III OSK 2083/25

III OSK 2083/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-03-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-10-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski
Przemysław Szustakiewicz
Tamara Dziełakowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
II SA/Go 316/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2025-06-26
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 248
art. 228 ust. 1 pkt 4, art. 276
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 10 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2026 poz 143
art. 184, art. 204 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Tamara Dziełakowska (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: asystent sędziego Adam Płusa po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2026 r., na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej, skargi kasacyjnej D.M., od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, z dnia 26 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Go 316/25, w sprawie ze skargi D.M., na decyzję Dowódcy [...] w Z., z dnia 24 marca 2025 r., nr 17/2025/RP, w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienie do rezerwy, 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od D.M. na rzecz Dowódcy [...] w Z. kwotę 240 złotych (dwieście czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Dowódca [...] Brygady Zmechanizowanej Rozkazem Personalnym Nr 13 z 29 stycznia 2025 r. na podstawie art. 104 oraz art. 127a § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej "k.p.a."), art. 186 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 231 ust. 1, art. 228 ust. 1 pkt 4 oraz art. 238 ust. 1, art. 822 ust. 6 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r. poz. 248 ze zm., dalej "u.o.o."), § 15 ust. 1, § 21 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 433) zwolnił D.M. z dniem 28 lutego 2025 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł go do rezerwy pasywnej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że zgodnie z treścią przepisu art. 228 ust. 1 pkt 4 u.o.o. żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej, a skorzystanie z tej kompetencji pozostawione zostało uznaniu właściwego organu, po rozważeniu słusznego interesu strony oraz interesu publicznego. W przedmiotowej sprawie skarżący otrzymał ogólną ocenę służbową dostateczną za rok 2024, a organ dodatkowo wskazał na jego niską dyspozycyjność wynikającą z faktu przebywania na zwolnieniach lekarskich (tj. 69 dni w 2024 r. i 10 dni w 2025 r.) oraz na negatywny wpływ tych absencji na morale i dyscyplinę pododdziału. Podkreślono również, że nie mają znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia wcześniejszy przebieg służby skarżącego, czy też jego sytuacja osobista. Organ nie jest również uprawniony do badania zasadności samej opinii służbowej skarżącego, w tym prowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia prawidłowości i rzetelności ocen w niej sformułowanych, bowiem skarżący miał możliwość zakwestionowania tej opinii w odrębnej procedurze, z czego nie skorzystał.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższego Rozkazu decyzją z 24 marca 2025 r. Dowódca [...] w Z. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 127, art. 228 ust. 1 pkt 4, art. 238 u.o.o. oraz § 12 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej i § 3 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy (Dz. U. 2024 r. poz. 461) uchylił zaskarżony Rozkaz Personalny w części dotyczącej terminu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy pasywnej (pkt 1), ustalił nowy termin zwolnienia ze służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy pasywnej na dzień 30 kwietnia 2025 r. (pkt 2), w pozostałej części utrzymał zaskarżony rozkaz w mocy (pkt 3). Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ II instancji przytoczył przepisy określające tryb opiniowania służbowego żołnierzy podkreślając, że od opinii służbowej żołnierzowi przysługuje odwołanie do wyższego przełożonego, który może ją zmienić lub uzupełnić, uchylić i wydać nową albo uchylić jeżeli brak było podstaw prawnych do wydania opinii. Opinia organu odwoławczego jest ostateczna (poza przypadkiem gdy żołnierz uzyskał ocenę niedostateczną) co oznacza że brak jest możliwości jej weryfikacji przez organ odwoławczy. Organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji o dopuszczalności zwolnienia żołnierza ze służby w związku z uzyskaniem ogólnej oceny dostatecznej w procesie opiniowania i ostatecznym charakterze tej opinii (skarżący uzyskał opinię 2 września 2024 r. i nie złożył od niej odwołania). Dodano, że organ II instancji uwzględnił również uzasadnienie wniosku o zwolnienie skarżącego, w którym poza brakiem dyspozycyjności skarżącego wskazano na kilka okoliczności świadczących o braku jego dyscypliny.
W odniesieniu do zarzutów dotyczących naruszenia art. 10 k.p.a. organ II instancji uznał je za chybione, ponieważ z akt sprawy wynika, że skarżący został prawidłowo powiadomiony o wszczęciu postępowania, jego zakończeniu oraz przysługującym mu prawie do wglądu w zebraną w sprawie dokumentację i zapoznania się z aktami, wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań.
Zmiana daty zwolnienia ze służby i przeniesienia do rezerwy pasywnej wynikała natomiast z faktu, iż zgodnie z art. 130 § 1 i 2 k.p.a. przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu, a jego wniesienie w terminie, wstrzymuje wykonanie tej decyzji.
Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, który wyrokiem z 26 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Go 316/25, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a."), oddalił skargę. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonej decyzji. Ponownie zauważono, że zgodnie z dyspozycją art. 228 ust. 1 pkt 4 u.o.o. zwolnienie żołnierza zawodowego ze służby wojskowej może nastąpić wskutek otrzymania przez niego dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Organ orzekający o zwolnieniu zobowiązany jest jedynie do wykazania, że żołnierz zawodowy podlegał opiniowaniu służbowemu w wyniku którego otrzymał właśnie taką ocenę i nie ma w tym postępowaniu miejsca na prowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego celem zbadania zasadności ocen wyrażonych w opinii służbowej. Użyte w przepisie sformułowanie "organ może" świadczy w tym przypadku o uznaniowym charakterze decyzji, a tym samym kontrola takiej decyzji ogranicza się wyłącznie do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było jej wydanie, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił jej rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Wybór organu nie może być w tym przypadku dowolny, ale musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.
Przesłanki stanowiące podstawę zwolnienia skarżącego w niniejszej sprawie były w ocenie Sądu pierwszej instancji właściwie wskazane i wyjaśnione przez organy. Poza warunkiem niezbędnym – uzyskaniem ogólnej oceny dostatecznej w opinii służbowej – wskazano na brak dyspozycyjności skarżącego spowodowany długotrwałym przebywaniem na zwolnieniach lekarskich oraz demoralizujący wpływ tej sytuacji na pozostałych żołnierzy pododdziału poprzez ich dodatkowe obciążenie obowiązkami. Jako że dyspozycyjność stosunku służbowego jest jego podstawowym elementem należy uznać, że w tym przypadku interes społeczny tożsamy z interesem Sił Zbrojnych przeważał nad interesem skarżącego.
W kontekście zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. Sąd pierwszej instancji uznał, że dla jego uwzględnienia konieczne jest wykazanie, że stwierdzone uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czego w danej sprawie nie dowiedziono.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania. Skarżący zażądał również rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Rozstrzygnięciu zarzucono na podstawie art. 174 pkt 1 oraz pkt 2 p.p.s.a.:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
a) art. 228 ust. 1 pkt 4 u.o.o. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym uznaniu, iż organ administracji publicznej w niniejszej sprawie orzekł w granicach uznania administracyjnego, podczas gdy w okolicznościach sprawy przekroczył granice tego uznania, co skutkowało wadliwą subsumcją wskazanego przepisu do ustalonego stanu faktycznego,
b) art. 228 ust. 1 pkt 4 u.o.o. poprzez błędną jego wykładnię i dokonanie subiektywnej interpretacji przepisów regulujących instytucję fakultatywnego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, ustanowionej w pragmatyce służbowej żołnierzy zawodowych, co doprowadziło w niniejszej sprawie do de facto zrównania tej przesłanki z przesłanką obligatoryjnego zwolnienia ze służby, jaką jest uzyskanie oceny niedostatecznej w opinii służbowej,
których Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej działając zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c nie dostrzegł;
2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej nie dostrzegł, że organ II instancji naruszyły art. 10 k.p.a., poprzez pozbawienie skarżącego prawa do czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym, poprzez wydanie decyzji przed doręczeniem pełnomocnikowi skarżącego pisma informującego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że zgodnie z art. 228 ust. 1 pkt 4 u.o.o. właściwy organ wojskowy ma możliwość, lecz nie obowiązek, zwolnienia żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej w sytuacji uzyskania przez niego ogólnej oceny dostatecznej w opinii służbowej. Zdaniem skarżącego organ niesłusznie uznał, że sama taka ocena stanowi wystarczającą i jedyną podstawę do skorzystania z tej kompetencji. Podniesiono również, że przy rozpatrywaniu sprawy nie dokonano należytej analizy słusznego interesu strony, koncentrując się wyłącznie na interesie publicznym, który dodatkowo uzasadniono jedynie ogólnymi twierdzeniami o rzekomo demoralizującym wpływie nieobecności skarżącego na innych żołnierzy pododdziału. W ocenie skarżącego przesłanki te powinny zostać przedstawione w sposób bardziej zindywidualizowany. Skarżący argumentował ponadto, że wskazywany przez organ brak jego dyspozycyjności został wykazany na podstawie okoliczności wykraczających poza okres objęty opinią służbową, a przebywanie na zwolnieniu lekarskim — zgodnie z art. 276 u.o.o. — stanowi nieobecność usprawiedliwioną. Okoliczności te, zdaniem skarżącego, świadczą o wadliwości rozstrzygnięć wydanych przez organy.
Skarżący wskazał też na fakt, że w dniu 26 marca 2025 r. organ II instancji doręczył pełnomocnikowi skarżącego pismo z informacją o możliwości zaznajomienia się z aktami sprawy, natomiast pismem z 24 marca 2025 r. wydał decyzję o zwolnieniu ze służby i przeniesieniu do rezerwy uniemożliwiając tym samym czynny udział skarżącego w sprawie. Skarżący nie mógł z tego powodu zgłosić wniosków dowodowych i doprowadzić do przeprowadzenia dowodów wykazujących jego słuszny interes w pozostawieniu zawodowej służby wojskowej, czego nie dostrzegł Sąd pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ II instancji wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania. W swoim stanowisku zauważono, że decyzja o zwolnieniu ze służby uwarunkowana była nie tylko treścią opinii służbowej, ale również innymi okolicznościami dotyczącymi sposobu wykonywania służby przez skarżącego. W kontekście zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. organ uznał za zasadne stanowisko Sądu pierwszej instancji zgodnie z którym brak jest wykazania przez skarżącego, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie sformułował zarzuty naruszenia prawa procesowego jak i prawa materialnego przez Sąd pierwszej instancji. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna oparta jest na obu rodzajach podstawach kasacyjnych, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu winny podlegać zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jednakże w niektórych przypadkach weryfikacja zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego wpływa na ocenę zasadności zarzutów naruszenia postępowania. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
W ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego skarżący podniósł, że Sąd pierwszej instancji wadliwie zinterpretował przepis ustanawiający fakultatywną podstawę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, nadając jej charakter de facto obligatoryjny i pomijając uznaniowy charakter tej instytucji.
Trzeba podkreślić, że z art. 228 ust. 1 pkt 4 u.o.o., będącego podstawą decyzji organu I instancji, wynika wprost, że żołnierza można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Użycie przez ustawodawcę konstrukcji fakultatywnej oznacza, iż organ nie jest zobligowany do wydania decyzji o zwolnieniu w każdym takim przypadku, lecz podejmuje rozstrzygnięcie w ramach przysługującego mu uznania administracyjnego. O tym, czy w przypadku otrzymania oceny dostatecznej żołnierz zostanie zwolniony ze służby, decydować powinny potrzeby Sił Zbrojnych, w szczególności stopień ukompletowania jednostki wojskowej oraz realna przydatność żołnierza do dalszego pełnienia służby (J. Bulira [w:] Obrona Ojczyzny. Komentarz, wyd. II, red. H. Królikowski, LEX/el. 2024, art. 228).
Konstrukcja ta zasadniczo różni się od obligatoryjnej przesłanki zwolnienia ze służby, w której ziszczenie się ustawowej podstawy wyrażonej w art. 226 pkt 6 u.o.o. skutkuje obowiązkiem rozwiązania stosunku służbowego, bez potrzeby dokonywania przez organ dalszej oceny celowości czy zasadności takiego rozstrzygnięcia. W przypadku przesłanki fakultatywnej organ nie działa automatycznie, lecz zobowiązany jest do przeprowadzenia wszechstronnej analizy okoliczności sprawy oraz wykazania, że w konkretnym stanie faktycznym zachodzą racjonalne i obiektywne powody uzasadniające skorzystanie z tej kompetencji. Uznaniowy charakter decyzji oznacza bowiem nie tylko możliwość wyboru jednego z dopuszczalnych prawem rozstrzygnięć, ale także obowiązek wykazania, iż wybór ten nie nosi cech dowolności. Organ powinien zatem wskazać, jakie względy – w szczególności związane z potrzebami Sił Zbrojnych, organizacją służby, poziomem ukompletowania jednostki czy oceną przydatności żołnierza – przemawiały za zakończeniem stosunku służbowego właśnie w tej konkretnej sprawie. Samo ziszczenie się formalnej przesłanki w postaci uzyskania dostatecznej oceny w opinii służbowej nie przesądza jeszcze o konieczności zwolnienia, lecz jedynie otwiera organowi możliwość podjęcia takiej decyzji, pod warunkiem jej należytego i przekonującego uzasadnienia.
Samo rozważenie tej kwestii i przywołanie okoliczności przemawiających za brakiem dalszej przydatności skarżącego do służby w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającym ją Rozkazie Personalnym świadczy o tym, że - wbrew twierdzeniom skarżącego - organ nie utożsamił tych dwóch różnych podstaw zwolnienia ze służby (obligatoryjnej i fakultatywnej). Skarżący wprawdzie nie uzyskał najniższej oceny w procedurze opiniowania, jednak otrzymał ocenę dostateczną. W zestawieniu z przytoczonymi przez organ argumentami wskazującymi na negatywny wpływ jego nieobecności na funkcjonowanie jednostki wojskowej, okoliczność ta uzasadniała zwolnienie go ze służby. Zarzut skargi kasacyjnej w tym zakresie należy zatem uznać za bezzasadny.
Przesłanką formalną zastosowania fakultatywnego zwolnienia ze służby jest istnienie ostatecznej opinii służbowej zawierającej ocenę dostateczną. Opinia ta wydawana jest i podlega kontroli w odrębnym trybie, funkcjonującym w ramach wewnętrznych struktur wojskowych. Przepisy nie przewidują możliwości jej ponownej, merytorycznej weryfikacji w postępowaniu dotyczącym zwolnienia ze służby. Tym samym organ orzekający o zwolnieniu nie jest uprawniony do prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego zmierzającego do badania zasadności czy rzetelności ocen zawartych w opinii, lecz obowiązany jest przyjąć ją jako wiążący element stanu faktycznego (wyrok WSA w Olsztynie z 13 maja 2021 r., II SA/Ol 240/21, LEX nr 3183455).
Jednocześnie, jak już wskazano wcześniej, uznaniowy charakter decyzji nie oznacza jej dowolności. Organ zobowiązany jest wykazać, że w realiach konkretnej sprawy istniały racjonalne i obiektywne podstawy do skorzystania z tej konstrukcji prawnej, a rozstrzygnięcie pozostaje w związku z potrzebami służby. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sam fakt, iż dostateczna ocena była następstwem usprawiedliwionej i niezawinionej przyczyny, w szczególności długotrwałej nieobecności spowodowanej chorobą, nie stanowi przeszkody do zwolnienia ze służby. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano, że choć długotrwałe zwolnienia lekarskie same w sobie nie stanowią odrębnej podstawy zwolnienia, organ jest uprawniony do oceny ich wpływu na sposób wykonywania obowiązków służbowych oraz dyspozycyjność żołnierza. Co istotne, żołnierz przebywający na zwolnieniu lekarskim, mimo usprawiedliwionej nieobecności, nadal zajmuje stanowisko służbowe i pozostaje elementem struktury organizacyjnej jednostki (wyrok NSA z 3 marca 2017 r., I OSK 170/16, LEX nr 2299904). Osoby pełniące służbę, w odróżnieniu od osób podejmujących pracę na podstawie stosunku pracy, pozostają z władzą służbową w takim stosunku podporządkowania, który charakteryzuje się wysoką dyspozycyjnością, zarówno co do sposobu wykonywania służby, w tym pod względem pory i miejsca świadczenia pracy, jak i innych warunków należących do treści tego stosunku prawnego. "Pracodawca" ma tu szeroką możliwość jednostronnego kształtowania treści tego stosunku i doboru funkcjonariuszy.
Bez znaczenia dla sprawy pozostaje również okoliczność podniesiona przez skarżącego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jakoby brak jego dyspozycyjności został wykazany w okresie nieobjętym przedmiotową opinią służbową. Należy bowiem podkreślić, że z przepisów u.o.o. nie wynika, aby przyczyny uzasadniające podjęcie decyzji o zwolnieniu żołnierza ze służby w związku z uzyskaniem dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej musiały ograniczać się wyłącznie do okresu objętego opiniowaniem. Okoliczności te mają służyć ogólnej ocenie przydatności danego żołnierza do dalszej służby, a więc mogą odnosić się również do zdarzeń wykraczających poza ramy czasowe konkretnej opinii. W tym kontekście powołane w niniejszej sprawie nieobecności w latach 2024 i 2025 należało uznać za istotne dla oceny zasadności zwolnienia.
Niezależnie od powyższego, należy zaznaczyć, że dyspozycyjność stanowi jedynie jedno z kryteriów podlegających ocenie w ramach opiniowania służbowego za dany okres i nie wyczerpuje całokształtu przesłanek branych pod uwagę przy podejmowaniu decyzji kadrowej. Tym samym fakt, iż określone przejawy braku dyspozycyjności wystąpiły poza okresem objętym opinią, nie pozbawia ich znaczenia przy kompleksowej ocenie przydatności skarżącego do służby.
Należy więc uznać, że zarzuty naruszenia prawa materialnego okazały się niezasadne.
W ramach zarzutu naruszenia prawa procesowego skarżący uznał, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c bowiem nie dostrzegł, iż organ II instancji naruszył art. 10 k.p.a. poprzez pozbawienie skarżącego prawa do czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym i wydanie decyzji przed doręczeniem pełnomocnikowi skarżącego pisma informującego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika jednoznacznie następujący stan faktyczny, który nie budzi wątpliwości. Wyciąg z Rozkazu Personalnego Nr 13 organu I instancji został doręczony skarżącemu w dniu 5 lutego 2025 r. Odwołanie od wskazanego rozkazu zostało wniesione przez pełnomocnika skarżącego pismem z 19 lutego 2025 r. złożonym do organu 24 lutego 2025 r.
Następnie, pismem z dnia 6 marca 2025 r., organ II instancji poinformował pełnomocnika skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia. Pismo to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 26 marca 2025 r.
Również pismem z 6 marca 2025 r., doręczonym organowi II instancji 11 marca 2025 r., pełnomocnik skarżącego wniósł o wyznaczenie terminu do zapoznania się z aktami sprawy oraz o udzielenie 14-dniowego terminu na zapoznanie się z aktami i złożenie wniosków dowodowych.
Decyzja organu II instancji została natomiast wydana wcześniej, tj. w dniu 24 marca 2025 r.
Z powyższego wynika niewątpliwie, że w sprawie doszło do naruszenia art. 10 k.p.a., ponieważ skarżący reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego został pozbawiony możliwości zapoznania się z aktami postępowania administracyjnego przed rozpoznaniem odwołania od rozstrzygnięcia organu I instancji. Należy jednak w tym miejscu zaznaczyć, że z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. To do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. Strona powinna wykazać, że działanie organu II instancji uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. ocenić należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (wyroki NSA z dnia 27 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 2619/22, z dnia 20 października 2025 r., sygn. akt III OSK 1663/25, z dnia 16 grudnia 2025 r. sygn. akt III OSK 1453/25).
W rozpoznawanej sprawie skarżący w skardze kasacyjnej podniósł, że skutkiem naruszenia art. 10 k.p.a. jest uniemożliwienie mu podjęcia czynności w postaci zgłoszenia wniosków dowodowych, w tym dowodu z zeznań świadków w osobach jego przełożonych, które wykazałyby dlaczego nie doszło do wniesienia przez skarżącego odwołania od opinii służbowej i dlaczego skarżący nie mógł przypuszczać, że wystawienie mu oceny dostatecznej z opinii służbowych doprowadzi finalnie do jego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Trzeba jednak wskazać, że przeprowadzenie takich dowodów nie mogłoby wpłynąć na zmianę rozstrzygnięcia organu I instancji.
Postępowanie o zwolnienie ze służby ogranicza się do stwierdzenia zaistnienia przesłanki i uzasadnienia podjętej w ramach uznania administracyjnego decyzji. Jak wskazano już wcześniej w rozpoznawanej sprawie niewątpliwie zwolnienie dokonane zostało zasadnie. Dowody jakie chciał przeprowadzić skarżący w postaci zeznań świadków nie mogłyby zatem odnieść żadnego skutku, w szczególności z uwagi na fakt, że skarżący miał możliwość udziału w postępowaniu przed organem I instancji, który zajmował się gromadzeniem materiału dowodowego w sprawie, co znajduje potwierdzenie w aktach administracyjnych przy zawiadomieniach o wszczęciu i zakończeniu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej (k. 144 i 145). Okoliczności dlaczego skarżący nie zaskarżył w odpowiednim trybie opinii służbowej, w której uzyskał ocenę dostateczną nie mają znaczenia przy ocenie faktu, że opinia ta ma charakter wiążący prawnie i może stanowić podstawę do fakultatywnego zwolnienia funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 228 ust. 1 pkt 4 u.o.o. Zarzut naruszenia prawa procesowego również należy więc uznać za chybiony.
Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w myśl art. 204 pkt 1 p.p.s.a.