III OSK 5277/21

III OSK 5277/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Sławomir Pauter /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 2566/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-11-19
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 799
art. 201 ust. 1, art. 365 ust. 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej F. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 2566/19 w sprawie ze skargi F. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 21 sierpnia 2019 r. nr DI-420/580/2019/jg w przedmiocie wstrzymania użytkowania instalacji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie przez F. sp. z o.o. w Ł. jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (powoływanego dalej jako "Sąd I instancji", "WSA") z dnia 19 listopada 2020 roku, sygn. akt IV SA/Wa 2566/19, którym oddalono skargę wniesioną przez w/w spółkę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (powoływanego dalej jako "organ odwoławczy", "GIOŚ") z dnia 21 sierpnia 2019 roku w przedmiocie wstrzymania użytkowania instalacji.
Powyższy wyrok został wydany w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:
Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia 21 sierpnia 2019 r. nr DI-420/580/2019/jg, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm - dalej: "k.p.a.") w związku z art. 365 ust. 1 oraz art. 366 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2018r. poz. 799 ze zm. - dalej: "p.o.ś."), po rozpatrzeniu odwołania F. sp. z o.o. z siedzibą w Ł., uchylił decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 14 maja 2019 r. nr WlOŚ-G-I.7060.1.2.101.2019.at.ap, w części dotyczącej terminu wstrzymania użytkowania instalacji i wyznaczył nowy termin wstrzymania użytkowania instalacji do dnia 11 października 2019 r. W uzasadnieniu podał, iż Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska ww. decyzją wstrzymał z dniem 26 czerwca 2019 r. użytkowanie instalacji do chowu drobiu powyżej 40 000 stanowisk zlokalizowanej w m. S., gm. J., eksploatowanej przez F. sp. z o.o.
Rozpatrując odwołanie spółki organ odwoławczy wskazał, iż w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniach od 9 do 23 kwietnia 2018 r. organ I instancji ustalił, że na terenie fermy eksploatowana jest instalacja do chowu drobiu o obsadzie 276 000 sztuk i spółka nie posiada pozwolenia zintegrowanego dla przedmiotowej instalacji.
Pismem z dnia 10 maja 2018 r. organ I instancji zawiadomił spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie wstrzymania użytkowania przedmiotowej instalacji. Na rozprawie w dniu 11 czerwca 2018 r. spółka przedłożyła pismo skierowane do Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego o wydanie pozwolenia zintegrowanego. W związku z tym organ I instancji postanowieniem z 19 czerwca 2018 r. zawiesił postępowanie, które następnie podjął postanowieniem z dnia 13 listopada 2018 r.
Pismem z dnia 8 maja 2019 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w E., w odpowiedzi na pismo organu I instancji z dnia 6 maja 2019 r., udzielił informacji, że w dniu 29 kwietnia 2019 r. w pięciu kurnikach fermy w S. wstawiono 209 600 sztuk piskląt kurzych, a średni okres tuczu drobiu wynosi 41-42 dni.
Powyższe ustalenia stanowiły podstawę wydania decyzji przez organ I instancji wstrzymującej użytkowanie instalacji do chowu drobiu powyżej 40 000 stanowisk. W decyzji tej określono także termin bezpiecznego dla środowiska zakończenia użytkowania instalacji na dzień 26 czerwca 2019 roku.
W postępowaniu odwoławczym spółka pismem z dnia 24 czerwca 2019 r. poinformowała o uzyskaniu decyzji Wójta Gminy J. z 18 czerwca 2019 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na dostosowaniu istniejącej instalacji do chowu i tuczu indyków w S., gm. J., do wymagań niezbędnych do prowadzenia chowu brojlerów kurzych o maksymalnej, jednorazowej obsadzie hodowlanej wynoszącej 1200 DJP.
Jednocześnie pismem z dnia 19 lipca 2019 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w E. poinformował, że ostatnie wystawienie brojlera na przedmiotową farmę, miało miejsce w dniu 18 czerwca 2019 roku.
GIOŚ stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie i wyjaśnił, iż zgodnie z art. 201 ust. 1 p.o.ś., pozwolenia zintegrowanego wymaga prowadzenie instalacji, której funkcjonowanie, ze względu na rodzaj i skalę prowadzonej w niej działalności, może powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości.
Bezsprzecznym jest, że spółka eksploatuje instalację do chowu drobiu o obsadzie przekraczającej 40 000 stanowisk, wymienioną w pkt 6 ppkt 8 lit. a) załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz. U. z 2014 r. poz. 1169), która objęta jest obowiązkiem posiadania pozwolenia zintegrowanego. Dowodem powyższego są ustalenia Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, potwierdzone protokołem kontroli NR GIZ 45/2018, podpisanym bez zastrzeżeń przez spółkę. Wynika zatem, że spółka nie podważa ustaleń organu pierwszej instancji, stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji.
Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 365 ust. 1 p.o.ś., wojewódzki inspektor ochrony środowiska zobowiązany był do wstrzymania, w drodze decyzji, użytkowania instalacji eksploatowanej bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego. Strona nie uzyskała pozwolenia zintegrowanego, zatem organ I instancji zobowiązany był przepisami prawa do wydania decyzji wstrzymującej użytkowanie instalacji.
GIOŚ jednocześnie wskazał, iż w związku z tym, że termin wstrzymania użytkowania instalacji upłynął z dniem 26 czerwca 2019 r., decyzję należało uchylić w części dotyczącej terminu wstrzymania i orzec co do istoty sprawy. Wyznaczając nowy termin wstrzymania uwzględniono potrzebę bezpiecznego dla środowiska zakończenia użytkowania, w tym konieczność zakończenia trwającego cyklu chowu. Z informacji Powiatowego Lekarza Weterynarii w E. z 10 lipca 2019 r. wynika, że ostatnie wstawienie brojlerów kurzych miało miejsce 18 czerwca 2019 r., a długość cyklu hodowlanego wynosi 42 dni, a przerwa technologiczna wynosi ok. 10 dni. Zatem ok. 19 września 2019 r. powinno nastąpić zakończenie cyklu hodowlanego, dlatego dzień 11 października 2019 r. będzie odpowiednim terminem, do którego powinno nastąpić wstrzymanie użytkowania instalacji, z uwzględnieniem ok. 3 tygodni z przeznaczeniem na wywóz brojlerów, przeprowadzenie higienizacji oraz innych niezbędnych czynności pozwalających na bezpieczne dla środowiska i ptaków zakończenie użytkowania instalacji.
Organ odwoławczy za niezasadne uznał zarzuty odwołania dotyczące naruszenia przepisów art. 6, 7, 77, 80, 78 § 1, 84 i 86 k.p.a. i wyjaśnił, iż w postępowaniu w sprawie wstrzymania użytkowania instalacji, postępowanie ogranicza się do ustalenia, czy podmiot użytkujący instalację posiada na to użytkowanie pozwolenie zintegrowane, czy też nie. Za niezrozumiały organ uznał zarzut spółki dotyczący prowadzenia postępowania bez jej udziału, w sytuacji gdy spółka miała możliwość zapoznania się i wypowiedzenia się co do materiału dowodowego sprawy i złożenia żądań. Pismami z 19 lutego, 29 marca i 15 kwietnia 2019 r. organ I instancji zawiadomił stronę o tym fakcie. Spółka każdorazowo korzystała z przysługującego prawa. Organ stwierdził, że nie dopatrzył się żadnych uchybień w zakresie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w przedmiotowym postępowaniu. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ wskazał, że w niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki do uznania, że postępowanie prowadzone przez Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego stanowi zagadnienie wstępne wobec prowadzonego przez organ I instancji postępowania. Błędnie organ I instancji postanowieniem z dnia 19 czerwca 2018 r. zawiesił postępowanie w sprawie wstrzymania użytkowania instalacji z uwagi na toczące się przed Marszałkiem postępowanie w sprawie pozwolenia zintegrowanego. Natomiast prawidłowo postąpił organ I instancji podejmując w dniu 13 listopada 2018r. zawieszone postępowanie i odmawiając jego zawieszenia postanowieniami z 17 grudnia 2018 r. i 15 kwietnia 2019 r.
Organ podkreślił, iż fakt uzyskania decyzji Wójta Gminy J. z dnia 18 czerwca 2019 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na dostosowaniu instalacji do chowu i tuczu indyków w S., do wymagań niezbędnych do prowadzenia chowu brojlerów kurzych w maksymalnej, jednorazowej obsadzie stanowisk hodowlanych wynoszącej 1200 DJP nie będzie miał wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie. Za niezasadny organ uznał zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 366 ust. 3 p.o.ś., bowiem organ I instancji wyczerpująco uzasadnił wyznaczony termin wstrzymania użytkowania instalacji, wskazał w jaki sposób wyliczył termin i na jakich danych się oparł. Ustalenia dotyczące długości cyklu hodowlanego oraz przerwy technologicznej ustalono podczas kontroli potwierdzonej protokołem z kontroli Nr GIZ 45/2018. Dane dotyczące terminów wstawień drobiu zostały pozyskane od Powiatowego Lekarza Weterynarii w E., które są danymi urzędowymi i wiarygodnymi.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła F. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:
1) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji w części oraz wydanie rozstrzygnięcia nieprzewidzianego w sprawie,
2) art. 7, 8, 10, 75, 77 § 1, i 78 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego bez udziału strony, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również poprzez oparcie się na dowodach zgromadzonych bez udziału strony przy równoczesnym odrzuceniu wszystkich wniosków dowodowych zgłoszonych w toku postępowania przed organem I instancji,
3) art. 7 i 10 w zw. 79 § 1 i 89 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ I instancji prawidłowo postąpił i nie uniemożliwił stronie brania czynnego udziału w postępowaniu w szczególności, że postąpił on prawidłowo odmawiając zmiany terminy rozprawy, podczas gdy strona i jej pełnomocnik wielokrotnie zgłaszali brak możliwości udziału w rozprawie z uwagi na zaplanowany urlop, zaś organ wyznaczył termin podczas nieobecności strony i jej pełnomocnika,
4) art. 7, 10 w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i w zw. z art. 98 § 1 k.p.a., poprzez wydanie decyzji w sytuacji gdy przed innym organem toczy się postępowanie mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i nieuwzględnienie wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania,
5) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez faktyczne zaniechanie uzasadnienia decyzji,
6) art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ograniczenie prawa do swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej a tym samym ustalenie w sposób dowolny terminu wypełnienia obowiązków określonych w decyzji,
7) art. 365 p.o.ś. poprzez błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do wstrzymania użytkowania instalacji, podczas gdyż w przedmiotowej sprawie należy zastosować wykładnię celowościową i systemową, gdyż zastosowanie wykładni gramatycznej prowadzi do przyjęcia, że wynik sprawy o uzyskanie pozwolenia zintegrowanego nie stanowi zagadnienia wstępnego dla sprawy o wstrzymanie eksploatacji urządzeń, co stanowi, o czym była mowa wyżej, naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.,
8) art. 366 ust. 3 p.o.ś. poprzez arbitralne określenie przez organ terminu wstrzymania użytkowania instalacji bez uwzględnienia potrzeby bezpiecznego dla środowiska wstrzymania jej użytkowania, jak również bez uwzględnienia fizycznej możliwości zaprzestania jej użytkowania bez szkody dla hodowanych ptaków oraz odwołującej się, jak również bez specjalistycznej wiedzy w tym przedmiocie oraz indywidualnego cyklu produkcji brojlerów na fermie.
Wskazując na powyższe skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę GIOŚ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 listopada 2020 roku oddalił skargę. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 365 ust. 1 p.o.ś., zgodnie z którym wojewódzki inspektor ochrony środowiska wstrzyma, w drodze decyzji, użytkowanie instalacji eksploatowanej bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego. Na podstawie art. 366 ust. 3 p.o.ś., w decyzji, o której mowa w art. 365 ust. 1, określa się również termin wstrzymania działalności lub użytkowania, uwzględniając potrzebę bezpiecznego dla środowiska zakończenia działalności lub użytkowania.
Stosownie do art. 201 ust. 1 p.o.ś., pozwolenia zintegrowanego wymaga prowadzenie instalacji, której funkcjonowanie, ze względu na rodzaj i skalę prowadzonej w niej działalności, może powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, z wyłączeniem instalacji lub ich części stosowanych wyłącznie do badania, rozwoju lub testowania nowych produktów lub procesów technologicznych. Obowiązkiem uzyskania pozwolenia zintegrowanego zgodnie z pkt 6 ppkt 8 lit. a) załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji (...) objęta jest instalacja do chowu drobiu więcej niż 40 000 stanowisk.
W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że skarżąca Spółka prowadzi instalację do chowu drobiu o łącznej obsadzie 235 000 sztuk i na jej prowadzenie nie posiada stosownego pozwolenia zintegrowanego. W tych warunkach organy ochrony środowiska obowiązane były zastosować art. 365 ust. 1 p.o.ś. i wydać decyzję o wstrzymaniu użytkowania przedmiotowej instalacji do chowu drobiu. Z treści powołanego przepisu jasno wynika, że decyzja podejmowana na podstawie tego przepisu ma charakter związany. Ustawodawca zobowiązał organ administracji do wstrzymania użytkowania instalacji w razie stwierdzenia wystąpienia wymienionej w nim przesłanki. W związku z tym organy administracji nie mają żadnej swobody przy podejmowaniu p.o.ś. ogranicza się do ustalenia, czy podmiot użytkujących instalację posiada na to użytkowanie pozwolenie zintegrowane, czy też nie (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 20 października 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 410/09, z dnia 15 maja 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 404/08.). Stąd też zarzut naruszenia art. 365 ust. 1 w zw. z art. 366 ust. 3 p.o.ś. nie mógł odnieść oczekiwanego skutku.
Za chybiony Sąd uznał także zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., albowiem okoliczność wystąpienia przez skarżącą z wnioskiem o wydanie pozwolenia zintegrowanego nie wyczerpuje przesłanki zawieszenia postępowania administracyjnego. Fakt złożenia wniosku o wydanie pozwolenia zintegrowanego nie jest przesłanką do uznania postępowania o wydanie pozwolenia zintegrowanego za zagadnienie wstępne w sprawie wstrzymania użytkowania instalacji. Pomiędzy sprawą wydania decyzji wstrzymującej użytkowanie instalacji bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego, a kwestią toczącego się postępowania o udzielenie pozwolenia zintegrowanego nie istnieje taki związek normatywny, o jakim mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż brak jest związku przyczynowego pomiędzy prowadzonym postępowaniem w sprawie wydania decyzji wstrzymującej użytkowanie instalacji na podstawie art. 365 ust. 1 p.o.ś. a ewentualnym otrzymaniem lub nie, pozwolenia zintegrowanego przez wnioskodawcę.
W ocenie Sądu, chybiony jest zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. bowiem, jak słusznie stwierdził organ w odpowiedzi na skargę, treść tego przepisu jest jasna i jednoznacznie wskazuje, jak jest konstrukcja orzeczenia wydanego przez organ odwoławczy. Osnowa decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. składa się z dwóch części: w pierwszej organ odwoławczy uchyla oznaczone rozstrzygnięcie organu I instancji i określa zakres tego uchylenia (w całości w lub w części), natomiast w drugiej organ odwoławczy rozstrzyga sprawę co do istoty. Powyższe elementy mają charakter obligatoryjny. Organ odwoławczy nie jest natomiast zobowiązany do zawarcia rozstrzygnięcia o utrzymaniu w mocy pozostałej części zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że sytuacja prawna strony określania jest decyzją organu odwoławczego w części, w której uchylił on zaskarżoną decyzję i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy oraz decyzją organu I instancji w części nieuchylonej przez organ odwoławczy (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2005, s. 81-802).
Pozbawione usprawiedliwionych podstaw są także zdaniem Sądu pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, gdyż nie znajdują one potwierdzenia w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Organ odwoławczy rozpatrzył sprawę z poszanowaniem ogólnych zasad postępowania, w sposób właściwy ustalił rzeczywisty stan faktyczny sprawy, wnikliwe przeanalizował zgromadzony materiał w sprawie i dokonał jego oceny zgodnie z zasadą określoną w art. 80 k.p.a, a wyniki tej oceny przedstawił w uzasadnieniu sporządzonym, zgodnie w wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła F. sp. z o.o. z/s w Ł., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i na podstawie art. 188 p.p.s.a. rozpoznanie skargi. Nadto skarżąca kasacyjnie wniosła o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
1) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w szczególności:
a) art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7a k.p.a. oraz art. 81a k.p.a. poprzez oddalenie przez Sąd pierwszej instancji skargi, mimo że powinien był ją uwzględnić i zgodnie z żądaniem skargi uchylić decyzje organów obu instancji, gdyż doszło do naruszenia przez te organy przepisów postępowania, w szczególności poprzez: nie zebranie i nie rozważenie pełnego materiału dowodowego potrzebnego do wydania orzeczenia bazującego na ustaleniach faktycznych, a nie na niepotwierdzonych dowodach, oddalenie wszystkich wniosków dowodowych złożonych przez stronę skarżącą, co skutkowało oddaleniem skargi i rozstrzygnięciem na niekorzyść skarżącej wszelkich wątpliwości dotyczących stanu faktycznego, pomimo nakazu rozstrzygania na korzyść strony wszelkich wątpliwości co do stanu faktycznego i prawnego,
b) art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 2 Konstytucji, art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 10 k.p.a. polegające na niedokładnym zbadaniu sprawy oraz niepełnym i błędnym ustaleniu stanu faktycznego będącego przedmiotem skargi, przy równoczesnym bezkrytycznym przyjęciu ustaleń organów I i II instancji odnośnie daty zakończenia działalności uwzględniającej potrzebę bezpiecznego dla środowiska jej zakończenia; polegające na nie zbadaniu i nie uwzględnieniu przyczyny braku nieposiadania pozwolenia zintegrowanego, nie wywołanej zaniedbaniem ze strony prowadzącego instalację, lecz długotrwałości postępowania administracyjnego i zaniedbaniami organów administracji oraz celowego przedłużania postępowania przez inne strony nadużywające swoich uprawnień w toku postępowania, pomimo podejmowanych przez skarżącego wielu czynności zmierzających do przyspieszenia uzyskania pozwolenia; a przez to - pomimo dopełnienia wszelkich formalności celem uzyskania pozwolenia zintegrowanego - naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i obarczenia negatywnymi skutkami podmiotu za zdarzenia, za które nie ponosi on odpowiedzialności; naruszenia zasady demokratycznego państwa prawnego, z której wynika zakaz mechanicznego i rygorystycznego regulowania sytuacji prawnej osób, na których spoczywa obowiązek przestrzegania określonych norm, a wszystkie niekorzystne zmiany w ich sytuacji związane z naruszeniem obowiązku muszą być uzależnione od przyczyn, które spowodowały jego niewykonanie,
c) art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 7 k.p.a. i art. 10 k.p.a. w zw. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez wydanie decyzji wstrzymującej użytkowanie instalacji w sytuacji gdy przed innym organem toczy się postępowanie mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. przed Marszałkiem Województwa Warmińsko-Mazurskiego toczy się postępowanie o wydanie pozwolenia zintegrowanego, a tym samym błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że brak jest bezpośredniego związku między postępowaniem w przedmiocie wydania pozwolenia zintegrowanego a postępowaniem w przedmiocie wstrzymania użytkowania instalacji,
d) art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 7 i art. 10 w zw. z art. 79 § 2 k.p.a. w zw. z art. 86 k.p.a. polegające na niedokładnym zbadaniu sprawy oraz niepełnym i błędnym ustaleniu stanu faktycznego będącego przedmiotem skargi, przy równoczesnym bezkrytycznym przyjęciu ustaleń organów I i II instancji odnośnie do możliwości korzystania z instalacji, poprzez nieprzesłuchanie prezesa Zarządu F. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. Pana A.P. w toku postępowania administracyjnego, podczas gdy wnosił on o zmianę terminu jego przesłuchania z uwagi na zwolnienie lekarskie i stan zdrowia, którego przeprowadzenie mogło mieć wpływ na ustalenie możliwości korzystania z tej instalacji do chowu drobiu poniżej 40 000, a w pozostałym zakresie utrzymywania do celów innych niż w celach rozpłodowych, produkcji mięsa lub jaj spożywczych lub odtworzenia zasobów ptactwa łownego, a także przyczyny braku pozwolenia zintegrowanego, a tym samym błędnym uznaniu przez Sąd I instancji braku zasadności przeprowadzenia tego dowodu,
2) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną ich wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie tj.:
a) art. 365 ust. 1 i 2 p.o.ś. poprzez błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do wstrzymania użytkowania instalacji, podczas gdy w przedmiotowej sprawie należy zastosować wykładnię celowościową i systemową, gdyż zastosowanie wykładni gramatycznej prowadzi do przyjęcia, że wynik sprawy o uzyskanie pozwolenia zintegrowanego nie stanowi zagadnienia wstępnego dla sprawy o wstrzymanie eksploatacji urządzeń, co stanowi, o czym była mowa wyżej, naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie,
b) art. 366 ust. 3 p.o.ś. poprzez arbitralne określenie przez organ terminu wstrzymania użytkowania Instalacji należącej do odwołującej się bez uwzględnienia potrzeby bezpiecznego dla środowiska wstrzymania jej użytkowania, jak również bez uwzględnienia fizycznej możliwości zaprzestania jej użytkowania bez szkody dla hodowanych ptaków oraz odwołującej się jak również bez specjalistycznej wiedzy w tym przedmiocie oraz indywidualnego cyklu produkcji brojlerów na fermie,
c) art. 31 ust. 3 Konstytucji poprzez ograniczenie prawa do swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej a tym samym ustalanie w sposób dowolny terminu do wypełnienia obowiązków określonych w decyzji.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację, która zdaniem skarżącej ma przemawiać za jej uwzględnieniem.
W piśmie procesowym z dnia 2 kwietnia 2021 r. skarżąca kasacyjnie złożyła wniosek o przeprowadzenie dowodu z decyzji Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 26 marca 2021 r. w przedmiocie udzielenia spółce pozwolenia zintegrowanego dołączając odpis tej decyzji. Powyższy dowód miał być przeprowadzony na okoliczność wykazania, że zaistniały w niniejszej sprawie stan faktyczny był następstwem zaniechań po stronie organów administracji publicznej.
Kolejnym pismem noszącym datę 21 października 2021 r. skarżąca kasacyjnie poinformowała, że decyzją z dnia 14 września 2021 r. Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wyraził zgodę na podjęcie wstrzymanej działalności instalacji do chowu drobiu powyżej 40.000 sztuk, wnosząc jednocześnie o przeprowadzenie dowody z tej decyzji.
Natomiast pismem z dnia 20 stycznia 2025 r. skarżąca kasacyjnie oświadczyła, że podtrzymuje złożoną skargę kasacyjną w całości wnosząc jednocześnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania administracyjnego. Nadto złożyła wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów: decyzji Warmińsko- Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 14 września 2021 r. w przedmiocie wyrażenia zgody na podjęcie działalności instalacji do chowu drobiu powyżej 40.000 sztuk, decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 14 grudnia 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska wyrażającej zgodę na podjęcie wstrzymanej działalności instalacji do chowu drobiu powyżej 40.000 sztuk oraz zaświadczenia Marszałka Województwa Warmińsko- Mazurskiego z dnia 6 września 2021 r. celem wykazania dysponowania przez skarżącą pozwoleniem zintegrowanym oraz wyrażoną przez organ zgodą na podjęcie wstrzymanej działalności instalacji. W uzasadnieniu powyższego pisma i zawartych w nim wniosków przedstawiono argumentację mającą uzasadniać umorzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie wstrzymania użytkowania spornej instalacji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. - powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
W rozpoznawanej sprawie sformułowano zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego i prawa materialnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że zarzuty procesowe podnoszące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, powinny być zbadane przed zarzutami niewłaściwej wykładni lub błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, co stanowi kwestię o charakterze procesowym, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis materialnoprawny (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 848/11, LEX nr 1218904 i z 9 maja 2013 r. sygn. akt I OSK 2355/11, LEX nr 1328094).
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7a oraz art. 81 a k.p.a., których to naruszenie przepisów skarżąca kasacyjnie upatruje w braku wyczerpującego zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego potrzebnego do wydania orzeczenia bazującego na ustaleniach faktycznych, a nie na niepotwierdzonych dowodach i bezzasadnym oddaleniu wszystkich wniosków dowodowych skarżącej, podobnie jak i drugi z podniesionych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania tj. art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 2 Konstytucji, art. 7, art. 8 oraz art. 10 k.p.a. poprzez bezkrytyczne przyjęcie przez Sąd I instancji ustaleń organów odnośnie daty zakończenia działalności uwzględniającej potrzebę bezpiecznego dla środowiska jej zakończenia, nie ustalenie przyczyn braku pozwolenia zintegrowanego, braku negatywnego oddziaływania na środowisko instalacji co stanowiło naruszenia zasady prawa demokratycznego, z której wynika zakaz mechanicznego i rygorystycznego regulowania sytuacji prawnej osób na których spoczywa obowiązek przestrzegania określonych norm.
Dokonując oceny zasadności powyższych zarzutów kasacyjnych sprowadzających się do braku wyjaśnienia wszystkich istotnych zdaniem skarżącej do rozstrzygnięcia sprawy okoliczności w pierwszej kolejności należy odwołać się do treści art. 365 § 1 p.o.ś. który to przepis stanowił podstawę orzekania przez organy. Przepis ten nakazuje wstrzymanie użytkowania instalacji eksploatowanej bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego. Prowadząc zatem postępowanie w sprawie wstrzymania użytkowania instalacji organ winien ustalić, czy do danego rodzaju eksploatowanej instalacji ustawodawca wymaga uprzedniego uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Powyższe okoliczności faktyczne zostały przez organy ustalone, zgodnie z wymogami przepisów art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., a dokonana ocenia zgromadzonego materiału dowodowego odpowiada zasadzie określonej w art. 80 k.p.a. Poczynione w tym zakresie ustalenia faktyczne zostały przedstawione przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W szczególności wielkość prowadzonej instalacji ustalono w oparciu o dane pozyskane w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniach 9-24 kwietnia 2018 r. oraz informacji udzielonych przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w E. w dnia 3 kwietnia 2019 r., 8 maja 2018 r. oraz 19 lipca 2019 r. odnośnie daty wstawienia brojlerów kurzych oraz ich ilości. W pierwszym przypadku wstawienie kurcząt miało miejsce w dniu 4 marca 2019 r. w ilości 209 750 sztuk, w drugim w dniu 29 kwietnia 2019 r. w ilości 209 600 sztuk, a w trzecim w dniu 18 czerwca 2019 r. także w ilości 209 600 sztuk. Powyższe ustalenia pozwalały zakwalifikować prowadzoną przez skarżącą spółkę instalację do instalacji określonych w pkt 6 ppkt. 8 lit. a załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, która jest objęta obowiązkiem posiadania pozwolenia zintegrowanego.
Nie jest prawdą, że organ pominął ustalenia dotyczące toczącego się, ale nie zakończonego postępowania o wydanie pozwolenia zintegrowanego. Powyższe ustalenie przedstawił w zaskarżonej decyzji organ, a rozpatrując skargę także Sąd I instancji jednocześnie stwierdzając, że nie ma ono znaczenia do wstrzymania użytkowania instalacji w oparciu o art. 365 ust. 1 p.o.ś, a które to ustalenia i ocenę zasadnie podzielił Sąd I instancji. Powyższa ocena zostanie poddana szerszej analizie przez Naczelny Sąd Administracyjny w trakcie oceny zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego.
Brak jest też podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 81a k.p.a. W niniejszej sprawie nie zachodziły bowiem wątpliwości co do stanu faktycznego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.w zw. z art. 7 i art. 10 w zw. z art. 79 § 2 k.p.a. w zw. z art. 186 k.p.a. sprowadzający się do niedokładnego zbadania sprawy, niepełnym i błędnym ustaleniu stanu faktycznego poprzez brak przesłuchania strony, którego przesłuchanie mogło mieć wpływ na ustalenie możliwości korzystania ze spornej instalacji do chowu drobiu poniżej 40 000 sztuk, a w pozostałym zakresie utrzymania do celów rozpłodowych, produkcji mięsa lub jaj spożywczych lub odtworzenia zasobów ptactwa łownego, a także przyczyn braku pozwolenia zintegrowanego. Przy tak postawionym zarzucie wskazać należy, że postępowanie prowadzone w niniejszej sprawie dotyczyło instalacji faktycznie prowadzonej przez skarżącą spółkę, której "wielkość" określono w oparciu o wyżej wskazane dowody. Nie było przedmiotem sprawy jaką inną instalację skarżąca mogłaby prowadzić, aby nie narazić się na zarzut braku pozwolenia zintegrowanego. Nie jest to okoliczność istotna do rozstrzygnięcia sprawy podobnie jak wyżej podnoszony brak na datę orzekania przez organy wymaganego pozwolenia zintegrowanego tj. przyczyny jego braku. Tak samo należy stwierdzić, że nie zachodziła konieczność ustalenia w niniejszej sprawie, czy, a jeżeli tak, to jaki negatywny wpływ na środowisko miała sporna instalacja. Stanowić to bowiem powinno przedmiot oceny między innymi postępowania w przedmiocie wydania pozwolenia zintegrowanego, czy też postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutu kasacyjnego dotyczącego braku przeprowadzenia w tym zakresie postępowania wyjaśniającego, w tym dowodu z opinii biegłego tj. art. 86 k.p.a.
Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 10 k.p.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zarzut ten sprowadza się do bezzasadnej odmowy przez organy administracji publicznej prowadzące postępowanie administracyjne w niniejszej sprawę oraz błędne podzielenie ich stanowiska co do braku uwzględnienia wniosku składanego przez skarżącą spółkę o zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. z uwagi na toczące się inne postępowanie w przedmiocie udzielenia pozwolenia zintegrowanego. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, w tej sprawie brak jest zagadnienia wstępnego w postaci toczącego się postępowania z wniosku skarżącego o wydanie pozwolenia zintegrowanego. W konsekwencji tego organy orzekające w sprawie nie miały podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie wstrzymania użytkowania instalacji do czasu zakończenia postępowania dotyczącego wydania pozwolenia zintegrowanego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że "przez pojęcie zagadnienia wstępnego należy rozumieć kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji lub postanowienia albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Zagadnienie wstępne musi wpływać na rozstrzygniecie sprawy, w której toczy się postępowanie główne, ponadto musi zachodzić bezpośredni związek pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, a zagadnieniem wstępnym" (wyrok NSA z 12 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2108/11, LEX nr 1336372). W wyroku z dnia 23 stycznia 2025 r. sygn. akt III OSK 3107/21 NSA stwierdził w sposób jednoznaczny, że "toczące się postępowanie w sprawie wydania pozwolenia zintegrowanego z wniosku skarżącego, nie jest kwestią prawną, która ujawniła się w toku postępowania prowadzonego na podstawie art. 365 ust. 1 p.o.ś. Ponadto z przepisów prawa materialnego nie wynika konieczność rozstrzygnięcia tej kwestii prawnej. Pomiędzy sprawą wydania decyzji wstrzymującej użytkowanie instalacji bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego, a kwestią toczącego się postępowania o udzielenie pozwolenia zintegrowanego nie istnieje taki związek normatywny, o jakim stanowi art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., ponieważ brak jest związku przyczynowego pomiędzy prowadzonym postępowaniem w sprawie wydania decyzji wstrzymującej użytkowanie instalacji na podstawie art. 365 ust. 1 p.o.ś. a ewentualnym uzyskaniem pozwolenia zintegrowanego przez skarżącą kasacyjnie spółkę. Wskazać również należy, że gdy w sprawie "wyłania się" zagadnienie, które wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Mogą wiązać się z nim określone skutki, ale powstanie takiego zagadnienia, nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 maja 2023 r. sygn. akt III OSK 2088/21, LEX nr 3568842). W związku z tym Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że złożenie przez skarżącego wniosku o wydanie pozwolenia zintegrowanego, nie jest przesłanką do uznania postępowania o wydanie pozwolenia zintegrowanego za zagadnienie wstępne w sprawie wstrzymania użytkowania instalacji. Do dnia wydania zaskarżonej decyzji skarżący nie uzyskał wymaganego pozwolenia zintegrowanego.
Odnosząc się do zarzutów kasacyjnych dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego wskazać należy, że w postępowaniu wyjaśniającym opartym na podstawie art. 365 ust. 1 p.o.ś., organ ma obowiązek ustalić, czy użytkowanie instalacji miało miejsce bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego. Stwierdzenie takiego stanu powoduje powstanie po stronie organu obowiązku wydania decyzji na podstawie art. 365 ust. 1 p.o.ś. Tego rodzaju decyzja ma charakter prewencyjno-interwencyjny i realizuje założenia zasady prewencji uregulowanej w art. 6 ust. 1 p.o.ś. Z treści zasady prewencji wynika nakaz podejmowania działań, żeby nie dopuścić do pogorszenia istniejącego stanu środowiska. Zasada prewencji w prawie ochrony środowiska zakłada obowiązek podejmowania pewnych czynności dla zapobiegania negatywnemu oddziaływaniu na środowisko, zanim jeszcze ono powstanie. Celem tych czynności jest niedopuszczenie do podjęcia działalności mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko. Zasada prewencji w prawie ochrony środowiska funkcjonuje poprzez system instytucji oraz instrumentów prawnych, których celem jest ograniczenie możliwości podejmowania działalności mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko. Jednym z takich instrumentów prawnych przewidzianych w prawie ochrony środowiska jest wstrzymanie w drodze decyzji, użytkowania instalacji eksploatowanej bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego, na podstawie art. 365 ust. 1 p.o.ś."
W tej sprawie nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, że przedmiotowa instalacja jest objęta obowiązkiem uzyskania pozwolenia zintegrowanego.
W doktrynie wyrażono prawidłowy pogląd, zgodnie z którym przyjęta konstrukcja obligatoryjnego wstrzymania użytkowania instalacji oznacza, że "w razie stwierdzenia przez inspektora zaistnienia okoliczności wskazanych w przepisach nie ma on pola manewru, musi wydać decyzję o wstrzymaniu użytkowania instalacji. Podkreślić tu trzeba bardzo wyraźnie - obowiązujące przepisy nie dają żadnych możliwości odejścia od wydania takiej decyzji, jej niewydanie jest naruszeniem prawa. Stwierdzenie przez wojewódzkiego inspektora faktu funkcjonowania instalacji bez pozwolenia zintegrowanego wymusza wydanie decyzji o wstrzymaniu użytkowania, a także złożenie wniosku o ukaranie do sądu (...), jest to bowiem równocześnie wykroczenie z art. 351 ust. 1 p.o.ś. Użytkowanie bez pozwolenia będzie miało miejsce również wówczas, gdy dla funkcjonującej instalacji stare pozwolenie straciło moc, a nie uzyskano przed tą chwilą właściwej nowej decyzji. Dotyczy to także sytuacji, w której instalacja funkcjonująca dotychczas na podstawie pozwoleń sektorowych przechodzi do kategorii instalacji wymagających pozwolenia zintegrowanego - pozwolenie takie musi być uzyskane przed dniem, w którym ten obowiązek jest wymagany na podstawie odpowiedniego przepisu" (M. Górski, Odpowiedzialność administracyjna w ochronie środowiska, Warszawa 2008 s. 88-89.). Jedyną przesłanką wydania decyzji na podstawie art. 365 ust. 1 p.o.ś. jest zatem użytkowanie instalacji eksploatowanej bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego. Ustawodawca nie przewidział badania i uwzględniania innych okoliczności i przesłanek (innych niż wymienione w art. 365 ust. 1 p.o.ś.), które powinien uwzględnić wojewódzki inspektor ochrony środowiska wydając decyzję na podstawie art. 365 ust. 1 p.o.ś. Badanie przesłanek, na które wskazuje skarżący w skardze kasacyjnej i zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania dotyczącego wydania pozwolenia zintegrowanego oznaczałoby niemożność podjęcia obowiązkowych działań przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska na podstawie art. 365 ust. 1 p.o.ś. Jak wynika z tezy 5 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z 24 listopada 2010 r. w sprawie emisji przemysłowych (zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola, Dz.U.UE. L. 2010. 334. 17 z 2010.12.17), w celu zapewnienia zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli, każda z instalacji powinna być eksploatowana wyłącznie wtedy, gdy posiada pozwolenie lub, w przypadku pewnych instalacji i czynności, w których wykorzystuje się rozpuszczalniki organiczne, wyłącznie wtedy, gdy posiada pozwolenie lub jest zarejestrowana. Pozwolenie emisyjne ma charakter instrumentu prewencyjnego w takim znaczeniu, że musi być uzyskane przed podjęciem eksploatacji instalacji skutkującej powstaniem emisji. Jeżeli ustawa dla określonego rodzaju instalacji wymaga uzyskania pozwolenia, nie można rozpocząć jej eksploatacji nie uzyskując wcześniej takiego pozwolenia (zob. M. Górski, (w:) Prawo ochrony środowiska. Komentarz, Warszawa 2014, s. 551). Pozwolenie zintegrowane niewątpliwie jest rodzajem pozwolenia emisyjnego. Powyższe oznacza, że zarzuty naruszenia prawa materialnego nie zasługiwały na uwzględnienie. Analogiczne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z 9 maja 2023 r. sygn. akt III OSK 2088/21" oraz w już powołanym wyroku z dnia 23 stycznia 2025 r. sygn. akt III OSK 3107/21.
Argumentacja przestawiona w skardze kasacyjnej mająca doprowadzić do innej wykładni spornego przepisu art. 365 ust. 1 i ust. 2 p.o.ś., w szczególności uwzględnienie na korzyść osób prowadzących instalacje faktu złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia zintegrowanego i toczącego się w tym przedmiocie postępowania administracyjnego co by skutkować miało odstąpienie organu od wydania decyzji wstrzymującej użytkowanie instalacji w oparciu o art. 365 ust. 1 p.o.ś. nie zasługuje z przyczyn wyżej podanych na uwzględnienie. Chronione powyższym przepisem dobro jakim jest środowisko, z uwzględnieniem zasady prewencji określonej w art. 6 ust. 1 p.o.ś., winno mieć pierwszeństwo przed interesem przedsiębiorcy w takich sytuacjach jak w niniejszej sprawie. Przepisy dotyczące ochrony środowiska jednoznacznie określają kiedy możliwe jest rozpoczęcie określonej działalności gospodarczej, a podmiot podejmując się takiej działalności winien się temu bezwarunkowo podporządkować.
Nie zasługuje także na uwzględnienie drugi z zarzutów kasacyjnych dotyczący naruszenia art. 365 ust. 2 p.o.ś. a dotyczący arbitralnego określenia przez organ terminu wstrzymania użytkowania instalacji bez uwzględnienia bezpiecznego dla środowiska wstrzymania jej użytkowania, jak również bez uwzględnienia fizycznej możliwości zaprzestania jej użytkowania bez szkody do hodowanych ptaków. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jak i zaskarżonej decyzji jednoznacznie podano, że określając termin wstrzymania użytkowania instalacji na dzień 11 października 2019 r. uwzględniono maksymalne terminy poszczególnych faz produkcji (47 dni chowu, 12 dni przerwy technologicznej co daje łącznie 59 dni). Uwzględniono także okres przerwy technologicznej, który określono na 14 dni (Powiatowy Lekarz Weterynarii w E. określił ją na 10 dni). Ostatnia obsada kurników brojlerami kurzymi miało miejsce w dniu 18 czerwca 2019 r.. Powyższe ustalenia organ poczynił w oparciu o informacje udzielone przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w E., a więc od podmiotu posiadającego zarówno z uwagi na wykonywane obowiązku, jak i przygotowanie zawodowe stosowną w tym zakresie wiedzę. Nadto organ uwzględnił dodatkowo okres około 3 tygodni przeznaczony na wywóz brojlerów, przeprowadzenie higienizacji oraz innych niezbędnych czynności pozwalających na bezpieczny dla środowiska i zwierząt zakończenie użytkowania instalacji. Tym samym zarzut poczynienia dowolnych ustaleń przez organ w zakresie ustalenia terminu wstrzymania użytkowania instalacji nie jest uzasadniony. Uwzględnia on zarówno ochronę środowiska, dobrostan zwierząt i czas potrzebny stronie na ostateczne zakończenia chowu drobiu. Tak oznaczony termin pozwoli Spółce na zakończenie w sposób bezpieczny chowu drobiu, obsady wstawionej w dniu 18 czerwca 2019 r., dokonanie wywózki brojlerów, przeprowadzenie niezbędnych zabiegów, w tym higienicznych, związanych z zakończeniem produkcji.
Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Powyższy przepis Konstytucji RP nakazuje organom państwowym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu. Wskazać należy, że pozwolenie zintegrowane jest pozwoleniem emisyjnym, do którego, z jednej strony są stosowane przepisy ogólne dotyczące wszystkich pozwoleń, z drugiej jednak strony część tych wymagań powinna być w odpowiedni sposób modyfikowana lub uzupełniana. Jednym z ważniejszych założeń ustalania treści pozwolenia zintegrowanego jest przyjęcie przez ustawodawcę, że ma ono obejmować całość oddziaływania instalacji na środowisko, a więc wszystkie emisje dokonywane przez instalację, a także pobór wody. Zakwalifikowanie instalacji do grupy wymagających tego typu pozwolenia jest równoznaczne z obowiązkiem uzyskania pozwolenia na każdą z powodowanych emisji. Najbardziej charakterystyczny dla pozwolenia zintegrowanego wymóg, odróżniający go od pozwoleń sektorowych, wprowadza art. 204 p.o.ś., według którego instalacje wymagające pozwolenia zintegrowanego spełniają wymagania wynikające z najlepszych dostępnych technik, w szczególności zaś powodowane przez takie instalacje emisje muszą mieścić się w granicach specjalnie określonego dla nich standardu emisyjnego, nazwanego granicznymi wielkościami emisyjnymi, oczywiście o ile standard taki zostanie ustalony. Prowadzący instalację objętą pozwoleniem zintegrowanym zobowiązany jest do szerszego informowania organu administracji o swoich poczynaniach niż prowadzący instalację innego typu. (zob. M. Górski, 8.5. Pozwolenie zintegrowane, (w:) M. Górski (red.), Prawo ochrony środowiska, Warszawa 2021, s. 290-295). Powyższe rozważania dotyczące znaczenia pozwolenia zintegrowanego dla ochrony środowiska, pozwalającego objąć całość oddziaływania instalacji na środowisko i "wielkości" instalacji, które wymagają uzyskania takiego pozwolenia, a tym samym wielkości ich oddziaływania na środowisko pozwalają przyjąć, że wymierzenie sankcji administracyjnej w postaci wstrzymania użytkowania instalacji wobec braku posiadania takiego pozwolenia nie narusza zasady proporcjonalności.
Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się także naruszenia powyższej zasady w określonym przez organ terminie, do którego skarżąca spółka miała wstrzymać użytkowania instalacji, który uwzględnił konieczność zakończenia pełnego cyklu produkcyjnego chowu brojlerów.
Nie zasługuje także na uwzględnienie złożony przez skarżącą kasacyjnie wniosek o umorzenie postępowania administracyjnego zawarty w piśmie procesowym z dnia 20 stycznia 2025 r. Z przedłożonych dokumentów, w których strona wnosiła o przeprowadzenie dowodów wynika, że dotyczą one zdarzeń mających miejsce już po wydaniu decyzji ostatecznej w przedmiocie wstrzymania użytkowania instalacji. Potwierdzają jedynie podstawowe ustalenie organów, jak i sądu I instancji, że w chwili orzekania przez organy w niniejszej sprawie skarżąca nie dysponowała wymaganym pozwoleniem zintegrowanym i prowadziła instalacje wymagającą uprzedniego uzyskania takiego pozwolenia. W przedmiotowej sprawie zgodnie z ogólna zasadą postępowania administracyjną należy mieć na uwadze stan faktyczny i prawny istniejący na chwile rozstrzygania sprawy.
Z tych względów na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku.