III OSK 21/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną studentki, która domagała się uwzględnienia straty z działalności gospodarczej przy ustalaniu dochodu do stypendium socjalnego, uznając, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują takiej możliwości.
Studentka B. K. zaskarżyła decyzję o odmowie przyznania stypendium socjalnego, argumentując, że jej dochód powinien zostać pomniejszony o stratę z działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił jej skargę, wskazując na zamknięty katalog odliczeń w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał w mocy wyrok WSA, podkreślając, że przepisy dotyczące świadczeń rodzinnych i podatkowych różnią się w zakresie ustalania dochodu, a strata z lat ubiegłych nie jest uwzględniana przy obliczaniu dochodu na potrzeby stypendium.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej B. K. od wyroku WSA w Rzeszowie, który oddalił jej skargę na decyzję o odmowie przyznania stypendium socjalnego. Studentka argumentowała, że przy ustalaniu dochodu rodziny należy uwzględnić stratę z działalności gospodarczej poniesioną w latach ubiegłych, powołując się na przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (u.p.d.o.f.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę, wskazując, że zgodnie z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (P.s.w.) oraz ustawą o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.), dochód ustala się na podstawie zamkniętego katalogu składników, a strata z działalności gospodarczej nie jest wymieniona jako podstawa do pomniejszenia dochodu. Sąd podkreślił, że definicja dochodu na potrzeby świadczeń rodzinnych nie jest tożsama z definicją dochodu na potrzeby podatkowe. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną, która zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego (błędna wykładnia art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zw. z art. 9 ust. 2 i 3 u.p.d.o.f. i art. 88 ust. 1 P.s.w.) oraz przepisów postępowania (art. 1, 3, 145, 151 i 141 § 4 p.p.s.a.). NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, na które powołuje się art. 88 ust. 1 P.s.w. przy ustalaniu dochodu studenta, mają charakter autonomiczny i nie pozwalają na uwzględnienie straty z lat ubiegłych z działalności gospodarczej. Sąd wskazał, że instytucja odliczania straty z lat ubiegłych jest specyficzna dla ustawy podatkowej i nie ma zastosowania w postępowaniu o świadczenia rodzinne. NSA odrzucił również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, uznając, że WSA prawidłowo przeprowadził kontrolę zaskarżonej decyzji i należycie uzasadnił swoje rozstrzygnięcie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, strata z działalności gospodarczej poniesiona w latach ubiegłych nie może być uwzględniona przy obliczaniu dochodu rodziny studenta na potrzeby przyznania stypendium socjalnego.
Uzasadnienie
Przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych określają zamknięty katalog składników dochodu i odliczeń. Strata z działalności gospodarczej nie jest wymieniona jako podstawa do pomniejszenia dochodu w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, a jej uwzględnienie jest specyficzne dla przepisów podatkowych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (29)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.s.w. art. 88 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
u.ś.r. art. 3 § pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.s.w. art. 95
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
P.s.w. art. 86 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
P.s.w. art. 359 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
P.s.w. art. 420 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
P.s.w. art. 21 § ust. 1 pkt 40b
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
u.ś.r. art. 3 § pkt 23
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 3 § pkt 24
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 3 § pkt 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS - CoV-2
u.p.d.o.f. art. 27
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 30b
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 30c
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 30e
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 30f
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 9 § ust. 2
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 9 § ust. 3
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 21 § ust. 1 pkt 40b
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Argumenty
Odrzucone argumenty
Argument skarżącej o możliwości pomniejszenia dochodu o stratę z działalności gospodarczej na potrzeby stypendium socjalnego. Zarzut naruszenia przepisów postępowania przez WSA, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. dotyczący niewyjaśnienia podstawy prawnej.
Godne uwagi sformułowania
nie można postawić znaku równości pomiędzy podstawami opodatkowania w podatku dochodowym od osób fizycznych a dochodem w rozumieniu u.ś.r. ustawodawca dla ustalania prawa do świadczeń rodzinnych przyjął za miarodajny dochód w roku poprzedzającym okres zasiłkowy okoliczność, że art. 9 ust. 3 u.p.d.o.f. daje możliwość odliczenia straty z lat ubiegłych od dochodu jest szczególną instytucją, mającą zastosowanie wyłącznie na gruncie tejże ustawy Nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut błędnej wykładni art. 3 pkt 1 lit. a u.o.ś.r. w związku z art. 9 ust. 2 i 3 i art. 27 u.p.d.o.f. i w związku z art. 88 ust. 1 P.s.w.
Skład orzekający
Beata Jezielska
sprawozdawca
Olga Żurawska - Matusiak
członek
Zbigniew Ślusarczyk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania dochodu na potrzeby stypendium socjalnego, zwłaszcza w kontekście straty z działalności gospodarczej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji studenta prowadzącego działalność gospodarczą i ubiegającego się o stypendium socjalne. Interpretacja przepisów o świadczeniach rodzinnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla studentów i uczelni, ponieważ dotyczy ważnego aspektu finansowania studiów i interpretacji przepisów prawa administracyjnego w kontekście dochodów.
“Czy strata z firmy może pomóc w uzyskaniu stypendium? NSA wyjaśnia.”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 21/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-05-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-01-05 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Beata Jezielska /sprawozdawca/ Olga Żurawska - Matusiak Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/ Symbol z opisem 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane II SA/Rz 967/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2021-09-07 Skarżony organ Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak sędzia del. WSA Beata Jezielska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 września 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 967/21 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z dnia 12 maja 2021 r., nr OSK/171/2020/2021 w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Wyrokiem z 7 września 2019 r. (sygn. akt II SA/Rz 967/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu skargi B. K. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z 12 maja 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity na dzień orzekania przez WSA Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją Odwoławcza Komisja Stypendialna utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z 12 stycznia 2021 r., odmawiającą przyznania skarżącej stypendium socjalnego. W uzasadnieniu decyzji podano, że dochód rodziny studentki przekracza kryterium dochodowe, określone w Regulaminie świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...], wydanym na podstawie art. 95 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r. poz. 85 ze zm., dalej jako: P.s.w.). Wyjaśniono, że zgodnie z art. 88 ust. 1 P.s.w. dochód ten ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111, dalej jako: u.ś.r.). Podano, że treść art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. wyraźnie wskazuje, że przychody opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a zatem m.in. przychody osiągane z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, mogą zostać pomniejszone jedynie o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne i wyliczenie to ma charakter zamknięty, a nie przykładowy. Skoro strata powstała przy prowadzeniu działalności gospodarczej w latach ubiegłych nie została wymieniona w powołanej regulacji, to nie jest możliwe jej odliczenie od dochodu rodziny w rozumieniu u.ś.r. W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości, podnosząc że spełniła warunki do przyznania jej stypendium socjalnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w kwestionowanej decyzji. Oddalając skargę WSA stwierdził, że skarżąca w sposób oczywiście niezasadny zarzuca organowi naruszenie przepisów u.ś.r. oraz P.s.w. Podniesiono, że definicja dochodu w rozumieniu art. 88 ust. 1 P.s.w. w zw. z art. 3 pkt 1 u.ś.r. ustala zamknięty katalog składników wchodzących w jego zakres, a jako składowe dochodu podlegające wyłączeniu nie zostały wymienione straty z prowadzonej działalności gospodarczej poniesione w latach ubiegłych. O tego rodzaju stratach nie wspomina również ustawowa definicja utraty dochodu z art. 3 pkt 23 u.ś.r., a także źródłowy art. 88 ust. 1 P.s.w. Podano, że skarżąca niesłusznie odwołuje się do przepisów prawa podatkowego, bowiem nie można postawić znaku równości pomiędzy podstawami opodatkowania w podatku dochodowym od osób fizycznych a dochodem w rozumieniu u.ś.r. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazano, że ustawodawca dla ustalania prawa do świadczeń rodzinnych przyjął za miarodajny dochód w roku poprzedzającym okres zasiłkowy i od jego wysokości uzależnił prawo do świadczenia, dodatkowo wprowadzając zasady korygowania tego dochodu w związku z sytuacjami wyczerpująco określonymi w art. 3 pkt 23 i 24 u.ś.r. Zdaniem WSA nie znajdują także uzasadnienia twierdzenia skarżącej odnoszące się do ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS - CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 695). Skoro zatem wysokość dochodu skarżącej na osobę w rodzinie wynosi 1130,63 zł, zaś kryterium dochodowe stanowi kwotę 1050 zł, to organ nie mógł przyznać wnioskowanego świadczenia. Od wyroku tego skargę kasacyjną wywiodła B. K., zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie: I. przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 3 punkt 1 lit. a u.o.ś.r. w związku z art. 9 ust. 2 i 3 i art. 27 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128 ze zm., dalej jako: u.p.d.o.f.) i w związku z art. 88 ust. 1 P.s.w., polegającą na przyjęciu, że dochód rodziny stanowiący podstawę ustalenia prawa do stypendium socjalnego nie może być pomniejszony zgodnie z art. 9 ust. 3 u.p.d.p.f. o wysokość straty poniesionej z określonego źródła przychodu, gdy tymczasem prawidłowa wykładnia tych przepisów powinna pozwalać na odliczenie takiej straty i pomniejszenie dochodu ustalanego na potrzeby przyznawania świadczeń socjalnych dla studentów; II. przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 1 oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroli decyzji wydanych przez organy stypendialne, skutkujące oddaleniem skargi zamiast jej uwzględnienia, pomimo prezentowanej przez te organy błędnej wykładni przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia; - art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej wyroku w zakresie ratio legis przepisu art. 3 punkt 1 lit. a u.ś.r., który - zdaniem sądu i organów stypendialnych - nie pozwala pomniejszyć dochodu o stratę podatkową, chociaż tego rodzaju pomniejszenie dochodu jest jak najbardziej dopuszczalne na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komisji Stypendialnej z 12 stycznia 2021 r., ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpatrzenia, a także zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjncgo, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, oświadczając że zrzeka się rozpatrzenia sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że art. 9 ust. 2 u.p.d.o.f. definiuje stratę ze źródła przychodów, zaś art. 9 ust. 3 u.p.d.o.f. pozwala rozliczyć stratę z danego źródła przychodów poprzez obniżenie dochodu uzyskanego z tego źródła w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, bądź poprzez obniżenie jednorazowo dochodu uzyskanego z tego źródła w jednym z najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu lat podatkowych. Jest to zatem uprawnienie podatnika, które pozwala na zmniejszenie dochodu i zapłacenie niższego podatku albo niezapłacenie go wcale. Podano, że art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. poleca zsumować przychody z konkretnych źródeł przewidzianych w u.p.d.o.f., a następnie pomniejszyć je o koszty uzyskania tych przychodów, co prowadzi do ustalenia dochodu podlegającego opodatkowaniu. Następnie przepis ten nakazuje pomniejszenie dochodu o należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, co zdaniem skarżącej kasacyjnie prowadzi do ustalenia tzw. dochodu netto, czyli dochodu po opodatkowaniu. Wskazano, że pomniejszenie dochodu o stratę podatkową zmniejsza dochód, ale zmniejsza też kwotę podatku, którą na koniec operacji rachunkowych od dochodu trzeba odliczyć. Natomiast nieodliczenie straty zwiększa dochód, ale zwiększa też kwotę podatku, którą należy odliczyć, aby na koniec otrzymać dochód w rozumieniu u.ś.r. W związku z tym zdaniem skarżącej kasacyjnie przepis art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. powinien być wykładany w sposób dopuszczający pomniejszenie dochodu przed opodatkowaniem o stratę podatkowy. Nawet jeśli przepis tego jasno nie przewiduje, to wykładnia językowa nie jest jedynym dopuszczalnym sposobem wykładni przepisów, gdyż wykładnia powinna uwzględniać też inne regulacje znajdujące się w systemie prawa. Zaakceptowanie przez WSA błędnego rozumienia przepisów zaprezentowanego przez organy stypendialne, a tym samym brak dokładnej kontroli działań organów doprowadził do oddalenia skargi, która powinna być uwzględniona. Ponadto zarzucono, że WSA nie wyjaśnił, dlaczego odliczenie od dochodu straty jest możliwe na gruncie prawa podatkowego, a nie jest możliwe na gruncie przepisów regulujących przyznawanie świadczeń rodzinnych i świadczeń o charakterze socjalnym dla studentów. Zdaniem skarżącej kasacyjnie narusza to art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia wymaga również wyjaśnienia celu i sensu przepisów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany był granicami skargi kasacyjnej. Wniesiona skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. W skardze kasacyjnej podniesione zostały zarzuty zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W przypadku, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie jednak zarzuty naruszenia przepisów postępowania wiążą się w sposób bezpośredni z zarzutami naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego. Stąd też ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga uprzedniego odniesienia się do poprawności dokonanej przez Sąd I instancji wykładni przepisów prawa materialnego. Należy wskazać, że określając w art. 88 ust.1 P.s.w. sposób ustalenia dochodu na osobę w rodzinie studenta, który warunkuje przyznanie stypendium socjalnego, ustawodawca odwołał się do zasad określonych w u.ś.r., określając jedynie, czyje dochody są uwzględniane przy ustalaniu dochodu (studenta, małżonka studenta, rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta oraz będących na utrzymaniu tych osób dzieci niepełnoletnich, dzieci pobierających naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26. rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawnych bez względu na wiek) oraz jakich świadczeń nie uwzględnia się przy obliczaniu dochodu (świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1, art. 359 ust. 1 i art. 420 ust. 1 P.s.w.; stypendiów otrzymywanych przez uczniów, studentów i doktorantów w ramach: funduszy strukturalnych Unii Europejskiej, niepodlegających zwrotowi środków pochodzących z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), umów międzynarodowych lub programów wykonawczych, sporządzanych do tych umów, albo międzynarodowych programów stypendialnych; świadczeń pomocy materialnej otrzymywanych przez uczniów na podstawie przepisów o systemie oświaty; stypendiów o charakterze socjalnym przyznawanych przez podmioty, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 40b us.p.d.o.f.). W związku z tym w pozostałym zakresie stosuje się wprost przepisy określające zasady ustalania dochodu zawarte w u.ś.r. Zgodnie z art. 3 pkt 1 u.ś.r. dochodem, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, są: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f u.p.d.o.f, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne; dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne; inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, wymienione w tym przepisie. Powołany przepis odwołuje się do przepisów u.p.d.o.f, ale jedynie w zakresie ustalenia rodzajów przychodów, jakie podlegają uwzględnieniu przy ustalaniu dochodu rodziny. Nie oznacza to jednak, że sposób ustalania dochodu określony w u.ś.r. jest tożsamy ze sposobem ustalania dochodu dla celów podatkowych, określony w u.p.d.o.f. Należy bowiem zauważyć, że stosownie do powołanego art. 3 pkt 1 u.ś.r. ustawodawca nakazał uwzględniać w dochodzie rodziny także dochody niepodlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zatem ustalenie dochodu rodziny do celów określonych w u.ś.r., a tym samym, z mocy art. 88 ust. 1 P.s.w., także do celów stypendialnych, następuje wyłącznie w oparciu przepisy u.ś.r. W ustawie tej ustawodawca wskazał zaś wyraźnie, że przychody pomniejsza się jedynie o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast straty z działalności gospodarczej poniesione w latach ubiegłych nie zostały wymienione jako podlegające odliczeniu, czy też wyłączeniu z uzyskanego przychodu. Jak wskazano w wyroku NSA z 25 czerwca 2019 r. (sygn. akt I OSK 2127/17) okoliczność, że art. 9 ust. 3 u.p.d.o.f. daje możliwość odliczenia straty z lat ubiegłych od dochodu jest szczególną instytucją, mającą zastosowanie wyłącznie na gruncie tejże ustawy i na warunkach w niej określonych. Brak jest natomiast postaw do uwzględnienia straty z ubiegłych lat przy obliczaniu dochodu na potrzeby ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. W powołanym wyroku NSA dodatkowo podkreślił, że ustawodawca dla ustalania prawa do świadczeń rodzinnych przyjął za miarodajny dochód w roku poprzedzającym okres zasiłkowy i od jego wysokości uzależnił prawo wnioskodawcy do uzyskania świadczenia. Zatem także z tego względu starty w działalności gospodarczej poniesione w latach wcześniejszych nie mogą być uwzględnione przy ustalaniu dochodu rodziny. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut błędnej wykładni art. 3 pkt 1 lit. a u.o.ś.r. w związku z art. 9 ust. 2 i 3 i art. 27 u.p.d.o.f. i w związku z art. 88 ust. 1 P.s.w. Nie jest także skuteczny zarzut naruszenia art. 1 oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie przez WSA kontroli zaskarżonych decyzji, skutkujący oddaleniem skargi zamiast jej uwzględnienia pomimo błędnej wykładni przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Należy przed wszystkim podkreślić, że konstruowanie zarzutów kasacyjnych poprzez związkowe połączenie wielu przepisów nakłada na autora skargi kasacyjnej obowiązek wykazania, w jaki sposób Sąd I instancji naruszył każdy z tych przepisów oraz na czym opiera się twierdzenie, że wszystkie te naruszenia pozostają w takim związku, który uzasadnia zespolenie ich w jednym zarzucie. Takich wywodów skarżąca kasacyjnie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie zwarła. Ponadto należy wskazać, że przepisy art. 1 oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. określają kognicję sądów administracyjnych, zaś art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 151 p.p.s.a. regulują sposób rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny. Zatem o naruszeniu powołanych przepisów można mówić tylko wówczas, gdy sąd wyjdzie poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego (tzn. poza kontrolę działalności administracji publicznej, rozpoznając skargę na akt lub czynność nieobjęte jego kognicją), bądź w sprawach należących do jego właściwości uchyli się od badania legalności działalności administracji, ewentualnie zastosuje środki ustawie nieznane oraz posiłkować się przy tym będzie innym kryterium niż zgodność z prawem, np. kryterium słuszności (por. wyrok NSA z 4 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1293/13). Żadna z takich sytuacji w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała, gdyż Sąd I instancji dokonał weryfikacji zgodności z prawem zaskarżonej decyzji zarówno w aspekcie procesowym, materialnym, jak i ustrojowym, a ponadto podjął rozstrzygnięcie zgodne z art. 151 p.p.s.a. Natomiast okoliczność, że WSA wydał orzeczenie o treści niezgodnej z oczekiwaniami skarżącej kasacyjnie strony nie oznacza, że doszło do naruszenia powołanych przepisów. Jeżeli bowiem sąd administracyjny stosuje środki określone w ustawie, to każde jego orzeczenie, zarówno korzystne, jak i niekorzystne dla skarżącego, jest realizacją obowiązku przeprowadzenia kontroli działalności administracji publiczne i w takich przypadkach nie może być mowy o naruszeniu powołanych przepisów (por. wyrok NSA: z 29 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2074/13, z 5 kwietnia 2012 r., I OSK 1636/11, z 7 lipca 2011 r., II OSK 745/11). Ponadto przywołane przepisy mają charakter ustrojowo-procesowy, a w związku z tym nie mieszczą się bezpośrednio w podstawach wskazanych w art. 174 p.p.s.a. Skuteczne zakwestionowanie tego rodzaju norm w ramach zarzutów kasacyjnych wymaga zatem powiązania go z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego, których nie dostrzegł lub też nieprawidłowo dostrzegł Sąd I instancji wydając wyrok o określonej treści. Takiego powiązania skarżąca kasacyjnie nie wskazała. Przy czym nawet gdyby z treści uzasadnienia skargi kasacyjne wywieść, że zarzut ten odnosi się do błędnej wykładni prawa materialnego, to także w tym zakresie nie zasługuje on na uwzględnienie z wyżej podanych względów. Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., które w ocenie skarżącej kasacyjnie miało polegać na niewyjaśnieniu podstawy prawnej wyroku w zakresie ratio legis przepisu art. 3 punkt 1 lit. a u.ś.r., który nie pozwala pomniejszyć dochodu o stratę podatkową. Art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy uzasadnienia, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, wyroki NSA: z 19 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5379/16; z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08). Przy czym naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. musi być na tyle istotne, aby można było uznać, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji w przedmiotowej sprawie wynika, jaki stan faktyczny Sąd przyjął za podstawę swojego orzeczenia, a jego treść pozwala na dokonanie kontroli instancyjnej. Ponadto, wbrew twierdzeniu skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji wyjaśnił, z jakich powodów przy ustalaniu dochodu rodziny studenta nie jest możliwe uwzględnienie straty poniesionej w latach ubiegłych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Przy czym rolą sądu administracyjnego jest wyłącznie kontrola zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem, czyli prawidłowości zastosowanych przepisów i ich wykładni. Sąd administracyjny nie jest natomiast ani uprawniony, ani zobowiązany do badania przesłanek, jakimi kierował się ustawodawca wprowadzając określone rozwiązania prawne. Także okoliczność, że skarżąca kasacyjnie nie podziela stanowiska WSA nie oznacza, że uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom ustawowym określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 9 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 867/05). W związku z tym powyższy zarzut także nie okazał się skuteczny. W tych okolicznościach nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia prawa procesowego, jak i materialnego, wskazane w skardze kasacyjnej. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI