (dwukrotnie) o wydanie pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza. Z postanowienia Starosty Bełchatowskiego z 27 listopada 2015 r. oraz decyzji z 28 lutego 2017 r. wynika, że pozwolenie na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza dla suszarni eksploatowanych jako część instalacji do oczyszczania ścieków nie może zostać wydane. Natomiast z uzasadnienia tych rozstrzygnięć wynika, że jedynym powodem odpowiednio odmowy wszczęcia postępowania i umorzenia postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia był nieprawidłowy wniosek spółki. Starosta Bełchatowski wskazał, że suszarnie są jedynie częścią instalacji, a nie samodzielną instalacją. Oznacza to, że postanowienie z 27 listopada 2015 r. oraz decyzja z 28 lutego 2017 r. zostały wydane adekwatnie do złożonego przez spółkę wniosku. W ocenie organu, spółka powinna złożyć wniosek o wydanie pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza dla instalacji do oczyszczania ścieków, której częścią jest suszarnia osadów ściekowych i która powoduje emisje gazów lub pyłów do powietrza.
Spółka wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednocześnie spółka wystąpiła do Starosty Bełchatowskiego o wydanie pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza dla instalacji oczyszczania ścieków. Postanowieniem z 12 grudnia 2018 r. Starosta Bełchatowski odmówił wszczęcia postępowania. Organ ten wskazał, że spółka posiada trzy zezwolenia na wytwarzanie i przetwarzanie odpadów w związku z eksploatacją oczyszczani ścieków. Natomiast w świetle punktu 17 załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z 2 lipca 2010 r. w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia (Dz.U. z 2010 r., nr 130, poz. 10 – dalej: rozporządzenie) w związku z art. 180 pkt 1 p.o.ś., dlatego też żądane pozwolenie nie może być wydane dla instalacji w postaci oczyszczalni ścieków.
Decyzją z 25 lutego 2019 r. organ utrzymał w mocy decyzję własną z 17 września 2018 r.
Spółka wniosła skargę na powyższą decyzję z 25 lutego 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Uwzględniając skargę Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Sąd I instancji wskazał, że w tej sprawie organ powinien był ocenić zasadność nałożenia na spółkę obowiązku uzyskania pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji w postaci oczyszczalni ścieków. Okoliczność ta była kwestionowana zarówno we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i była przedmiotem analizy Starosty Bełchatowskiego w postanowieniu z 12 grudnia 2018 r. oraz wykonanej na zlecenie spółki opinii Politechniki Poznańskiej z 9 października 2015 r. (złożonej do akt sprawy na etapie postępowania odwoławczego). W ocenie Sądu I instancji, organ odwoławczy nie odniósł się w sposób wystarczający do tej kwestii. Dopiero na rozprawie 27 sierpnia 2019 r. organ zaprezentował w tej sprawie stanowisko, zgadzając się w tej mierze z poglądem spółki. W świetle punktu 17 załącznika do rozporządzenia, nie budzi wątpliwości, że instalacja w postaci oczyszczalni ścieków jest zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza. Oznacza to, że wydając decyzję z 8 lipca 2015 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w sposób rażący naruszył przepisy rozporządzenia w związku z art. 180 pkt 1 oraz w zw. z art. 367 ust. 2 oraz ust. 1 pkt 1 p.o.ś. Już proste zestawienie powołanych wyżej przepisów, bez dokonywania ich wykładni, prowadzi do wniosku, że na spółkę nałożono obowiązek nieprzewidziany przepisami prawa. Doprowadziło to w konsekwencji do funkcjonowania w obrocie sprzecznych ze sobą ostatecznych rozstrzygnięć organów ochrony środowiska.
Zdaniem Sądu I instancji, dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia, czy Łódzki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska po przeprowadzeniu kontroli w 2015 r. powinien zobowiązać spółkę do dokonania zgłoszenia z § 2 ust. 4 pkt 7 rozporządzenie Ministra Środowiska z 2 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia (Dz.U. z 2019 r. poz. 1510). Decyzja z 8 lipca 2015 r. nie wyznaczała bowiem spółce terminu na dokonanie zgłoszenia instalacji, ale zobowiązywała do uzyskania pozwolenia. Ewentualne stwierdzenie nieważności tej decyzji nie wpłynie na obowiązki spółki związane z regulacjami prawnymi dotyczącymi zgłoszenia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ.
W pierwszej kolejności organ zarzucił naruszenie przepisów postępowania.
Po pierwsze, nieprawidłowe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku art. 7 i art. 77 k.p.a. oraz w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Polegało to na błędnym uznaniu, że organ rozpoznając sprawę w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Ponadto organ wskazał, że stanowisko wyrażone na rozprawie 27 sierpnia 2019 r. było odmienne niż stanowisko spółki.
Po drugie, nieprawidłowe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 133 p.p.s.a. oraz związku art. 7 i art. 77 k.p.a. jak i w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Polegało na uznaniu, że "na rozprawie 27 sierpnia 2019 r. organ zaprezentował w tej sprawie jednoznaczne i stanowcze stanowisko, zgadzając się w tej mierze z poglądem spółki". W ocenie organu, jego stanowisko potwierdzało, że spółka nie powinna posiadać pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji w postaci oczyszczalni ścieków, ponieważ powinna posiadać pozwolenie na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji 4 hal suszenia osadów ściekowych.
Po trzecie, nieprawidłowe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz w związku z art. 367 ust. 2 p.o.ś. Polegało to na błędnym uznaniu, że decyzja z 8 lipca 2015 r. jest obarczona wadą nieważności.
Po czwarte, błędną wykładnię art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz w związku z art. 367 ust. 2 p.o.ś., jak i w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z 2 lipca 2010 r. w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia. (tj. § 1 ust. 2 i 3 i załącznika do rozporządzenia). Polegało to na błędnym uznaniu, że decyzją Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska nałożono na spółkę obowiązek nieprzewidziany przepisami prawa. Organ wskazał, że decyzją Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska ustalono termin usunięcia naruszenia polegającego na wprowadzaniu do środowiska substancji bez wymaganego pozwolenia z instalacji - słonecznej suszarni osadów składającej się z 4 hal.
Ponadto organ zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię "art. 367 ust." p.o.ś. w związku z rozporządzeniem Ministra Środowiska z 2 lipca 2010 r. w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia (tj. § 1 ust. 2 i 3 i załącznika do rozporządzenia). Polegało to na pominięciu, że spółka powinna uzyskać pozwolenie na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji 4 hal suszenia osadów ściekowych. Ponadto polegało to nieprawidłowym przyjęciu, że przepisy rozporządzenia są jednoznaczne i nie budzą wątpliwości interpretacyjnych.
Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto organ wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Organ oświadczył, że wnosi o przeprowadzenie rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.). Biorąc pod uwagę gwarancję prawa do obrony, strona musi mieć zapewnione prawo do przedstawienia swojego stanowiska, tym samym odstępstwo od zachowania formy posiedzenia jawnego powinno nastąpić z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, co oznacza, że standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym było więc dopuszczalne.
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Po pierwsze, na wstępie wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 367 ust. 1 pkt 1 p.o.ś., w razie wprowadzania przez podmiot korzystający ze środowiska substancji lub energii do środowiska bez wymaganego pozwolenia lub z naruszeniem jego warunków, właściwy wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wstrzymać, w drodze decyzji, użytkowanie instalacji. W przypadku, o którym mowa w art. 367 ust. 1 p.o.ś., wojewódzki inspektor ochrony środowiska może na wniosek prowadzącego instalację, w drodze decyzji, ustalić termin usunięcia naruszenia (art. 367 ust. 2 p.o.ś.). Ten przepis stanowił podstawę decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z 8 lipca 2015 r. objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Decyzja ta nie jest decyzją kończącą postępowanie w trybie art. 367 p.o.ś., ponieważ zgodnie z art. 367 ust. 3 p.o.ś., dopiero w razie nieusunięcia naruszenia w wyznaczonym terminie, o którym stanowi art. 367 ust. 2 p.o.ś., właściwy wojewódzki inspektor ochrony środowiska wstrzymuje, w drodze decyzji, użytkowanie instalacji. W tej sprawie decyzją z 8 lipca 2015 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska ustalił termin usunięcia naruszenia prawa polegającego na wprowadzaniu do środowiska substancji bez wymaganego pozwolenia z instalacji - słonecznej suszarni osadów składającej się z 4 hal. Spółka trzykrotnie bezskutecznie występowała do Starosty Bełchatowskiego o wydanie przedmiotowego pozwolenia. W konsekwencji decyzją z 4 czerwca 2019 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska umorzył postępowanie w sprawie wstrzymania użytkowania instalacji - słonecznej suszarni osadów składającej się z 4 hal, prowadzone na podstawie art. 367 ust. 1 pkt 1 p.o.ś. Decyzja ta kończy postępowanie prowadzone w trybie art. 367 p.o.ś. i oznacza, że brak wykonania decyzji z 8 lipca 2015 r. nie kończy się dla spółki wstrzymaniem użytkowania przedmiotowej instalacji na podstawie art. 367 ust. 3 p.o.ś. W tym znaczeniu decyzja z 8 lipca 2015 r. nie wywołuje wobec spółki negatywnych skutków prawnych.
Po drugie, uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest częściowo wewnętrznie sprzeczne. Na wstępie bowiem Sąd I instancji wskazał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem prawa ("art. 7 i 77 § 1 2 zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a."). Pomijając uchybienia redakcyjne w tym zakresie, stanowisko Sądu I instancji sprowadza się do stwierdzenia, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób wystarczający do kwestii zasadności nałożenia na spółkę obowiązku określonego w decyzji z 8 lipca 2015 r. Stanowisko Sądu I instancji dotyczy więc wadliwości uzasadnienia zaskarżonej decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.) lub oceny organu w zakresie przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Podkreślenia przy tym wymaga, że wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji z 8 lipca 2015 r. spółka powołała się na przesłankę z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. (decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały), do czego odniósł się organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, natomiast nie odniósł się Sąd I instancji w rozważaniach prawnych uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Ponadto, w sposób sprzeczny z powyższą oceną, Sąd I instancji w sposób kategoryczny orzekł, że wydając decyzję z 8 lipca 2015 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w sposób rażący naruszył "rozporządzenie" w związku z art. 180 pkt 1 oraz w związku z art. 367 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 p.o.ś. Sąd I instancji dokonał zatem oceny w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego (i to o charakterze rażącym), pomimo wcześniejszego stwierdzenia, że stan faktyczny sprawy na tego rodzaju ocenę nie pozwalał (ocena organu była niewystarczająca). W tym znaczeniu zarzut kasacyjny podnoszący naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 7 i art. 77 oraz w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zasługiwał na uwzględnienie. Stan faktyczny sprawy nie budził bowiem wątpliwości, natomiast sporna pozostała ocena w zakresie przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji z 8 lipca 2015 r.
Po trzecie, organ zarzucił nieprawidłowe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 133 p.p.s.a. oraz związku art. 7 i art. 77 k.p.a. jak i w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Polegało na uznaniu, że "na rozprawie 27 sierpnia 2019 r. organ zaprezentował w tej sprawie jednoznaczne i stanowcze stanowisko, zgadzając się w tej mierze z poglądem spółki". Zarzut ten został częściowo błędnie sformułowany, ponieważ nie można zarzutem naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. jak i w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a więc zarzutem naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, których Sąd I instancji nie stosuje, kwestionować sposobu wyrażenia oceny prawnej przez ten Sąd. Ponadto, z protokołu rozprawy z 27 sierpnia 2019 r. wynika, że pełnomocnik organu "przyznaje, że dla tej instalacji nie było wymagane zezwolenie, ale instalacja ta powinna być zgłoszona w oparciu o Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia. Oświadcza, że ta decyzja po kontroli powinna zobowiązywać nie do wydania pozwolenia, a do dokonania zgłoszenia." Jeżeli organ uznał to stanowisko za nieprawidłowo odnotowane w protokole rozprawy, to powinien żądać sprostowania lub uzupełnienia protokołu na podstawie art. 103 p.p.s.a., czego jednak nie uczynił. Natomiast w świetle tak utrwalonej w protokole rozprawy wypowiedzi pełnomocnika organu nie ma podstaw do kwestionowania oceny Sądu I instancji, że stanowiska spółki i organu są w tym zakresie zbieżne.
Po czwarte, organ sformułował zarzut procesowy podnoszący nieprawidłowe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jak i w związku z 367 ust. 2 p.o.ś. oraz zarzut procesowy podnoszący błędną wykładnię art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz w związku z 367 ust. 2 p.o.ś., a także w związku z § 1 ust. 2 i 3 i załącznika do rozporządzenia, jak i zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię "art. 367 ust." p.o.ś. w związku z § 1 ust. 2 i 3 i załącznika do rozporządzenia. Zarzuty te stanowią w istocie jeden (ujęty zarówno od strony procesowej, jak i materialnej) zarzut koncentrujący się na możliwości stwierdzenia, że decyzja z 8 lipca 2015 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 367 ust. 2 p.o.ś., co uzasadniało stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zarzut ten jest uzasadniony, ale wynika to przede wszystkim z lakoniczności zaskarżonego wyroku. Stanowisko Sądu I instancji wyrażone w tym zakresie sprowadza się do stwierdzenia, że w świetle punktu 17 załącznika do rozporządzenia, instalacja w postaci oczyszczalni ścieków jest zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza. W ocenie Sądu I instancji, to "postanowienie" rozporządzenia jest jednoznaczne i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Tym samym decyzja z 8 lipca 2015 r. w sposób rażący narusza to rozporządzenie. Sąd I instancji pomija jednak, że przedmiotem decyzji z 8 lipca 2015 r. nie było wyznaczenie terminu na uzyskanie pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji w postaci oczyszczalni ścieków, ale w postaci instalacji będącej słoneczną suszarnią osadów składającej się z 4 hal. Sporne natomiast pozostaje, czy tego rodzaju instalacja stanowi odrębną instalację wymagającą uzyskania pozwolenia. Dlatego też stanowisko Sądu I instancji wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jest przedwczesne i niepełne. Pomija również powołane w zarzutach kasacyjnych przepisy § 1 ust. 2 i 3 rozporządzenia, które pozwalają na odstąpienie od obowiązku uzyskania pozwolenia dla instalacji innych niż wymienione w załączniku do rozporządzenia. Również spór znajdujący odzwierciedlenie w wydanych na rzecz spółki decyzjach i postanowieniach Starosty Bełchatowskiego, Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska oraz Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, dotyczący konieczności uzyskania przez spółkę pozwolenia (lub zgłoszenia), oznacza, że brak jest podstaw do tak jednoznacznego stwierdzenia, że decyzja z 8 lipca 2015 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, jak to uczynił Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Kwestia ta powinna być zatem przedmiotem pogłębionej analizy Sądu I instancji, przedstawionej w uzasadnieniu wyroku wydanego przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Jednocześnie Sąd I instancji powinien odnieść się także do przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., ponieważ kwestia ta była przedmiotem oceny organu wyrażonej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceny Sądu I instancji wymaga również wpływ na wynik sprawy decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z 4 czerwca 2019 r., która została złożona do akt sprawy przed wydaniem zaskarżonego wyroku, ale nie była przedmiotem rozważań Sądu I instancji.
Z tych względów i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. O odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. uznając, że w tej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym stanowi ten przepis.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI