III OSK 2048/22

III OSK 2048/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-06-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /sprawozdawca/
Kazimierz Bandarzewski
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
IV SA/Wr 15/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2022-05-11
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2176
art. 3 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 559
art. 23 ust. 1, art. 24 ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 183 § 1 i 2, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie sędzia NSA Ewa Kwiecińska (spr.) sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Gminnego Centrum [...] w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 maja 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 15/22 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Gminnego Centrum [...] w [...] z dnia [...] listopada 2021 r., [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: ‘’WSA we Wrocławiu’’, ‘’Sąd pierwszej instancji’’) wyrokiem z dnia 11 maja 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 15/22, po rozpoznaniu skargi M. M. (dalej: ‘’skarżący’’), uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Gminnego Centrum Kultury i Sztuki w [...] (dalej: ‘’Dyrektor GCKiS’’) z dnia [...] listopada 2021 r., Ldz. [...], oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora GCKiS z dnia [...] października 2021 r., Ldz. [...], o odmowie udostępnienia informacji publicznej a także zasądził od Dyrektora GCKiS na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Z uzasadnienia powołanego wyroku wynika, że wnioskiem z dnia [...] lipca 2021 r. skarżący zwrócił się do Dyrektora GCKiS o udostępnienie informacji publicznej związanej m. in. z organizacją imprezy [...] w dniu [...] czerwca 2021 w postaci kserokopii lub skanów dokumentów. Wnioskodawca zapytał: "Czy Państwo byliście organizatorem lub współorganizatorem [...] na boiskach przy ul. [...] w dniu [...] czerwca 2021 r. i czy w związku z tym ponieśliście jakiekolwiek koszty organizacji tej imprezy? Jeżeli tak to proszę o udostępnienie dokumentów finansowych z tym związanych."
Dyrektor GCKiS pismem z dnia 1 września 2021 r. wskazał, że Gminne Centrum Kultury i Sztuki w [...] (dalej" ‘’GCKiS’’) było współorganizatorem [...], jednakże żądanie udostępnienia ‘’dokumentów finansowych z tym związanych" jest żądaniem nieprecyzyjnym i nie pozwala na jednoznaczne ustalenie jego przedmiotu i zakresu. W tej części wniosek nie dotyczy informacji publicznej.
W piśmie z dnia 7 września 2021 r. skarżący wyjaśnił, że dokumenty finansowe to: zlecenia, umowy, faktury, potwierdzenia zapłat i oczekuje niezwłocznego udostępnienia tych dokumentów, ponieważ zostały wydatkowane środku publiczne.
Dyrektor GCKiS pismem z dnia 21 września 2021 r. wyjaśnił, że żądana przez skarżącego informacja stanowi informację publiczną przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176, dalej ‘’u.d.i.p.’’), ze względu na ilość dokumentów spełniających wskazane kryteria (około 100 sztuk), konieczność ich wyszukania, ewentualnego zanonimizowania oraz zweryfikowania, czy nie zawierają informacji ustawowo chronionych. W związku z tym Dyrektor GCKiS wezwał skarżącego do wykazania, że uzyskanie informacji publicznej, o której mowa we wniosku, jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania.
Decyzją z dnia [...] października 2021 r., nr [...], Dyrektor GCKiS odmówił udostępnienia informacji publicznej w zakresie dokumentów finansowych dotyczących organizacji [...] w dniu [...] czerwca 2021 r., uznając, że skarżący nie wykazał istnienia szczególnego interesu publicznego, bowiem sam fakt występowania jako radny o udostępnienie mu żądanych danych jest niewystarczający, a przepisy u.d.i.p. nie uprzywilejowują radnych w uzyskiwaniu informacji przetworzonej.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zanegował, że żądana przez niego informacja stanowi informację przetworzoną i wskazał, iż otrzymał od mieszkańców sygnały oraz pytania dotyczące celowości, a także prawdopodobnie nadmiernej skali wydatkowania pieniędzy na zorganizowanie [...] w dniu [...] czerwca 2021 r. Zaznaczył, że w sytuacji nadmiernego zadłużenia Gminy, które sięga już kilkudziesięciu milionów złotych, wniosek jest jak najbardziej słuszny i niezbędny. Wykrycie ewentualnych nieprawidłowości lub nadużyć pozwoli bowiem na działanie w ramach kompetencji radnego Rady Miejskiej. Skarżący jako radny ma realny wpływ na wydatkowanie środków publicznych w Gminie, a ponadto jest radnym opozycyjnym w stosunku do Burmistrza i do reprezentowanego przez Burmistrza ugrupowania w Radzie.
Decyzją z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...], Dyrektor GCKiS utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2021 r. Wskazał, że żądana informacja stanowi informację publiczną przetworzoną. Dodatkowo podkreślił, iż obecny wniosek jest jednym z wielu składanych przez skarżącego, a pracownicy GCKiS nieustannie zaangażowani są w przygotowywanie dokumentów przez niego żądanych, w sytuacji gdy instytucja nie posiada systemów komputerowych pozwalających na łatwe i szybkie wyszukanie żądanych przez skarżącego dokumentów. Ponadto, w ocenie Dyrektora GCKiS, sam fakt sprawowania mandatu radnego nie jest wystarczający dla uznania, że w sprawie zachodzi szczególnie istotny interes publiczny.
Nie zgadzając się ze stanowiskiem Dyrektora GCKiS, skarżący wniósł skargę do WSA we Wrocławiu, który powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 11 maja 2022 r. uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą, jako naruszające prawo.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca przybliżył w art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.d.i.p., wskazując, że informacją taką jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Ustawodawca określając pojęcie informacji publicznej, odwołał się do kategorii sprawy publicznej. Przy czym, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. W szczególności walor informacji publicznej będą posiadały informacje o majątku publicznym, w tym o majątku jednostek samorządu terytorialnego oraz majątku osób prawnych samorządu terytorialnego (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p.), stąd też jakiekolwiek zadysponowanie tym majątkiem będzie stanowiło informację publiczną niezależnie nawet od przeznaczenia wydatkowanych środków publicznych i celu, jaki mają one zaspokoić. To nie przeznaczenie środków publicznych decyduje bowiem o tym, czy konkretna informacja ma walor informacji publicznej, gdyż sam fakt ich wydatkowania sprawia, że informacje na ten temat mają publiczny charakter i winny podlegać ujawnieniu w trybie i na zasadach określonych u.d.i.p.
W ocenie WSA we Wrocławiu Dyrektor GCKiS zasadnie uznał, że żądana przez skarżącego informacja publiczna stanowi informację przetworzoną, a zatem konieczne było wykazanie przez skarżącego, że udostępnienie tej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, tj. że skarżący posiada możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga. Nie chodzi tu jednak o udowodnienie takich możliwości, lecz co najmniej o ich przekonujące uprawdopodobnienie.
Sąd pierwszej instancji podzielił prezentowane w doktrynie stanowisko, że o szczególnie istotnym charakterze interesu decydują czynniki natury podmiotowej i funkcjonalnej. Jednocześnie należy uwzględnić właściwości podmiotu występującego o informację publiczną. Charakter lub pozycja podmiotu żądającego udzielenia informacji publicznej, a zwłaszcza realna możliwość wykorzystania uzyskanej informacji mają bowiem wpływ na ocenę istnienia szczególnego interesu publicznego, uzasadniającego uwzględnienie wniosku. Przykładem takiego podmiotu może być poseł zasiadający w komisji ustawodawczej Sejmu, radny w jednostce samorządu terytorialnego lub też minister nadzorujący działalność podległego mu resortu. Osoby te w swoim codziennym działaniu mają rzeczywistą możliwość wykorzystywania uzyskanych informacji publicznych w celu usprawnienia funkcjonowania odpowiednich organów.
Zdaniem WSA we Wrocławiu w przedmiotowej sprawie Dyrektor GCKiS nie przeanalizował jednak wyjaśnień skarżącego odnośnie szczególnej istotności dla interesu publicznego żądanej informacji publicznej, zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ograniczył się wyłącznie do stwierdzenia, że radny nie jest osobą uprzywilejowaną w uzyskiwaniu informacji przetworzonej. Natomiast skarżący wyjaśnił, iż występuje jako radny Rady Miejskiej w imieniu mieszkańców zaniepokojonych wydatkowaniem środków publicznych. Wnioskowana dokumentacja jest niezbędna do dokonania analizy wydatków publicznych i zasadności ich ponoszenia. Ponadto skarżący zauważył, iż dostęp do tych informacji przysługuje mu również w ramach wykonywanego mandatu radnego, a uzyskane informacje będą podstawą do podjęcia dalszych czynności, związanych z uzyskanym mandatem.
W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżący w powyższych wyjaśnieniach wykazał szczególną istotność dla interesu publicznego żądanej informacji publicznej przetworzonej. Jako radny Rady Miejskiej zamierzał dokonać analizy wydatków publicznych ponoszonych przez GCKiS oraz sprawdzić zasadność ich ponoszenia, w celu ewentualnego podjęcia dalszych czynności w ramach mandatu radnego. Skarżący zamierzał działać w interesie wspólnoty (wyborców), których reprezentuje, a jego działania związane są z kontrolą gospodarowania mieniem komunalnym. Ponadto skarżący z całą pewnością dysponuje możliwością wykorzystania żądanej informacji publicznej dla dobra ogółu. Jako radny ma możliwość kierowania odpowiednich wniosków do komisji rewizyjnej o szersze zbadanie wydatków związanych z organizacją imprez, składania skarg na działalność Dyrektora do komisji skarg, wniosków i petycji lub inicjowania procedowania uchwał rady gminy, składania szczegółowych interpelacji do Burmistrza Gminy w zakresie funkcjonowania jednostki organizacyjnej, jaką jest GCKiS. Przy czym, zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 559, dalej ‘’u.s.g.’’), w wykonywaniu mandatu radnego radny ma prawo, jeżeli nie narusza to dóbr osobistych innych osób, do uzyskiwania informacji i materiałów, wstępu do pomieszczeń, w których znajdują się te informacje i materiały, oraz wglądu w działalność urzędu gminy, a także spółek z udziałem gminy, spółek handlowych z udziałem gminnych osób prawnych, gminnych osób prawnych, oraz zakładów, przedsiębiorstw i innych gminnych jednostek organizacyjnych, z zachowaniem przepisów o tajemnicy prawnie chronionej. Dodatkowo w sprawach dotyczących gminy radni mogą kierować interpelacje i zapytania do wójta (art. 24 ust. 3 u.s.g.). Powyższe uprawnienia mogą zostać wykorzystane przez radnego również w związku z uzyskaną informacją publiczną.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że nie jest uprawnione stanowisko Dyrektora GCKiS, iż rada gminy może kontrolować gminną instytucję kultury tylko i wyłącznie za pośrednictwem komisji rewizyjnej. Zgodnie bowiem z art. 18a ust. 1 u.s.g. rada gminy kontroluje działalność wójta, gminnych jednostek organizacyjnych oraz jednostek pomocniczych gminy i w tym celu powołuje komisję rewizyjną. Nie oznacza to jednak, że ustawa nie dopuszcza innych form i środków kontroli przez radnych gminnych instytucji kultury. Z przepisów u.s.g. nie wynika również, że tylko członkowie komisji rewizyjnej lub komisji kultury mogą kontrolować wydatki gminnych instytucji kultury.
WSA we Wrocławiu zaznaczył, że Dyrektor GCKiS wskazał również, iż skarżący zażądał udostępnienia umów z podmiotami wykonującymi działalność artystyczną, które to informacje objęte są tajemnicą ustawowo chronioną, jednak nie wskazał, które konkretnie dokumenty miałyby zostać objęte tą tajemnicą.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący co najmniej uprawdopodobnił, iż żądana informacja publiczna jest szczególnie istotna dla interesu publicznego, wobec czego Dyrektor GCKiS odmawiając udostępnienia mu informacji publicznej, naruszył art. 16 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., błędnie interpretując szczególną istotność dla interesu publicznego w udostępnieniu informacji przetworzonej radnemu.
Skargę kasacyjną od powołanego na wstępie wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 11 maja 2022 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Dyrektor GCKiS, zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że udzielenie skarżącemu informacji publicznej przetworzonej, o treści jak żądana we wniosku skarżącego, jest szczególnie istotne dla interesu publicznego;
2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s,a. naruszenie przepisów postępowania mających
istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit, a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, podczas gdy wskutek ich wydania nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak również nie doszło do innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a uchylone decyzje są zgodne z przepisami prawa, a zatem skarga powinna być w całości oddalona.
W oparciu o powyższe zarzuty Dyrektor GCKiS wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Dyrektor GCKiS wniósł również o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w niniejszym postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych. Jednocześnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wobec oświadczenia skarżącego kasacyjnie o zrzeczeniu się rozprawy, sprawa została rozpoznania na posiedzeniu niejawnym – art. 182 § 2 p.p.s.a.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona i jako taka podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Zasadniczo odniesiono w niej wyłącznie jeden zarzut: naruszenia prawa materialnego – art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. – poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na wadliwym przyjęciu, że skarżący wykazał, iż uzyskanie wnioskowanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Drugi z podniesionych zarzutów jest w istocie odwołaniem się do procesowej konsekwencji błędnej wykładni art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., gdyż w jego ramach skarżący kasacyjnie kwestionuje uchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo że nie wykazano, iż uzyskanie wnioskowanych informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Weryfikacja wyroku Sądu pierwszej instancji w granicach ukształtowanych treścią skargi kasacyjnej nie potwierdza tezy o jego niezgodności z prawem. Na etapie postępowania kasacyjnego między stronami nie ma sporu co do tego, że wnioskowana informacja publiczna ma charakter przetworzony. Oś argumentacji wspierającej podniesione zarzuty kasacyjne zmierza natomiast do wykazania, że skarżący wnioskując o dostęp do tej informacji, nie wykazał, że jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na tle przepisów u.d.i.p. prezentowany jest pogląd, że interes publiczny odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem Państwa oraz innych podmiotów publicznych jako prawnej całości, zwłaszcza, jeżeli jest ono związane z gospodarowaniem mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, a z brzmienia art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. wynika, że nie wystarczy, aby uzyskanie informacji przetworzonej było istotne dla interesu publicznego, lecz ma być "szczególnie istotne", co stanowi dodatkowy kwalifikator przy ocenie, czy dany wnioskodawca ma prawo do jej uzyskania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1870/10, dostępny w CBOSA).
Działanie danego wnioskodawcy nie tylko w interesie indywidualnym, lecz w interesie "ponadindywidualnym" nie jest samoistnie wystarczające dla przyjęcia "szczególnej istotności dla interesu publicznego" takiego działania. Z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. wynika, że kategoria "szczególnej istotności" dla interesu publicznego kształtuje prawo indywidualnego podmiotu stojącego na zewnątrz wobec podmiotu zobowiązanego do udzielania informacji publicznej. Należy w konsekwencji przyjąć, że kwalifikowana forma interesu publicznego - "szczególnie istotnego" - oznacza, że uzyskanie przez wnioskodawcę informacji przetworzonej przyczyni się do bardzo ważnych dla Państwa, czy społeczeństwa, działań i jest bardzo istotna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 października 2006 r. sygn. akt I OSK 1347/05 oraz z dnia 27 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 1870/10, dostępne w CBOSA).
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowało się stanowisko, że wnioskodawca żądający informacji publicznej przetworzonej, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., dla jej uzyskania powinien wykazać nie tylko, że jest ona ważna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców, której "znaczność" jest wyznaczona materią żądanej informacji - ale również, że jej otrzymanie stwarza realną możliwość wykorzystania uzyskanych danych dla poprawy funkcjonowania organów administracji publicznej i lepszej ochrony interesu publicznego.
W literaturze wskazuje się, że charakter lub pozycja podmiotu żądającego udzielenia informacji publicznej, a zwłaszcza realne możliwości wykorzystania uzyskanych przez niego danych, mają wpływ na ocenę istnienia interesu publicznego uzasadniającego udzielenie mu stosownych informacji przetworzonych. Jako przykład podmiotu mającego takie możliwości wskazano właśnie m.in. radnego, gdyż w codziennym działaniu ma on rzeczywistą możliwość wykorzystywania uzyskanych informacji publicznych w celu usprawnienia funkcjonowania odpowiednich organów. Zauważono ponadto, że dla dokonania prawidłowej oceny, czy udzielenie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, znaczenie ma nie tylko intencja wnioskodawcy i wskazany przez niego cel, ale także istota i charakter żądanej informacji, gdyż w przepisie art. 3 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy chodzi m.in. o to, czy uzyskanie danej informacji przetworzonej może mieć realne znaczenie dla funkcjonowania określonych struktur publicznych w konkretnej dziedzinie życia społecznego i wpływać na usprawnienie wykonywania zadań publicznych dla dobra wspólnego danej społeczności (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2016, s. 80-81). Wskazywanym w literaturze interesem publicznym przemawiającym za udostępnieniem informacji przetworzonej jest m.in. poprawa samorządów i wspólnot lokalnych (J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej, w: Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, Warszawa 2005, s. 147).
Ustalenia doktryny, podające przykładowo radnych jako podmioty mające realną możliwość wykorzystania uzyskanej informacji przetworzonej w interesie publicznym (dla korzyści ogółu), co ma przemawiać za jej przetworzeniem
i udostępnieniem im przez organ - zostały podzielone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - zob. wyrok NSA z 14 czerwca 2023 r., sygn. akt III OSK 224/2; wyrok NSA z 28 stycznia 2022 r., sygn. akt III OSK 5090/21; wyrok NSA z 12 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2721/13; wyrok NSA z 15 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 1056/14; wyrok NSA z 6 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 583/14; wyrok NSA z 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 143/14; wyrok NSA z 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2577/13; wyrok NSA z 12 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2787/13 i sygn. akt I OSK 2811/13; wyrok NSA z 21 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2698/13; wyrok NSA z 10 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2111/13; wyrok NSA z 7 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1737/11; wyrok NSA z 9 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1365/11; wyrok NSA z 9 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1768/10.
Związek między sprawowaniem funkcji radnego a zaistnieniem szczególnie istotnego interesu publicznego, uzasadniającego udzielenia informacji przetworzonej, był również przedmiotem analizy ze strony doktryny prawa. Wskazano w niej, że radny jest reprezentantem wspólnoty samorządowej i ciąży na nim obowiązek utrzymywania więzi z wyborcami oraz przedstawiania ich postulatów organom jednostek samorządu terytorialnego (art. 23 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym). Zauważono ponadto odnośnie radnych jednostek samorządu terytorialnego, że podstawową formą ich aktywności jest udział w pracach rady lub sejmiku prowadzonych in pleno oraz w komisjach. W ciałach tych radny wyraża swoją wolę, reprezentując tym samym mieszkańców samorządu, przede wszystkim przez udział w głosowaniach. W tym kontekście stwierdzono w literaturze, że w interesie publicznym leży, aby radny, biorąc udział w podejmowaniu rozstrzygnięć w radzie lub sejmiku bądź ich komisji, posiadał wszelkie potrzebne mu do podjęcia decyzji wiadomości. Informacja publiczna udzielana radnemu w sprawach samorządowych może zatem służyć stworzeniu mu odpowiednich warunków wykonywania mandatu, a tym samym podwyższeniu jakości działania rady lub sejmiku. Ze względu na społeczną doniosłość rozstrzygnięć podejmowanych przez organy jednostek samorządu terytorialnego we wskazanych wyżej przypadkach interesowi w udzieleniu takiej informacji publicznej przypisuje się walor szczególnej istotności. Interes taki występuje w szczególności wtedy, gdy uzyskanie określonej informacji wpłynęłoby korzystnie na funkcjonowanie organów administracji publicznej, w tym jednostek samorządu terytorialnego. Taki wpływ przypisuje się możliwości podejmowania przez radnych przemyślanych decyzji na podstawie pełnych i rzetelnie przygotowanych przez organ wykonawczy materiałów. W związku z tym wskazano, że wniosek o informację publiczną radnego jednostki samorządu terytorialnego wydaje się cieszyć domniemaniem szczególnej istotności dla interesu publicznego, które może być obalone przez organ. Stosownie do postanowień ustaw samorządowych - radny w wykonywaniu swojej funkcji nie może wszak działać w interesie prywatnym. Interes publiczny rozumie się przy tym szeroko - nie tylko jako interes ogółu obywateli państwa, ale także jako interes wyodrębnionej ze względu na określoną cechę relewantną grupy mieszkańców danej jednostki terytorialnej, jednostki pomocniczej czy nawet ulicy, jak też interes użytkowników, np. danego zakładu administracyjnego jednostki samorządu terytorialnego (zob. S. Gajewski, A. Jakubowski, Instytucja interpelacji w jednostkach samorządu terytorialnego, "Samorząd Terytorialny" 2012, nr 7-8, s. 97-98).
Z perspektywy stosowania art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. kluczowy jest cel wykorzystania żądanej informacji przetworzonej (por. J. Taczkowska-Oiszewska, Dostęp do informacji publicznej w polskim systemie prawnym, Warszawa 2014, s. 130), Naczelny Sąd Administracyjny akcentuje w tym kontekście, że w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji) opartym na decentralizacji (art. 15 Konstytucji) i istotnej roli samorządu terytorialnego (art. 16 i rozdział VII Konstytucji) efektywne wykonywanie normatywnie określonych obowiązków przez radnych jest szczególnie istotne dla interesu publicznego (ogółu).
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza tym samym, że zapewnienie radnemu jednostki samorządu terytorialnego dostępu do informacji przetworzonej bezpośrednio potrzebnej w celu wykonywania mandatu radnego jest szczególnie istotne dla interesu publicznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. W rezultacie uzyskanie przez radnego jednostki samorządu terytorialnego informacji przetworzonej, która przedmiotowo bezpośrednio wiąże się z wykonywaniem przez niego mandatu radnego, jest szczególnie istotne dla interesu publicznego w myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.. Okoliczności tej nie może nie brać pod uwagę z urzędu organ administracji stosujący przywołany przepis ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ma on wszak obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej w sprawie (por. art. 7 k.p.a.).
W kontekście prezentowanych uwag o charakterze systemowym Sąd pierwszej instancji trafnie zauważył, że skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wyjaśnił, że występuje jako radny Rady Miejskiej, który zaniepokojony jest wydatkowaniem środków publicznych. Wnioskowana dokumentacja jest mu niezbędna do dokonania analizy wydatków publicznych i zasadności ich ponoszenia. Uzyskane informacje będą podstawą do podjęcia dalszych czynności, związanych z uzyskanym mandatem. Skarżący wykazał więc, że zamierza działać w interesie wspólnoty (wyborców), których reprezentuje,
a jego działania związane są z kontrolą gospodarowania mieniem komunalnym. Jako radny skarżący ma możliwość wykorzystania wnioskowanych informacji publicznych dla dobra ogółu. WSA we Wrocławiu zwrócił uwagę, że jako radny skarżący ma możliwość kierowania odpowiednich wniosków do komisji rewizyjnej o szersze zbadanie wydatków związanych z organizacją imprez, składania skarg na działalność Dyrektora do komisji skarg, wniosków i petycji lub inicjowania procedowania uchwał rady gminy, składania szczegółowych interpelacji do Burmistrza Gminy w zakresie funkcjonowania jednostki organizacyjnej, jaką jest Gminne Centrum Kultury i Sztuki w [...]. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.s.g. w wykonywaniu mandatu radnego radny ma prawo, jeżeli nie narusza to dóbr osobistych innych osób, do uzyskiwania informacji i materiałów, wstępu do pomieszczeń, w których znajdują się te informacje i materiały, oraz wglądu w działalność urzędu gminy, a także spółek z udziałem gminy, spółek handlowych z udziałem gminnych osób prawnych, gminnych osób prawnych, oraz zakładów, przedsiębiorstw i innych gminnych jednostek organizacyjnych, z zachowaniem przepisów o tajemnicy prawnie chronionej. W sprawach dotyczących gminy radni mogą kierować interpelacje i zapytania do wójta - art. 24 ust. 3 u.s.g. Słusznie Sąd pierwszej instancji przyjął, że przedmiotowe uprawnienia mogą zostać wykorzystane przez radnego również w związku z uzyskaną informacją publiczną.
Z wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie ma wątpliwości, że w niniejszej sprawie skarżący, jako radny, wykazał szczególnie istotny interes publiczny w uzyskaniu wnioskowanych informacji publicznych. Nie może budzić wątpliwości teza, że każdy radny, aby mógł skutecznie wykonywać swój mandat, musi mieć dostęp do informacji związanych z organizacją i funkcjonowaniem gminy. Prawo dostępu do informacji przez radnego wynika zatem z istoty wykonywania swego mandatu. Można powiedzieć, że bez dostępu do określonych informacji radny nie mógłby rzetelnie wykonywać swych obowiązków. (Martysz Czesław (w:) Dolnicki Bogdan (red.), Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, wyd. III, opublikowano: WKP 2021, komentarz do art. 24, teza 3).
Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.