III OSK 2084/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-04-19
NSAAdministracyjneŚredniansa
ochrona danych osobowychprawo administracyjnepostępowanie administracyjnedostęp do aktzażalenieskarga kasacyjnaGIODONSA

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej niedopuszczalności zażalenia na rzekomą odmowę udostępnienia akt sprawy, podkreślając, że kontrola sądu ogranicza się do legalności postanowienia o niedopuszczalności zażalenia, a nie do meritum rzekomej odmowy.

Skarżący złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił jego skargę na postanowienie GIODO stwierdzające niedopuszczalność zażalenia. Zażalenie dotyczyło rzekomej odmowy udostępnienia akt sprawy. NSA uznał, że przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest wyłącznie legalność postanowienia o niedopuszczalności zażalenia, a nie merytoryczne rozstrzyganie o rzekomej odmowie udostępnienia akt. Skoro zażalenie było niedopuszczalne z powodu braku przedmiotu zaskarżenia, skarga kasacyjna została oddalona.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez R.S. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę skarżącego na postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (GIODO). GIODO stwierdził niedopuszczalność zażalenia skarżącego na rzekomą odmowę umożliwienia przeglądania akt sprawy i wydania uwierzytelnionych odpisów. Skarżący twierdził, że jego pełnomocnikowi nie udostępniono całości akt sprawy, w tym metryki, i że odmowa ta powinna zostać potraktowana jako postanowienie podlegające zaskarżeniu. WSA uznał, że postanowienie o niedopuszczalności zażalenia było zasadne, ponieważ nie wydano postanowienia o odmowie udostępnienia akt, które mogłoby być przedmiotem zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, uznając je za dopuszczalne. NSA podkreślił, że rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bada jedynie nieważność postępowania. W tej sprawie NSA stwierdził, że kontrola sądowoadministracyjna dotyczy wyłącznie legalności postanowienia o niedopuszczalności zażalenia. NSA uznał, że zażalenie skarżącego było niedopuszczalne, ponieważ nie istniał przedmiot zaskarżenia w postaci postanowienia odmawiającego dostępu do akt. Kwestia ewentualnej odmowy udostępnienia metryki została rozstrzygnięta odrębnym postanowieniem, które nie było przedmiotem niniejszego postępowania. NSA odrzucił zarzuty skarżącego dotyczące wadliwego ustalenia stanu faktycznego, nieprzeprowadzenia dowodów czy błędnej wykładni przepisów, wskazując, że wszystkie te kwestie wykraczają poza zakres kontroli postanowienia o niedopuszczalności zażalenia. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd administracyjny w postępowaniu sądowoadministracyjnym rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a kontrola legalności postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia sprowadza się wyłącznie do rozstrzygnięcia, czy organ prawidłowo stwierdził brak procesowej możliwości wniesienia środka zaskarżenia. Merytoryczne rozpatrywanie zarzutów dotyczących rzekomej odmowy udostępnienia akt pozostaje poza zakresem tej kontroli.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest legalność postanowienia o niedopuszczalności zażalenia. W tej sprawie zażalenie było niedopuszczalne z powodu braku przedmiotu zaskarżenia (nie wydano postanowienia odmawiającego dostępu do akt), dlatego wszelkie zarzuty dotyczące meritum rzekomej odmowy udostępnienia akt pozostają poza zakresem postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (33)

Główne

p.p.s.a. art. 144

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 73 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 74 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 74 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 134

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.d.o.

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 113 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 155 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 14 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 125 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 189

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.k. art. 271 § 3

Kodeks karny

k.p.k.

Kodeks postępowania karnego

p.p.s.a. art. 268a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest legalność postanowienia o niedopuszczalności zażalenia, a nie merytoryczne rozstrzyganie o rzekomej odmowie udostępnienia akt. Zażalenie skarżącego było niedopuszczalne, ponieważ nie istniał przedmiot zaskarżenia w postaci postanowienia odmawiającego dostępu do akt. Kwestia odmowy udostępnienia metryki została rozstrzygnięta odrębnym postanowieniem, które nie było przedmiotem niniejszego postępowania.

Odrzucone argumenty

WSA wadliwie nie uzupełnił materiału dowodowego. WSA wydał wyrok nie dysponując całością akt sprawy. WSA wadliwie nie zastosował art. 134 i art. 135 p.p.s.a. WSA wadliwie nie doprowadził do uzupełnienia akt sprawy w trybie art. 155 § 1 p.p.s.a. WSA błędnie zinterpretował art. 74 § 2 k.p.a. wykluczając z zakresu jego normowania odmowę udostępnienia akt sprawy w formie ustnej.

Godne uwagi sformułowania

Kontrola sądowoadministracyjna tego aktu sprowadza się więc wyłącznie do rozstrzygnięcia, czy Organ prawidłowo stwierdził, że wniesione przez Skarżącego zażalenie z [...] kwietnia 2018 r. było niedopuszczalne. Poza granicami sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a., pozostaje zasadność odmowy wydania Skarżącemu uwierzytelnionego odpisu metryki, albowiem ta kwestia została rozstrzygnięta postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r., a więc aktem procesowo autonomicznym, wydanym na innej podstawie prawnej i podlegającym odrębnemu zaskarżeniu. Przepisy k.p.a. nie przewidują natomiast możliwości wniesienia zażalenia od uniemożliwienia/odmowy stronie zapoznania się z całością akt sprawy w trybie art. 10 § 1 k.p.a.

Skład orzekający

Maciej Kobak

sprawozdawca

Mirosław Wincenciak

przewodniczący

Olga Żurawska - Matusiak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że sąd administracyjny w postępowaniu kasacyjnym bada legalność postanowienia o niedopuszczalności zażalenia, a nie meritum sprawy, która mogłaby być przedmiotem tego zażalenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z niedopuszczalnością zażalenia na odmowę udostępnienia akt.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa ma charakter czysto proceduralny i dotyczy wąskiego zagadnienia dopuszczalności środka zaskarżenia, co czyni ją mało interesującą dla szerszego grona odbiorców.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2084/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-04-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Olga Żurawska - Matusiak
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Wa 2187/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-06-14
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych~Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 73 § 1, art. 74 § 2, art. 144 w zw. z art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie Sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 2187/18 w sprawie ze skargi R.S. na postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] maja 2018 r. [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 14 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 2187/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi R.S. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (dalej: "Organ") z [...] maja 2018 r. nr [...]I w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia – oddalił skargę.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Skarżący złożył skargę do Organu na przetwarzanie jego danych osobowych oraz danych osobowych jego małoletniego syna F.S. przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. oraz Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Szczecinie. Pismem z [...] marca 2018 r. Organ poinformował strony postępowania o zebraniu materiału dowodowego wystarczającego do wydania decyzji. W piśmie tym wskazał 7-dniowy termin od jego otrzymania na wypowiedzenie się co do zebranych w toku postępowania dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Pełnomocnik Skarżącego [...] marca 2018 r. zapoznał się z aktami sprawy nr [...] oraz złożył wniosek o wydanie poświadczonego odpisu metryki sprawy. Wniosek ten został rozpatrzony postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. Natomiast [...] kwietnia 2018 r. do Organu wpłynęło pismo Skarżącego pt. "zażalenie", w którego treści Skarżący stwierdził: "składam zażalenie na odmowę umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich kopii wydania uwierzytelnionych odpisów". Skarżący wskazał, że jego pełnomocnik [...] marca 2018 r. otrzymał do wglądu jedynie część akt sprawy, bowiem nie otrzymał metryki akt sprawy. Zdaniem Skarżącego odmawiając ustnie wydania części akt sprawy, Organ wydał postanowienie w rozumieniu art. 74 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 – dalej: "k.p.a."), ponieważ ustawa przewiduje tylko taki tryb odmowy umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów.
Postanowieniem z [...] maja 2018 r. nr [...], Organ działając na podstawie art. 144 w zw. z art. 134 k.p.a. oraz w zw. z art. 22 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 922 z późn. zm. – dalej: "u.o.d.o.") - stwierdził niedopuszczalność zażalenia.
W uzasadnieniu postanowienia Organ stwierdził, że [...] marca 2018 r. nie zostało wydane postanowienie odmawiające stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów. Wniosek pełnomocnika Skarżącego o wydanie poświadczonego odpisu metryki sprawy został rozpatrzony postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. wysłanym Skarżącemu za pośrednictwem e-puap. Organ stwierdził więc niedopuszczalność zażalenia z [...] kwietnia 2018 r. z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia.
Postanowieniem z [...] września 2018 r. Organ odmówił uwzględnienia wniosku Skarżącego o uzupełnienie postanowienia z [...] maja 2018 r.
Skarżący wniósł do WSA skargę na postanowienie Organu z [...] maja 2018 r. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA oddalił skargę.
W uzasadnieniu WSA uznał, że skarga jest dopuszczalna (brak było podstaw do jej odrzucenia), jednakże nie podlega uwzględnieniu. Z akt postępowania administracyjnego nie wynika bowiem, aby Organ wydał postanowienie, o którym mowa w art. 74 § 2 k.p.a. podlegające zaskarżeniu w drodze zażalenia, tj. o odmowie umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich kopii, wydania uwierzytelnionych odpisów. WSA wskazał, że w odpowiedzi na skargę Organ jednoznacznie podał, że postanowienie takie nie zostało wydane ani w formie pisemnej ani ustnej (art. 14 § 2 k.p.a.), zaznaczając jednocześnie, że pracownik, w obecności którego pełnomocnik Skarżącego skorzystał [...] marca 2018 r. z prawa wglądu w akta sprawy, nie był upoważniony do wydawania jakichkolwiek postanowień w imieniu Organu. W związku powyższym WSA uznał, że zasadnie Organ stwierdził niedopuszczalność tego zażalenia, albowiem brak przedmiotu zaskarżenia zobowiązywał do zastosowania art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a.
WSA nie dopatrzył się naruszenia przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. W ocenie WSA Organ dokonał niezbędnych ustaleń faktycznych. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest wprawdzie lakoniczne (powinno powoływać okoliczności wskazane choćby w odpowiedzi na skargę, tj. brak spełnienia wymogów z art. 14 § 2 k.p.a. oraz brak upoważnienia), jednakże wskazane naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. nie wpływa na wynik sprawy. Zaskarżone postanowienie nie pozostawia bowiem wątpliwości, że stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia z [...] kwietnia 2018 r. spowodowane było przeszkodą przedmiotową w postaci braku postanowienia o odmowie umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich kopii, wydania uwierzytelnionych odpisów. Akta postępowania administracyjnego nie zawierają protokołu, czy podpisanej przez pełnomocnika strony adnotacji w przedmiocie odmowy udostępnienia w dniu [...] marca 2018 r. akt sprawy (art. 14 § 2 k.p.a.).
WSA zwrócił uwagę, że zaskarżone postanowienie jest postanowieniem wydanym na podstawie art. 144 w zw. z art. 134 k.p.a. Organ w zaskarżonym postanowieniu nie stosował więc art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Skarżący wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku – zaskarżając to orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 – dalej: "p.p.s.a."):
I. Naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1) niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi na postanowienie Organu z [...] maja 2018 r. nr [...],w sytuacji, w której postanowienie Organu zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania; uchybienie zasadom wskazanym w art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie błędu w postanowieniu skutkowałoby uwzględnieniem skargi przez WSA;
2) niezastosowanie art. 106 § 3 p.p.s.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia uzupełniających dowodów z dokumentów, tj. do znajdujących się w aktach sprawy pism strony i odpowiedzi Organu, zaprzeczających tezę o udostępnieniu całości akt sprawy przedstawicielowi strony w dniu [...] marca 2018 r., a zatem istnienia oczywistego dowodu, iż prawa strony zostały naruszone. Wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanego faktu skutkowałoby odmiennym ustaleniem stanu faktycznego przez WSA co prowadziłoby do uwzględnienia skargi strony;
3) niezastosowanie art. 106 § 3 w zw. z art. 113 § 1 p.p.s.a., poprzez nieprzeprowadzenie dowodu uzupełniającego z urzędu w postaci wydruku logu dostępu do systemu komputerowego przechowującego akta sprawy w postaci elektronicznej mimo, że dowód ten ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu i nie spowodowałby nadmiernego przedłużenia postępowania, a brak jego przeprowadzenia przyczynił się do ustalenie błędnego stanu faktycznego oraz pozbawił stronę możności obrony swoich praw;
4) niezastosowanie art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku bez zapoznania się z kompletnymi aktami sprawy w sytuacji, gdy WSA nie dysponował pełnymi aktami sprawy, lecz jedynie częścią dokumentacji (brak protokołu z wydania postanowienia o odmowie udostępnienia akt), w związku z czym zamknięcie rozprawy nastąpiło przedwcześnie, a WSA bezpodstawnie uznał sprawę za zamkniętą;
5) niezastosowanie art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez brak objęcia z urzędu przez WSA kontrolą postanowienia Organu z 9 maja 2018 r. oraz brak dostrzeżenia z urzędu, że wskazane postanowienie potwierdza fakt braku części akt sprawy (metryki sprawy) w dniu [...] marca 2018 r., czyli w dniu udostępnienia części akt pełnomocnikowi strony;
6) niezastosowanie art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., poprzez błędne oznaczenie granic i przedmiotu sprawy i przyjęcie, że podstawą postanowienia o oddaleniu zażalenia na udostępnienie akt sprawy może być wada polegająca na braku protokołu postanowienia w aktach sprawy;
7) niezastosowanie art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na przedstawieniu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym poprzez uznanie, że w dniu [...] marca 2018 r. została pełnomocnikowi strony udostępniona całość akt sprawy. Pozostaje to w sprzeczności z przedstawionymi okolicznościami sprawy, dowodami, których WSA nie uwzględnił, pismem Organu potwierdzającym brak całości akt sprawy w dniu ich udostępnienia, oświadczeniami strony itd.;
8) niezastosowanie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia zaskarżonego wyroku, polegającą na wskazaniu jako motywu rozstrzygnięcia z jednej strony uznania przez WSA, że pracownik, w obecności którego pełnomocnik Skarżącego skorzystał [...] marca 2018 r. z prawa wglądu w akta sprawy, nie był upoważniony do wydawania jakichkolwiek postanowień w imieniu organu, a z drugiej strony wskazaniu jako motywu oceny, że w tej sytuacji Organ (jako cała instytucja) nie wydał postanowienia o odmowie umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy. Stanowi to dwie różne nie wykluczające się logicznie tezy, determinujące odmienny sposób tego rozstrzygnięcia;
9) niezastosowanie art. 141 § 4 i art. 135 p.p.s.a. wyrażające się w zaniechaniu przez WSA wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia wyroku, tj. niewskazanie dlaczego w obliczu uznania, że w aktach sprawy nie znajdują się wpisy w protokole lub notatki potwierdzające wydanie postanowienia o odmowie udostępnienia akt, WSA nie nakazał usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktu lub czynności polegającej na odmowie udostępnienia akt sprawy, poprzez uzupełnienie tych protokołów;
10) niezastosowanie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niepodanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, bowiem WSA nie wskazał, na jakiej podstawie lub w związku z jakimi przepisami uznał, wykazywane przez Skarżącego uchybienia w postępowaniu administracyjnym za nieistotne i nie wyjaśnił swojego stanowiska;
11) niezastosowanie art. 155 § 1 p.p.s.a. wyrażające się w zaniechaniu przez WSA poinformowania właściwych organów lub ich organów zwierzchnich o naruszeniach prawa stwierdzonych w toku rozpoznawania sprawy. W obliczu uznania, że brak jest w aktach sprawy protokołu wydania ustnego postanowienia o odmowie udostępnienia akt, zasadnym byłoby wydanie postanowienia o uzupełnieniu akt sprawy o taki protokół.
II. Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię/niewłaściwe jego zastosowanie:
12) błędna wykładnia art. 74 § 2 k.p.a. polegająca na przyjęciu, że odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy może nastąpić w formie innej (np. czynności lub aktu) niż tylko wskazanej w przepisach czyli w drodze postanowienia, na które służy zażalenie, podczas gdy przepis ten stanowi katalog zamknięty możliwości przeprowadzenia odmowy udostępnienia akt;
13) niezastosowanie art. 125 § 1 pkt 2) i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 271 § 3 Kodeksu karnego. WSA nie zawiesił postępowania z urzędu w obliczu ujawnienia czynu, którego ustalenie w drodze karnej lub dyscyplinarnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej. WSA był obowiązany na mocy przepisów Kodeksu postępowania karnego do powiadomienia odpowiednich organów w celu przeprowadzenia przez nich czynności wynikających z zakresu ich kompetencji. Ustalenia poczynione przez prokuratura w zakresie m. in. prawdziwości tezy, czy stronie zostały "udostępnione akta w całości" mają zasadnicze i podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnym i jako takie bezpośrednio wpływają na rozstrzygnięcie.
Wobec powyższych zarzutów, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący przedstawił argumentację na poparcie postawionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Organ wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 z późn. zm.). Biorąc pod uwagę gwarancję prawa do obrony, strona musi mieć zapewnione prawo do przedstawienia swojego stanowiska, tym samym odstępstwo od zachowania formy posiedzenia jawnego powinno nastąpić z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, co oznacza, że standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym było więc dopuszczalne.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
W sprawie jest bezsporne, że pełnomocnik Skarżącego [...] marca 2018 r., podczas zapoznawania się z aktami sprawy nr [...] złożył wniosek o wydanie poświadczonego odpisu metryki sprawy.
Postanowienie rozpoznające wniosek zostało wydane [...] kwietnia 2018 r. Wcześniej, bo [...] kwietnia 2018 r. Skarżący wniósł zażalenie "na odmowę umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich kopii wydania uwierzytelnionych odpisów".
Jak dowodzi treść zarzutów skargi kasacyjnej Skarżący nie dostrzega istoty niniejszej sprawy. Przedmiotem skargi było postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia, wydane na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. Kontrola sądowoadministracyjna tego aktu sprowadza się więc wyłącznie do rozstrzygnięcia, czy Organ prawidłowo stwierdził, że wniesione przez Skarżącego zażalenie z [...] kwietnia 2018 r. było niedopuszczalne. Poza granicami sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a., pozostaje zasadność odmowy wydania Skarżącemu uwierzytelnionego odpisu metryki, albowiem ta kwestia została rozstrzygnięta postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r., a więc aktem procesowo autonomicznym, wydanym na innej podstawie prawnej i podlegającym odrębnemu zaskarżeniu. Tym samym wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, zredagowane w formułach naruszenia prawa materialnego lub naruszenia przepisów postępowania, przy pomocy których Skarżący próbuje wykazać, że uniemożliwiono mu dostęp do pełnych akt sprawy, nie mają znaczenia. Istotę niniejszej sprawy wyznaczają wąskie ramy kontroli legalności postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia, a więc rozstrzygnięcia o braku procesowej możliwości wniesienia środka zaskarżenia od wydanego przez organ w toku postępowania postanowienia.
Wniesiona do WSA skarga sugeruje, ze intencją Skarżącego nie było zaskarżenie odmowy wydania uwierzytelnionego odpisu metryki, lecz uniemożliwienie mu zapoznania się z całością akt sprawy. Wyeksponować należy, że pełnomocnik Skarżącego [...] marca 2018 r. zapoznawał się z aktami sprawy w trybie art. 10 § 1 k.p.a., a nie w trybie wnioskowym z art. 73 § 1 k.p.a. Jeżeli więc Skarżący twierdzi, że jego prawa procesowe realizujące zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu zostały naruszone, albowiem uniemożliwiono mu zapoznanie się z całością materiału dowodowego w sprawie, to może tę wadliwość podnosić w odwołaniu od wydanej przez organ decyzji. Przepisy k.p.a. nie przewidują natomiast możliwości wniesienia zażalenia od uniemożliwienia/odmowy stronie zapoznania się z całością akt sprawy w trybie art. 10 § 1 k.p.a. Skarżący próbuje podważać stanowisko Organu, że miał możliwość zapoznania się całością akt sprawy, co jednak w granicach niniejszej sprawy pozostaje bez znaczenia.
Nie znajdują uzasadnienia twierdzenia skarżącego, że 30 marca 2019 r., podczas przeglądania akt w trybie art. 10 § 1 k.p.a. pełnomocnik Skarżącego złożył wniosek o dostęp do pełnych akt sprawy w trybie art. 73 § 1 k.p.a., a pracownik ustnie wydał postanowienie w trybie art. 74 § 2 k.p.a. Jak wynika z art. 14 § 2 k.p.a. sprawy mogą być załatwiane ustnie, gdy przemawia za tym interes strony, a przepis prawny nie stoi temu na przeszkodzie. Treść oraz istotne motywy takiego załatwienia powinny być utrwalone w aktach w formie protokołu lub podpisanej przez stronę adnotacji. Stosownie do postanowień art. 125 § 2 k.p.a. postanowienia mogą być ogłaszane stronom ustnie.
Z akt sprawy nie wynika, aby pełnomocnik Skarżącego składał ustny wniosek w trybie art. 73 § 1 k.p.a., a pracownik w obecności którego pełnomocnik Skarżącego przeglądał akta sprawy wydał postanowienie o odmowie udostępnienia akt sprawy. Zgodnie ze stanowiskiem Organu pracownik w ogóle nie był umocowany do wydania takiego postanowienia.
W tym stanie rzeczy, wobec braku substratu procesowego, wniesionego przez Skarżącego zażalenia z 4 kwietnia 2018 r., WSA zasadnie ocenił, że było ono niedopuszczalne w rozumieniu art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a.
Z wyłożonych względów nie ma podstaw, by podzielić stanowisko Skarżącego, że:
- WSA nie ustalił należycie stanu faktycznego sprawy – zarzut I. 1., naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.;
- WSA wadliwie nie uzupełnił materiału dowodowego, wskutek czego nie doszedł do przekonania, że Skarżącemu nie udostępniono całości akt administracyjnych – zarzuty I.2, I.3, naruszenia art. 106 § 3 i art. 106 § 3 w zw. z art. 113 § 1 p.p.s.a.;
- WSA wydał wyrok nie dysponując całością akt sprawy – zarzut I.4, naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a.;
- WSA nie objął z urzędu sądową kontrolą postanowienia Organu z [...] kwietnia 2018 r. (w skardze kasacyjnej wadliwie oznaczone datą 9 maja 2019 r.) – zarzut I.5, naruszenia art. 134 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.;
- WSA wadliwie nie zastosował art. 134 i art. 135 p.p.s.a. – zarzut I.6;
- WSA wadliwie nie doprowadził do uzupełnienia akt sprawy w trybie art. 155 § 1 p.p.s.a. – zarzut I.11.
Nie było również podstaw do przyjęcia, że WSA błędnie zinterpretował art. 74 § 2 k.p.a. wykluczając z zakresu jego normowania odmowę udostępnienia akt sprawy w formie ustnej. Z akt sprawy wynika, że pracownik w obecności którego pełnomocnik przeglądał akta sprawy nie wydał ustnego rozstrzygnięcia o odmowie udostępnienia akt sprawy i w ogóle nie był do tego upoważniony w trybie art. 268a k.p.a. Wobec przyjętych ocen, WSA nie miał podstaw, by działać w trybie art. 125 § 1 pkt 2 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 271 § 1 Kodeksu karnego i zawiadamiać organy ścigania o popełnionym przestępstwie.
Wszystkie zarzuty oparte na naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. są wadliwie skonstruowane. Powołany przepis określa ustawowe wymogi strukturalne uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego. Stosownie do jego treści uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie WSA zawiera wszystkie ustawowo wymagane elementy. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można natomiast kwestionować ustaleń faktycznych, bądź ocen prawnych przyjętych przez Sąd. Temu celowi służą zarzuty naruszenia konkretnych przepisów prawa, a nie art. 141 § 4 p.p.s.a., który reguluje wyłącznie strukturę uzasadnienia wyroku.
Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI