III OSK 2069/25

Naczelny Sąd Administracyjny2026-02-13
NSAAdministracyjneWysokansa
żołnierz zawodowysłużba wojskowawypowiedzeniezwolnienie ze służbywycofanie wypowiedzeniaprawo administracyjnepostępowanie administracyjneNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną żołnierza zawodowego domagającego się uchylenia decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej, uznając, że wypowiedzenie stosunku służbowego przez żołnierza jest czynnością jednostronną, której nie można skutecznie wycofać bez zgody organu.

Żołnierz zawodowy złożył wypowiedzenie stosunku służbowego, a następnie próbował je wycofać, powołując się na osobiste powody i późniejsze uznanie ich za niezasadne. Organy wojskowe oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że wypowiedzenie jest skuteczne, a jego wycofanie wymaga zgody organu, której nie udzielono. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że żołnierz nie może skutecznie wycofać wypowiedzenia bez zgody przełożonego i że sąd administracyjny nie bada wad oświadczenia woli w tym kontekście.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K.B. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Skarżący pierwotnie złożył wypowiedzenie stosunku służbowego, wnosząc o jego skrócenie, motywując to względami osobistymi. Po rozmowie z przełożonym, który przedstawił mu możliwości dalszej służby, skarżący podtrzymał żądanie zwolnienia. Rozkazem personalnym został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 sierpnia 2024 r. Następnie skarżący złożył odwołanie, w którym cofnął wniosek i zgodę na skrócenie okresu wypowiedzenia, domagając się uchylenia rozkazu. Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych uchylił rozkaz w części dotyczącej terminu zwolnienia, ustalając nowy termin na 31 października 2024 r., uznając, że żołnierz zawodowy nie ma obowiązku uzasadniania wypowiedzenia, a jego wycofanie wymaga zgody organu, której nie udzielono. WSA w Warszawie oddalił skargę, podkreślając, że żołnierz może wypowiedzieć stosunek służbowy bez podawania przyczyny, a organ zwalniający nie musi uzasadniać braku zgody na wycofanie wypowiedzenia. NSA w wyroku z 13 lutego 2026 r. oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie są zasadne. Sąd podkreślił, że wypowiedzenie stosunku służbowego przez żołnierza jest czynnością jednostronną, a jego wycofanie wymaga zgody organu, której brak oznacza bezskuteczność takiego oświadczenia. Sąd administracyjny nie bada wad oświadczenia woli, a kwestie te należą do kognicji sądów cywilnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wycofanie wypowiedzenia stosunku służbowego przez żołnierza zawodowego wymaga zgody organu wojskowego. Brak takiej zgody czyni oświadczenie o wycofaniu wypowiedzenia bezskutecznym.

Uzasadnienie

Wypowiedzenie stosunku służbowego przez żołnierza jest czynnością jednostronną, której wycofanie wymaga zgody organu. Organ nie jest zobowiązany do uzasadniania braku zgody, a sąd administracyjny nie bada wad oświadczenia woli w tym zakresie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (23)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.o. art. 226 § 9

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

u.o.o. art. 229 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

u.o.o. art. 230

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

u.o.o. art. 231 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

u.o.o. art. 231 § 2

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 132

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 82

Kodeks cywilny

k.c. art. 83

Kodeks cywilny

k.c. art. 87

Kodeks cywilny

k.c. art. 88 § 1

Kodeks cywilny

rozporządzenie MON art. 7 § 2

Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej

rozporządzenie MON

Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wypowiedzenie stosunku służbowego przez żołnierza zawodowego jest czynnością jednostronną, której wycofanie wymaga zgody organu. Sąd administracyjny nie jest właściwy do badania wad oświadczenia woli żołnierza dotyczących wypowiedzenia stosunku służbowego.

Odrzucone argumenty

Organy wojskowe naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych, w tym złożenia wypowiedzenia pod wpływem groźby. Naruszenie § 7 rozporządzenia MON poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych i oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym.

Godne uwagi sformułowania

żołnierz zawodowy w każdym czasie może wypowiedzieć stosunek służbowy bez podawania przyczyny organ zwalniający nie musi podawać przyczyny braku zgody na wycofanie przez żołnierza wypowiedzenia stosunku służbowego sąd administracyjny nie jest władny oceniać słuszności czy celowości polityki kadrowej organów wojskowych nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej, czy też poprawianie jej niedokładności

Skład orzekający

Olga Żurawska - Matusiak

przewodniczący sprawozdawca

Wojciech Jakimowicz

członek

Zbigniew Ślusarczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wypowiedzenia stosunku służbowego przez żołnierzy zawodowych, możliwości jego wycofania oraz zakresu kognicji sądów administracyjnych w sprawach dotyczących służby wojskowej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji żołnierzy zawodowych i procedur związanych ze służbą wojskową.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych ze służbą wojskową, w tym możliwości wycofania wypowiedzenia i zakresu kontroli sądowej, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i wojskowym.

Czy żołnierz może zmienić zdanie? NSA rozstrzyga o wycofaniu wypowiedzenia ze służby wojskowej.

Sektor

obronność

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2069/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-10-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Jakimowicz
Zbigniew Ślusarczyk
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
II SA/Wa 71/25 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-06-13
Skarżony organ
Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 248
art. 230, art. 229 ust. 1 art. 231 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Protokolant asystent sędziego Piotr Rzekiecki po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 71/25 w sprawie ze skargi K.B. na decyzję Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia 22 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienie do pasywnej rezerwy oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 czerwca 2025 r., II SA/Wa 71/25, po rozpoznaniu skargi K.B. (dalej: "skarżący") na decyzję Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z 22 października 2024 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy, oddalił skargę.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
29 lipca 2024 r. skarżący skierował do Dowódcy Brygady Wsparcia Dowodzenia Dowództwa Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych (dalej: "Dowódca Brygady", "organ pierwszej instancji") wypowiedzenie stosunku służbowego, wnosząc jednocześnie o skrócenie terminu wypowiedzenia i zwolnienie go 31 sierpnia 2024 r. Tego samego dnia przełożony skarżącego przeprowadził z nim rozmowę, podczas której przedstawił mu możliwości i warunki dalszego pełnienia służby wojskowej oraz procedurę wycofania wypowiedzenia. Skarżący podtrzymał żądanie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, motywując je względami osobistymi. W związku z tym przełożony skarżącego przychylił się do wniosku o skrócenie okresu wypowiedzenia.
Rozkazem personalnym z 12 sierpnia 2024 r., nr [...], Dowódca Brygady, działając na podstawie art. 230, art. 229 ust. 1, art. 231 ust. 1 i 2 w związku z art. 186 ust. 1 pkt 4, art. 226 pkt 9 oraz art. 238 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r., poz. 248, dalej: "ustawa o obronie Ojczyzny"), a także § 20 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2023 r., poz. 433; dalej: "rozporządzenie MON"), zwolnił skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do pasywnej rezerwy wskutek upływu 31 sierpnia 2024 r., terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, dokonanego przez żołnierza zawodowego.
Skarżący złożył odwołanie od rozkazu organu pierwszej instancji, w którym oświadczył, iż cofa wniosek i zgodę na skrócenie okresu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, jak również wnosi o wyrażenie zgody na wycofanie wypowiedzenia oraz uwzględnienie odwołania przez organ pierwszej instancji w trybie przewidzianym w art. 132 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a."), poprzez uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego i umorzenie postępowania pierwszej instancji. Także w przypadku nieuwzględnienia odwołania przez Dowódcę Brygady, skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego rozkazu personalnego i umorzenia postępowania pierwszej instancji przez organ odwoławczy.
Po rozpoznaniu odwołania, Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych (dalej: "Dowódca Generalny", "organ drugiej instancji") decyzją z 22 października 2024 r., [...], w punkcie 1: uchylił punkt 1 rozkazu personalnego organu pierwszej instancji, w części dotyczącej terminu zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej i jednocześnie ustalił, że zwolnienie następuje po upływie trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, tj. 31 października 2024 r., a w punkcie 2: utrzymał w mocy w pozostałym zakresie punkt 1 rozkazu personalnego Dowódcy Brygady.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ drugiej instancji wskazał, że zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej wskutek dokonanego przez niego wypowiedzenia jest trybem obwarowanym szczególną regulacją postępowania tak zainteresowanego, jak i organów wojskowych. W ocenie Dowódcy Generalnego, żołnierz zawodowy, dokonując wypowiedzenia, nie daje organowi innej możliwości rozpatrzenia wniosku jak tylko zgodnie z jego wolą, na co wskazuje imperatywna forma czasownika w art. 226 ustawy o obronie Ojczyzny - "zwalnia się". Prawo żołnierza ograniczone jest do możliwości ustalenia wcześniejszego terminu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Organ drugiej instancji odnotował przy tym, że żołnierz zawodowy ma prawo wystąpienia z wnioskiem o wycofanie wypowiedzenia, ale zgodę na wycofanie musi wyrazić organ zwalniający. W tym zakresie Dowódca Generalny podkreślił, że w realiach rozpoznawanej sprawy nie stwierdzono, aby skarżący przed wniesieniem odwołania występował z takim wnioskiem. Zajęte i dołączone przez organ pierwszej instancji do odwołania stanowisko jednoznacznie świadczy o braku zgody Dowódcy Brygady na wycofanie wypowiedzenia przez skarżącego, a tym samym pozostawienie go w służbie zawodowej.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego w kwestii poprawności i skuteczności oświadczenia z 29 lipca 2024 r., organ drugiej instancji zaakcentował, iż żołnierz zawodowy nie ma obowiązku uzasadniania dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, a co za tym idzie nie podlegają badaniu przyczyny, którymi kierował się dokonując wypowiedzenia. Tym samym, zdaniem Dowódcy Generalnego, nie ma znaczenia dla sprawy argument skarżącego, iż powody złożenia wypowiedzenia stały się "niezasadne i bezprzedmiotowe". W konsekwencji Dowódca Generalny uznał za bezzasadny, zgłoszony ustnie 16 października 2024 r., wniosek pełnomocnika skarżącego o przeprowadzenie rozprawy i przesłuchanie strony na okoliczność wadliwości oświadczenia woli o wypowiedzeniu stosunku służbowego. W ocenie organu drugiej instancji, w takiej sytuacji, całkowicie zbędne jest bowiem podejmowanie dalszych czynności wyjaśniających ponad te udokumentowane już w aktach sprawy. Zgodnie z art. 75 i art. 78 § 1 k.p.a. wnioski dowodowe należałoby uwzględnić, gdyby ich przedmiotem były okoliczności mające znaczenie dla sprawy i mogące się przyczynić do jej wyjaśnienia.
Niezależnie od tego, organ drugiej instancji wyjaśnił również, iż konieczne było uchylenie rozkazu personalnego Dowódcy Brygady w części dotyczącej terminu zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej i ustalenie nowego terminu tego zwolnienia (31 października 2024 r.), w świetle braku zgody organu pierwszej instancji na wycofanie wypowiedzenia dokonanego przez skarżącego, a także dyspozycji art. 231 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny.
Pismem z 23 października 2024 r., skarżący wniósł o przeprowadzenie przez Dowódcę Generalnego dowodów z dokumentów w postaci: oświadczenia skarżącego z 22 października 2024 r., o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oraz skierowanego do 8 Wydziału do spraw Wojskowych Prokuratury Okręgowej w Poznaniu zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa.
Skarżący złożył skargę na decyzję Dowódcy Generalnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który przywołanym na wstępie wyrokiem z 13 czerwca 2025 r., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), oddalił skargę.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, podkreślił, że żołnierz zawodowy w każdym czasie może wypowiedzieć stosunek służbowy bez podawania przyczyny. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, wypowiedzenie stosunku służbowego przez żołnierza zawodowego wywołuje skutki od dnia jego złożenia i zobowiązuje organ do wydania decyzji (rozkazu personalnego) o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, z dniem określonym w decyzji. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, także organ zwalniający nie musi podawać przyczyny braku zgody na wycofanie przez żołnierza wypowiedzenia stosunku służbowego. Natomiast wycofanie wypowiedzenia wywołuje skutek od momentu wyrażenia zgody przez właściwy organ. Sąd Wojewódzki odnotował, iż w judykaturze podkreśla się autonomię polityki kadrowej organów wojskowych, której słuszności czy celowości nie jest władny oceniać sąd administracyjny. Podobnie także organy wojskowe ani sąd nie mogą weryfikować powodów, dla których żołnierz zawodowy złożył wypowiedzenie stosunku służbowego.
Przekładając powyższe wskazania na stan niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej bez wątpienia nastąpiło na wniosek skarżącego, a jego przełożony przychylił się do tego wniosku. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, tej sytuacji organ pierwszej instancji był zobligowany do zwolnienia skarżącego wskutek dokonanego wypowiedzenia, uwzględniając skrócony okres wypowiedzenia. Nie budzi także wątpliwości, że na etapie odwołania skarżący cofnął wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, jak i żądanie skrócenia okresu wypowiedzenia, nie podając konkretnych przyczyn.
Sąd Wojewódzki wskazał, iż w toku postępowania odwoławczego skarżący domagał się przesłuchania, przy czym zdaniem Sądu pierwszej instancji, Dowódca Generalny wyczerpująco odniósł się do tego wniosku w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, uznając go za bezzasadny. Natomiast, w ocenie Sądu Wojewódzkiego, wniosek dowodowy z 23 października 2024 r., jako spóźniony, gdyż zgłoszony po wydaniu zaskarżonej decyzji, nie mógł być przedmiotem rozważań organu drugiej instancji.
Co do podniesionych przez skarżącego okoliczności, które doprowadziły do złożenia wypowiedzenia, a które, jego zdaniem, wyczerpują znamiona czynów zabronionych, Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że do ich zbadania właściwy jest sąd powszechny, ponieważ w myśl art. 11 p.p.s.a., ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Sąd Wojewódzki odnotował przy tym, że pełnomocnik organu drugiej instancji na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie wskazał, iż postępowanie karne wszczęte w listopadzie 2024 r. na skutek zawiadomienia skarżącego o możliwości popełnienia przestępstwa, nadal znajduje się w fazie ad rem. Z tego też względu Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił zgłoszonego na rozprawie żądania skarżącego o zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, nie zaistniała też przesłanka wskazana w art. 125 § 1 pkt 2 p.p.s.a., bowiem nie został ujawniony czyn o znamionach przestępstwa czy deliktu dyscyplinarnego (żadnemu z przełożonych nie postawiono w tym zakresie zarzutów). Ponadto w ocenie WSA w Warszawie, poza zakresem oceny sądu administracyjnego leżą zagadnienia dotyczące kwestii ściśle cywilistycznych, wynikających z charakteru czynności prawnej, takiej jak uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które to kwestie należą do kognicji sądów cywilnych.
Od powyższego wyroku skarżący wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej nie dostrzegł, że organy wojskowe naruszyły art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.
- § 7 rozporządzenia MON, poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności braku ustalenia, wbrew obowiązkowi wynikającemu z § 7 rozporządzenia MON, że skarżący złożył wypowiedzenie stosunku służbowego pod wpływem groźby odpowiedzialności dyscyplinarnej i karnej oraz oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym oraz mimo wyraźnych zarzutów skarżącego co do złożenia wypowiedzenia pod wpływem groźby, organy obu instancji nie odniosły się w uzasadnieniach decyzji do tej kluczowej kwestii, czym pozbawiły stronę prawa do rzetelnego i pełnego rozpatrzenia sprawy.
Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania , w tym kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie oświadczył, że wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona argumentacja mająca na celu wykazanie zasadności przedstawionych zarzutów kasacyjnych.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Skargę kasacyjną zgodnie z art. 174 p.p.s.a. można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Konstrukcja art. 174 p.p.s.a. umożliwia zaskarżenie wszelkich naruszeń prawa, jakich mógł się dopuścić Sąd pierwszej instancji przy wydawaniu rozstrzygnięcia, zaś granice skargi kasacyjnej wyznaczane są przez stronę skarżącą w ramach wskazanych podstaw. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych i zarzutów skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (por. wyrok NSA z 19 lutego 2009 r., II FSK 1688/07). Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych, o których stanowi art. 176 p.p.s.a., należy rozumieć szczegółowe określenie tych przepisów prawa, które – zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną - uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie i ich uzasadnienie. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać granic skargi kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej, czy też poprawianie jej niedokładności (por. wyrok NSA z 13 listopada 2014 r., I OSK 1420/14). Do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy wyciąganie z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej przytoczonych tam zarzutów i wiązanie ich z powołanymi tam przepisami w celu uzupełnienia przytoczonej w petitum skargi kasacyjnej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z 13 listopada 2007 r., I FSK 1448/06). Naczelny Sąd Administracyjny nie ma także obowiązku formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej, gdyż wyodrębnianie zarzutów z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną. Konieczne jest przy tym oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej (zob. wyroki NSA z: 19 marca 2014 r., II GSK 16/13, 17 lutego 2015 r., II OSK 1695/13).
W rozpoznawanej sprawie argumentacja Naczelnego Sądu Administracyjnego skoncentruje się zatem na odniesieniu się do zarzutów ujętych w petitum skargi kasacyjnej, nie zaś na naruszeniach innych przepisów określonych w jej uzasadnieniu.
W skardze kasacyjnej przedstawiono jedynie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które to zarzuty nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 3 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wskazany art. 3 § 1 p.p.s.a. jest przepisem ogólnym o charakterze kompetencyjnym. Norma ta określa zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, tj. zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. Art. 3 p.p.s.a. wskazuje cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji i żadna z jednostek redakcyjnych wskazanego przepisu nie odnosi się, przynajmniej wprost, do obowiązku sądu administracyjnego w zakresie sposobu procedowania przed tym sądem (por. wyrok NSA z 4 września 2008 r., I OSK 266/08). Naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. ma miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, a okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, jak to ma miejsce w realiach niniejszej sprawy, nie oznacza naruszenia tego przepisu (por. wyroki NSA z: 8 grudnia 2017 r., II OSK 635/16; 5 kwietnia 2012 r., I OSK 1636/11; 7 lipca 2011 r., II OSK 745/11).
W rozpoznawanej sprawie taka kontrola została przeprowadzona, a zarzucając naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. nie może strona skarżąca kasacyjnie doprowadzić do kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie prawidłowości oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji czynności dowodowych i wyjaśniających przeprowadzonych przez organ w postępowaniu zmierzającym do wydania zaskarżonej decyzji.
W związku z tym nie może być również uznany za zasadny zarzut nieprawidłowego zastosowania przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Przepis ten jest normą o charakterze wynikowym, regulującym samo rozstrzygnięcie sądu, a nie proces dochodzenia do tego rozstrzygnięcia. Strona skarżąca kasacyjnie, chcąc powołać się na zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., zobowiązana jest więc bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie ww. przepisów jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (por. wyroki NSA z: 30 kwietnia 2015 r., I OSK 1701/14, 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1595/14, 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1596/14, 24 kwietnia 2015 r., I OSK 1088/14, 8 kwietnia 2015 r., I OSK 71/15, 9 stycznia 2015 r., I OSK 638/14). Niezależnie jednak od tego, z uwagi na to, że strona skarżąca kasacyjnie wytyka Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., podkreślenia wymaga to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę w niniejszej sprawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. określającego kompetencje sądu w razie uwzględnienia skargi na decyzję lub postanowienie, a zatem przede wszystkim z tego powodu nie mógł naruszyć tego przepisu.
Zarzut naruszenia § 7 rozporządzenia w sprawie zwolnienia żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej nie został poprawnie sformułowany. Przepis ten ma złożoną strukturę wewnętrzną. Składa się bowiem z 7 ustępów, o różnej treści normatywnej. Uzasadnienie skargi kasacyjnej wskazuje jednak na naruszenie ust. 2, stosownie do którego wypowiedzenie żołnierz składa w formie pisemnej i zawiera w nim jednoznaczne oświadczenie swej woli wskazujące na jednoznacznie na zamiar wypowiedzenie stosunku służbowego. Zarzut naruszenia przywołanego przepisu został połączony z wytykiem niewyjaśnienia w sposób wyczerpujący okoliczności sprawy (art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), a dotyczących złożenia przez skarżącego wypowiedzenia pod wpływem groźby.
Tak sformułowany zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie. Okoliczności określone w § 7 ust. 2 ww. rozporządzenia zostały w sprawie ustalone. Nie jest w sprawie kwestionowane, że skarżący 29 lipca 2024 r. złożył na piśmie wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, potwierdzając jednocześnie znajomość ustawowych warunków wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. To oświadczenie woli zostało potwierdzone w trakcie rozmowy skarżącego z dowódcą, co w sposób jednoznaczny wynika z notatki służbowej z 29 lipca 2024 r., znajdującej się w aktach sprawy. Wskazano w niej na osobiste przyczyny złożonego wypowiedzenia. Zważywszy, że w przypadku złożenia raportu o wystąpieniu ze służby organ jest zobligowany do zwolnienia funkcjonariusza i to niezależnie od przyczyn złożenia oświadczenia o wystąpieniu ze służby, to organ nie był zobowiązany badać motywów oraz intencji wystąpienia z żądaniem zwolnienia ze służby. Treść oświadczenia funkcjonariusza o wystąpieniu ze służby była jasna i nie budziła żadnych wątpliwości co do jego woli. Inne okoliczności w stanie faktycznym sprawy nie podlegały badaniu.
Żołnierz może wycofać wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, lecz o skuteczności tej czynności decyduje również wola organu. Przepisy nie przewidują zajęcia stanowiska przez organ bądź to w postaci decyzji administracyjnej, bądź w formie postanowienia i w tej sytuacji strona nie może, powołując się na swoje oświadczenie, domagać się skutecznie wycofania wypowiedzenia, skoro organ nie wyraził na to zgody. Dodać ponadto należy, że organ nie musi swojego stanowiska uzasadniać, bowiem żaden przepis prawa nie nakłada na niego takiej powinności.
W rozpoznawanej sprawie skarżący dopiero w odwołaniu cofnął wniosek i zgodę na skrócenie okresu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, dokonanego pismem z 29 lipca 2024 r., a nadto wystąpił o wyrażenie zgody na wycofanie dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Podniósł, że powody, które doprowadziły do złożenia wypowiedzenia okazały się niezasadne i bezprzedmiotowe. Organ zwalniający nie wyraził zgody na wycofanie wypowiedzenia. Odnosząc się do oświadczenia o cofnięciu wypowiedzenia stosunku służbowego, zwrócić należy uwagę, że organ pierwszej instancji nie miał obowiązku uwzględnienia tej prośby. Organ mógł się przychylić do prośby skarżącego o cofnięcie wypowiedzenia stosunku służbowego, ale nie był do tego zobligowany. Skoro organ, korzystając z przysługujących mu uprawnień, nie uwzględnił oświadczenia zawartego w odwołaniu, to oświadczenie to było bezskuteczne.
Regulacje zawarte w § 7 ww. rozporządzenia normują w sposób kompleksowy kwestie związane ze złożeniem oświadczenia o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oraz wycofania wypowiedzenia i stanowią lex specialis w stosunku do art. 61 § 1 k.c. W rozporządzeniu brak jest natomiast przepisów odnoszących się do wad oświadczenia woli.
Analizując kwestię zaistnienia wady oświadczenia woli w wypowiedzeniu stosunku służbowego z 29 lipca 2024 r., na którą wskazuje skarżący w skardze kasacyjnej, a wcześniej w skardze kierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, należy przypomnieć, że w świetle postanowień art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych sąd administracyjny rozpatruje skargi na akty lub czynności (bezczynność) organów administracji publicznej i orzeka o ich zgodności z prawem. Dokonanie takiej oceny, poprzedzające sformułowanie zwrotu stosunkowego o zgodności lub niezgodności przedmiotu kontroli z prawem, jest możliwe tylko na podstawie stanu faktycznego, który istniał w chwili podjęcia danego aktu lub czynności i stanowił ich podstawę faktyczną (por. wyroki NSA z: 3 czerwca 2009 r., II FSK 258/08, 24 sierpnia 2010 r., II FSK 586/09).Sąd administracyjny nie jest uprawniony do rozpatrywania w związku z wniesioną skargą okoliczności, które powstały po wydaniu zaskarżonego aktu lub podjęciu zaskarżonej czynności. Jego funkcje są bowiem odmienne od celów i zadań organu odwoławczego, który w postępowaniu w drugiej instancji ma obowiązek ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia in merito sprawy administracyjnej. Są też różne od zadań sądu drugiej instancji w postępowaniu cywilnym, który ma przede wszystkim orzec o zasadności roszczenia, co do którego wypowiedział się już sąd niższej instancji i w związku z tym istnieje potrzeba aktualności orzeczenia sądowego i jego zgodności z rzeczywistym stanem tego roszczenia. W postępowaniu tym zmiana okoliczności faktycznych, która nastąpiła przed podjęciem rozstrzygnięcia przez sąd drugiej instancji, oznacza zmianę jednego z elementów roszczenia procesowego i zmiany te powinny być uwzględnione przy ocenie stanu sprawy przez ten sąd (por. W. Siedlecki, Zasady wyrokowania w procesie cywilnym, Warszawa 1957, s. 162–163). Sąd administracyjny – co zasady – nie rozstrzyga sprawy administracyjnej in merito. Nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Sąd ten bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których decyzje zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2007 r., II FSK 72/06). Przeprowadza wyłącznie kontrolę zgodności z prawem rozstrzygnięcia organu administracji publicznej. Kontroli takiej można zaś dokonać wyłącznie na podstawie stanu faktycznie istniejącego w czasie podejmowania kontrolowanego aktu lub dokonywania czynności. Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu (czynności), zasadniczo nie podlega uwzględnieniu (por. wyrok NSA z 25 maja 2005 r., OSK 1660/04).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, iż skarżący w istocie nie uchylił się skutecznie od skutków prawnych złożonego 29 lipca 2024 r. wypowiedzenia stosunku służbowego. Nie złożył bowiem na piśmie organowi zwalniającemu oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych złożonego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej wobec działania pod wpływem błędu lub groźby. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej skarżący jedynie wnioskuje o wyrażenie przez organ zwalniający zgody na wycofanie dokonanego wypowiedzenia, gdyż powody które doprowadziły do jego złożenia okazały się niezasadne i bezprzedmiotowe. Nie ma tam mowy o działaniu pod wpływem błędu lub groźby, jak również uchylenia się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli. Do oświadczenia o wycofaniu wypowiedzenia organ odwoławczy odniósł się, zaś kwestia ewentualnych wad oświadczenia woli nie mogła być przedmiotem oceny organów administracji. W myśl bowiem art. 88 § 1 k.c. uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu lub groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie. Z odwołania z 29 sierpnia 2024 r. nie wynika, by skarżący powoływał się w nim na wady oświadczenia woli z 29 lipca 2024 r.
Skoro zatem treść oświadczenia żołnierza o wypowiedzeniu stosunku służbowego była jasna i nie budziła żadnych wątpliwości co do jego woli i organ nie był zobowiązany do badania motywów oraz intencji wystąpienia z żądaniem zwolnienia ze służby, a oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych raportu z 29 lipca 2024 r. zostało złożone ewentualnie dopiero w skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie, to nie zachodziła możliwość badania czy wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez skarżącego nie cechowała którakolwiek z kwalifikowanych wad określonych w art. 82-87 k.c.
Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI